سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 40)

ئەدەب – سێبەر و سایە

محه‌مه‌د نوری تۆفیق،درەختێکی بەرھەمدار

خەلیل عەبدوڵڵا مامۆستا محه‌مه‌د نوری تۆفیق كه‌سایه‌تیەکی سیاسی‌و په‌روه‌رده‌یی‌و ئه‌ده‌بی‌و رۆژنامه‌نووسی‌و روناكبیریی کوردستانە‌. ‎ساڵی ١٩٣٤ له‌ئامێزی خێزانێکی نیشته‌جێی یەكێك له‌خانووه‌ قوڕینه‌كانی دامێنی بانی مه‌قانی چەمچەماڵ له‌دایك بووە، لەوێ سه‌رده‌می منداڵی‌و گه‌نجی‌و خوێندكاری گوزه‌راند‌و تابووه‌ مامۆستا‌و وانه‌كانی خوێندنی به‌مناڵانی شاره‌كه‌ی وتۆتەوه‌.هه‌ر لەوێ ‌ چۆتە‌ نێو كۆڕی خه‌باتی كوردایه‌تی له‌لایه‌ك‌و دنیای ئه‌ده‌ب‌و رۆژنامه‌نووسی له‌لایه‌كی تره‌وه‌، تا بووه‌ ئه‌و ئه‌ستێره‌ گه‌ش‌و دره‌وشاوه‌یه‌ی هه‌موو ...

زیاتر »

سلێمانی‌ لە نیوەی‌ دووەمی‌ سەدەی‌ نۆزدە

رەوشی‌ سلێمانی‌ لە نیوەی‌ دووەمی‌ سەدەی‌ نۆزدە لە چامەیەکی‌ سالم دا د.ئاراس محه‌مه‌د سالح بەشی سێیەم میری (خوڵمار) و (دەلێن) ئەمساڵ مەڤەننە (صاڵح)ـە باز بە (جەببار)یان سپەرد باقڵ ئومووری (دۆمەکان) ئاغە گاها مەشوەرەتجۆیە لەگەڵ سەرکاتبی وا دەزانم وەرگرێ حوکمی (چیاسەوز) و (شوان)! لێرەدا شاعیر دەچێتە دەرەوەی‌ سلێمانی‌ و ڕەوشی‌ هەندێ لە قەزاو ناحیەو گوندەکانی‌ دەوربەری‌ سلێمانی‌ باس دەکات و دەڵێت: ...

زیاتر »

كەمال سابیر،ئەستێرەیەکی پرشنگدار

هونەرمەندێكی ناوداری كوردستان بوو، لەبوارەكانی شانۆو دراما خزمەتێكی زۆری پێشكەش بەهونەری كوردی كرد. ساڵی 1944 لەگەڕەكی مەڵكەندیی شاری سلێمانی لەدایك بووە. قۆناغەكانی خوێندنی سەرەتایی‌و ناوەندی‌و خانەی مامۆستایانی تەواو كردووە. مامۆستا كەمال سابیر هەر لەسەردەمی گەنجییەوە خولیای كاری هونەری بوو، سەرەتا بەشانۆ دەستی پێكرد‌و دواتر بەشداری دراما‌و كاری هونەری تەلەفزیۆنی كرد. مامۆستا كەمال وەك هونەرمەندێكی كۆمیدیش خزمەتی كرد‌و بەشداری چەندین بەرهەمی ...

زیاتر »

كتێبخانه‌ 700 كارتۆنییه‌كه‌ده‌گوازێته‌وه‌ بۆگوند

نووسه‌رو مێژنووس و توێژه‌ری‌ كورد مومتاز حه‌یده‌ری‌ كتێبخانه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی‌ خۆی‌ له‌به‌ر به‌رفراوانبوونی‌ ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ گونده‌كه‌ی‌ خۆیان كه‌ زیاتر له‌ 700 كارتۆنه‌و رۆژنامه‌نووسیێكیش كه‌ هاوه‌ڵی‌ حه‌یده‌رییه‌ گله‌یی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌و هه‌ولێره‌ گه‌وره‌یه‌، گوناهه‌ شوێنێك نه‌بێت كتێبخانه‌ مه‌زنه‌ حه‌یده‌ری‌ زاده‌ جێگای‌ ببێته‌وه‌. سه‌عید عه‌بدوڵڵا، ده‌ڵێت: هه‌ولێر ئه‌و شاره‌ گه‌وره‌یه‌ی كه‌ هه‌زاران ته‌لار و باخ و ڤێلا و شا شه‌قامی تێدا جێ ...

زیاتر »

ژیاننامه‌ی دوو هونه‌رمه‌ندله‌كتێبێكی‌ ئینگلیزیدا

ژیاننامه‌ی دوو هونه‌رمه‌ندی میوزیكژه‌ن و گۆرانیبێژی‌ كورد له‌ كتێبێكی‌ ئینگلیزیدا له‌ هه‌وڵێكی‌ نوێدا، نووسه‌رێك، ژیاننامه‌ی دوو هونه‌رمه‌ندی میوزیكژه‌ن و گۆرانیبێژی‌ كورد له‌ كتێبێكدا، به‌ زمانی ئینگلیزی بڵاوده‌كاته‌وه‌. بۆ یه‌كه‌مینجار، ژیاننامه‌ی هونه‌ری هه‌ریه‌ك له‌ هونه‌رمه‌ندان هۆمه‌ر دزه‌یی و ئامانج غازی له‌لایه‌ن ماموستا ئاژوان سواره‌ له‌ دوو بایۆگرافی (نامیلكه‌) به‌ زمانی ئینگلیزی بڵاوكراییه‌وه‌ ، جگه‌ له‌وه‌ی وه‌كو نامیلكه‌ بڵاوكراییه‌وه‌ له‌ هه‌مان كاتدا ...

زیاتر »

واحیدمه‌رجان،هونه‌رمه‌ندێك بۆ سێ‌ هونه‌ر

پێشه‌كی‌ نووسه‌ر خوێنه‌ری‌ خۆشه‌ویست ئه‌م چاوپێكه‌وتننانه‌ی‌ له‌به‌رده‌ستتدایه‌ به‌ری‌ ڕه‌نجی‌ ڕۆژان وشه‌وانێكی‌ زۆری‌ ڕۆژنامه‌نوسیمه‌، زۆر شه‌ونخونیم به‌دیاریه‌وه‌ كێشاوه‌،ئه‌م چاوپێكه‌وتنانه‌ پێشتر وه‌كو(به‌رنامه‌)له‌ته‌له‌فزیۆنی‌ گه‌لی‌ كوردستان كه‌ناڵی‌ هه‌ولێر ، پێشكه‌ش كراوه‌ به‌ڵام له‌به‌رئاستی‌ باشی‌ چاوپێكه‌وتنه‌كان حه‌زم كرد له‌دووتوێی‌ كتێبێك چاپی‌ بكه‌م بۆئه‌وه‌ی‌ ئه‌م ژیانه‌ كوله‌مه‌رگیه‌ی‌ كاتی‌ خۆی‌ نوسه‌ران وهونه‌رمه‌ندان له‌پێناوكه‌لتوری‌ نه‌ته‌وه‌كه‌یان كێشاویانه‌ وون نه‌بێونه‌وه‌ی‌ تازه‌ سودیان لێوه‌رگرێ‌، هه‌روه‌كو وتراوه‌یشه‌ ئه‌وه‌ی‌ دوێنێی‌ نه‌بێ‌ ناتوانێ‌ ئه‌مڕۆ ...

زیاتر »

ده‌نگێكی‌به‌رزو زوڵاڵی‌مه‌قاماتی‌كوردی‌

به‌یانی‌ پێش سه‌عات هه‌شت له‌گه‌ڵ وێنه‌گره‌كه‌م چوین بۆماڵی‌ هونه‌رمه‌ندخه‌لیل مڕادوه‌ندی‌ تاله‌ڕۆژێكداهه‌م ژیانی‌ ئاسایی‌ وهه‌م ژیانی‌ هونه‌ری‌ بخوێنینه‌وه‌یاگێرانه‌وه‌یه‌ك بێ‌ له‌ژیانی‌ ئه‌مڕۆی‌ بۆئه‌رشیفی‌ هونه‌ری‌ پێشوی‌ ،كه‌چوین مامۆستاخه‌لیل خۆی‌ ده‌رگای‌ لێكردینه‌وه‌پاش به‌خێرهێنان وچاك وچۆنی‌ ویه‌كه‌یه‌كه‌منداڵه‌كانیشی‌ هاتن به‌خێرهاتنیان كردین له‌سه‌رخوانی‌ به‌یانی‌ ئه‌م پرسیارانه‌م له‌خۆیی‌ وخێزانه‌كه‌ی‌ كرد. پ/مامۆستاخه‌لیل به‌یانیت باش سڵاوت لێبێ‌؟ و/به‌یانیت باش زۆرزۆربه‌خێربێن پ/مامۆستا به‌یانیان لای‌ تۆچی‌ ده‌گه‌ینێ‌ یاڕۆژهه‌ڵاتن لای‌ تۆچی‌ ده‌گه‌ینێ‌ ؟ ...

زیاتر »

كۆمه‌ڵگایه‌ك به‌ده‌رله‌جوانییه‌كانی‌ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

ئا : ئازاد مه‌عروف 22 بەشی دووەم و کۆتایی كه‌ پێناسه‌یه‌كی هاوپێچه‌وانه‌ی ماتریالیستی دیالیكتیك له‌سه‌ر هونه‌رو مێژووی هونه‌رده‌كات وه‌ پشت ئه‌ستوره‌ به‌ هێزی میتافیزكی ئه‌مه‌ش جۆرێك له‌ ناكۆكی نێوان دووبابه‌تی دژ به‌یه‌ك {دیالیكتیك ,میتافیزك }ده‌رده‌خات. مێژووی هونه‌ر به‌گشتی و مۆسیقا به‌ تایبه‌تی سه‌ره‌تای شرۆڤه‌ی زانستی جیهان ده‌خولقێنێ یان نیشانی ده‌دات. كاتێك كه‌ مێژووی فه‌لسه‌فه‌ی هونه‌ر ده‌خوێنینه‌وه‌ یان به‌دواداچونی مێژووی شانۆی ...

زیاتر »

نەعرەته‌

محه‌مه‌د كه‌ساس سه‌رده‌مێك پێش ئێستا كاتێ كه‌ ئاسمانی وڵاتم تاریكی تانوپۆی گرتبوو كاتێ كه‌ … ئه‌زمڕ و زۆزك و قه‌ندیلم ترۆپكیان به‌ناخی زه‌ویدا ڕۆچووبوو كاتێ كه‌ … داربه‌ڕووم ڕه‌گی خۆی له‌ خاكا بیرچووبوو كاتێ كه‌ … كانیاو و سه‌رچاوه‌م لێڵ و وێڵ بینایی چاوانیان كوێر بوو بوو ڕه‌زو باخ هه‌ڵقرچاو دایكانی ڕه‌شپۆشم سك سووتاو خوشكانم پرچ بـــڕاو مناڵان بێبه‌ش بوون ...

زیاتر »

ره‌زا قاسمی: رۆمان بۆ خۆی دروستكردنی جیهانێكه‌

ره‌زا قاسمی رۆماننووس و چیرۆكنووس و شانۆنامه‌نووس و مۆسیقارێكی ئێرانییه‌، ساڵی 1949 له‌ ئه‌سفه‌هان له‌ دایكبووه‌ و ئێستا له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئێران ده‌ژی. خاوه‌نی سێ رۆمان و سێ كۆمه‌ڵه‌چیرۆك و دیوانێكی شیعری و چه‌ندان ده‌قی شانۆیی و چه‌ند كتێبێكی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ بواری مۆسیقادا. له‌م كۆڕه‌دا باسی رۆمان و زمان و كۆمه‌ڵێ شتی تر ده‌كات. له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم رۆژی شه‌ممه‌ (16/11/2013) ...

زیاتر »