سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 20)

ئەدەب – سێبەر و سایە

وێرانە ماڵ بە كەفی دەریا

دڵشادی عومەر کاکـی وێرانەماڵ، رۆمانێكە شینپۆش بە رەنگی دەریا نووسراو بە پیتی سپی لەكەفی زیوینی شەپۆلەكان، دەسپێكی نووسین لای نووسەر بە تووڕەبوونی دەریا وكەفوكوڵی شەپۆلەكان دەستپێدەكات،نووسەر لە پشت دەنگی پاڵەوانەكەیەوە دەدوێ وزمانی نووسین وگوزارشتی نووسەر لە نێو ئیقاع وهارمۆنیایەكی تراژیدئامێزدایە. سەرتاپای دیمەن و وێنەكان وگێڕانەوە،جەنگ وجەدەلێكە لە قەدەروچارەنووس گۆڕینی خێزانێكی كوردی بێچارەو نیگەران لە ژیان، سەفەری مەرگ و مان ونەمان ...

زیاتر »

سێوە؛دەنگێکی ئەفسوناوی!

خەلیل عەبدوڵڵا هونەرمەندی مەقامبێژ (سێوە)، خاوەنی دەنگێكی بەسۆز‌و ئەفسوناوییە، خاوەنی ئەم دەنگە خزمەتێكی زۆری بەهونەری مەقامی كوردی كردووە. ناوی ته‌واوی سڵێوە كوڕی خواجە یەڵدە سڵێوەیە‌و بەسێوە ناسراوە. ساڵی 1890 لەگەڕەكی بەفری قەندی شاری كۆیە لەئامێزی خێزانێكی مەسیحی لەدایك بووە. سێوە هەر لەسەرەتای ژیانی گەنجییەوە خولیای هونەرو ئەدەبیات بووە‌و بەشیعرەكانی حاجی قادری كۆیی‌و ئەختەرو قاسید‌و دڵدار‌و سافی هیرانی سەرسام بووە. ژیانێكی ...

زیاتر »

د.جەمال نەبەز:چرایەكی پرشنگدار

خەلیل عەبدوڵڵا د.جەمال نەبەز كەسایەتییەكی دیاری نیشتمانی‌و نەتەوەیی‌و ئەكادیمی كوردستانە. لەچەند بوارو رشتەی جیاوازدا خزمەتی بەگەل‌و نیشتمانەكەی كردووە‌و درەختێكی باڵابەرزی بەردار بووە‌و شوێن پەنجەی خزمەت‌و بەخششەكانی دیارو درەوشاوەیە. لە 1ی كانوونی یەكەمی 1933 لەشاری سلێمانی دایك بوو، لەئامێزی خێزانێكی ناسراودا پەروەردە بوو. قۆناغەكانی خوێندنی لەشاری سلێمانی تەواو كردو ناوەڕاستی ساڵی 1950 كۆلیجی زانستی زانكۆی بەغدای تەواو كرد‌و لەوانەكانی فیزیا‌و بیركاری ...

زیاتر »

جەلال سەعید؛شاسواری ھونەری میللی

خەلیل عەبدوڵڵا جەلال سەعید هونەرمەندێكی دیاری كوردستانە‌و لەبواری هونەر بەگشتی‌و هونەری میللی بەتایبەتی خزمەتێكی گەورەی پێشكەش بە هونەری كوردی كردووە. ئەم هونەرمەندە ساڵی 1953 لەشاری مه‌هاباد لەدایك بووە. هەر لەسەرەتای لاوییەوە خولیای هونەری گۆرانی بووە‌و لەساڵی 1970ەوە بەرهەمەكانی تۆمار كردووە. جەلال سەعیدی هونەرمەند لەگەڵ تیپی هونەری هەولێر‌و تیپی هونەری میللی كاری كردووە‌و دەیان گۆرانی لەگەڵیاندا تۆمار كردووە. جەلال سەعید بەشداری ...

زیاتر »

ژنێن كورد روخمی هەموو داگیركەریێ دا دیسا..

ژنێن كورد روخمی هەموو داگیركەریێ دا دیسا چاند و هونەرا كوردی زیندی دكن هێلان چیا ژنێن كورد ب تێكۆشینا ئازادیێ رە چاند و ژیانەكە نوو كو ب هەر ئاوایی خوەدی ل میراتێن خوەیێن دی­روكی دەردكەڤن و ل بەرامبەری پاشڤەرووتی و بان­دۆرا پەرگالا دەستەلاتدار و چاندا مودرنیەتا سەرمایەدار تێدكۆشە،سەركێشی و پێشەنگتیا ڤێ ژی ژنێن كورد دكەن. ل هەرچوار پارچێن وەلات، ژنێن ...

زیاتر »

بزووتنەوەی روانگەو کاریگەرییەکانی لە نوێکردنەوەی ئەدەبی کوردیدا

لە یادی یوبێلی زێڕینی دامەزراندنی بزووتنەوەی (روانگە) ی ئەدەبیدا،بە چاودێری دكتۆر ئارام محەمەد قادر، وەزیری خوێندی باڵاو توێژینەوەی زانستی و بەسەر پەرشتی پ.ی. دكتۆر حەسەن ڕەزا سەرۆكی زانكۆی سلێمانی، زانكۆی سلێمانی كۆنفرانسێك بەدروشمی (بزووتنەوەی روانگەو كاریگەرییەكانی لە نوێكردنەوەی ئەدەبی كوردیدا)1970 -2020)، سازدەكات. دكتۆر ژینۆ عەبدولڵا لە لیژنەی ڕاگەیاندنی كۆنفرانس ڕایگەیاند، لە یادی یۆبیلی زێڕینی ڕاگەیاندنی بزوتنەوەی ڕوانگەدا، سەرۆکایەتیی زانکۆی سلێمانی ...

زیاتر »

محه‌مه‌د عومه‌ر عوسمان ژه‌نه‌ڕاڵی پاییز و به‌رگری لە خه‌ونه‌كانی مرۆڤ بوو

به‌كر حه‌سه‌ن: به‌رلین من له‌ ساڵی (1977)ه‌وه‌ حه‌مه‌ گیانم له‌وپه‌ڕی لاوێتیدا ناسیوه‌، چه‌ندان جار وه‌ك دوو هاوڕێ له‌ یه‌كتری دڵگران بووین و ئاشتبووینه‌ته‌وه‌، هیچ له‌و دڵگرانبوونانه‌ش له‌ دوو رۆژ زیاتری نه‌خایاندووه‌، پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ چۆن ئاشتده‌بووینه‌وه‌؟ دیاره‌ ئاشتبوونه‌وه‌ پێویستی به‌ مه‌خلوقێكه‌ كه‌ بكه‌وێته‌ نێوان دوو كه‌سی زویر له‌ یه‌كتری، به‌ڵام ئایا ئه‌و مه‌خلوقه‌ كێ بوو؟ له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێم: ئه‌و مه‌خلوقه‌ مه‌ ...

زیاتر »

به‌ختیار عه‌لی و پرسی شۆڕش و سه‌ركرده‌ و مێژووی كورد

ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا 1-2 ماوه‌یه‌كی زۆره‌ نووسه‌ران گله‌یی ئه‌وه‌ له‌ خوێنه‌ران ده‌كه‌ن، كه‌ پشتیان له‌ خوێندنه‌وه‌ی كتێب كردووه‌، له‌مه‌شدا ته‌كنه‌لۆژیا رۆڵێكی ئێجگار نێگه‌تیڤی هه‌بووه‌، چونكه‌ وایكردووه‌ كه‌ خه‌ڵكی زیاتر به‌ ئینته‌رنێت و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه‌ وابه‌سته‌ بن و پشت له‌ خوێندنه‌وه‌ی كتێب و رۆژنامه‌ بكه‌ن. له‌ هه‌شتاكان و حه‌فتاكاندا تاڕاده‌یه‌كیش سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كان، له‌ كوردستاندا، خوێنه‌رێكی زۆر هه‌بوون، به‌شێوه‌یه‌ك خه‌ڵكی سه‌ره‌ی ده‌گرت بۆ ...

زیاتر »

سۆلاریس هه‌ساره‌ی خه‌یاڵ

تاركۆڤسكی سینه‌ماكاری گه‌وره‌ی‌ روس، ئه‌و پیاوه‌ی‌ سینه‌مای‌ برده‌ قۆناغێكی‌ تره‌وه‌، جیاواز له‌ سینه‌ماكارانی‌ سه‌رده‌می‌ خۆی‌ به‌ رێگایه‌كی‌ دیكه‌دا رۆیشت، ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و له‌ سینه‌مادا كردی داهێنانێكی‌ مه‌زن بوو، ئه‌و شاعیری سینه‌ما بوو، ته‌كنیكی‌ كاركردنی، فه‌لسه‌فه‌كه‌ی له‌باره‌ی ژیان و هونه‌ره‌وه‌ هێشتاش له‌ نێو ئه‌م جیهانه‌ به‌رینه‌دا پانتاییه‌كی‌ فراوانیان گرتووه‌، تا ئه‌مڕۆش بینه‌رانی‌ سینه‌ما به‌سه‌رسامییه‌وه‌ له‌و به‌رهه‌مانه‌ی‌ ده‌ڕوانن. بۆ چاوی‌ بینه‌ری‌ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ش ...

زیاتر »

ئاره‌ش

پگاه رشیدی ئاره‌ش مردبوو، مردبوو، له‌ دایكم، له‌ باوكم، له‌ باوكی، له‌م ماڵه‌، له‌ هه‌موو شوێنێك، رۆیشتبوو. به‌ڵام ئه‌و نه‌فره‌تییه‌ له‌ من نه‌ده‌ڕۆیشت. له‌ من نه‌ده‌بۆوه‌. نه‌یده‌هێشت لێی ببمه‌وه‌ و بژیم، نووسابوو به‌ دڵمه‌وه‌. نووسابوو به‌ بێخی گه‌روومه‌وه‌، به‌رده‌وام غه‌مگینتری ده‌كردم. ئێمه‌ پێكه‌وه‌ گه‌وره‌ ببووین. پێنج شه‌ش ساڵێ له‌ من گه‌وره‌تر بوو. عاشقم ببوو، عاشقی خۆی كردبووم. دڵم بۆ قه‌د ...

زیاتر »