سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » ئاكار و ئایین و دەوڵەتی عەلمانی

ئاكار و ئایین و دەوڵەتی عەلمانی

لە عەرەبییەوە: كوردەوان محەمەد سەعید

ئەمەی خوارەوە بەشێكە لە بەرنامەی (لحظە قرار)ی كەناڵی (medi1tv)ی مەراكشی، كە ئەحمەد عەسید بەشداری تێدا كردووەو باس لە كۆمەڵگەی مەراكیشی دەكات، كە چۆن تووشی دووڕوویی و سەرگەردانی بووە‌و پێویستی بە چاكسازییە، باس لە قەیرانی ئاكار دەكات لە كۆمەڵگەیەكدا كە ئایین و ئایینپەروەریی زاڵە بەسەریدا، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا مرۆڤی ئەو وڵاتە پێویستی بە چاكسازیی هزریی هەیە و بە وتەی خۆی كێشەكە لە شێوازی بیركردنەوەدایە نەك ئایینپەروەریی. جەخت لەوەش دەكاتەوە كە ئەو چاكسازییە بە ئامۆژگاریی ئایینیی ناكرێت.

پێشكەشكار: پێشتر باستان لەو دژبەیەكییە كردووە لە كۆمەڵگەدا كە كاتێك رواڵەتی ئایینپەروەریی زیاد دەبێت، بەڵام لە هەمان كاتدا ئاكارو بەهاكان كەم دەبنەوە، ئەگەر روونی بكەنەوە.

ئەحمەد عەسید: بەڵێ، ئەو بابەتانە مرۆڤ تووشی شۆك دەكات، سەیرەكەش لەوەدایە كە خەڵكیی سەرنجی نادەن، من خۆم زۆر هەوڵمداوە سەرنجی هاووڵاتیانی مەراكیش رابكێشم بۆ ئەو دژبەیەكییە، سەیركە چۆن ژمارەی مزگەوتەكان زیاد دەبن، مزگەوتەكان دروست دەكەین و بە مەڕمەڕ و رووكەشی گرانبەها و چلچرای بریقەدار دەیڕازێنینەوە، لەولاشەوە خوێندنگەكان پەڕپووتن و خەڵك هەیە لە خانووی كارتۆن و تەنەكەو لە ژینگەیەكی نەشیاودا دەژین، ژمارەی مزگەوتەكان زیاد دەكەین تا دەگاتە 60 هەزار مزگەوت، لە هەمان كاتدا مرۆڤ لە ناو مزگەوتدا نوێژ دەكات و دەبێ ئاگاداری پێڵاوەكانیشی بێت كە نەدزرێت، لەسەر دەرگای مزگەوتەكان دەنووسرێت: ئاگاداری پێڵاوەكانتان بن، كەواتە لەم وڵاتەدا ئایینپەروەرییەكی زۆر هەیەو گەندەڵییەكی زۆریش هەیە.

پێشكەشكار: باشە، پێت وایە سیستمی پەروەردە هۆكاری یەكەمە؟

ئەحمەد عەسید: سیستمی پەروەردە، خێزان، ئاكاری باوی سەر شەقام، سیستمە كۆمەڵایەتییەكە هەمووی گەندەڵە و وانەی دووڕوویی دەڵێتەوە، هەر بابەتەكە بە سروشیتی خۆیشی زۆر كەس لە بیری دەكات، كە لە بنەڕەتدا مەسەلەی ئاكار بابەتێكی ئایینی نییە، ئاكار لە ئایین گشتگیرترە، لە مێژووی هزری مرۆڤدا مەزنترین كتێب كە لەبارەی ئاكارەوە نووسرابێت، فەیلەسوفەكان نووسیویانە، پیاوە ئایینیەكان نەیاننووسیوە، ئەگەر ناوی كتێبەكان بژمێرم زۆرن، ئەمە واتای چییە؟ مانای ئەوەیە مەسەلەی ئاكار لە كۆتاییدا چاكسازییە لە ئاوەزداو تۆقاندن نییە بە ئاگر، یان هاندان نییە بۆ بەهەشت، كاتێك خەڵكی فێر دەكەین چاكە بكەن بۆ ئەوەی پاداشتێك وەربگرن، یان خۆیان لە خراپە بپارێزن لە ترسی سزایەكی دیاریكراو، ئەو كاتە هیچمان دەست نەكەوتووە جگە لە پەروەردە كردنی خەڵكانێكی هەلپەرست و هیچمان دەست ناكەوێ جگە لە خەڵكانێكی دووڕوو، كەواتە دەبێ ئەم شێوازە بگۆڕین، بۆ ئەوەی هاووڵاتییەكی مەراكشی بزانێت كە كارێكی چاك لە پێناو خۆی و نیشتمانەكەی و مرۆڤدایە، كاتێك مرۆڤ خاشاك فڕێ ناداتە سەر شەقام، دەبێ ئەوە بزانێت كە شەقامەكە موڵكی هەموانەو هەموانیش بەرگری لە ژیانێكی هاوبەش دەكەین، ئێستا هاووڵاتی مەراكیشی ماڵەكەی خۆی جوان خاوێن دەكاتەوە، بەڵام هەركە لە ماڵ چووە دەرەوە خاشاك فڕێ دەدات لەبەر ئەوەی بە ماڵی خۆی نازانێت.

پێشكەشكار: كەواتە لەوەدا كێشەكە ئایین نییە.

ئەحمەد عەسید: نەخێر، كێشەكە لە شێوازی بیركردنەوەدایە، هەر لەبەر ئەوەشە كە چاكسازی بە ئامۆژگاریی ئایینی بەدی نایەت، لەبەر ئەوەی ئەگەر چاكسازی بە ئامۆژگاری ئایینی بكرایە، ئەوەتا ئامۆژگاریی ئایینی لە رادیۆكان هەیە، لە تەلەڤزیۆنەكان هەیە، لە مزگەوتەكان هەیە، ئێستا بچیت بۆ هەر شوێنێك ئامۆژگاریی ئایینی لێیە، سواری شەمەندۆفێر بە ئامۆژگاریت دەكەن، سواری تەكسی بە، هەر شۆفێری تەكسییەكە لێت دەبێ بە ئامۆژگاریكەرو وانەی ئایینیت پێ دەڵێتەوە، هەموان بوون بە ئامۆژگاریكەری ئایینی، هەموانیش رەفتاریان لە ئاكار بەدوورە، كەواتە كێشەكە لە شێوازی بیركردنەوەماندایەو لە ئایینپەروەریدا نییە، دەكرێ ئایینپەروەرییەكی فراوان هەبێت لەگەڵیشیدا گەندەڵییەكی فراوان هەبێت، لە هەمان كاتدا دەكرێ ئایینپەروەریش هەبێت و خەڵكی باشیش هەبن، ئەگەر چاكسازیمان لە شێوازی بیركردنەوەماندا كرد، ئەگەر خاڵی گرنگیپێدان لەسەر مرۆڤ چڕ بكەینەوەو لە بایەخبەندیدا مرۆڤ بە پلە یەك دابنێین.

*ئەحمەد عەسید، شاعیرو نووسەرو رووناكبیرێكی خەڵكی مەراكیشە، لە بواری پەرەپێدانی فەرهەنگ و كەلتوری ئەمازیغیدا كار دەكات و چالاكوانێكی مافپەروەر و مامۆستای فەلسەفەشە، تا ئێستا چەندان كتێبی بڵاوكردۆتەوە لە بوارەكانی ناسنامەی كۆمەڵگەی مەراكیشی و كێشەكانی گەلی ئەمازیغ و ئەدەبی ئەمازیغی و زۆری دیكەش. لە كەناڵی یوتیوبیشدا بەرنامەیەكی تایبەتی خۆی هەیە بە ناوی (تنویر) بە واتای رۆشنگەریی، بەمەبەستی هۆشیاركردنەوەی خەڵكی وڵاتەكەی خۆی و بەرناكەش تا ئێستا چەندان ئەڵقەی لێ بڵاوكراوەتەوە، بەشێوەیەكی گشتی بە یەكێك لە بیریارو رۆشنگەرەكانی ئەمڕۆی مەراكیش لەقەڵەم دەدرێت.

سەرچاوە: youtube

 340 جار بینراوە