سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: نووسه‌ری كورد دوور له‌ شته‌ بچووكه‌كان ده‌ژی

ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین: نووسه‌ری كورد دوور له‌ شته‌ بچووكه‌كان ده‌ژی

یه‌كێك له‌ ناوه‌ ئاشناو دیاره‌كانی ناو دونیای نووسینی كوردی، كه‌ ساڵانێكه‌ به‌ به‌شداری له‌ بابه‌ته‌ فكری و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌ده‌بیه‌كاندا، جێده‌ستی دیاره‌و زۆربه‌مان به‌رهه‌مه‌كانی ده‌خوێنینه‌وه‌، نووسه‌ر و رۆماننووس ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین-ه‌ كه‌ خاوه‌نی چه‌ند رۆمانێكه‌ و دیارترینیان رۆمانی -ئه‌ودیوو سنوور، باڵه‌فڕه‌ به‌نێو دارستانه‌كانی مانگدا-یه‌ كه‌ ساڵی (2011) بڵاوكرایه‌وه‌، له‌م دیداره‌دا نووسه‌ر ده‌رباره‌ی چه‌ن ۆرسێكی تایبه‌ت به‌م رۆمانه‌ ده‌دوێنین.

(2-2) کۆتایی

سازدانی: شاخه‌وان سدیق

*كه‌ رۆمانه‌كه‌تم ده‌خوێنده‌وه‌ له‌ زۆربه‌ی وێنه‌كاندا كه‌سایه‌تی خۆتم به‌رچاو ده‌كه‌وت، گۆستاڤ فلۆبێر له‌ شوێنێكدا ده‌ڵێ:( مادام بۆڤاری خۆمم). مه‌به‌ستمه‌ بڵێم به‌ڕاست تۆ تاچه‌ند له‌ناو ئه‌م رۆمانه‌دا ئاماده‌ییت هه‌یه‌، تۆ خۆتت نووسیوه‌ته‌وه‌، یان ژیانی تۆ ئیلهامه‌ بۆ پیشاندانی ژیانی ئه‌وانی دیكه‌ له‌ رۆمانێكدا؟
-هیچ رۆمانێك نییه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی خودی رۆماننووس و هیچ رۆمانێك نییه‌ سوبێكتیڤ نه‌بێت. گه‌ر بێتوو باسی ئه‌وانیتریش بكه‌یت ئه‌وا ئه‌وانیتر به‌شێكن له‌ چیرۆكی تۆ، سه‌رسامی و وه‌ستانت له‌به‌رده‌م چركه‌سات و رووداو و ده‌نگ و هه‌ناسه‌یه‌ك. ئومبێرتۆ ئیكۆی رۆماننووس و فه‌یله‌سوف كه‌خاوه‌نی چه‌نده‌ها رۆمانی گه‌وره‌یه‌ له‌وه‌ڵامی هه‌مان پرسیاردا ده‌ڵێت: گه‌ر پاڵه‌وانی رۆمانه‌كان خۆمان بێت، كه‌واته‌ چیتر خۆمان ناناسینه‌وه‌. له‌ ئه‌ودیوو سنووردا و ته‌نانه‌ت له‌م رۆمانه‌ نوێشمدا كه‌ ئاماده‌یه‌ بۆ چاپ هه‌میشه‌ ئه‌و خودگه‌رایی یان بڵێن سوبێكتیڤێته‌ هه‌ستی پێده‌كرێت. ئه‌مه‌ش شێوازی منه‌ به‌وه‌ی ده‌مه‌وێت هه‌میشه‌ قاچم له‌سه‌ر ژیانی راسته‌قینه‌دا بێت نه‌ك ژیانی ته‌واو خه‌یاڵی و ره‌مزی. رۆمانی كوردی و چیرۆكی كوردیش تاوه‌كو ئه‌مڕۆ هه‌ر باسی شته‌ فڕیوه‌كان و كه‌شتییه‌ رۆمانسی و فریشته‌ سووتاوه‌كان ده‌كات، هه‌موو توندوتیژی دونیای ئێمه‌ دابه‌شكراوه‌ بۆ سه‌ده‌ها لاپه‌ڕه‌ له‌سه‌ر گوڵ و زوڵمه‌ت و كۆتری په‌ڕله‌پێی بریندار و خوتبه‌دانی بانگخوازانه‌ی نیمچه‌ فه‌لسه‌فی، ئه‌م شێوازه‌ ئه‌قڵیه‌تی ئه‌ویتره‌‌، پشته‌وێنه‌ی بیركردنه‌وه‌ی داگیركه‌رانه‌ كه‌نایه‌وێت باسی خۆت بكه‌یت، چۆن؟ وڵاتانی داگیركراو و كۆلۆنیالیزه‌كراو كه‌ زه‌مه‌نێكی دوورودرێژ له‌ژێر داگیركردندا ده‌ژین، بێئه‌وه‌ی به‌خۆیان بزانن ده‌بنه‌ نوێنه‌ری ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ر و نه‌ستی كۆگه‌لی و مێگه‌لی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ فۆرمی داگیركه‌ر داگیرده‌كرێت. به‌مانای داگیركردن هه‌ر زه‌وی نییه‌، به‌ڵكو هۆشیاری و بیركردنه‌وه‌ش داگیر ده‌كات. لێره‌وه‌ ‌چیرۆكی كوردی و رۆمانی كوردی ‌(لێره‌دا خۆم لاده‌ده‌م له‌ نموونه‌ هێناوه‌) بێئه‌وه‌ی به‌خۆی بزانێت ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌مان ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ره‌، لێره‌دا ئاماژه‌ به‌ ئێدوارد سه‌عید ده‌كه‌م له‌ دوو كتێبدا یه‌كه‌میان (رۆژهه‌ڵاتناسی) و ئه‌ویتر (ئیمپریالیزم و ئه‌ده‌ب) گه‌وره‌ترین گرفتی ئێمه‌ كه‌ له‌ژێر داگیكردنی عه‌ره‌بی شۆڤێنیدا ژیابووین ترس بوو له‌ خودنووسین، هه‌موو دانپێدانانێك پابه‌نده‌ له‌یاده‌وه‌ری ئێمه‌ به‌ سزای توند و له‌ناوچوونی جه‌سته‌، هه‌ر بۆیه‌ په‌نابردنه‌ ره‌مزیه‌ت و ناڕاسته‌وخۆیی و ئاڵۆزی ئه‌ده‌بی ئێمه‌ی فۆرمكردبوو، به‌جۆرێك هه‌موو خودنووسینێك یان (مه‌دام بۆڤارییه‌ك منم) سه‌رنجی خوێنه‌ر و نووسه‌رانی رانه‌ده‌كێشا، چونكه‌ ترس له‌ باسكردنی خۆت هێشتا ئاماده‌یه‌.
له‌ به‌شی زۆربه‌ی ئه‌ده‌بی گێڕانه‌وه‌ی ئێمه‌دا ‌ نووسه‌ر ونه‌،‌ و ئه‌وانه‌ی هه‌ن یان خوتبه‌ ده‌ده‌ن یان بوونه‌وه‌رێكی جادووین بیست جار بێ پاڵه‌وان ده‌مرێت و زیندوو ده‌بێته‌وه‌ و نازانم ئه‌م هه‌موو ته‌لسیمه‌ جادووگه‌رایه‌ بۆ‌چی، گه‌ر بێتوو دووباره‌كردنه‌وه‌ی ئه‌قڵیه‌تی داگیركه‌ر نه‌بێت كه‌نایه‌وێت خود ئازادانه‌ بدوێت. ئه‌م (خۆ جڵه‌وكردنه‌ی خودی كوردی‌) فۆرمێكه‌ میراتی داگیركردنه‌ و له‌ئه‌ده‌بی ئه‌مه‌دا ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌.
له‌كۆی نووسینی كوردیدا زۆر كه‌م نه‌بێت، نووسه‌ر نابینین، نازانین چۆن بیرده‌كاته‌وه‌، سێكسوالیه‌تی له‌كوێیه‌، شێوازی ژیان له‌نووسینی ئه‌ودا چۆنه‌…بۆ نموونه‌ كه‌ كۆندێرا ده‌خوێنیته‌وه‌ ده‌زانیت چۆن ده‌ژی. كه‌ (جێمس بالدین) ده‌خوێنیته‌وه‌ ده‌زانیت هۆمۆسێكسواڵێك چۆن ده‌ژی و خۆیشی هۆمۆ بووه‌ و به‌شێكی سوبێكتی خۆی فڕێداوه‌ته‌ ناو رۆمانه‌كانی. له‌ كایه‌ی ئێمه‌دا سوبێكتی گێڕه‌وه‌ هه‌میشه‌ دوور له‌ سوبێكتی پاڵه‌وان گه‌مه‌ی خۆی ده‌كات، هه‌ربۆیه‌ نووسینیان زۆر جیاوازه‌ له‌ژیان و خودی خۆیان، شێوازی ژیانیان دووره‌ له‌ شێوازی نووسینیان، ئه‌مه‌ش وه‌هایكردووه‌ كه‌ كه‌سانی دوو ده‌موچاو و دووڕوویان لێ ده‌ربچێت، رۆمان ده‌نووسن، به‌ڵام وه‌ك رۆماننووس ناژین. لێره‌ مۆدێرنه‌ ده‌كات و له‌ولاش كه‌سه‌رخۆش ده‌بێت زمانی بازاڕییه‌ و ڤه‌ڵگه‌رێكی سه‌یره‌! ئه‌م هیپۆكره‌سییه‌، ده‌بڵ مۆڕاڵیه‌ له‌وه‌وه‌ دێت نووسه‌ر خۆی له‌سه‌روو دونیایه‌وه‌ ده‌بینێت، به‌ڵام بیری ده‌چێت كه‌دونیا له‌ناو سوبێكتدایه‌. سلۆته‌ردایك ده‌ڵێت: نیتچه‌ شته‌ بچووكه‌كان كوشتیان ئه‌م تایپه‌ له‌ نووسه‌ری كورد دوور له‌شته‌ بچووكه‌كان ده‌ژین، كه‌ده‌بێت خودی نووسین مه‌شقی خۆی بكات، هه‌ر بۆیه‌ زۆر زووش له‌ناو یاده‌وه‌ریی نه‌وه‌كاندا ده‌مردن و هه‌ندێكیان به‌مردنی خۆیان نازانن! به‌دیوێكی تردا دونیا به‌شێكی زۆری له‌ خوده‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات، نه‌ك له‌ ئه‌وانیتره‌وه‌، لێره‌وه‌ بێگومان رۆمانی( ئه‌ودیوو سنوور) به‌شێكی زۆری خودی خۆمم تێ فڕێداوه‌ و و رۆمانه‌ نوێیه‌كه‌شم كه‌ ئاماده‌یه‌ بۆ بڵاوبوونه‌وه‌ زیاتر ئه‌م خوده‌ به‌رجه‌سته‌ بووه‌.

* ئه‌وه‌ی تۆ بناسێت و كه‌مێك شاره‌زای ژیانت بێت ده‌زانێت ئه‌م رۆمانه‌ گێڕانه‌وه‌ی سه‌رگوزشته‌ی ژیانی خۆته‌ له‌ كوردستانه‌وه‌ بۆ یه‌كێتی سۆفیه‌ت و له‌وێوه‌ بۆ ئه‌وروپا، به‌ هه‌ندێك ئیزافه‌كردنی چیرۆكی فه‌نتازییه‌وه‌، نه‌ده‌كرا له‌ بری رۆمان وه‌ك یاده‌وری ئه‌م كتێبه‌ بنووسیت؟
-قسه‌كه‌ی ئیمبێرتۆ ئیكۆ دووباره‌ ده‌كه‌مه‌وه‌، گه‌ر پاڵه‌وانی رۆمانه‌كانمان ‌خۆمان بین كه‌واته‌ خۆمان ناناسینه‌وه‌، گه‌ر من هه‌موو ئه‌و شتانه‌م كردبێت وه‌ك له‌ رۆمانه‌كه‌مدا هاتووه‌ و ته‌نها (هه‌ندێك) ئیزافه‌م كردبێت، وه‌ك تۆ ده‌ڵێیت! كه‌واته‌ من پاڵه‌وانێكی ئه‌فسانه‌یم و به‌خۆم نه‌زانیووه‌. میلان كۆندێرا ئه‌زموونێكی بچووكی هه‌یه‌ كه‌ ‌له‌ به‌هاری1968 دا تانكه‌كانی سۆڤیه‌ت دێنه‌ ناو چیكۆسلۆفاكیاوه‌ و داگیری ده‌كه‌ن و ئه‌و راپه‌ڕینه‌ سه‌ركوت ده‌كه‌ن كه‌ دژی حكومه‌ته‌ سۆسیالیستیه‌كه‌ی به‌رپا بوو بوو و پاشان له‌ بۆهیمیا میلان كۆندێرا تووشی گرفت ده‌بێت له‌گه‌ڵ حكومه‌ت و وڵات جێدێڵێت. كه‌چی كۆی رۆمانه‌كانی كۆندێرا به‌ده‌وری ئه‌و ئه‌زموونه‌ی بۆهیمیا و ئه‌زموونی 1968ده‌خولێته‌وه‌. دیاره‌ رۆماننووس ئه‌زموونی خۆی ده‌بێته‌ پشته‌ وێنه‌ به‌ڵام ژیانی خۆی نییه‌، ده‌نا ده‌چوو ئاوتۆبایۆگرافی خۆی ده‌نووسیه‌وه‌، له‌ئه‌ده‌بدا هه‌موو شتێك گه‌ر چیرۆكی تۆش نه‌بێت ده‌بێت ببێته‌ چیرۆكی تۆ ئه‌وسا ده‌توانیت له‌سه‌ری بنووسیت، ئه‌مه‌ پرۆسه‌یه‌كی ئاڵۆزه‌ و خۆشم نازانم چۆن وه‌سفی بكه‌م! به‌ڵام به‌گشتی ئه‌مه‌ مانای ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌سه‌كان یان كه‌سی تاكی یه‌كه‌می گێڕه‌ره‌وه‌ نووسه‌ر خۆی بێت. گه‌روابێت كه‌واته‌ پاڵه‌وانی ئه‌فسانه‌یین. خاڵه‌ك گرنگه‌ ئاماژه‌ی بۆبكه‌ین، ئه‌وه‌یه‌ ئه‌ده‌بی كوردی به‌گشتی ئه‌ده‌بێكی باڵاپۆشه‌، به‌مانای هه‌میشه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ورده‌كارییه‌كانی جه‌سته‌ و مرۆڤ و ورده‌كاریه‌كانی كاری خۆی ده‌كات. به‌ده‌وری فریشته‌ و شه‌یتان و سه‌ركرده‌ و مه‌ركرده‌ و سیاسه‌تی دونیادا ده‌سوڕێته‌وه‌، به‌ڵام باسی خودی مرۆڤ و جه‌سته‌ و غایله‌ و سێكسوالیه‌ت و ورده‌كاریه‌كانی ژیان له‌بیر ده‌كات. هه‌ر بۆیه‌ ئه‌م ئه‌قڵیه‌ته‌ی له‌سه‌ر ئه‌م (باڵاپۆشیه‌ كولتورییه‌) راهاتووه‌، ‌هه‌موو باسكردنێكی سێكس و ئیندیڤیدوالیه‌ت (تاكڕه‌وی) یه‌كسه‌ر پابه‌ند ده‌كاته‌وه‌‌ به‌ خودی گێڕه‌وه‌كه‌، كه‌ ئه‌مه‌ له‌و وڵاتانه‌دا ئه‌و مه‌زنده‌یه‌ ده‌كرێت كه‌ ئاین چۆته‌ رۆحی رۆشنبیره‌كانیشه‌وه‌ و ئه‌وان بێئێوه‌ی به‌خۆیان بزانن له‌فۆرمی دیكه‌دا به‌رهه‌می ده‌هێننه‌وه‌‌. بۆیه‌ ئه‌ده‌ب له‌م كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا باسی هه‌موو شتێك ده‌كات ته‌نها خود و ورده‌كارییه‌كان نه‌بێت، له‌ترسی ئه‌وه‌ی نه‌بادا به‌وه‌ تاوانبار بكرێیت كه‌ حه‌شیشت كێشاوه‌ مادامه‌كی له‌ چیرۆكێكتدا باسی حه‌شیش كێشان ده‌كه‌یت، نه‌وێریت باسی ماكه‌ربازی بكه‌یت نه‌بادا ئه‌قڵی دواكه‌تووی خوێنه‌ر تۆ به‌ بكه‌ره‌ تێبگه‌ن. ئه‌مه‌ش هۆكاری بوونی ئه‌ده‌بی باڵاپۆشی ئاینییه‌ كه‌باسی سیاسه‌ت و فریشته‌ و شه‌یتان و سیاسه‌ت ده‌كات به‌ڵام خۆی نادات له‌شته‌ بچووكه‌كانی ژیان. هه‌ر بۆیه‌ رۆمانی ئه‌ودیوو سنوور ئه‌و به‌ربه‌سته‌ی شكاندووه‌ و به‌ووردی چیرۆكی مرۆڤه‌كان ده‌گێڕێته‌وه‌، هه‌ر بۆیه‌ ئه‌قڵی باڵابۆشی بۆی هه‌رس نابێت.

*له‌ رۆمانه‌كه‌تا و به‌پێی رووداوه‌كان جیاواز له‌ زۆربه‌ی نووسه‌رانی كورد خۆت له‌ گێڕانه‌وه‌ی دیمه‌نه‌ ئیرۆتیكه‌كان نه‌ بواردوه‌و له‌ كوێدا پێویست بووه‌ وه‌ك خۆی دیمه‌نه‌ سێكسیه‌كانت گێڕاوه‌ته‌وه‌ ئه‌م بوێری و گێڕانه‌وانه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ره‌وتی رۆمانه‌كه‌ ده‌ی خواست؟ یان بۆ چێژدانه‌ به‌ خوێنه‌وه‌ی خوێنه‌ر؟
-نه‌خێر هیچ مه‌به‌ستێكم نییه‌ و هه‌رگیز بیركردنه‌وه‌ی من تابۆشكاندن نییه‌، چونكه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئه‌وه‌ی من نووسیوومه‌ تابۆ شكاندن نییه‌. به‌ساده‌یی ده‌ڵێم مرۆڤ جه‌سته‌یه‌كی بایۆلۆجیه‌ نه‌ك بونه‌وه‌ره‌كی خودایی. نان ده‌خوات، ده‌چێته‌‌‌ سه‌ر ته‌والێت و میز ده‌كات و ده‌ستپه‌ڕلێده‌دات و سێكس ده‌كات و هۆمۆسێكسوالیه‌ت و لێسبیه‌ن و دونیایه‌ك حه‌زی جۆر و ناجۆری هه‌یه‌. ده‌ڕشێته‌وه‌ و گه‌ده‌ی تێكده‌چێت، پیرده‌بێت و خرف ده‌بێت و تڕ لێده‌دات و جڕت لێده‌دات و هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌یكات تایبه‌ته‌ به‌مرۆڤ، چونكه‌ مرۆڤه‌ و بوونه‌وه‌رێكی بایۆلۆژیه‌ نه‌ك خودایی‌. كونه‌كان زۆرن كه‌ مرۆڤ له‌ رێگه‌یه‌وه‌ به‌دونیا ده‌به‌ستێته‌وه‌، كونی دواوه‌ و پێشه‌وه‌ و ده‌م و كونی گوێچكه‌ و ده‌م كه‌ ده‌روازه‌یه‌ بۆ قسه‌كردن و خواردن و غه‌یبه‌تكردن و زۆریتر، هه‌موو ئه‌مانه‌ مرۆڤن. له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی ئێمه‌ ئه‌ده‌بێکی باڵاپۆشه‌ و پاڵه‌وانی چیرۆك و رۆمانی ئێمه‌ هه‌ر خوتبه‌ ده‌ده‌ن و بونه‌وه‌ری فریشته‌یین و سیحرین و به‌رده‌وام خه‌ریكی په‌ند دابه‌شكردن به‌سه‌ر دونیادا، تاوه‌كو ئێستا گه‌ر سه‌یری رۆمانی كوردی بكه‌یت هه‌موو كاره‌كته‌ره‌كان جگه‌ له‌ده‌م هیچ كونێكی تریان نییه‌. هه‌موویان مه‌خلوقی خوداین، نه‌ده‌ڕشێنه‌وه‌ نه‌ سێكس ده‌كه‌ن، نه‌ پاشه‌ڕۆ ده‌كه‌ن، به‌جۆرێك گه‌ر كۆی رۆمانی كوردی بخوێنیته‌وه‌ وه‌ها هه‌ستده‌كه‌یت مرۆڤی كوردی ته‌نها ده‌می هه‌یه‌ و هیچیتر به‌مه‌رجێك ئه‌ده‌بی دونیا‌ وێنه‌ی جیاوازی مرۆڤت له‌هه‌موو كات و شوێن و بارێكی جه‌سته‌یدا پێده‌ڵێت: نموونه‌ چارلس بۆكۆفسكی یان. هێنری میلله‌ر به‌تایبه‌ت له‌ رۆمانی (مه‌داره‌ سه‌ره‌تانیه‌كان) و (سێكسوس) و چه‌نده‌ها نمونه‌ی دیكه‌. پاڵه‌وانه‌كانی من له‌ (ئه‌ودیوو سنوور) و ئه‌م رۆمانه‌ نوێیه‌شم سێكس ده‌كه‌ن و ده‌ڕشێنه‌وه‌ و حه‌شیش ده‌كێشن و نێربازی ده‌كه‌ن. پاڵه‌وانه‌كانی من خورافی نین و جه‌سته‌ وه‌ك خۆی باسده‌كه‌م كه‌به‌ر جیهان ده‌كه‌وێت.

*ئه‌وه‌نده‌ی من بزانم رۆمانه‌كه‌ زۆر باش نه‌خوێنرایه‌وه‌ و زۆر قسه‌ی له‌سه‌ر نه‌كرا و وه‌ك زۆر كتێبیتر به‌دنیای بێده‌نگیدا تێپه‌ڕی به‌ڵام بۆ من یه‌كێكه‌ له‌ كتێبه‌ چێژبه‌خشه‌كان، هۆكاری ئه‌مه‌ چی بوو ، ناوه‌ دورودرێژه‌كه‌ی یان قه‌باره‌كه‌ یان ته‌كنیكه‌كه‌ی یان چییه‌؟ ئێستا هه‌ندێك پێیان وایه‌ خوێنه‌ری رۆمان و كتێبی قه‌باره‌ گه‌وره‌ نه‌ماوه‌و سه‌رده‌می رۆمانی گیرفانییه‌، وایه‌؟
به‌پێی به‌دواداچوونی خۆم، به‌وه‌ی كه‌ كتێبه‌كه‌ چیتر له‌كتێبخانه‌كاندا نه‌ماوه‌ و ده‌ستناكه‌وێت مه‌گه‌ر لێره‌ و له‌وێ چه‌ند نووسخه‌یه‌ك مابێت، ئه‌وا كتێبه‌كه‌ باش خوێندراوه‌ته‌وه‌. هیودارام بتوانم چاپی بكه‌مه‌وه‌ به‌ چاپێكی جوان. به‌ڵام ئه‌وه‌تا تۆ خوێندووته‌وه‌. بێگومان رۆمانی (ئه‌ودیوو سنوور) رۆمانێكی پۆپۆلیستی یان بڵێین شه‌عبی نییه‌، به‌ڵام وه‌ك هه‌موو رۆمانێكی دیكه‌ له‌لایه‌ن خوێنه‌ری جیدیه‌وه‌ خوێندراوه‌ته‌وه‌. ده‌رباره‌ی قه‌باره‌ی رۆمان ‌من ئه‌م قسه‌یه‌ ته‌نها له‌كوردستاندا ده‌بیستم، ده‌نا له‌هه‌موو دونیادا رۆمانی هه‌زار و پێنج سه‌د لاپه‌ڕه‌یی به‌رده‌وامه‌ و ده‌خوێنرێته‌وه‌. كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ شتێك دروست نه‌بووه‌ لای ئێمه‌ كه‌ناوی (خوێنه‌ر) بێت، به‌تایبه‌ت خوێنه‌ری رۆمانی جیدی رۆشنبیریه‌كی قووڵی ده‌وێت تاوه‌كو بگه‌یه‌ته‌ ئاستی خوێندنه‌وه‌ی. له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مریكاش خوێنه‌ری رۆمانی جیدی وه‌ك رۆمانی شه‌عبی نییه‌ هه‌موو كه‌س بیخوێنێته‌وه‌، بۆ نموونه‌ هه‌موو كه‌س (كالڤینیۆ و ئیكۆ و بۆلانێو و گونته‌ر گراس و مارتین ڤالسه‌ر و ماكس فریش) ناخوێنێته‌وه‌. پڕ فرۆشترین رۆمان له‌ دونیادا رۆمانی به‌رباخه‌ڵی پۆلیسی و چیرۆكی ساده‌ی دڵدارین، كه‌ كوالیتیان خراپه‌ و نووسه‌ره‌كانیان نیمچه‌ ملیۆنه‌ر بوون پێیان‌. له‌م رۆمانه‌ تازه‌یه‌مدا كه‌ئاماده‌یه‌ بۆ چاپ گوتوومه‌، مرۆڤ پیسخۆره‌. به‌هه‌قه‌ت مرۆڤ له‌ خوێنده‌نه‌وه‌شدا پیسخۆره‌.

*له‌ ئێستادا ئه‌وه‌نده‌ی ئاگاداربم سه‌رقاڵی نووسینی رۆمانێكی نوێیت ده‌كرێت بزاین ناوی ئه‌م رۆمانه‌ چیه‌و كه‌ی بڵاوده‌بێته‌وه‌و چیرۆكه‌كه‌ی باسی چی ده‌كات؟
-راستت ده‌وێت دوو رۆمانی سه‌ره‌كین، گه‌ر وردی بكه‌مه‌وه‌ یه‌كێكیان سێ رۆمانن له‌یه‌ك رۆمانی گه‌وره‌دا و گه‌ر نه‌بن به‌چوار. رۆمانی یه‌كه‌م چوار سه‌د لاپه‌ڕه‌ی گه‌وره‌یه‌، دابه‌شده‌بێت تاوه‌كو ئێستا به‌سه‌ر نۆ به‌شدا، له‌ فه‌سڵی نۆیه‌مدا، باڵێین چاپته‌ری نۆهه‌مدا، ‌هه‌ستمده‌كرد شتی تر ماوه‌ بیڵێم، چونكه‌ ئه‌م رۆمانه‌م چوونه‌ ناو مێژووی دونیایه‌ و ده‌ستم فراوانكردووه‌ له‌نووسیندا‌. به‌ڵام هه‌ر له‌و نێوه‌نده‌دا رۆمانێكی دیكه‌م به‌جێهێشتبوو، و كاتی خۆی ساڵی 2012 كه‌ له‌ هانۆڤه‌ر له‌بارودۆخێكی دووونی ئاڵۆزدا ده‌ژیام فه‌سڵی یه‌كه‌مم له‌ نووسیبوو، پاشان گه‌ڕامه‌وه‌ و دووساڵ له‌كوردستان ژیام و دوایی دووباره‌ گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ ئه‌و‌روپا، ئه‌مجاره‌ له‌جیاتی ئه‌ڵمانیا له‌ له‌نده‌ن جێگیر بووم، له‌وه‌ دوو چاپته‌ری ترم نووسی و وازم لێهێنا. له‌پڕێكدا له‌سه‌فه‌رێكی به‌لیجیكا ده‌گه‌ڕامه‌وه‌ و رۆژی دوایی ‌ له‌نده‌ن ده‌ستمكرد به‌ نووسینی ئه‌م رۆمانه‌م كه‌ دوای چوارسه‌د لاپه‌ڕه‌ وه‌ستام و هێزێك رایده‌كێشامه‌وه‌ بۆ رۆمانه‌ كۆنه‌كه‌م كه‌ به‌جێمهێشتبوو. ئیدی گه‌ڕامه‌وه‌ سه‌ر ئه‌م رۆمانه‌ و له‌ماوه‌ی مانگ و نیوێكدا به‌هه‌موو چاپته‌ره‌كاندا چوومه‌وه‌ و پاشان دوا چاپته‌رم ده‌ستپێكرد و له‌ سه‌ره‌تای سه‌ری ساڵی رابوردوودا له‌ سه‌ره‌تای 2019 ته‌واو بووم. پاش چه‌ند مانگێك دووباره‌ به‌هه‌موویدا چوومه‌وه‌ و جارێكیتر پێداچوومه‌وه‌ و هه‌ندێكم لابرد و هه‌ندێكی دیكه‌م بۆ زیادكرد. له‌كۆتاییدا ناردم بۆ هاوڕێی شاعیرم (پێشه‌وا كاكه‌یی) و (باران خان) ی چیرۆكنووس و ئه‌وان ده‌وڵه‌مه‌دند‌یان كرد به‌تێبینیه‌كانیان و به‌سوپاسه‌وه‌ پێشه‌وا پێداچووه‌وه‌ و ئێستا دووباره‌ خۆم پێداچوومه‌وه‌ و ئاماده‌یه‌ بۆ چاپ. به‌مه‌ش ده‌ستم به‌تاڵ ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی چاپته‌ره‌كانی رۆمانه‌ گه‌وره‌كه‌م بنووسمه‌وه‌ كه‌ له‌ڕاستیدا تاوه‌كو ئێستا دوو كتێبن یان دوو رۆمانن و جارێ له‌رۆمانی سێهه‌مدام و نازانم چی لێ به‌سه‌ر دێت. لێتی ناشارمه‌وه‌ تاوه‌كو ده‌زگایه‌كی باشی چاپ و بڵاوكراوه‌ نه‌بێت كه‌ رێز له‌كتێب بگرێت، رۆمانه‌ ئاماده‌كه‌م چاپ ناكه‌م.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*