سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 3)

ئەدەب و هونەر

دزێک لە نێو خەونەكانمدا

ئەسعەد عەزیز محەمەد كە شەو دێت ترسم لێ دەنیشێت، لەرزم لێ دێت، دەزانم لە پانتایی شەوی بێدەنگ و سامناكدا جارێكیتر ئەو دزەم لێ پەیدا دەبێت، دزێكی یەكجار قێزەونە، پێش پەیدابوونی ئەو دزە خۆشترین ساتەكانی ژیانم خەونەكان بوو، ئەوەی لە واقیعی ژیانی رۆژانەدا نەمدەتوانی بەدیبهێنم خەیاڵ و خواستی بەدیهێنانی پەلكێشی دەكرد بۆ دونیای خەونەكانم. بەڵام ئێستا زۆرپەرۆشی ئەوەم و حەز دەكەم ...

زیاتر »

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار 8 ئیقاعی ناوه‌كی له‌ شیعردا ئێستاش دێینه‌ سه‌ر پیاده‌كردن و روونكردنه‌وه‌ی‌ راوبۆچوونی‌ خۆمان له‌سه‌ر چه‌ند ده‌قێكی شیعری له‌ شیعری كوردی و عه‌ره‌بی و بیانیدا. •عه‌بدوڵڵا په‌شێوی شاعیر له‌ شیعری (نیازێك هه‌ڵوه‌ری‌)دا، ده‌ڵێ: (نیازم وا بوو 4=4 بۆت ده‌ستگیركه‌م 4=4 ئه‌ستێره‌ی‌ ئاسمانی‌ زه‌به‌ند. 3+3+2 =(4+4)=8 په‌لكه‌زێرینه‌ت بۆ بگرم، 5+3 = (4+4) = 8 بۆتی بكه‌م به‌ كه‌مه‌ربه‌ند.(1) 4+4 = ...

زیاتر »

عه‌زیز نه‌سین: مرۆڤ له‌وانه‌ش به‌رپرسیاره‌ كه‌ هێشتا نه‌یگوتوون

هه‌ڵبژارده‌یه‌ك له‌ قسه‌كانی عه‌زیز نه‌سین: *»مرۆڤ بوونه‌وه‌رێكی سه‌یره‌. به‌رگه‌ی قسه‌ی توند ناگرێت. پێی بڵێ: گوێدرێژ، پێی ناخۆشه‌، به‌ڵام سواری پشتی به‌، هیچ ناڵێت.» *»من و تۆ ئه‌مدیو و ئه‌ودیوی یه‌ك كاغه‌زین: هه‌تا كۆتایی ته‌مه‌نمان پێكه‌وه‌ین، بێئه‌وه‌ی روخساری یه‌كتری ببینین.» *»سه‌یری ده‌سته‌كانم ده‌كه‌م سه‌یری ده‌سته‌كانم. به‌خۆم ده‌ڵێم ئه‌وچاتر كه‌ روخسارم ناتوانێت روخسارم ببینێت.» *»مرۆڤ ته‌نیا به‌رپرسیار نییه‌ له‌ وانه‌ی گوتونی، له‌وانه‌ش ...

زیاتر »

ئه‌نفال له‌ كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكی مه‌مله‌كه‌تی سه‌گه‌كاندا

سه‌دیق سه‌عید رواندزی له‌ نێوان ده‌قی ئه‌ده‌بی و واقیعدا، په‌یوه‌ندییه‌كی بابه‌تی هه‌یه‌، چونكه‌ رووداو و دیارده‌كانی ژیان، ده‌بنه‌ جێگه‌ی سه‌رنجی نووسه‌ر و له‌ دنیابیندا ره‌نگده‌داته‌وه‌. له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا، به‌هۆی ئه‌و واقیعه‌ سیاسی و نه‌ته‌وه‌یه‌ی تیایدا ژیاون، مرۆڤه‌كان، رووداوی تراژیدی كاره‌ساتی گه‌وره‌یان بینیوه‌. به‌تایبه‌تیش كاره‌ساتی ئه‌نفال. له‌و روانگه‌یه‌وه‌ كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكی (مه‌مله‌كه‌تی سه‌گه‌كان)، یه‌كێكه‌ له‌و كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكانه‌ی، كه‌ ئه‌نفال وه‌ك كاره‌سات و ...

زیاتر »

میتسی خانم

به‌كر حه‌سه‌ن –پشیله‌ ئه‌و بوونه‌وه‌ره‌یه‌ ئه‌گه‌ر جلێكی ره‌نگاوڕه‌نگ و رازاوه‌ی له‌به‌ر بكه‌یت ده‌بێت به‌ بووك! ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌ قسه‌كانی فه‌تاحی هاوڕێم كه‌ دوو مانگه‌ به‌هۆی مردنی پشیله‌ نازداره‌كه‌ی هاوڕێیه‌وه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ده‌روونی كه‌وتووه‌ و منیش دوێنێ ئێوارێ تا دڕه‌نگانێكی شه‌و له‌خانووه‌كه‌ی بووم. فه‌تاح پشیله‌كه‌ی هه‌ر به‌میتسی خانم بانگ ده‌كرد و وه‌ك خانمێكی نازداریش خۆشیده‌ویست. منیش هه‌ر بۆ ئاودانی گوڵ و ...

زیاتر »

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار 7 راوبۆچوونی‌ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئیقاعی ناوه‌كی له‌ شیعردا پێش ئه‌وه‌ی‌ بچینه‌ سه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌ی‌ هه‌ڵه‌ و بۆچوونه‌كانی ئه‌وان (مه‌به‌ستمان له‌ نووسه‌رانی‌ كورد و عه‌ره‌ب و بیانی)یه‌، هه‌روه‌ها شیكردنه‌وه‌ی‌ راوبۆچوونی‌ خۆمان به‌ هێنانه‌وه‌ی‌ نموونه‌ی‌ شیعری و پیاده‌كردنی‌ بۆچوونی‌ خۆمان له‌سه‌ر ئه‌و نموونانه‌، حه‌ز ده‌كه‌ین به‌ كورتی و پوختی‌ راوبۆچوونی‌ خۆمان له‌سه‌ر ئیقاعی ناوه‌كی‌ له‌ شیعردا بنوسین. بێگومان ئه‌م رابوچوونه‌ هی ...

زیاتر »

ره‌یمۆند كارڤه‌ر: پێویسته‌ چیرۆك هه‌ندێ شت روون بكاته‌وه

بۆ نووسینی به‌شی كۆتایی چیرۆكێك، پێویسته‌ نووسه‌ر هه‌ستێكی دراماتیكی هه‌بێت. ناكرێ به‌شێوه‌یه‌كی په‌رجووئاسا كۆتایی پێبهێنیت. كارڤه‌ر، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی كاره‌كته‌ره‌كانی له‌ شوێنی كاری ئه‌مریكای ناوه‌ڕاست، ژیانی سۆزدارانه‌یان، یاخود خۆپه‌رستییان و ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌ی رووبه‌ڕووی هه‌ڕه‌شه‌ی هه‌مه‌جۆر بوونه‌ته‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێرێت. بۆ هه‌مووشیان ساتێك دێت كه‌ ناچارن به‌ره‌وڕووی حه‌قیقه‌ت ببنه‌وه‌. به‌هیچ شێوه‌یه‌ك هه‌ڵه‌مان نه‌كردووه‌ ئه‌گه‌ر بڵێین: تێگه‌یشتن و روونكردنه‌وه‌ له‌ هه‌ستی ئاشكراكردن، «نه‌خۆشی» ئازارچه‌شتن، سه‌رنجڕاكێشیی ...

زیاتر »

پێكوته‌ی شیعر و سه‌نگه‌رێك له‌ دژی زمانئامرازی

نه‌به‌ز محه‌مه‌د به‌قسه‌كردنی شیعر، مۆدێلێك نییه‌ ئه‌مڕۆ كایه‌ی شیعری ته‌نیبێت، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ستیش نییه‌ به‌ناوچه‌یه‌كه‌وه‌ یاخود به‌كه‌ڵچه‌رێكه‌وه‌ و به‌ ئه‌ده‌بی گه‌لێكی دیاریكراوه‌وه‌، به‌ڵكو شتێكه‌ له‌ مێژوو و كه‌ڵچه‌ری شیعردا ره‌گ داكوتراو و هاوته‌ریب رێده‌كات، شیعری عه‌ره‌بی فارسی و رۆژئاوایی به‌شێكی هه‌ره‌ زۆری له‌م چه‌شنه‌ شیعره‌ن، له‌ كلاسیكه‌وه‌ بۆ رۆمانتیك و له‌وێوه‌ بۆ شیعری ریالستی و مۆدێرن و پۆستمۆدێرن و تادوایی، هه‌ڵبه‌ته‌ ...

زیاتر »

پاك و خاوێن

له‌ به‌شی باشووری شار مناڵێك له‌ به‌رده‌م گه‌راجی ماڵێكدا به‌ گولله‌ كوژرا. ته‌مه‌نی ته‌نیا حه‌وت ساڵ بوو، ئه‌م قوربانییه‌ مه‌به‌ست و ئامانجی پیاوكوژه‌كه‌ نه‌بوو. له‌ راستیدا هیچ قوربانییه‌كی دیاریكراو له‌ خه‌یاڵی كابرای چەکداردا نه‌بوو كه‌ بیكوژێ، ئه‌وه‌نه‌بێ كابرا ویستی به‌ چه‌كه‌كه‌ی خه‌ڵكی ماڵه‌كه‌ بترسێنێت، به‌ڵام بۆ نه‌گبه‌تی لویسی بچكۆله‌، كه‌سی خاوه‌ن ماڵه‌كه‌ له‌ ماڵ نه‌بوون. ته‌نیا ئه‌م له‌و ناوه‌دا بوو. ...

زیاتر »

قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ

له‌سه‌ر جاده‌ سه‌ره‌كییه‌كانی شار پیاسه‌ ده‌كه‌م، رووبه‌رێكی ره‌شی قیره،‌ كه‌ هه‌تا خوا حه‌ز كات مرۆڤ له‌سه‌ری جێی ده‌بێته‌وه‌، به‌ڵام كه‌س من نابینێت، هیچ كه‌سێك ئاوڕناداته‌وه‌، كه‌سیش سه‌یری من ناكات، ئای بۆ ته‌نیا كه‌سێك، ئای بۆ مرۆڤێك، ئه‌سڵه‌ن نایبه‌نه‌وه‌ سه‌ر خۆیان كه‌ من ده‌ناسن. جه‌خت ده‌كه‌مه‌وه‌، دووپاتی ده‌كه‌مه‌وه‌. منتان خۆش بوێت. یارمه‌تیم بده‌ن. ئه‌ی هاوار له‌گه‌ڵ ئێوه‌مه‌. ئێوه‌. هه‌مووتان ده‌بینم. هه‌وڵ ...

زیاتر »