سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 50)

ئەدەب و هونەر

زه‌مه‌ن له‌ خه‌یاڵی شیعریی فاتیح عیزدیندا

جه‌مال نوری زه‌مانی بزربوو. قه‌سیده‌یه‌كی نێو دیوانه‌ شیعرێكه‌ی فاتیح عیزدینه‌ فاتیح عیزدین زه‌مه‌نی سه‌رهه‌ڵدانی وه‌ك شاعیر وه‌ك شێركۆ بێكه‌س(1) ده‌ڵێ: به‌چه‌ند شیعرێ بووه‌ به‌ هاوڕێی به‌ردو هاوڕێی په‌لكه‌ گیاو هاوڕێی هه‌میشه‌یی ته‌نیایی و ئه‌و له‌نه‌وه‌ی ژه‌نه‌ڕاڵی پایزه‌ برای گه‌ڵاوه‌ریوه‌كان و دۆستی نزیكی كوێره‌وەری و ئامۆزای بێكه‌س و خاڵی كۆڵانه‌ برسیه‌كانی پێنجوێنه‌، له‌ ناوه‌ڕاستی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی رابردوودا فاتیح، وه‌ك ده‌نگێكی زیندوو ...

زیاتر »

ماسی سوور

فاروق هۆمەر ئه‌و له‌ پاڵمه‌وه‌ ده‌ڕوات و دڵی خۆشه‌، قه‌ف قه‌ف شارای قژه‌ خورماییه‌كه‌ی به‌سه‌ر روخساره‌ خه‌مگینه‌كه‌یدا شۆڕبوونه‌ته‌وه‌ خوارێ و له‌گه‌ڵ ره‌وته‌ نه‌رمی رۆینیدا هێواش و له‌سه‌رخۆ به‌ سه‌ما كه‌وتوون. روخساری هێشتا ناسكی خۆی وننه‌كردووه‌ و پڕی ته‌ڕاییه‌، روخسارێك ئه‌گه‌رچی زۆری ده‌وێ تا وه‌ك ئه‌و دڵه‌ی كه‌ خه‌ریكه‌ چركه‌ به‌ چركه‌ خۆشی تێده‌گه‌ڕێ ئه‌ویش ئاوا رۆشنبێته‌وه‌. جارجارێك به‌ تیله‌یه‌كی چاو ...

زیاتر »

مارسیل پروست جادووگه‌ری سه‌ده‌ی بیسته‌

مارسیل پروست نازناوه‌كه‌ی جادووگه‌ری سه‌ده‌ی بیسته‌. ئه‌و نووسه‌ره‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ هیچ نووسه‌رێكی پێش و دوای خۆیدا قابیلی به‌راوردكردن نییه‌، چونكه‌ به‌رهه‌مێكی خوڵقاندووه‌ كه‌ به‌پێی قسه‌ی ته‌واوی نووسه‌ران و فه‌یله‌سوفانی پاش خۆی رۆمانێكی تایبه‌ته‌. رۆمانێكی درێژه‌ و به‌ قورسی ده‌خوێنرێته‌وه‌، له‌ هه‌مانكاتیشدا ئاڵۆزه‌ كه‌ گێڕانه‌وه‌ تیایدا به‌ شێوه‌ی روونكردنه‌وه‌ی په‌تی نییه‌ و نووسه‌ر، له‌گه‌ڵ خۆیدا خوێنه‌ر ده‌باته‌ ناو رۆمانه‌كه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ...

زیاتر »

سوارەی ژانی گەل و سلێمانی و خاكی

ره‌هبه‌ر سه‌ید برایم هەرگیز گوڵ لە ئاسمان نابارێ، پەیامە پیرۆزەكانی لێ هاتۆتە خوارێ، گوڵ لە زەوی دەڕوێ، چرۆ دەكا ودەپشكوێ، پەری جوانی ئاسمان باخ وگوڵزار ببینە، پڕ لەگوڵی جوان وڕەنگینە، ئەستێرەكان لە تاریكیدا دەدرەوشێنەوە، ڕوناكی دەبەخشن وجوان دەگەشێنەوە، لە تاریكایی شەوێ، ئەستێرە دەردەكەوێ، جیهان پەرتوكێكی گەورەیە، زەمانە بەپێچ ودەورەیە، یەك لاپەڕەی دەخوێنەوە ئەوانەی ناگەڕێن، (چڵكی دەستە ماڵی دونیا)وەك دەڵێن! زەمەن ...

زیاتر »

ده‌مه‌وێ له‌ رێی شیعر و چیرۆكه‌كانمه‌وه‌ په‌یامی خۆم بگه‌یه‌نم به‌ منداڵانی كورد

بۆ زیاتر گرنگیدان به‌ ئه‌ده‌بی منداڵان و ئاوڕدانه‌وه‌ له‌ كه‌سایه‌تییه‌كانی ئه‌م ئه‌م بواره‌‌‌، به‌ پێویستمان زانی ئه‌م دیمانه‌یه‌ له‌گه‌ڵ «عوسمان ده‌روێش» ی شاعیر و چیرۆكنووس ئه‌نجامبده‌ین. عوسمان شوكر جاسم ناسراو به‌ عوسمان ده‌روێش له‌ ساڵی 1964 له‌ گه‌ڕه‌كی شۆریجه‌ی شاری كه‌ركوك له‌ دایك بووه‌. تا پۆلی سێیه‌می ناوه‌ندی خوێندووه‌. وه‌ تا ئێستا (9) به‌رهه‌می به‌ چاپگه‌یاندووه‌، كه(‌4) به‌رهه‌میان تایبه‌تن به‌ ...

زیاتر »

سیمۆلۆژیای پێرس بە نموونەی دەقەكانی سوارەی ئیلخانی زادە

پ.د.زاهیر لەتیف كەریم پ.د.نیان نەوشیروان مەستی بەشی پێنجەم و کۆتایی سێهەم/هێما: هێما لەسیمۆڵۆژیادا،بریتیە لەمانایەك كەڕێكەوتن وڕەزامەندی هەمووانی لەسەرە.ئەم هێمایەش خۆی لەدوو جۆردا دەبینێتەوە.یەكەمیان،مانایەكی سروشتی ناوەكی كەتێكڕای خەڵكی كاری لەسەر دەكات وەك ئەوەی بڵێین»پێشەوا»،كەئەمە هێمایەكە كورد بەخشیوێتی بەقازی بەهۆی نەریتێكی سیاسی وسۆشیاڵییەوە.دوهەمیان،هەر وەك پێرس ئاماژەی پێداوە،مانایەكی تایبەتی دەرەكیكەدواتر، ئەمیش بەهۆی یاسایەكی نەریتییەوە،دەبێتە سەرچاوەیەك بۆ هەمووان (سیزا قاسم: 142) بەجیاوازی زمان وجێگە ...

زیاتر »

لە حزوری جەلالەدینی رۆمیدا

د. ژینۆ عەبدوڵڵا * بەم دواییە و بەردەوام بەرهەمەكانی مەولانا جەلالەدین ڕۆمی بۆتە هەوێنی زۆرێك لە ژانەرە ئەدەبیەكان بەو پێیەی خوێنەرێكی زۆری هەیەو بەتایبەت دوای بڵاوبوونەوەی بەرهەمی ئیلف شافاق» چل ڕێساكەی عەشق» كەبووە پڕفرۆشترین كتێب و بۆ زۆرترین زمانی زیندووی جیهان وەڕگێڕدرا، بۆ یە بایەخ و كاریگەری و گرنگی ئەدەبی تەسەوف، جارێكی تر ئێستا گرنگی و بایەخی زۆری پێ دەدرێت ...

زیاتر »

موزیك، نیشتمانی ئه‌و مرۆڤانه‌یه‌، كه ‌ده‌زانن مرۆڤبوون چییه‌!

دەوەن مەعروف کتێبی: بۆنی گەنم وەرگێڕانی لە فارسییەوە: پشکۆ ناکام ساڵ بەوعەیامێک، بەشێکی زۆر لە گەنجانی ساڵانی حەفتاکان بەرەو ژوور، عەوداڵی گۆرانییەکانی ئاوازدانەرو دەنگخۆشی نێودرای ئێران (داریوش ئیقبالی) بوون. لەلای ھەر یەکێكیان، جۆرێک یادەوەریی بۆ خوڵقاند بوون، کە ھەرگیز ناتوانرێت ئەو یادەوەرییانە له‌یاد بكرێت. سەردەمی دڵداریی و ھەرزەکاریی و پاشانیش کامڵبوون، ھێشتا گۆرانییەکانی داریوش، بۆنی ئێستایان لێ دێت، ئێشتایش بەو ...

زیاتر »

زه‌مه‌نی رابردوو، زه‌مه‌نی ئێستا له‌ چیرۆكدا

عباس عبدی له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم «نیوه‌ شه‌و بوو، میتیا كۆڵدارۆڤ، به‌شڵه‌ژاویی و هه‌ژاوییه‌وه‌، به‌په‌له‌ خۆی كرد به‌ ماڵی خۆیاندا و ده‌ستیكرد به‌ سه‌ركردن به‌ ژووره‌كاندا، دایك و باوكی ده‌یانویست بخه‌ون، خوشكه‌كه‌ی له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌ی بوو دوالاپه‌ڕه‌كانی رۆمانێكی ده‌خوێنده‌وه‌، برا خوێندكاره‌كانی خه‌وتبوون، دایك و باوكی به‌ سه‌رسوڕمانه‌وه‌ لێیان پرسی: -تا ئێستا له‌ كوێ بووی؟ چیته‌؟»(1) «به‌یانییه‌، هێشتا سه‌عات حه‌وت نه‌بووه‌، به‌ڵام ...

زیاتر »

عه‌رشی غوربه‌تی عه‌باس ساڵح، سه‌مای پاكبوونه‌وه‌ی رۆح و كه‌رنه‌ڤاڵی خۆشه‌ویستیی

زمانی غوربه‌ت له‌ شیعری د. عه‌باس ساڵح عه‌بدوڵڵادا هه‌میشه‌ له‌ كۆچكردنێكی به‌رده‌وامدایه‌، كه‌ من ناوی ده‌نێم (كۆچی مه‌زن) شاعیر تیایدا داوای پاكبوونه‌وه‌ی رۆح ده‌كات و دوایش داوای گه‌ڕانه‌وه‌مان بۆ ناو بوون و جه‌وهه‌ره‌ ئینسانییه‌كه‌ی خۆمان لێده‌كات و بانگمان ده‌كاته‌ سه‌ر عه‌رشی غوربه‌تی خۆی بۆ به‌شداریكردن له‌و كه‌رنه‌ڤاڵی خۆشه‌ویستییه‌ی كه‌ رۆحه‌ پاكبۆوه‌كان سازی ده‌ده‌ن! دیاره‌ ئه‌وه‌ش، په‌یامی ژیانێكی شیعرییانه‌یه‌ كه‌ مارتن ...

زیاتر »