سەرەکی » دۆسێ » عیراق دەیەوێت بودجەیەكی هاوسەنگ بۆ 2022 دابنێت

دەكەوێتە بەردەم رووبەڕووبوونەوەیەكی سیاسی

عیراق دەیەوێت بودجەیەكی هاوسەنگ بۆ 2022 دابنێت

عەلی عەللاوی وەزیری دارایی عیراق ئاماژە بە دەستكردن بە دانانی بودجەی 2022 دەكات كە بە وتەی ئەو، «رەهەندێكی چاكسازیی هەیە و جیاوازە لە بودجەكانی پێشوو، و كاردانەوەی واقیعی پابەندبوونەكانی عیراقە».

عەللاوی كە لە 6ی ئابی 2022 قسەی بۆ رۆژنامەوانان دەكرد، رایگەیاندبوو»وەزارەتی دارایی هەوڵدەدات بودجەیەكی باش بۆ پەرلەمان بەرز بكاتەوە بەر لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی پێشوەختە كە وابڕیارە لە تشرینی یەكەمی داهاتوو بەڕێوەبچێت، بودجەكە چاكسازییە، بەڵام رەنگە لەڕووی سیاسییەوە قورس بێت».

وەزیری دارایی عیراق دەڵێت»وەزارەتەكەیان لو بودجەی پێشوودا هەوڵیدا كارێكی لەو جۆرە بكات، بودجەی بەشێوازێك پێشكەش كرد كە بۆ بەرپرسان ئاستی پابەندبوونی راستەقینەی عیراقییەكانی دەرخست، بەبێ‌ ئەوەی بەرەو قوژبنی دواخستنەكان مل بنێت، ژمارەكە گەورە بوو، بۆیە لەڕووی سییاسییەوە رەزامەندی بەدەستنەهێنا و دەستكاریكرا و بودجەیەكی بەمشێوەیەی ئێستای لێكەوتەوە».

عەلی عەللاوی باسی لەوەكردووە كە تا ئەندازەیەكی زۆر بودجەی نوێ‌، رووبەڕووی ئاستەنگ دەبێتەوە لەكاتی تێپەڕاندنی، ئەمەش بە رەچاوكردنی بەرزبوونەوەی ئاستی كورتهێنان تێیدا، هاوشێوەی ئەوەی لە بودجەی پێشوودا رویدا.

لە پشنیاریی پرۆژە یاسای بودجەی 2021 كە لەلایەن حكومەتەوە بۆ پەرلەمان بەرزكرابۆوە، بڕی كورتهێنان بە نزیكەی 49 ملیار دۆلار خەمڵێنرابوو. بەڵام پەرلەمانتاران جیاوازییەكەیان كەمكردەوە لەڕێی هەڵوەشاندنەوەی قەرزەكان و شایستە داراییەكانی سەر دەوڵەت، لەبەرامبەر ئەژماركردنی سەرچاوەكانی وزە، بە تایبەتیش شایستەكانی غاز و وزەی ئێرانی، و كەمكردنەوەی خەرجی پرۆژەی ژێرخان.

بڕی كورتێنان لە بودجەی 2021 كە لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەندكرا، گەیشتە 19.8 ملیار دۆلار، لەبەرامبەر 23.1 ملیار دۆلار لە ساڵی 2019، لەكاتێكدا عیراق بودجەی 2020ی پەسەند نەكرد بەهۆی تەنگژە سیاسییەكان.

بەهای گشتی داهاتەكان لە بودجەی گشتی 2021 گەیشتە نزیكەی 69.9 ملیار دۆلار، ئەمەش لە سۆنگەی هەناردەكردنی نەوتی خاو لەسەر بنەمای 45 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێكی نەوت، و تێكڕای هەناردەكردنی سێ‌ ملیۆن و 250 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا. بڕی بودجەی 2021 گەیشتە 89.7 ملیار دۆلار، كەمتر بە نزیكەی 30%ی دوایین بودجە كە لە ساڵی 2019دا پەسەندكرا.

وەزیری دارایی عیراق دەڵێت، نرخی بەرمیلێك نەوت لە بودجەی نوێدا بە 50 دۆلار دیاریی كراوە، ئەم ژمارەیەش شیاوی دەستكاریكردنە، لەكاتێكدا بەهای ئێستای بەرمیلێك نەوت لە بازاڕدا زۆر لەوە زیارترە و شەست دۆلاری تێپەڕاندووە.

عیراق وەك دووەم وڵاتی بەرهەمهێنی نەوت لە رێكخراوی ئۆپیك، بە خراپترین تەنگژەی ئابوریدا تێدەپەڕێت، بەجۆرێك رێژەی هەژاریی لە وڵاتدا لە ساڵی 2020 گەیشتە دووهێندە و بووە 40%ی دانیشتوانی عیراقی كە ژمارەیان 40 ملیۆن كەسە، ئەمەش بەپێی هەڵسەنگاندێكی بانكی نێودەوڵەتی، لە هەمان كاتدا دیناری عیراقی 25%ی بەهاكەی لەدەستدا.

گەندەڵی كە نیوەی كۆی گشتی داهاتەكانی عیراقی بردووە، دەوترێت زیاتر لە 450 ملیار دۆلار پێكدەهێنێت و بۆتە خەمە هەرە گەورەكەی عیراقییەكان كە بەدەست كەمی كارەبا و نەخۆشخانە و خوێندنگەكانەوە گیرۆدەن.

لەگەڵ ئەمەشدا وەزیری دارایی عیراق دەڵێت، «وڵات لەمساڵدا بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و گۆڕینی نرخی خەرجی دینار، باشبوونی بەخۆوە بینیوە».

لە هەمان كاتدا عیراق دانوستان لەگەڵ سندوقی نێودەوڵەتی نەختینە دەكات بۆ وەرگرتنی قەرزێك بە بڕی 3 بۆ 4 ملیار دۆلار، ئەمەش بە وتەی وەزیری دارایی كە هیواخوازە لەو بارەیەوە لەگەڵ سندوقەكەدا لە كۆتایی ئەمساڵ بگەنە رێكەوتن.

عەلی عەللاوی پێیوایە»ئەو قەرزە سیمای نەختینەی هەیە و راستگۆیی و قورسایی دەبەخشێتە ئەو چاكسازییانەی وەزارەتەكەیان دەیەوێت پراكتیزەیان بكات كە لە كۆتاییدا پشت بە رەوشی ئێستا و بودجەی 2022 دەبەستێت، گەر بتوانن بەر لە هەڵبژاردنی پەرلەمانی پێشوەختە، بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی بەرزبكەنەوە».

 165 جار بینراوە