سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 3)

ئەدەب – سێبەر و سایە

مردوانی ده‌ره‌وه‌ی گۆڕستان

ئه‌سعه‌د عه‌زیز محه‌مه‌د ته‌مه‌نم گه‌یشتۆته‌ بیست و هه‌شت ساڵ له‌ خانه‌واده‌ییه‌كدا ده‌ژیم پڕه‌ له‌ بێ ئومێدی، هیچ كه‌س ئومێدی به‌هاتنی رۆژێكی خۆش نییه‌، هه‌موو ئه‌ندامانی ئه‌م خانه‌واده‌یه‌ له‌ نائومێدیی و حه‌سره‌ت و خه‌م و په‌ژاره‌ی رابردوودا نغرۆ بوون، خۆشترین به‌سه‌رهات و گێڕانه‌وه‌كانیان ئه‌و كاته‌یه‌ كه‌ باسی رابردوو ده‌گێڕنه‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ ئازار و مه‌ینه‌تی ژیانیان چه‌شتووه‌، گه‌ر باسی سبه‌ینێیان له‌گه‌ڵدا بكه‌یت پێكه‌نینیان ...

زیاتر »

بەشیر موشیر پاشەڕۆژی سلێمانی چۆن خوێندۆتەوە؟!

عەبدولڵا عەباس بەشیر موشیر كەسایەتی و ناوێكە لە دنیای ئەدەب و نووسین و مێژووماندا کە هاوتای كەمە، یەكەم شەخسیەتە لەم مەیدانەدا ناو و ناوبانگی لە پەنجاكانی سەدەی پێشوودا گەیشتۆتە مەڵبەندە ئاكادیمییەكانی وڵاتێكی گەورەی وەك یەكیتی سۆڤیەتی ئەوسا، یەكەم دەستەی قوتابیانی كورد كەچوون بۆ سۆڤیەت لە كتێبخانەیەكی ئاكادیمی گەورە لە (باكۆ) بۆ ناو و بەرهەمی ئەو سەردەمەی كوردی گەڕاون، ناوی ئەم ...

زیاتر »

رەشید نەجیب،ئەدیبێکی ناودار

خەلیل عەبدوڵڵا رەشید نەجیب كەسایەتییەكی دیاری ئیداری‌ و رۆشنبیریی كوردستانە، لە‌و رشتانەدا خزمەتێكی زۆری پێشكەش بەگەل ‌و نیشتمانەكەی كردووە. رەشید كوڕی نەجیب ئەفەندی كوڕی مەحمود ئاغا كوڕی هەمزاغایە‌ و لەبنەماڵەی (فەرخە)یە كە بنەماڵەیەكی دیار بوون ‌و لەسەردەمی میرنشینی باباندا پێگەی شایستەیان هەبووە. ساڵی 1906 لە شاری سلێمانی لەدایك بوو، لە سلێمانی ‌و بەغدا خوێندویەتی وەك فەرمانبەری میری لە زۆربەی شارەكانی ...

زیاتر »

دانا جەزا،كەمانچەژەنی جوانەمەرگ

مردن چییە؟ كەس تێینەگەیی تا ئێستا تەورات‌و زەبوور تا دەگەنە ئاوێستا زۆر كەس لەژیان دواوە زانایانە بۆ باسی مەرگ گێژ‌و نەزان راوەستا (خەیام) دانا جەزا هونەرمەندێكی دیار‌و ناسراوی شاری سلێمانی‌و كوردستان بوو، لەرێی كەمانچەكەیەوە خزمەتێكی زۆری بەهونەری موزیكی كوردی كرد‌و شوێن پەنجەی رەنگینی لەو بوارەدا دیارە. دانا جەزا محەمەد خونچەلە ناوی تەواوی ئەم هونەرمەندەیە‌و بە دانا جەزا ناسراوە. ساڵی 1970 ...

زیاتر »

خوێنەر و هونەری حەوتەم – فیلمنامەی (نهێنی چاوەکانیان)

جیهاد خاوەری فیلمی نهێنی چاوەکانیان The Secret in Their Eyes لەساڵی 2009 دا عەرزکرا، چیرۆکی فیلمەکە باس لە لێکۆلەرێک دەکات کاتێ کەیسی ڕووداوێکی پێدەدرێت، سەرەتا گلەیی هەیە لەوەی ئەو کەیسەی پێ دراوە و دەیەوێ نەیگرێتە خۆ، بەڵام کاتێ دەڕواتە شوێنی ڕوداوەکە دەبینێ ئافرەتێک لەسەر تەختی خەوەکەی لە خانوەکەیدا کوژراوە و پاشان جەستەکەی شێوێنراوە، هەربۆیە ئەمە دەبێتە سەرەتایەک تاوەکو دۆسیەکە بەجدییەوە ...

زیاتر »

مستەفا ساییب ئەستێرەیەکی پرشنگدار

خەلیل عەبدوڵڵا مستەفا ساییب كەسایەتییەكی گەورەی سیاسی‌ و رووناكبیریی كوردستانە ‌و وەك سەربازێكی ون لەزۆر بوار ‌و رشتەی جیادا خزمەتی بەگەل‌ و نیشتمانەكەی كردووە. مامۆستا كەمال رەئووف محەمەد لە كتێبێكدا بەناوی (مستەفا ساییب ئەستێرە گەشەی كورد) كە ساڵی 1988 لەلایەن دەزگای چاپ‌ و پەخشی سەردەمەوە بڵاو كراوەتەوە، بەووردی تیشك دەخاتە سەر ژیان ‌و بەرهەمەكانی ئەم كەسایەتییە گەورەیە ‌و بە نەتەوەپەروەر ...

زیاتر »

رابردووی گێڕانه‌وه‌ له‌ چیرۆك و رۆماندا

لە قسەكردندا لەسەر چیرۆكنووسین، وەكو هەر باسێكی دیك كە پەیوەندیی بە هونەری (نووسین یان شێوەكاریی و …) هەیە، سەرەتا پێویستە سەرنجێكی تیۆری (Fiktionalitat) خەیاڵكردن بدرێت. چونكە ئەم تیۆرە پایەی ناسینی هەر بەرهەمێكی هونەریی یان هەر دەقێكی ئەدەبییە. محمود فلكی لە فارسییەوە: محەمەد كەریم 2-2 4- رۆڵی كردار (فعل) به‌پێی تیۆره‌كه‌ی هامبورگه‌ر ده‌بێت دوو جۆر كردار له‌یه‌كتری جیابكه‌ینه‌وه‌ «كرداری ره‌وتی ده‌ره‌كی ...

زیاتر »

رۆمانی شاری مۆسیقاره‌ سپییه‌كان و دەغدو وەک نموونە

ژینۆ عەبدوڵڵا لە ماوەی رابردوودا لە بەشی كوردی كۆلێژی زمان لە زانكۆی سلێمانی، بەسەركەوتوویی تێزی دكتۆرای خوێندكاری خوێندنی باڵا ئازاد محه‌مه‌د سه‌عید، بە نێوی فەنتازیا له ‌رۆمانی کوردیدا رۆمانی شاری مۆسیقاره‌ سپییه‌كان، دەغدو وەک نموونە بە ڕێوەچوو. هونەری رۆمان رۆمان به‌ پڕبایه‌خترین و گه‌وره‌ترین ژانری ئە‌ده‌بی ئە‌ژمار ده‌كرێت، له‌به‌رئە‌وه‌ی زۆربه‌ی زۆری ژانره‌ ئە‌ده‌بییه‌كانی دیكه‌ له‌خۆده‌گرێت، هونه‌ری فەنتازیا كه‌ یه‌كێكه‌ له ...

زیاتر »

نامه‌یه‌كی ئاوه‌ڵا بۆ فه‌ره‌یدوون ئه‌رشه‌دی

سۆما حه‌بیبه‌ ئه‌م نامه‌یه‌م له‌ وه‌ڵامی ئه‌و هێرشه‌دا نووسیوه‌ كه‌ كردوویه‌تییه‌ سه‌ر ئه‌و رۆژهه‌ڵاتیانه‌ی به‌ نازناوی ئیمپراتۆری شیعر بۆ شێركۆ بێكه‌س له‌ سه‌رخۆ ده‌چن.   كاك فه‌ره‌یدوون ئه‌رشه‌دی ئه‌م كاته‌ت باش ئه‌من سۆما حه‌بیبه‌، له‌ حه‌وته‌مین ساڵیادی دوا كۆچی شێركۆ بێكه‌سدا، بڕیارمدا له‌ نامه‌یه‌كی ئاوه‌ڵادا چه‌ند ساتێك له‌گه‌ڵت بدوێم. هیوادارم نووسراوه‌كه‌م به‌رده‌ستت بكه‌وێت و بیخوێنیته‌وه‌. ئه‌وه‌ی ته‌وه‌ر و داسی ره‌خنه‌گری ...

زیاتر »

خوێندنەوەی رۆمانی‌ بە رێگاوە

ئەم رۆمانە بەشێواز و تەکنیکێکی‌ تایبەت نووسراوە، پێشەکی‌ و کۆتایی رۆمانەکە بە یەک دیمەن و دەستپێدەکات و بە هەمان دیمەن کۆتایی‌ دێ، ئەویش بە هەوڵی‌ خۆکوژی‌ و پاشگەزبوونەوەی‌ نووسەری‌ رۆمانەکە و کارەکتەر و پاڵەوانی‌ سەرەکی‌ گێڕەوەی‌ رۆمانەکەیە. لەگەڵ پێشەکی دووەم هاوبەشە لە سەرجەم بەشەکانی‌ تر، رۆمانەکە لە دوو بەشی‌ سەرەکی‌ لە ژێر ناوی‌ پەتای‌ دەنگ و چێژی‌ خوێن و (18) ...

زیاتر »