سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 3)

ئەدەب و هونەر

باوکم نەمردووە

‌هێشوو کەریم جار بەجار بە دەنگێکی بەرزتر دەیوت. وردە وردە سەرنجی هەموانی بەلای خۆیدا رادەکێشا. پەیتا پەیتا خەڵکەکە دەچوون بۆ سەیرکردنی. ئەمە دەنگی کوڕە تیشێرت سوورەکە بوو. کە دیار بوو کوڕی گەورەیەتی، دیمەنەکان بە جۆرێک تراژیدی بوون بۆ دڵێکی وەک بەردیش بە ئازار بوون، کاتێک من چوومە لایان دکتۆرە کوڕە جل سەوزە قژدرێژەکە کە چاویلکەیەکی لە چاودا بوو دەیوت: نەیانوت ...

زیاتر »

وشه‌فرۆش

فریاد زیبا كه‌لام «به‌ ریشی بۆزه‌وه‌ سوجده‌ی ده‌به‌م بۆ جه‌لالی تۆ ئه‌دی بۆچ ده‌یانگوت كه‌ دار پیر بوو تازه‌ دانایه‌«* پیریی وه‌ها هاتووه‌ به‌ پیرییه‌وه‌، نه‌ك هه‌ر سه‌ر و ریشی سپی كردووه‌، ده‌م و پلیشی خوار و خێچ كردووه‌، هه‌ر رۆژه‌ی به‌زمێكی پێده‌گێڕێت. رۆژێك ددانی دێته‌ ژان و ناچار خۆی ده‌گه‌یه‌نێته‌ دكتۆری ددان و ئه‌ویش رێك وه‌كو كاره‌باچی، به‌بێ ئه‌وه‌ی ...

زیاتر »

واسینی ئەلئەعرەج: بە خوێنەری کورد دەڵێم، بۆ ئەوەی بمناسیت رۆمانەکانم بخوێنەرەوە

واسینی ئەلئەعرەج لە دایکبووی (8/8/1954) لە دێی سیدی بوجنانی سنووری شاری تلمسان لە جەزائیر. رۆماننووس و مامۆستای زانکۆیە لە زانکۆی سۆربۆن لە پاریس و زۆربەی زانکۆکانی جەزائیر. یەکێکە لە دەنگە گرنگە ئەدەبی و رۆماننووسەکانی جیهانی عەرەب. واسینی ئەلئەعرەج بە پێچەوانەی نەوەی پێش خۆیەوە، بە هەردوو زمانی عەرەبی و فەرەنسی دەنووسێت، خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بە خۆیەتی لە نووسیندا کە ناتوانرێت بە ...

زیاتر »

بۆ خوێندنەوەی شیعرەکانی مەروان عەلی

عەبدوڵڵا تاهیر بەرزنجی سەرەتایەکی پێویست *مەروان عەلی یەکێکە لە شاعیرە ناودارەکانی رۆژئاوای کوردستان، چەند دیوانێکی بە زمانی عەرەبی هەیە. ئەم نووسینە رەخنەییە، کە لێرەدا دەیخوێنیتەوە بۆ پێشەکی کتێبێکمان نووسیوە، کە بریتییە لە چەند شیعرێکی، لە سێ کۆمەڵە شیعری هەڵمانبژاردوون و کتێبەکەیش بۆ چاپ ئامادەیە. *مەروان ساڵی 1968 لە قامشلی لەدایکبووە. ئێستا لە ئەڵمانیا دەژی. *ساڵی 1997خەڵاتی فێستیڤاڵی دنیای هۆڵەندی بۆ ...

زیاتر »

رۆمانی عیشق و غه‌ریبی

ره‌وه‌ز جه‌بار تیۆدۆر كالیفاتیدێس نووسه‌رێك له‌ نێوان سوید و یۆناندا. یۆنانییه‌ك چیرۆكی تاراوگه‌نشینی له‌ سوید ده‌گێڕێته‌وه‌. ئه‌وه‌ی له‌ رۆمانی عیشق و غه‌ریبیدا تێبینی ده‌كه‌ین، رۆمانی نووسه‌رێكه‌ خۆی ئه‌زموونی تاراوگه‌ی هه‌یه‌. چیرۆكی ئه‌و رۆمانه‌ جۆرێكی تره‌ له‌ ژیانی ئه‌م نووسه‌ره‌ كه‌ بۆ خۆی كه‌سێكه‌ بنه‌چه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئاسیای بچووك، به‌ڵام له‌ یۆنان له‌ دایكبووه‌ و له‌ سوید ده‌ژی. كالیفاتیدێس سویدییه‌ك هه‌ستی ...

زیاتر »

ئه‌بستراكت ئێكسپرێشنیزم له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كی ته‌واو كوردی و خۆماڵیدا

خه‌لیل عه‌لی كتێبی ئه‌بستراكت ئێكسپرێشنیزم له‌ نیگاری هاوچه‌رخی كوردستانی باشووردا له‌ لایه‌ن هونه‌رمه‌ند و ره‌خنه‌گر وه‌هبی رەسوڵ-ەوە نووسراوه‌ و له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی رۆشنبیری – به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خانه‌ی وه‌رگێڕان له‌ دووتوێی كتێبێكی (672) لاپه‌ڕه‌ییدا له‌ چاپخانه‌ی شڤان له‌ شاری سلێمانی له‌ ساڵی (2010) چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وە. ناوه‌ڕۆكی ئه‌م كتێبه‌ ماسته‌رنامه‌یه‌كه‌ پێشكه‌شی به‌شی شێوه‌كاری كۆلێجی هونه‌ر-ی زانكۆی سلێمانی كراوه‌ و به‌شێكه‌ له‌ پێداویستییه‌كانی ...

زیاتر »

دۆمینیك سوین

دۆمینیك سوین ئه‌كته‌ری ناوداری ئه‌مریكی كه‌ به‌ رۆڵه‌ جوانه‌كه‌ی له‌ فیلمی لۆلیتا ناسرا. ئه‌و فیلمه‌ی زۆرترین بینه‌ری هه‌بوو. ئه‌م فیلمه‌ی دۆمینیك رۆڵی تێدا بینیوه‌.»لۆلیتا» ساڵی 1997 له‌ فه‌ره‌نسا و ئه‌مریكا به‌رهه‌مهێنراوه‌. یه‌كێكه‌ له‌و فیلمانه‌ی كه‌ بینه‌رێكی زۆری هه‌بووه‌ و هه‌یه‌. ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی تێیدا به‌شداربوون له‌ رێگای لۆلیتاوه‌ ناوبانگیان ده‌ركرد. یه‌كێك له‌وانه‌ دۆمینیك سوین بوو. كه‌ رۆڵی سه‌ره‌كی له‌ فیلمه‌كه‌دا بینی ...

زیاتر »

بێزاریی

گۆفریدۆ پاریس* له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم رۆژێك پیاوێكی تاڕاده‌یه‌ك ته‌مه‌ڵ كه‌ هیچ حه‌زی له‌ سیاسه‌ت نه‌بوو، وێڕای ئه‌و سه‌رزه‌نشتانه‌ی وه‌كو خاك و خۆڵ له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌ به‌سه‌ریدا ده‌بارین قه‌ت باوه‌ڕی به‌وه‌ نه‌بوو كه‌ «هه‌موو جووڵه‌یه‌كی مرۆڤ، جووڵه‌یه‌كی سیاسییه‌.» گوێی له‌ زه‌نگی ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی بوو كه‌ هه‌ستێكی ناخۆشی پێده‌به‌خشی. ئه‌م پیاوه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی زۆر كه‌سه‌وه‌ كه‌ وا وێنای ده‌كه‌ن ده‌توانن هه‌موو مه‌سه‌له‌كان ...

زیاتر »

ئه‌مبرتۆ ئیكۆ: نه‌متوانیوه‌ له‌و رۆماننووسه‌ تێبگه‌م كه‌ ساڵی رۆمانێك بڵاوده‌كاته‌وه‌!

ئه‌مبرتۆ ئیكۆ (1932-2016) له‌و كه‌سانه‌ بوو له‌ پاڵ فه‌لسه‌فه‌دا بایه‌خی به‌ ئه‌ده‌بی داهێنه‌رانه‌ش ده‌دا. وه‌كو له‌ ژیاننامه‌كه‌یدا باسكراوه‌ پسپۆڕی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست و رۆماننووس و ره‌خنه‌گر و مامۆستای زانكۆ بوو. خاوه‌نی چه‌ندان كتێبی زانستی و لێكۆڵینه‌وه‌ و حه‌وت رۆمان و سه‌دان وتاره‌. به‌رهه‌مه‌كانی بۆ چه‌ندان زمان ته‌رجه‌مه‌كراون و بڵاوكراونه‌ته‌وه‌. سه‌باره‌ت به‌ هونه‌ر و ئه‌ده‌ب بیروبۆچوونی خۆی هه‌یه‌، له‌وانیش گێڕانه‌وه‌ كه‌ بیروڕای ...

زیاتر »

چیرۆکی ئەوینێکی سەیر، زۆر سەیر!

بورهان ئەلشاوی وەرگێڕانی: دلاوەر قەرەداخی پیۆتەر ئیلیچ چایکۆڤسکی لە 7 ی ئازاری ساڵی 1840 لە شاری (فوتکسنک) لە ئورال، لە خێزانێکی خۆشگوزەران لەدایک دەبێ، باوکی بەڕێوەبەری یەکێک لە کانەکان و دایکیشی بە بنەچە فەرەنسایی بووە. پیۆتەر کوڕی دووەمی نێوان چوار برا و تاقە خوشکێک بووە. ئەگەرچی (ئەلیکساندرا) ی خوشکیان بچووکترینیان بووە، بەڵام نزیکترینیان لە پیۆتەرەوە بووە. وەک نەریتی خێزانە بۆرژوازییەکانی ...

زیاتر »