سەرەکی » راپۆرت » راكێشانی ئاوی گۆپتەپە چارەسەری گرفتەكەیە

كەمئاوی كێشە چارەسەرنەكراوەكەی قەزای چەمچەماڵە

راكێشانی ئاوی گۆپتەپە چارەسەری گرفتەكەیە

بەدواداچوونی/ پشتیوان محەمەد

فۆتۆ/ لاڤان رەئووف

ماوەی چەندین ساڵە كێشەی كەمئاوی هاووڵاتیانی قەزای چەمچەماڵی هەراسانكردووە، لەگەڵ هاتنی وەرزی هاویندا كێشەكە زیاتر دەبێت و لە 15 رۆژ جارێك ئاو بە ماڵەكان دەدرێت بە بڕوای پسپۆڕێكی مایكرۆبایلۆژی پزیشكی ئەو ماوە زۆرە بۆ دابەشكردنی ئاو بەسەر ماڵاندا و لەداهاتوودا چەندین نەخۆشی جۆراو جۆر لەقەزاكەدا دەردەكەوێت.ئەندازیارێكی فەرمانگەی ئاوی قەزاكەش دەڵێت تاكە رێگەی چارەسەر بۆ كەمئاوی ماوەیەكی درێژ تەنها راكێشانی ئاوی گۆپتەپەیە. قائیمقامیش رایدەگەیەنێت و مژدە بە دانیشتوانی سنوورەكەی دەدات یەكەم پرۆژەی ئەمساڵی حكومەت، راكێشانی ئاوی گۆپتەپەیە. هاووڵاتیانیش داوا لەحكومەت دەكەن كێشەی كەمئاویان بۆ چارەسەر بكات، ئەگەر نا دوور نییە بۆ داواكاری رێگەی تری داواكاری بگرنەبەر.

كێشەی كەمئاوی لە چەمچەماڵدا مێژوویەكی درێژی هەیەو ساڵ لەدوای ساڵ قوڵتر دەبێتەوە و تا ئێستاش بەچارەسەرنەكراوی ماوەتەوە، سەرباری ئەوەش چەندین جار هەوڵدراوە چارەسەربكرێت، بەڵام هەوڵەكان بی ئاكام بوون.

پێشبینی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی دەکەن لە چەمچەماڵ
شێرزاد حەسەن رەزا پسپۆڕی مایكرۆبایلۆژی پزیشكی لەبارەی مەترسییەكانی مانەوەی ئاو لە تانكی سەربانەكان دەڵێت ئاو سەرچاوەیەكی بنچینەیی سەرەكییە بۆ ژیان و پێویستە بەچڕی چاودێری ئاوی خواردنەوە بكرێت تاوەكو ئاوێكی پاڵێوراو و پاك و شیاو بۆ خواردنەوە بدرێت بەهاووڵاتیان، بەداخەوە نەك ئەوە نەكراوە، بەڵكو مەترسیەكی تر ئەوەیە كە سیستەمی ئاوی ماڵان تانكی سەربانەو بەم گەرمای هاوینە و 15 رۆژ جارێك ئاو بدرێتە ماڵان زۆر مەترسیدارەو هۆكارێكی خێرایە بۆ سەرهەڵدانی چەندین نەخۆشی.

ئەو پسپۆڕە وتیشی پێشبینی دەكەین بەهۆی كەمی ئاوی خواردنەوە كە هۆكارە بۆ نشین و پیسبوونی ئاوی خواردنەوە و عەمباركراوی تانكی ماڵان نەخۆشی سكچوون و سك ئێشەی توند و دایزینتری و گرانەتاو دروستبوونی بەردی گورچیلە و رشانەوە، ئەوانەش بەشێوەیەكی بەربڵاو لە چەمەماڵدا سەرهەڵدەدەن، چونكە ئاو ئاسانترین ناوەندی گواستنەوەی نەخۆشییەكانە، كە تێدا بەكتریا و ڤایرۆس و كەڕووە مشەخۆر و كرمە زیان بەخشەكان بەئاسانی دەگواسترێنەوە بۆ لەشی مرۆڤ و بەهیلاكیان دەبات، وتیشی مانەوەی ئاو لە ماوەیەكی زۆرداو لەبەر تیشكی هەتاو یاخود لە جلیكانەو دەبەو جۆرە بەرمیلێكی پلاستیكی، هەموو ئەمانە مەترسیدارن و دروستكەری مادەی ( دایۆكسین)ە، ئەو مادەیەش هۆكارێكە بۆ توشبوونی چەندجارەی شێرپەنجە، لەلایەكی تریشەوە كەمئاوی وا لەخاوەن باخ و سەوزەكان دەكات پەنا ببەن بۆ ئاودان بە ئاوی قورس و زێراب ئەمەش لەخۆیدا هۆكارە بۆ بڵاوبوونەوەی دەیان نەخۆشی جۆراوجۆری مەترسیدار.

هاووڵاتیانیش بەگشتی دەخوازن كێشەی كەمئاوی چارەسەر بكرێت و حكومەت چیتر كەمتەرخەمی نەكات و بەڵێنی بێ كردار نەدات، ئێمە ئاومان دەوێت نەوەك قسەیەك ساڵانێکە بەردەوام دەكرێت و نەچووەتە بواری جێبەجێكردنەوە.

وەكو دەڵێن ماڵی وا هەیە مووچەیەكی 200 هەزار دیناری هەیەو كرێچییەو نەخۆشی درێژ خایەنیشیان هەیە، ئایا چۆن بژین؟ كە وەڵامی ئەم پرسیارە تەنها لای حكومەتە.

گۆپتەپە هیوای چەمچەماڵە
ئیرەج حەمە شەریف ئەندازیار لە فەرمانگەی ئاوی چەمچەماڵ رایگەیاند، چەندینجار چارەسەری كەمئاویمان دیاریكردووە بەشێوەی داواكاری و دەرخستە ئاراستەی حكومەتی هەرێممان كردووە لەگەڵ ئەوەشدا ساڵانە چەندین جار داواكاری ئاراستەی حكومەت دەكەین بۆ مەبەستی چارەسەركردنی گرفتەكە، بەڵام تا ئێستا هیچ هەنگاوێك بەئاراستەی چارەسەركردنی گرفتەكە نەنراوە، دووبارە و چەند بارەی دەكەینەوە چارەسەری كێشەی كەمئاوی لەسنوورەكەماندا بۆ ماوەیەكی درێژ تەنها راكێشانی ئاوی گۆپتەپەیە.

رەمەك رەمەزان قائیمقامی چەمچەماڵ رایگەیاند ئێمە لە رابردوودا هۆشداریمان داوە بەحكومەت لە سەرهەڵدانی كارەساتی مرۆیی و مەترسی بڵابوونەوەی نەخۆشی و كەمئاوی لەسنوورەكەدا، ئاماژەی بەوەشدا لەساڵی 1987 هێڵی دووەمی دوكان سلێمانی راكێشراوە ئێستاش بەهۆی كۆنی بۆرییەكانەوە تووشی رزین و خراپبوون بۆتەوەو زۆرجار بەرگەی ئاوەكە ناگرێت و رووبەڕووی شكاندن دەبێتەوە ئەوەش وادەكات چەند رۆژێك و تا چاككردنەوەی هیچ بڕە ئاوێكمان پێنەگات ئەوەش وادەكات دابەشكردنی ئاو دوابكەوێت، وتیشی ئێمە لەگەڵ ئاوی دوكان چەند بیرێكمان هەیە كە پشتمان پێی بەستووە بۆ دابین كردنی ئاو، بەداخەوە ئێستا بەهۆی كەم بارانی و وشكە ساڵییەوە بیرەكان بەرەو وشكبوون دەچن، وتیشی ئێستا بەشی پێویستی ئاومان لە بازیانەوە پێناگات ئەوەش وایكردووە دابەشكردنی ئاو بەسەر ماڵاندا دوابكەوێت و گرفت لە دابەشكردنی ئاودا دروستدەبێت.

وتیشی سەردانی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و جێگری سەرۆك ئەنجومەنی وەزیران و هەریەك لە وەزارەتەكانی دارایی و ئابوری و پلان دانان و شارەوانیمان كردووە بۆ مەبەستی چارەسەركردنی ئەو گرفتەو ئاماژەمان بەهەوڵ و بڕیارەكانی كابینەكانی پێشوو داوە بۆ مەبەستی هەوڵدان بۆ چارەسەركردنی كێشەكە، هەروەك هۆكاری دواكەوتن و جێبەجێنەكردنی پرۆژەكەش دەگەڕێتەوە بۆ شەڕی داعش و قەیرانی دارایی كە جێبەجێكردنی پرۆژەكانی لە هەرێم پەكخست، هاوكات مژدەش بە دانیشتوانی سنوورەكەش دەدەین پرۆژەی راكێشانی ئاوی گۆپتەپە لە ئەولەوییەتی پرۆژەكانی ئەمساڵی حكومەتی هەرێمی كوردستانە، یەكەم جێبەجێكردنی پرۆژەی ساڵی 2021 پرۆژەی راكێشانی ئاوی گۆپتەیە، پرۆژەكەش بەپێی دەرخستەو شارەزایانی بوارەكە بڕی 130 ملیار دیناری پێویستە كە دەبێت حكومەت نەترسێت لەو پارەیە لەلایەكیشەوە كێشەی كارەباو تۆڕەكانی ئاو و تەولید و وێستگەمان نییە، هاوكات بۆریەكانی راكێشانی ئاوی گۆپتەپە ئێستا لەڕووی نرخەوە دابەزیوە، هەموو ئەمانەش دۆخێكی گونجاوە بۆ جێبەجێكردنی پرۆژەكەو ئەگەر حكومەتیش جێبەجێی نەكات، ئەوا كۆمپانیای بەناوبانگی بیانی هەیە دەتوانن بە قەرزی درێژ خایەن بۆمان جێبەجێ دەكەن.

جێی باسە قەزای چەمچەماڵ نزیكەی 20 هەزار هاوبەش و لە ناحیەی تەكیەی كاكەمەند 7 هەزار هاوبەش و لەناحیەی شۆڕش 17 هەزار هاوبەش و لەناحیەی ئاغجەلەر بە ژمارەیە گوندەوە 2500 هاوبەشی ئاو هەیە بۆ ئەو مەبەستەش رۆژانە چەمچەماڵ و دەوروبەری پێویستی بەبڕی 60 هەزار مەتر سێجا ئاو هەیە بەڵام ئێستا رۆژانە بڕی 20 هەزار مەتر سێجار ئاو دەگاتە چەمچەماڵ.

 459 جار بینراوە