سەرەکی » وتار » مستەفا محەمەد » بەرژەوەندیی گشتی لە کوێی قاعیدەی ״دفع الافسد…

شەن و كەو

بەرژەوەندیی گشتی لە کوێی قاعیدەی ״دفع الافسد…

بەرژەوەندیی گشتی لە کوێی قاعیدەی ״دفع الافسد بالفاسد״ دایە؟

دەشێ حکومەت و هەر لایەنێکی سیاسی لە پێناوی بەدیهێنانی خواست و ئامانجێکی گەورەدا یا لە دەستەبەرکردنی بەرژەوەندیی گشتیدا دەست بۆ قاعیدەیەکی ناچاریی ببا کە بە «دفع الافسد بالفاسد « ناسراوە و بەرژەوەندیی زۆرینە بخاتە سەرووی بەرژەوەندیی کەمینەوە.

ئەم قاعیدەیە زۆر خوێندنەوە هەڵدەگرێ کە سادەترین نموونە لە ژیانی ئەمڕۆماندا هەبوونی پەتای کۆرۆنا و ماکەکانێتی، بۆ نموونە لە دەرگای ناچاریدا کاتێک کەسێک نیشانەکانی ئەو نەخۆشییەی لێ بەدەردەکەون، لایەنە پەیوەندیدارەکان پەنا دەبەن بۆ کەرەنتینە کردنی خۆی و خێزانەکەی و هەموو ئەوانەی کە بەرکەوتەیان لەگەڵ هەبووە تا کۆمەڵگە بەگشتی تووش نەبن، ئەگەر زیانیشی ببێ کەمترینی لە نێو خێزانێک هەڵدەبژێرن و وەک دەڵێن ماڵێک بسووتێ لە شارێک باشترە.

لە فۆڕمی سیاسیشدا دەکرێ دوو تەڕەفی ناکۆک دانوستان بکەن و هەندێ جار ئەوەی کە حەقیشی لایە بەشێک لە مافەکانی خۆی بکاتە قوربانی لە پێناوی رێکەوتن لەگەڵ لایەنی بەرامبەر و ئەزعەفولئیمان بۆ دانانی خاڵی کۆتایی ناکۆکییەکان لە هەندێک بابەتدا تەنازول بکات، ئەمەش رێک پێچەوانە و ناکۆکە لەگەڵ ئەوەی کە بۆ مەرامی تایبەت و مانەوەی خۆت بڕیار لە پاکتاوی بەرامبەرەکەت بە جۆرەها رێگە بدەیت، ئەگەر سڕینەوەی جەسەدی و کوشتنیشی تێ بکەوێت. ئەمە پێشەکیەک بوو بۆ ناساندنێکی کورتی ئەو قاعیدە فیقهیە، ئەوەی کە جێی تێڕامانە لەم چەند رۆژەی رابورد حزبێکی سیاسی بۆ پەردەپۆشکردنی کارەساتێکی بێ وێنەی لە بیرنەکراوی وەک «31» ـی ئاب ئەو مەقولەیەی کردە بەرخورد و پێوانە! جا دەبێ هەر هاووڵاتییەکی ئەم هەرێمە لە هەر بارودۆخ و سەردەمێکدا بێت، حزبی بێت یا نەتەوەیی، ئیسلامی بێت یا چەپ، ئەو پرسیارەی لە خۆی کردبێت کە ئایا هەر بەڕاست ئەوەی کرا پەنابردن بوو بۆ چارەسەرکردن بە کەرەستە و ئامرازێکی هەڵە؟ ئاخۆ خوێندنەوەکە لەبارەی مێژووی حزبێکی وەک یەکێتی کە خاوەنی سەدان داستانی قارەمانێتی و رووبارێک خوێنە لە پێناوی میللەتەکەیدا ئەم قاعیدەیە دەبێ راست بێت و یەکێتی بخەیتە تای تەرازووی رژێمی بەعسەوە و بگرە لەویش بەفاسدتر بیشوبهێنی؟

وەڵامی ئەو پرسیارە هێندە گران نییە و دەکرێ هەر بە پرسیار لە بکەران و رێبەران و چاوساغانی ئەو تاوانە وەڵامەکەت چنگ بکەوێت، کە ئایا تێهەڵچوونەوە لەگەڵ دوژمنێکی خوێنمژ و دەست رەشی کورد کوژی وەک بەعس و رێکەوتن و بەخێرهێنانەوەی چەک و کەتیبە و جبەخانەکەی بۆ یەکلایی کردنەوەی ململانێی ناوخۆیی لەکوێی فەرهەنگی سیاسی دنیا و داب و نەریتی کوردەواریدا جێی دەبێتەوە؟

ئەگەر ئەو پاساوە تەنها جێبەجێ کردنی «الغایه‌ تبرر الوسیله‌« نەبێ؟ نەهێشتنی دەسەڵات و قەڵەمڕەوی کوردیی کە پایەکانی هێشتا لە سەرەتای بنیاتناندا بوون و پتەونەبوون راستکردنەوەی گەندەڵییە بە گەندەڵییەکی تر؟ یان بەکردەوە چەسپاندنی و جێگیرکردنی چەند پارچەیی لە بەڕێوەبردندا ئەوەی دەهێنا کە بکوژی باوک و براکانت، خزم و هاوخوێنانی خۆت، پلانیستی ئەنفالی بارزانییەکان، عەررابی کۆمەڵکوژیی و ژەهربارانکردنی کوردستانییان بەوپەڕی سەخاوەتەوە بهێنی و تەنها بۆ شکاندنی هەیبەتی براکانت، فەرمووی سەر خاکەکەتی بکەیتەوە و وەک پاڵەوان بیناسێنیەوە! ئاخر دۆست و هاوپەیمان و تەنانەت نەیارەکانیشمان 31ـی ئابیان بە لەزمەیەکی سیاسی دەگمەن ناساندووە، چۆن دەکرێ هەموو ساڵێ لەجیاتی ئەوەی بە جورئەتەوە بڵێی هەڵەبووین، بیانوو بۆ رەوایەتی پەنابردنە بەر خیانەت لەپێناو مەرامێکی بچووکدا بهێنیتەوە؟

هەرچی ویستێک هەبێ بۆ گۆڕینی ئەو مێژووە بەدڵنیاییەوە لە قێزەونیی کارەساتەکە کەم ناکاتەوە، چونکە «31»ـی ئاب برینێکە بۆ شایەدحاڵ و زیانمەندان و قوربانییەکانی ئەو رۆژە زۆر قووڵە و هەروا بەئاسانیش لە خەیاڵ و ئەندێشەی نەوەی ئەمڕۆ و داهاتوودا بیرناچێتەوە، رووداوەکانی31ـی ئاب جگە لەوەی سەودایەکی خراپی دوور لە راستەڕێی نەتەوەیی و نیشتمانی و نامۆ بەهەر دابێکی کوردەواریی بوو، هاوکات ئەو ساتەوەختە و دواتریش مافە رەواکانی گەلی کوردی لەبەرچاوی دنیادا نابووت کرد، هەروەک کاریگەرییە خراپەکانیشی بەسەر رێڕەوی حکومڕانی و ستراتیژ و عەقڵیەتی بەڕێوەبردنی ئەم وڵاتەوە هەر ماوە، کە بێگومان رەوایەتیدان بەو هەڵە و لەزمە زەقە لە پێناوی بەلادا خستنی ململانێی ناوخۆیی زەنگی چەند بارەبوونەوەی ئەو هەڵانە بە گوێماندا دەدەنەوە، ئەمەش وای کردووە تا ئەمڕۆ هاوپەیمانمان لەئاستی دەرەوەدا کەم بێ، هەر بۆیە پێویستە هێز و حزبە سیاسییەکان و سەرکردەکانمان پەیمانی شەرەف بنووسن و بەفۆنتێکی قەبەوە لەو پەیمانەدا بنووسن؛ هیچ کات ناپاکی و خیانەت لە میللەتی خۆت، لەگەڵ برا و هاوخوێنەکانی خۆت دەرەنجامی باشی نابێ و بگرە دواڕۆژی سیاسی و دەستکەوتە چارەنووسسازەکانی میللەتەکەشت دەخاتە مەترسی و ئەگەری فەوتانی حەتمییەوە.

 285 جار بینراوە