سەرەکی » ئەدەب و هونەر » ماڵێك له‌ خۆڵ

ماڵێك له‌ خۆڵ

شه‌هلا گه‌رمیانی

سه‌ری نابوو به‌ شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ و چاوه‌كانی له‌سه‌ر دانه‌ به‌ دانه‌ی دڵۆپه‌ بارانه‌كان بوون… له‌و دیو شووشه‌كه‌وه‌ ده‌هاتنه‌ خواره‌وه‌، هه‌ر دڵۆپێك شۆڕ ده‌بۆوه‌ له‌م دیوه‌وه‌ په‌نجه‌یه‌كی له‌ ئاستیدا داده‌نا و به‌ شووشه‌كه‌دا ده‌یخشاند تاوه‌كو خواره‌وه‌… ده‌مێك بوو به‌ دیارییه‌وه‌ دانیشتبوو تێنه‌ده‌گه‌یشت هه‌ر به‌بێده‌نگی لێیده‌ڕوانی… دواجار زیاتر نزیكبۆوه‌ لێی و زۆر به‌ نه‌رم ونیانی چه‌ند جارێك ده‌ستی هێنا به‌ قژه‌كه‌یدا. ویستی تۆزێك دووری بخاته‌وه‌ له‌ بیركردنه‌وه‌ و بێده‌نگی پی بشكێنێت و بیهێنێته‌ قسه‌… چاوی له‌سه‌ر قژه‌كه‌ی بوو كه‌ دایده‌هێنا بۆی به‌ په‌نجه‌كانی به‌ خه‌نده‌یه‌كه‌وه‌ پێی وت: «ده‌زانی قژی تۆ درێژتر بووه‌ له‌ هی من؟ به‌ڵام قژی تۆ زۆر جوان تره‌ و هه‌میشه‌ جێگای سه‌رنجی هه‌موان بووه‌!»

چه‌ند تاڵێكی له‌سه‌ر روخساری بوون لایدا و هه‌ندی له‌ژێره‌وه‌ سه‌یری كرد. ئه‌و هه‌ر له‌ناو بیركردنه‌وه‌ و خه‌یاڵی خۆیدا بوو فرمێسكه‌كانیشی هه‌ر وه‌كو دڵۆپه‌ بارانه‌كان دانه‌ به‌ دانه‌ ده‌هاتنه‌ خواره‌وه‌. ده‌ستی برد به‌ میهره‌بانی فرمێسكه‌كانی بۆ سڕی و پێی وت: «بۆچی واده‌كه‌یت تكایه‌ بۆ ئه‌وه‌نده‌ خه‌مباریت شتێكم پی بڵی؟»

بی ئه‌وه‌ی وه‌ڵامی بداته‌وه‌ هه‌ناسه‌یه‌كی قووڵی هه‌ڵكێشا و سه‌ری به‌رزكرده‌وه‌ و سه‌یرێكی ئاسمانی كرد. چاوه‌كانی ئه‌ویش هه‌ر له‌سه‌ری بوون بۆ ئه‌وه‌ی چركه‌ به‌ چركه‌ له‌گه‌ڵی بێت به‌ڵكو كه‌مێك لێی تێبگات. بۆیه‌ به‌هه‌مانشێوه‌ ئه‌ویش ئاڕاسته‌ی چاوه‌كانی گۆڕی به‌ره‌و ئاسمان. په‌ڵه‌ هه‌وره‌كان زۆر له‌سه‌رخۆ ده‌جووڵان، هه‌ندێكیان تێكه‌ڵ به‌ یه‌ك ده‌بوون و دواتریش ورده‌ ورده‌ ده‌بوونه‌وه‌ به‌ چه‌ندین پارچه‌، هه‌ریه‌كه‌ و به‌لایه‌كدا ده‌ڕۆشتن. پۆلێك باڵنده‌ به‌ ئاسمانه‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ هونه‌ریانه‌ ده‌فڕین رێك له‌ نمایش ده‌چوو! دواجار به‌ یه‌ك ئاڕاسته‌دا فڕین و دووركه‌وتنه‌وه‌ تاوه‌كو له‌ چاو ونبوون. تیشكی خۆره‌كه‌ش جار جاره‌ په‌ڵه‌ هه‌وره‌ چڕ و باراناوییه‌كان به‌ریانده‌گرت و هه‌ر زووش تێده‌په‌ڕین و ده‌رده‌كه‌وتنه‌وه‌، دار و دیوار و دره‌خته‌ داشۆراوه‌كان تریفه‌یان ده‌هات له‌ژێر تیشكی خۆره‌تاوه‌كه‌دا… ئاوڕیدایه‌وه‌ بۆ لای ئه‌و هه‌ر به‌بێده‌نگی سه‌یری ده‌ره‌وه‌ی ده‌كرد، به‌ڵام ئه‌مجاره‌ چاوه‌كانی له‌سه‌ر خانووه‌ بچووك و كۆنه‌كه‌ی به‌رانبه‌ریان بوو. ژن و مێرده‌كه‌ ده‌ستی یه‌كیان گرتبوو به‌سه‌ر پلیكانه‌ باریكه‌كه‌دا ده‌ڕۆشتنه‌ سه‌ربان، دواجار خۆیان دا به‌سه‌ر نه‌رده‌ی سه‌ربانه‌كه‌ و شانیان به‌شانی یه‌كه‌وه‌ بوو به‌ خه‌نده‌ و سۆزه‌وه‌ قسه‌یان بۆ یه‌ك ده‌كرد و سه‌یری دیمه‌نه‌كانی ده‌ره‌ویان ده‌كرد.

دوای بارانێكی زۆر و ده‌ركه‌وتنی هه‌تاوه‌كه‌. زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی كرد و خۆی راست كرده‌وه‌ و پشتی كرده‌ په‌نجه‌ره‌كه‌. چه‌ند جارێك هه‌ناسه‌ی هه‌ڵكێشا و سه‌ری خوار كرده‌وه‌ و په‌نجه‌كانی ده‌ستی توند له‌ یه‌ك ئاڵاند ناخی پڕبوو، لێوه‌كانی ده‌له‌رزین. ده‌یویست شتێك بڵێت… ئه‌ویش هه‌ر سه‌رنجی ده‌دا و به‌ په‌رۆشه‌وه‌ چاوه‌ڕوان بوو شتێك بڵێت! دواجار به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت وشه‌كانی كۆكرده‌وه‌و وتی: «من … من هیچ باش نیم… له‌وانه‌یه‌ بڕوانه‌كه‌یت. به‌ڵی باش نیم و ژیانم زۆر ناخۆش و تاڵه‌،» به‌ده‌م هه‌ناسه‌یه‌كی تره‌وه‌: «جگه‌ له‌ خۆم و خودا كه‌س نازانێت له‌ چ دۆزه‌خێكدا ده‌ژیم.» چاوێكی خێرای گێڕا به‌ ناو ماڵه‌كه‌یدا: « ئا… ئه‌م ماڵه‌ی من كه‌ تۆ ده‌یبینیت ته‌نها له‌ كۆشكێكی جوان و رازاوه‌ ده‌چێت و هیچی تر، به‌ڵام له‌ راستیدا له‌چاوی مندا له‌ جه‌سته‌یه‌كی مرد و و كه‌لاوه‌یه‌كی داڕوخاو ماڵێك له‌خۆڵ ده‌چێت.»

چه‌ند جارێك سه‌ری بادا و به‌ده‌م سه‌یركردنی ناو هۆڵه‌كه‌وه‌ وتی: «به‌ڵی دۆزه‌خێكه‌ و بۆ خۆی… ده‌زانم ئێستا سه‌یرت لێدێت و به‌سه‌رسووڕمانه‌ لێم ده‌ڕوانیت، له‌ هه‌مانكاتدا جوانی ماڵ و خانوو و ژیانی رووكه‌شیشم ده‌بینیت.» هه‌ندێك بێده‌نگ بوو پاشان وتی: «ئاخر ئاوا مه‌بینه‌ له‌ ناخ و ده‌رون و رۆح و جه‌سته‌ی ماندووم ببینه‌ كه‌ ساڵانێكه‌ شه‌و رۆژ له‌ نێو ئه‌م زیندانه‌دا ده‌یبه‌مه‌ سه‌ر. تۆ نازانی ژیان لای من نه‌ماوه‌ بڕوا بكه‌.» خێرا قسه‌كانی پێبڕی و لێی پرسی «تۆ باسی چی ده‌كه‌یت؟ من تێناگه‌م بۆچی ئه‌م قسانه‌ ده‌كه‌یت له‌ كاتێكدا ژیانێكت هه‌یه‌ كه‌م كه‌س هه‌یه‌تی. ده‌زانی هه‌رچی كچی خزم و هاوڕێته‌ ئیره‌ییت پێده‌به‌ن و خه‌ون به‌ ژیانێكه‌وه‌ ده‌بینن وه‌كو ئه‌م ژیانه‌ی تۆ.» به‌ ده‌نگێكی به‌رز وه‌ڵامی دایه‌وه‌ «چی له‌ ژیانێك بكه‌م كۆیله‌یه‌ك بم تیایدا وه‌كو مرۆڤێك نه‌ژیم؟ ئه‌وه‌ی خۆشه‌ویستی و به‌ها بێت تیایدا نه‌بێت. من جگه‌ له‌وه‌ی وه‌ك و هه‌ر كه‌ره‌سته‌یه‌كی تری ئه‌م ماڵه‌ كڕراوم بۆ جوانكاری و پڕكردنه‌وه‌ی كه‌لێنێك یان قوژبنێك ئیدی هیچی تر نیم.» له‌ نائارامی و شڵه‌ژانیدا هه‌ناسه‌ی توند بوو. خێرا هه‌ستا و تاكێك له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌ی لای خۆی بۆ كرده‌وه‌ هه‌وایه‌كی پاك هاته‌ژووره‌وه‌. پێكه‌نینی خانمێك رایچه‌ڵه‌كاند. ئاوڕیدایه‌وه‌ دوو هاوسه‌ره‌كه‌ی دراوسێیان بوون له‌و دیو دیواره‌ نزمه‌كه‌وه‌ سه‌ریان دیاربوو، كه‌ گه‌یشتنه‌ ئاستی ده‌رگاكه‌ له‌ نێوان درزی نه‌خشه‌كانییه‌وه‌ ده‌ركه‌وتن هه‌ردووكیان ده‌ستی كچۆڵه‌ بچووكه‌كه‌یان گرتبوو له‌گه‌ڵ هه‌نگاوه‌كانی ئه‌ودا هه‌نگاوی له‌سه‌رخۆیان ده‌نا و قسه‌یان ده‌كرد و پێده‌كه‌نین. چاوه‌كانی له‌سه‌ریان بوو تاوه‌كو تێپه‌ڕین. به‌ ده‌نگێكی كز و قوڕگی پڕ له‌ گریانه‌وه‌ وتی: «ته‌نانه‌ت له‌ مافی بوون به‌ دایكیش بێبه‌شی كردووم.» بۆ ساتێك بێده‌نگ بوو. دواجار وتی: «دڵنیام تۆ و هه‌موان وا ده‌زانن من خۆشبه‌ختم، به‌ڵی باش ده‌زانم واتێگه‌یشتوون له‌ كاتێكدا ژیانم زۆر تاڵه‌ زۆر.» له‌ ته‌نیشتی دانیشته‌وه‌ و به‌ هێمنی ده‌ستی خسته‌ سه‌ر ده‌ستی و سه‌یری چاوه‌كانی كرد و پێی وت: «ئه‌ی ئه‌وه‌ خه‌ونی له‌ مێژینه‌ی خۆت نه‌بوو ئازیزه‌كه‌م. كه‌ هه‌میشه‌ ده‌توت پاره‌ و سامان خۆشبه‌ختی دێنێت؟ ئه‌مه‌ هه‌ڵبژارده‌ی خۆت بوو له‌ كۆتاییشدا پێی گه‌شتیت ئێستا بۆچی قایل نیت؟ به‌ڵی وایه‌ هه‌موان تۆ به‌خۆشبه‌خت ده‌زانن.»

له‌ژێر لێوه‌وه‌ پێكه‌نینێكی گاڵته‌ئامیزی بۆ كرد و به‌رده‌وام بوو له‌ گێڕانه‌وه‌ی ورده‌كاری ژیان و گوزه‌رانی، ده‌سته‌كانی ده‌له‌رزین و روخساری پڕ بوو له‌ ده‌ربڕینی ئازار. ئه‌ویش به‌سه‌رسوڕمانه‌وه‌ گوێی لێده‌گرت و چاوه‌كانیشی ده‌گێڕا به‌ ته‌واوی ئه‌و ماڵه‌ گه‌وره‌ و رازاوه‌یه‌ی كه‌ به‌ راستی له‌ كۆشك ده‌چوو نه‌ك خانوو، پڕ بوو له‌ هه‌موو شتێكی جوان و به‌ نرخ و گرانبه‌ها… ئه‌و رۆژه‌ی بیركه‌وته‌وه‌ كه‌ بۆ پیرۆزبایی سه‌ردانی كرد چۆن هه‌ر له‌ ده‌رگاكه‌وه‌ به‌وپه‌ڕی خۆشحاڵییه‌وه‌ باوه‌شی پێدا كرد و ده‌ستی گرت و ته‌واوی سوچ و قوژبنی ژووره‌كانی ماڵه‌كه‌ی پێشاندا. وه‌كو په‌پووله‌یه‌ك له‌ خۆشیدا ده‌فڕی. زوو زووش به‌ نازه‌وه‌ ده‌یوت: « ماڵه‌كه‌م جوانه‌؟» ئاوڕی دایه‌وه‌ بۆ لای په‌نجه‌ره‌كه‌ و سه‌یرێكی ناو حه‌وشه‌ و ئۆتۆمبێڵه‌ مۆدێل به‌رزه‌كه‌ی كرد و دواجاریش باخچه‌ رازینراوه‌كه‌ی. له‌و دیو دیواره‌ نزمه‌كه‌وه‌ چاوی كه‌وته‌ سه‌ر خانووه‌ بچووك و كۆنه‌كه‌ی به‌رانبه‌ریان، پیاوه‌كه‌ ده‌ستی هاوسه‌ره‌كه‌ی گرتبوو له‌سه‌رخۆ به‌سه‌ر پلیكانه‌كه‌دا ده‌هاتنه‌ خواره‌وه‌… گریانێك رایچه‌ڵه‌كاند! خێرا ئاوڕی دایه‌وه‌ بۆ لای ده‌سته‌كانی خستبووه‌ سه‌ر چاوه‌كانی و ده‌گریا. باوه‌شی پێدا كرد و سه‌ری نا به‌ سینگییه‌وه‌ و ده‌ستی هێنا به‌ قژه‌كه‌یدا و زوو زوو ده‌یوت: «ئارام به‌ تكایه‌ ئارام به‌.» چاوه‌كانی بۆ سڕی، بۆ ساتێك بێده‌نگ بوو تاوه‌كو ورده‌ ورده‌ ئارام بووه‌وه‌. بایه‌كی سارد هاته‌ ژووره‌وه‌، هه‌ستا په‌نجه‌ره‌كه‌ی داخست و دانیشته‌وه‌. چاوه‌كانیشی هه‌ر له‌سه‌ری بوون چاودێری ده‌كرد. هه‌ناسه‌یه‌كی پڕ له‌ حه‌سره‌تی هه‌ڵكێشا و له‌سه‌رخۆ قۆڵێكی خسته‌سه‌ر پشتی قه‌نه‌فه‌كه‌ و سه‌ری خسته‌سه‌ر قۆڵی نزیك شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌ و به‌بێده‌نگی سه‌یری ده‌ره‌وه‌ی ده‌كرد. پاسارییه‌كان له‌سه‌ر ته‌لی كاره‌باكه‌ خۆیان راده‌وه‌شان و ئاوی بارانه‌كه‌یان له‌په‌ڕ و باڵیان ده‌كرده‌وه‌، ده‌فڕین و دیسان له‌سه‌ر دیواری حه‌وشه‌ و لقی داره‌كانی به‌رده‌رگا و باخچه‌كه‌ ده‌نیشتنه‌وه‌. مناڵه‌كان له‌ گه‌ڕه‌ك هات و هاواریان بوو یارییان ده‌كرد. شنه‌بایه‌كی فێنك و سارد یاری به‌ لق و گه‌ڵای دره‌خته‌كان ده‌كرد. چه‌ند دڵۆپه‌ بارانێك خۆیان كێشا به‌ شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌دا. سه‌یرێكی ئاسمانی كرد، چه‌ند په‌ڵه‌ هه‌ورێكی ره‌شی باراناوی ئاسمانیان داپۆشی و به‌ری خۆره‌كه‌یان به‌ ته‌واوی گرت. نمه‌ بارانێك دایكرد و دواجاریش ورده‌ ورده‌ كردی به‌ لێزمه‌. منداڵه‌كان به‌ پێكه‌نینه‌وه‌ خێرا هه‌ر یه‌كه‌وه‌ به‌ لایه‌كدا رایان كرده‌وه‌ بۆ ماڵه‌كانی خۆیان. بارانه‌كه‌ به‌ خێرایی ده‌یدا له‌ شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌، دیمه‌نه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی به‌ ته‌واوی ته‌ڵخ كرد. ئاوڕیدایه‌وه‌ بۆ لای چاوه‌كانی له‌یه‌ك نابوو، چووبووه‌ خه‌وێكی قووڵه‌وه‌ و به‌ ئارامی هه‌ناسه‌ی ده‌دا.

 118 جار بینراوە