سەرەکی » وتار » تەنزەكانی (خاڵۆی رێبوار) لە گۆڤارە نازدارەكەی هەولێردا

تەنزەكانی (خاڵۆی رێبوار) لە گۆڤارە نازدارەكەی هەولێردا

مەریوان مەسعود

لە شەستەكان و حەفتاكانی سەدەی رابردوو، (شارەوانی) لە عیراق وەكو حكومەتی مەحەلی وابوو بۆ هەموو پارێزگایەك دەسەڵاتی یەكەم بوو، وەكو ئێستای توركیا كە ئینتیخاباتی شارەوانییەكان لە هەموو ئەوانەی تر گرنگترەو زۆرینەو كەمینەی حزبەكانی پێ دیاری دەكرێت.

لەنێوان ساڵانی 1970 بۆ 1972 شارەوانی هەولێر، گۆڤارێكی ناوازەی دەردەكرد بە زمانەكانی كوردی و عەرەبی، بەناوی (هەولێر)، ئەم گۆڤارە بابەت و تێكستی ئەدەبی بەگشتیی و كێشەو گرفتە كۆمەڵایەتییەكان و هەنووكەییەكانی شاری هەولێری باسدەكرد و دیارترین نووسەرەكانی ئەو سەردەمەی هەولێر و تەنانەت چەند نووسەرێكی شارەكانی تریش بابەتیان تێدا بڵاوكردۆتەوە.

سەرنجڕاكێشترین بابەت لەم چەند ژمارەیەی گۆڤارەكە، كە بەشێوەی مانگانە دەرچووە، گۆشەی تەنزئامێزی (خاڵۆی رێبوار)ە كە هەموو ژمارەیەك كۆمەڵێك تەنز و رەخنەی كۆمەڵایەتی گرتووە لەو رووداوانەی ئەو سەردەمە لە هەولێر هەبووەو قابیلی رەخنە بووە، ئەم گۆشەیە هیچ ناوێكی لەسەر نییە، بەڵام بەپێی توێژینەوەیەكی د.هیمداد حسێن ئەم گۆشەیە (سەرەك نووسین)ی گۆڤارەكە، نووسەری ناودار محەمەد مەولود (مەم) نووسیویەتی و یەكێك بووە لەو بابەتانەی زۆرترین خوێنەری هەبووە لەگۆڤارەكە، یەكەم تەنزی (خاڵۆی رێبوار) لە ژمارەی (1)دا نووسیویەتی ئەمەیە:

«خاڵۆی رێبوار لەگەشتەكەی بە وڵاتدا، مانگی جارێك رێی ئەكەوێتە هەولێر، گەشتەكەی ئەمجارەی ئەم تێبینیانەی بۆ ئێمە بە جێهێشتووە:

*منارەو كەبابخانە
لە گەشتەكەم دا، ئەو راستیەم بۆ ساغ بۆتەوە كە چۆن بەغدا بە منارە زۆری بەناوبانگە… هەولێریش بە كەبابخانە!! لە بەغدا هەر هەنگاوێك ئەڕۆی چاوت لە لووتی منارەیەك ئەچەقێ‌ !؟ لە هەولێریش كەبابخانە تەنانەت شوستەی شەقامەكانیشیان داگیركردوون !! رێبوار ناتوانێ‌ رابوری ئەگەر لە هەر چەند شەقاوێك چاوی لە ئاگردانی كەبابخانەیەك نەئاڵێت!؟ و لووتی پڕ نەبێت لە دووكەڵ و بۆنی گۆشت و بەزی برژاو! وە رووی بە هاڵاو و پروشكی ئاگردانەكان هەڵنەقرچێت!؟ شتێكی سەیرە».

لە تەنزێكی تر كە لە ژمارە (2)ی گۆڤاری هەولێر بڵاوبۆتەوە، خاڵۆی رێبوار دەنووسێت:

«ئەیانگوت لە هەولێر بوەتە رەوشت ، هەموو رۆژی (جوعمان) ئەهلی بازاڕ بەتایبەتی میوەفرۆشەكان، هەریەكەی گیرفانی لە (پێنج فلس)ی دەئاخنێ‌ و كە نوێژی جومعە كرا لە بەردەرگای مزگەوتەكان پارەكان بەسەر هەژاران دابەش دەكەن.

بەراستی ئەمە خویەكی رێك و جوانە، بەڵام هێشتا ئەمەم بۆ ساغ نەبۆتەوە كە ئایا خێری ئەو پارە دابەشكردنە بۆ كێ‌ ئەبێت؟ بۆ ئەهلی بازاڕو میوەفرۆشان… یان نا ؟ چونكی ئەمانە هەموو رۆژی پێنج شەموان نرخی سەبزەو میوە گران ئەكەن، وام بۆ دەرئەكەوێ‌ كە فەرقی ئەم خێرو حەسەناتەی جومعەیان لە كیسەی كرێكارەكانی رۆژی پێشوو دەردێنن؟! جا ئەگەر ئەمە وا بێت پێشنیار ئەكەم كە كابرا پێنج فلسەكە لە دەستی هەژارەكە ئەنێت لە دڵی خۆیا بڵێت: بەخێری تەماتە كڕەكەی دوێنێ‌.. یان لە رێگای باوكی خوالێخۆشبوو ترۆزی كڕەكەی پێنج شەممە!! ئەگەر واش نەكەن، كەیفی خۆیانە، یەقینی وا نەبێت پارەكەیان بە خێر ناچێ‌!.»
ئەم دوو نموونە لە تەنزو رەخنە نووسینەی خاڵۆی رێبوار، لەگەڵ ئەم دەیان نموونەی تر كە لە ژمارە جیاجیاكانی گۆڤارەكە نووسراون، راستیی رەوشی كۆمەڵایەتی ئەو سەردەمەی هەولێرمان پێدەڵێ‌… ئەوەتا ئێمە لە میانی ئەم دوو نموونەیەی سەرەوە دەزانین كە لە حەفتاكان كەبابخانە لە هەولێر زۆربووە، یان سەوزەفرۆش و میوەفرۆش-ی گرانجان و بێ‌ ویژدان زۆربووە… بۆیە دەمێكە قەناعەتم بەوە هەیە كە ئەوەی بە دێڕێكی تەنز ئامێز دەتوانیت دەریبڕیت، ناتوانیت بە بابەتێكی دوورودرێژ باسی لێوە بكەیت.

گۆڤاری هەولێر، دوو ساڵی پڕ لە چالاكی و نووسین و ناوداریی بەڕێكرد، بۆیە جگە لە نووسەرانی هەولێر، لە سلێمانی و كەركوك و بەغداو تەنانەت رۆژهەڵاتی كوردستانیشەوە نووسەران شتیان بۆ دەنووسی، ئەوەش پەیوەندی بەو عیلاقە فراوانەوە هەبووە كە سەرەك نووسینی گۆڤارەكە دروستی كردووە (محەمەد مەولود- مەم)، تا لە ژمارە (1)ی ساڵی (2)ی گۆڤارەكە شیعرێكی (هەژار موكریانی) بڵاودەكاتەوە بە ناوی (حەللەق و مەللەق) لەسەر ئەم شیعرە شارەوانی و حكومەتی ئەو كاتەی عیراق لە سەرەك نووسین دووری دەخەنەوەو لە ژمارەی دوای ئەوە نووسراوە (لەلایەن دەستەیەكی نووسین بەڕێوە ئەبڕێ‌)، واتە شیعرەكەی (هەژار) نانبڕاوی دەكات !!.

 

 442 جار بینراوە