سەرەکی » وتار » ژنی نازدار و فەلسەفەی پیاو!پەڕە 3

روانینی دوێنێ و خوێندنەوەی ئەمڕۆ

ژنی نازدار و فەلسەفەی پیاو!

عەبدوڵڵا عەباس

نووسەرەوەی مێژووی ئەدەبی كوردی و كلتووری نەتەوەیمان، رەحمەتی مامۆستا عەلائەدین سەجادی لە كتێبی جەوهەری كلتوور (رشتەی مرواری)دا ئەم حیكایەتەی گێڕاوەتەوە: لە مزگەوتی دێیەكی خۆمان كۆمەڵێ‌ لە پیاوانی دێ‌ لە دەوری مامۆستای پێش نوێژی مزگەوت كۆبوونەتەوە و چاوەرێی بانگی مەغریب ئەكەن و بۆ بەسەربردنی كاتی چاوەڕێكردنەكە چەند باس و خواسێ یەتە ئاراوە، لەو باسانە كەسێك لەدانیشتوان باسی پایەی ژن و پیاو لە كۆمەڵا ئەوروژێنێ‌، یەكێكی دی لێی دێتە جواب و بە پێكەنینەوە ئەڵی: پیاوهەیە لە ژنەكەی نەترسێ‌! ئەبێ‌ بە غەڵبە غەڵب: چۆن ئەبێ‌ پیاو لە ژنی بترسێ؟ مامۆستا یەتە دەنگ و ئەڵێ‌: مەیكەن بەشەڕ ئەوەی ئازایە و لەژنەكەی ناترسێ هەستێتە سەرپێ‌! لەبەردەم مامۆستادا شەرم ئەیانگرێ‌ و دوایی یەكە یەكە هەڵئەستن و تەنیا پیاوێكیان نەبێ‌ پاڵی داوە بە دیوارەوە، هەڵناسێتە سەرپێ‌، مامۆستا پێی ئەڵێ‌: ئەوەنە ئازای فڵان كەس؟ ئەویش پێ ئەچێ‌ شەرمی لێدێ‌ درۆ بكات وەڵام ئەداتەوە: نەوەلڵا مامۆستا، نێوەڕۆ لەسەر سوێری چێشتەكەی كەیبانوو تووڕە بووم، ئەویش بەهەموو هێزی بە تیرۆكەكەی دەستی كێشای بە كەڵكە و ئەژنۆما ئازارم زۆرە نەمتوانی هەڵستم! هەمووجارێ‌ كە باسی ژن و پایە و دەوری ژن ئەكرێ‌ نازانم بۆ ژمارەیەكی بەرچاو لەخاوەن قەڵەمەكانی ئێمە وایان پێ باشە غەربی مەزاج بیربكەنەوە و وامان پیشان ئەدەن ژن هەر لای ئەوان بەهای ئینسانیی پارێزراوە؟

كەچی ئەو بەڵگانەی لەجۆری ئەم حیكایەتە و چیرۆكی دی بەلایەنی جددیدا لە كلتوری ئێستا و مێژوودا ئەڵێ‌: ژن بەگشتی لەكۆمەڵی ئێمە سالارو قەدر گیراوەو لەناوماڵیشا خاوەن قەرار بووە، ئەگەر نموونەی سەلبی لای ئێمە هەیە لای غەربیەكانیش لەوە كاریگەرتر هەیە، فەرموون با گوێ‌ لە حیكایەتەی گەورەترین فەیلەسووفی دنیا بگرین:

قوتابیەك لە سۆقراتی پرسی: قوربان ئامۆژگاریم ئەكەی ژن بێنم؟ ئەویش وەڵامی دایەوە: بێگومان، چونكە ئەگەر نسیبت ژنێكی چاك بوو ئەوە بەختەوەر ئەژیت، ئەگەر نسیبت ژنێكی هارو دەم هەراش بوو ئەوە ئەبی بە فەیلەسوف!

ئامۆژگارییەكەی لەواقعی ژیانی خۆیەوە بوو، ئەمە لەمێژوودا نووسراوە، سۆقرات بەختی لەگەڵ ژنێكی هارابوو، رۆژێكیان لەسەر مەسەلەیەكی زۆر بچوك دەستیكرد بە قسە پێ وتنی، كە ئەمیش گوێی نەدایە قیژەو هاوارەكەی جامێكی پڕ لە ئاوی تێگرت، سوقراتیش بە هێمنی پیی وت: كە هەور و هەورە تریشقە توند ئەبێ‌ ئاساییە چاوەڕێی باران بكەین!

• دوا قسە:
ئەوەی بۆ ژنێكی چاك و ژیرو جوان ئەگەڕێ‌، ئەبێ‌ بۆ سێ‌ جۆر ژن بگەرێ.
ئۆسكار وایلد

وا دیارە زوڵمە وجوودی بەشەریەت تەنیا لە بازنەی نێر و مێدا دابنرێ‌، ژن چەندان جۆرن و هەروەها پیاویش.
پەندێكی ژاپۆنی

 220 جار بینراوە