سەرەکی » راپۆرت » ساڵانە زیاتر لە 120 هەزار ئۆتۆمبێل لە هەرێمی کوردستان تۆمار دەکرێت

ساڵانە زیاتر لە 120 هەزار ئۆتۆمبێل لە هەرێمی کوردستان تۆمار دەکرێت

راپۆرتی: رێزە حسێن

لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستاندا، مانگانە 10 هەزار ئۆتۆمبێلی نوێ لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆ لە شارەكانی كوردستان تۆمار دەكرێت، هەروەك دەیان پێشانگەی تایبەت بۆ مامەڵەكردن بە كڕین و فرۆشتن ئۆتۆمبێل كراونەتەوە، هەر لەو چوارچێوەیەدا هاووڵاتیان هەندێکجار رووبەڕووی قۆڵبڕین و زەرەر دەبنەوە لەكاتی كڕین یان فرۆشتندا، لەم راپۆڕتە تایبەتدا بەدواداچوون بۆ پرسی مەرجی هاوردەی ئۆتۆمبێل و کێشەی کڕین و فرۆشتنی دەکەین.

فێڵیان لێدەكرێت
ئارێس ئاری، یەکێکە لەو هاووڵاتیانەی کە بە دەردە دڵەوە باس لە مامەڵەی ناو پێشانگەکانی ئۆتۆمبێل دەکات و دەڵێت: ئەوەی رۆژێك ئۆتۆمبێلی لە پێشانگەكان كڕیبێت، فێڵی قۆڵبڕین و چاوبەستەی لێكراوە، مامەڵەی خاوەن پێشانگە و دەڵاڵەكانیان بە جۆرێكە ئۆتۆمبێلی داشقەی خۆیانت لێ دەكەن بە جیگڵاس و بە پێچەوانەوە، ئەگەر ئۆتۆمبێلەكە هی فرۆشیاربێت بە مەبەستی فرۆشتن بۆیان بەرێت، لێی دەكەن بە داشقە.

بەپێی بەدواداچوونی كوردستانی نوێ، زۆرینەی ئەو كڕیارانەی روو لە پێشانگەكانی كڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل دەكەن لە پارێزگاكانی (هەولێر، سلێمانی، دهۆك) ناڕازین لە خاوەن پێشانگە و دەڵاڵەكان بۆ چۆنێتی مامەڵەكردنیان، چونكە پێیان وایە كاتێك روویان تێدەكرێت بە هەرەوەزی و گەلەكۆمەكێ مامەڵەی كڕین یان فرۆشتنیان لەگەڵ دەكرێت و چەواشە دەكرێن، هەندێ كات بە رێگەی فێڵكردن مامەڵەكە كۆتایی پێدەهێنن، هەروەك كڕیاران ئاماژەی پێدەکەن بەشێوەیەكی گشتی ترسیان لە هەر كڕین یان فرۆشتنێکی ئۆتۆمبێل هەیە كە لە ناو پێشانگەكانی تایبەت بە فرۆشتنی ئۆتۆمبێل مامەڵەی دەكەن، لەوەی فیڵیان لێبكرێت، ئەگەر كڕیاربن یان فرۆشیار.

بازاڕی فرۆشتن وەستاوە
عوسمان بەشارەتی وەك كاسبكارێك لە پێشانگەی ئۆتۆمبێل جۆری دەستی دوو لە سلێمانی بە كوردستانی نوێ وت: ئەوانەی لەناو پێشانگەكان كاردەكەن هەر هەموویان لە زەرەردان، چونكە بازاڕ وەستاوە، هەروەك بازاڕەكە بەشێوەیەك كزبووە ئۆتۆمبێلمان هەیە بە دوو مانگ ساغ نابێتەوە و زۆرجاریش بە زەرەر دەیفرۆشینەوە، هاوكات ئۆتۆمبێل دەكڕین بە نرخی زیاتر لە 7 دەفتەر دۆلار، بە سودی 100 دۆلار تا 200 دۆلار دەیفرۆشینەوە، ئیتر قۆڵبڕین یان فێڵكردنی ئێمە لە كوێدایە، ئەو دەڵێت: نكوڵی لێناكرێت كە ناوی خراپی پێشانگەكان لە نێو خەڵکدا بە هۆی كۆمەڵێك كەسانی خراپ بڵاوبووەتەوە لە بازاڕەكەدا، هاوڕێم هەبووە تەنها لەبەر خراپی و لەكەداربوونی ناوی مەعەرەزچییەكان، وازی لە كاری كڕین و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل هێناوە، بەڵام خەڵكی باش و بە ویژدانیش زۆرن لە پێشانگەكاندا كاسبی دەكەن.

بەپێی زانیارییەکانی کوردستانی نوێ، لە هەرێمی كوردستان لە سێ شوێنی دیاریكراو مامەڵە بە كڕێن و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل دەكرێت، وەك كۆمپانیای تایبەت بە فرۆشتنی ئۆتۆمبێلی ژمارە سفر كیلۆ مەتر، پێشانگەكانی ئۆتۆمبێلی دەستی دوو، هاوكات ئێستا لە پەیجەكاندا لە رێگەی سۆشیال میدیاوە، مامەڵە بە كڕینی و فرۆشتنی ئۆتۆمبێل دەكرێت لە سەرتاسەری كوردستاندا، هاوكات بەپێی زانیارییەکان بێت كڕین و فرۆشتن لە پێشانگەی ئۆتۆمبێلی دەستی دوو لەگەڵ پێشانگەی ئۆتۆمبێلی ژمارە سفر كیلۆ مەتر جیاوازی هەیە، بەشێوەیەك سودی فرۆشتن گۆڕانكاری بە سەردا دێت كە لە دەستی دوودا، بۆ فرۆشتنی هەر ئۆتۆمبێلێك، قازانج لە بڕی 100 دۆلار كەمتر نییە و هاوكات لە 500 دۆلاریش زیاتر نابێت، هەروەك لە پێشانگەی ئەو ئۆتۆمبێلانەی كیلۆمەتر سفرە لە 1000 دۆلار دەستپێدەكات تا نزیكی 2000 هەزار دۆلار زیاتر ئەگەر هاتوو ئۆتۆمبێلەكە بە شێوەی قەرزی درێژخایەن مامەڵەی پێوەكرا، ئەوكات سودەكەی چەند هێندە بەرزتر دەبێتـەوە، هەروەك كڕیار كەمتر رووبەڕووی قۆڵبڕین و فێڵ دەبێتەوە لە پێشانگەی ئۆتۆمبێلی ژمارە سفر كیلۆمەتردا، بە پێچەوانەی پێشانگەكانی دەستی دوو كە زۆرینەی كات كێشە جۆربەجۆرەكانی چەواشەكردن دێتە پێشیان لە كاتی مامەڵەكاندا.

مەرجی نوێ دەسەپێندرێت
عەمید ئەسعەد مەلا كەریم وتەبێژی گشتی هاتوچۆی هەرێمی كوردستان لەوبارەیەوە بە رۆژنامەی كوردستانی نوێ رایگەیاند: بەپێی رێنمایی بەردەستمان تایبەت بە هاوردەكردنی ئۆتۆمبێل بۆ ناو شارەكانی كوردستان، بەشێوەیەك مەرجداركراوە، وەك داخڵبوونی ئۆتۆمبێل بۆ ناو سنوری كوردستان پێویستە، نقومی ئاو نەبووبێت، سوتاو نەبێت، هەروەك پەڕەشوت (ئێرباك)ی نەتەقیبێت، شانسی نەبڕابێـتەوە و خوار نەبێت و لەحیم نەكرابێت، ئەوكات بەپێی یاسا رێگەدراو دەبێت، بێتە كوردستان و بخرێتە بازاڕەوە.

بەپێی زانیاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتوچۆی هەرێمی كوردستان، نوێترین رێنمایی وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی كوردستان، تایبەت بە مەرجەكانی پێدانی مۆڵەتی (هاوردەكردن، گواستنەوە، فرۆشتن)ی ئۆتۆمبێل و پێشانگەكانی فرۆشتنی رێكدەخرێنەوە، بەشێوەیەك دەبێت كۆمپانیاكان مەرجی پێویستیان هەبێت بۆ ئەوەی كارەكانیان بەڕێوەبەرن، هەروەك لە رێنماییەكاندا هاتووە، مەرجە كۆمپانیای هاوردەكردن یان فرۆشتنی ئۆتۆمبێل، ئەو ئۆتۆمبێلەی هاوردەی كردووە، دوای تێپەڕبوونی 90 رۆژ بەسەر هێنانی ئۆتۆمبێلەكەدا بۆ ناو هەرێمی كوردستان، لەسەر ناوی كۆمپانیا تۆماری بكات، ئەگەر لەو ماوەیەدا نەفرۆشرا، ئەگەر نا دوای 90 رۆژەكە رۆژانە بە بڕی 70 هەزار دیناری عیراقی سزای دێتە سەر، هەروەك بەپێی رێنمایی ئامادەكراو، گرێبەستێكی ستانداردی فرۆشتنی ئۆتۆمبێل لەلایەن وەزارەت بە زمانی (كوردی و عەرەبی) رێكدەخرێت كە پێویست كراوە كۆمپانیای هاوردە و پێشانگەكانی فرۆشتنی ئۆتۆمبێل پێوەی پابەندبن كە جگە لەو گرێبەستە، هیچ گرێبەستێكی دیكە لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆ كاریان پێناكرێت، هاوكات سیستەمێكی ئەلیكترۆنی بۆ فرۆشتنی ئۆتۆمبێل لە رێگەی گرێبەستی ئەلیكترۆنی ستاندار لەلایەن وەزارەت رێكدەخرێت و لەسەر ماڵپەڕی (moi.gov.krd) بڵاودەكرێتەوە، بەپێی رێنمایی ئامادەكراو چەندین مەرج بۆ نوسینگەی كۆمپانیا و پێشانگەكانی ئۆتۆمبێل دیاریكراوە و پێویستكراوە رووبەری پێشانگە (400م2) بۆ نمایش تەرخان بكرێت، هەروەها كۆمپانیا بەشێكی تایبەتی بۆ ئەرشیفی بەڵگەی ئۆتۆمبێلە فرۆشراوەكان ئامادە بكات.

رۆژانە سكاڵا تۆمار دەكرێت
نەقیب سەركەوت ئەحمەد بەڕێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەكانی پۆلیسی سلێمانی لەو بارەیەوە بۆ كوردستانی نوێ زانیاری زیاتری خستەڕوو و ئاماژەی بەوەكرد لە هەفتەیەكدا نزیكی سێ سكاڵا بەهۆی كێشە جۆر بە جۆرەكانی ناو پێشانگەكانی ئۆتۆمبێل فرۆشتنی دەستی دوو لامان تۆمار دەكرێت، ئەویش لە چوارچێوەی قۆڵبڕین و چاو بەستكردن لە كڕیار لە كاتی كڕیندا، نەقیب سەركەوت وتیشی: هەندێك لە سكاڵاكان بەهۆی فێڵكردنە لە ژمارەی تەلەفۆنی سەر سەنەویی ئۆتۆمبێلەكانە، بەشێوەیەك لە كاتی كڕیندا خاوەنی ژمارەكە ئامادەیی خۆی نیشاندەدات بۆ فرۆشتن و گواستنەوەی، بەڵام دواتر لەكاتی مامەڵەكردن بۆ خاوەندراێتی (تحویل) بە رێگەی یاسا، ژمارەی تەلەفۆنەكە دادەخرێت، دواتر دەردەكەوێت ئەو سەیارەیە كێشەی هەیە و ناتوانرێت مامەڵەی كڕێن و فرۆشتنی پێوە بكرێت، جۆرێكی فێڵكردنەكەیان دەستكاریكردنی سەنەویەكەیەتی بەگۆڕینی ژمارەی خاوەنی ئۆتۆمبێلەكە بۆ ژمارەی یەكێك لە باندەكانی قۆڵبڕین، هاوكات دەستكاریكردنی شانسی سەیارەكە جۆرێكی تری فێڵكردنی مامەڵەكەیە.

بەپێی ئامارێکی بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتوچۆی هەرێمی كوردستان بە كۆی گشتی یەک ملیۆن و 869 هەزار و 593 ئۆتۆمبێل لە هەرێمی كوردستاندا هەیە، بەشێوەیەك لە پارێزگای سلێمانی 614 هەزار و 512 ئۆتۆمبێل، پارێزگای هەولێر 943 هەزار و32 ئۆتۆمبێل، پارێزگای دهۆك 277 هەزار و 411 ئۆتۆمبێل، سنوری گەرمیان هەزار و 624 ئۆتۆمبێل، دەڤەری سۆران سێ هەزار و 62 ئۆتۆمبێل، هەروەك مانگانە 10 هەزار ئۆتۆمبێلی نوێ تۆمار دەكرێت كە بە كۆی گشتی لە ماوەی 12 مانگی ساڵدا 120 هەزار ئۆتۆمبێلی نوێ تۆمار دەكرێت لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستاندا.

 

 535 جار بینراوە