سەرەکی » وتار » بارزان شێخ عوسمان‌ » كوردستانێكی به‌هێز له‌ناو عیراقێكی یه‌كگرتوودا

كوردستانێكی به‌هێز له‌ناو عیراقێكی یه‌كگرتوودا

ئه‌و ناونیشانه‌ ده‌سته‌واژه‌یه‌كی پڕ مانای ناو په‌یامه‌كه‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكایه‌ كه‌ خاتوو Heather Nauert هیزه‌ر نیورت بێژه‌ری پێشووی كه‌ناڵی فۆكس نیوز‌و وته‌بێژی ئێستای وه‌زاره‌ته‌كه‌ گه‌یاندی به‌ جیهان.
ده‌سته‌واژه‌یه‌ك كه‌ سیاسییه‌كی واقیع بین‌و قاڵبوی وه‌ك سه‌رۆك مام جه‌لال داهێنه‌ریه‌تی به‌وه‌ی هه‌میشه‌ دووپاتیكردۆته‌وه‌؛ پێگه‌ی هه‌رێمی كوردستان له‌ ناو عیراقێكی دیموكراتی فیدراڵی یه‌كگرتوودا به‌ به‌هێزی ئه‌مێنێته‌وه‌، نه‌ك له‌ ده‌ره‌وه‌و به‌ ته‌نیایی، به‌و پێییه‌ی له‌ناو ئه‌و عیراقه‌ فیدراڵییه‌دا هه‌م له‌ئاستی كوردستاندا رۆڵی خۆی له‌ پێشكه‌وتنه‌ سیاسی‌و ئابووری‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا ئه‌بینێت‌و هه‌رێمه‌كه‌ به‌ره‌وپێش ئه‌چێت، هه‌م له‌ ناو عیراقیشدا به‌ هۆی ئه‌و پێگه‌و ناوبانگه‌یه‌وه‌ له‌ بڕیاره‌كاندا رۆڵی ئه‌بێت بۆ قازانجی سه‌رتاسه‌ری عیراق به‌ كوردستانیشه‌وه‌. ئه‌مڕۆش كه‌ وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكای (مه‌زنی جیهان) له‌ دوای نادیده‌گرتنی ئامۆژگارییه‌كانی‌و دڵ شكاندنیشی، جارێكی تر به‌ نه‌فه‌سێكی تره‌وه‌ گه‌ره‌كێتی درێژه‌ به‌ دۆستایه‌تی‌و هاوپه‌یمانییه‌تییه‌كه‌ی بدات به‌و هه‌رێمی كوردستانه‌ی كه‌ له‌ ٥ی كانونی یه‌كه‌می 2002 دا چه‌ك هیگڵی كۆماریخواز‌و جو بایدنی دیموكراتخواز له‌ ناو په‌رله‌مانی كوردستاندا رایانگه‌یاند: هه‌رێمی كوردستان ئه‌بێته‌ پێشه‌نگ بۆ عیراقی دوای دیكتاتۆریی.
راسته‌ ئه‌وه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانه‌ وائه‌كات ئه‌مریكا به‌و په‌رۆشییه‌وه‌ پشتیوانی له‌ حكومه‌تی هه‌رێم بكات‌و مامه‌ڵه‌یشی له‌گه‌ڵ به‌ڕێزان نێچیرڤان بارزانی‌و قوباد تاڵه‌بانی بێت، به‌ڵام وه‌ك هه‌میشه‌ مام جه‌لال-ی خۆمان ئه‌ڵێت به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی هه‌ردوولامان له‌ هه‌لومه‌رجی ئێستادا ناكۆك نین‌و یه‌ك ئه‌گرێته‌وه‌، حاڵی حازر ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندییانه‌ له‌م شێوازی په‌یوه‌ندییه‌ی كوردستانه‌ له‌گه‌ڵ عیراقدا كه‌ به‌ سیستمی فیدراڵیی رێكخراوه‌، كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك به‌ ناوچه‌كانی جیاوازی له‌سه‌رو جێناكۆكیشه‌وه‌ ده‌نگیان بۆ ئه‌و ده‌ستووره‌ دا كه‌ به‌ شێوازی په‌یوه‌ندیی فیدراڵیی دانی ناوه‌ به‌ مافی چاره‌نووسماندا، نه‌ك جیابوونه‌وه‌‌و دابڕان. وه‌ك خاتوو نیورت به‌ناوی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكاوه‌ رونیكردۆته‌وه‌ ئه‌و كوردستانه‌ به‌هێزه‌، گرنگه‌ بۆ پاراستنی سه‌قامگیریی درێژخایه‌ن‌و رێگرتن له‌سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی تاقمی تیرۆریستی داعش كه‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌قامگیرییه‌دا یه‌ك ئه‌گرێته‌وه‌‌و عیراقیش به‌ هه‌رێمی كوردستانه‌كه‌یه‌وه‌ قازانجی له‌و ئۆقره‌یه‌دایه‌، چونكه‌ كاردانه‌وه‌ی ئیجابی ئه‌بێت له‌سه‌ر ته‌واوی ناوچه‌كه‌ش. بۆیه‌ هه‌رێمێكی كوردستان به‌ تاك‌و ته‌نیایی له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا نه‌ به‌ پێگه‌یه‌كی به‌هێز، نه‌ به‌ ئاسایش‌و ئارامییه‌كی تۆكمه‌ شاد ئه‌بێت، چونكه‌ زه‌مینه‌كه‌ له‌بارنییه‌ له‌به‌ر چه‌ندین هۆ كه‌ له‌پێش ریفراندۆم‌و دواتریش دیمه‌نه‌كانی هه‌ندێك له‌و ده‌یان هۆیانه‌مان بینی، به‌ڵام ئه‌و ده‌مه‌ی هه‌رێمی كوردستان ده‌وڵه‌تداریی تیادا بكرێت‌و له‌چوارچێوه‌ی عیراقێكی فیدراڵدا بێت، هیچ بیانوویه‌ك نییه‌ بۆ فه‌رامۆشكردنی مافه‌ ده‌ستوورییه‌كانی، كه‌ ئه‌و هه‌رێمی كوردستانه‌ ئه‌ركه‌ ده‌ستوورییه‌كانی خۆی جێبه‌جێ بكات، داهاتی نه‌وته‌كه‌ی بچێته‌وه‌ بۆ بانكی فیدراڵی، ده‌روازه‌ سنوورییه‌كانی‌و فڕۆكه‌خانه‌كانی له‌ ژێر چاودێریی‌و ئاگاداریی ده‌وڵه‌تی فیدراڵیدا بێت، هه‌موو چالاكییه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ سه‌روه‌ریی فیدراڵی به‌ هه‌ماهه‌نگی بێت، ئیترهیچ بیانوویه‌ك نییه‌ بۆ بیانو پێگرتن‌و خۆدزینه‌وه‌ له‌ ده‌سته‌به‌ركردنی ئه‌و مافه‌ ده‌ستوورییانه‌ی كه‌ پێویسته‌ بۆی دابین بكرێت، وه‌ك چۆن پێش قه‌یرانه‌ دروستكراو‌و سه‌پێنراوه‌كان هه‌رێمه‌كه‌مان له‌وپه‌ڕی به‌هێزی‌و ئارامی‌و گه‌شه‌سه‌ندووییدا بوو.
ئه‌م په‌یامه‌ی ئه‌مجاره‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی مه‌زنی جیهان زۆر گرنگه‌و ئه‌بێت له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ جددی‌و به‌ هه‌ند وه‌ربگیرێت، هه‌م ململانێ‌و ژاوه‌ژاوی فه‌وزا ئاساكان كه‌م بنه‌وه‌ تا ده‌رفه‌ت بدرێت به‌ تیمی نوێی حوكمداریی، هه‌م ئه‌م حكومه‌ته‌ش له‌به‌رده‌م ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌ گرنگ‌و متمانه‌ پێكردنه‌ ده‌ولییه‌دا له‌ ئاست لێپرسراوێتیدا بێت له‌ فه‌راهه‌مكردنی ئازادییه‌كان‌و چه‌سپاندنی قانون‌و دابینكردنی ژیانێكی ئارام‌و سه‌ربه‌رز بۆ هاووڵاتیان. وا را ئه‌بینرێت له‌ تیمی نوێی بڕیارده‌ر كه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی به‌ڕێزان نێچیرڤان بارزانی‌و قوباد تاڵه‌بانی-یه‌، بتوانن له‌ ئاست ئه‌و به‌رپرسیاریه‌تییه‌دا بن ‌و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ واقیعدا ئه‌كه‌ن‌و ناكه‌ونه‌ داوی دروشمی بریقه‌دار. شه‌ڕ له‌سه‌ر مافی ره‌وای ده‌ستووریی ئه‌كه‌ن، نه‌ك شته‌ لاوه‌كییه‌ بێ به‌هاكان، ئه‌و پێگه‌ به‌هێز‌و ناوبانگه‌ی هه‌رێمی كوردستان پته‌وتر ئه‌كه‌ن كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی عیراقی فیدراڵیی دیموكراسییدا هه‌یه‌تی، به‌وه‌ش ئۆقره‌ییه‌كی ستراتیژ‌و درێژخایه‌ن به‌رقه‌رار ئه‌بێت بۆ عیراق‌و ناوچه‌كه‌ش، له‌وانه‌ بۆ یه‌كجاریی تیرۆریستانی داعش له‌ناو ببرێن.

 401 جار بینراوە