سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » شنۆ، مه‌لێكی ماندوو، له‌گه‌ڵ ئازاد به‌ره‌و ئاسمان فڕی

گفتوگۆی نه‌رمین عوسمان له‌گه‌ڵ خاتوو شنۆ-ی هاوسه‌ری شه‌هید ئازاد هه‌ورامی

شنۆ، مه‌لێكی ماندوو، له‌گه‌ڵ ئازاد به‌ره‌و ئاسمان فڕی

چەند ژنە کەسایەتییەکی ناسراو لە مێژووی کورددا هەن کە لەبواری جیاجیادا کەسانی لێوەشاوەو چالاک بوون، بەڵام هەرگیز ئەو چالاکییانەیان نەکردووەتە بانگەشە و کایەیەک بۆ خۆناساندن، لەوبارەیەوە لە ماوەی رابردوودا خاتوو نەرمین عوسمان کە بۆ خۆشی ژنێکی چالاکی بواری پەروەردە و تێکۆشەرێکی کایەی سیاسیشە زنجیرەیەک سەردان و بەسەرکردنەوەی دەستپێکردووە بۆ گفتوگۆو هەڵدانەوەی لاپەڕە پرشنگدارەکانی ژیان و کارو چالاکیی ئەو خانمانەی کوردستان کە وەک سەربازی ون خزمەتێکی زۆریان بە چەند نەوەیەک کردووە لە بواری جیاجیادا، بەڵام نەوەی نوێ وەک پێویست ئاشنا نییە بە بەخشش و کۆششە مرۆڤدۆستانەکانیان، بۆیە بەسوپاسەوە خاتوو نەرمین پوختەی ئەو گفتوگۆیانە و ئەرشیفی وێنەو بیرەوەرییەکانی ئەو خانمە چالاکوانانە دەنووسێتەوەو بۆ دەربازکرنیشیان لە فەوتان و لەبیرچوونەوە، پێشکەشی کوردستانی نوێ-ی دەکات و کوردستانی نوێش ناوبەناو وێنەکان و چیرۆکی ژیانی پڕ بەخششی ئەو کەسایەتییانە بڵاودەکاتەوە.

دوو جه‌سته‌ی جیا، له‌ یه‌ك باوه‌ڕ و رۆحدا كۆبوون. ته‌وار و ئازاد، به‌ جووته‌، بۆسه‌ر هه‌وری سپیی ئاسمانی كوردستان، له‌ ژێر تریفه‌ی مانگ و پرشنگی ئه‌ستێره‌كان، به‌ چرپه‌ و به‌ وشه‌ی شیرین له‌گه‌ڵ نه‌زمی گیتاره‌كه‌ی ئازاد، ژووانی عیشقی وڵات و رۆحیان ده‌گرت.
دوو شه‌یدای ئازادیی و ئه‌وین، هاوده‌نگ و هاوبیر و هاوڕێ بوون. مخابن، له‌ وڵاتی جوانی و گوڵچنینن، له‌ هه‌وارگه‌ی وه‌لی و شه‌م، لاس و خه‌زاڵ، مه‌م و زین، له‌ لانكه‌ی شێره‌ژن و كه‌ڵه‌پیاوان و شه‌هیدان به‌ دروشمی: «كه‌م ژیان و كه‌ڵ ژیان». وه‌ك هه‌میشه‌، دوژمنانی عیشق و ئازادی، رێگه‌ به‌ ته‌وار و ئازاد ده‌گرن. جه‌سته‌ی ئازاد ده‌ڕفێنن، ته‌واریش ته‌نها به‌ جه‌سته‌ جێده‌هێڵن. ئه‌ویش له‌جیاتی شین و فرمێسكڕشتن، بۆ هه‌تایه‌ سه‌ری رێزی ده‌كا نه‌وی به‌ رۆحی به‌رزی نه‌ته‌وه‌یی، تۆوی جوانی و عیشق و وه‌فا ده‌پڕژێنێته‌ سه‌ر زه‌وی. گفتوگۆكه‌مان له‌گه‌ڵ هاوڕێ شنۆ (لای من ته‌وار)ێكه‌، هاوسه‌ر و هاوڕێی (شه‌هید ئازاد هه‌ورامی)یه‌.
خاتوو شنۆ شاسواری، ناسراو به‌ هاوڕێ شنۆ، له‌ شاری سه‌قز (شاری قه‌ڵای زێویه‌ و پایته‌ختی ماناییه‌كان)، له‌ رۆژهه‌ڵاتی كوردستان، له‌ خێزانێكی گه‌وره‌ی 10 منداڵیی، چاوی به‌ دونیا هه‌ڵهێناوه‌ و په‌روه‌رده‌ بووه‌.
خوێندنی سه‌ره‌تایی و ناوه‌ندیی، هه‌ر له‌ رۆژهه‌ڵات ته‌واوكردووه‌. له‌ خێزانێكی سیاسی و كوردپه‌روه‌ر، كه‌سایه‌تیی دروست بووه‌. ئه‌و ده‌گێڕێته‌وه‌و ده‌ڵێت: «له‌ دوای له‌سێداره‌دانی خوشكم (مه‌ستوره‌ی شاسواری) له‌لایه‌ن حكومه‌تی ئێرانه‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ی تر كه‌وتینه‌ به‌ر چاوی داموده‌زگاكانی حكومه‌تی ئێران. مه‌ستوره‌ شاسواری ته‌مه‌ن 19 ساڵان، نازناوه‌كه‌ی ته‌وار بوو، یه‌كه‌م كچه‌ شه‌هیدی له‌سێداره‌دراوی رۆژهه‌ڵاتی كوردستانه‌.
هاوڕێ شنۆ هه‌روه‌ها وتی: مه‌ستوره‌، مامۆستا و رێنیشانده‌ر و مێنیتۆربوو، هانی خوێندنه‌وه‌ و خۆشه‌ویستیی خاك و وڵاتی ده‌دام. كاتێك كه‌ ته‌مه‌نم 12 ساڵان بوو، بڵاوكراوه‌كانیم به‌ خه‌تی خۆم ده‌نووسییه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی خه‌تی ئه‌و نه‌ناسرێت، كاتێك له‌ قۆناغی ئاماده‌یی له‌ خوێندنگاكه‌ی بڵاوی ده‌كردنه‌وه‌.
كاك سیامه‌ندی براشم، له‌ساڵی 1976، به‌هۆی چالاكیی سیاسییه‌وه‌ كه‌وته‌ زیندانه‌وه‌ له‌ سه‌رده‌می رژێمی شادا، سێ ساڵ حوكم درا، ئه‌وانه‌ بوون به‌ هانده‌رێكی زیاتر بۆ ئێمه‌ كه‌ سیاسه‌ت ببێت به‌ رێڕه‌وی ژیانمان.
یه‌كه‌م كاری حزبایه‌تیم له‌ناو (كۆمه‌ڵه‌ی یه‌كسانیی كوردستان) بوو، پاشان له‌ سازمانی په‌یكار كه‌ رێكخراوێكی چه‌پی سه‌رانسه‌ریی ئێرانی بوو، چالاكییه‌كانم به‌رده‌وام بوو. كاتێك ته‌مه‌نم بوو به‌ 14 ساڵ، مه‌ستوره‌ی خوشكم له‌سێداره‌درا و دوو براشم (كاك سیامه‌ند و كاك موحسین) پێشمه‌رگه‌بوون.
له‌كاتی هێرشێكی پێشمه‌رگه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ بۆ ناو شاری سه‌قز، هێزه‌كانی سوپا ماڵی ئێمه‌یان كرده‌ ئامانج و براكانمیان كردبوو به‌ بیانوو كه‌ پێشمه‌رگه‌ن، بۆیه‌ هه‌ر چوار منداڵی خێزانه‌كه‌یان گرتین كه‌ ئه‌وكات من 14 ساڵ بووم. له‌ناو زینداندا له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك كچی تری سه‌قزی، كاتێك فه‌رمانده‌ی قه‌رارگای رۆژئاوای ئێران شه‌وانه‌ سه‌ردانی ده‌كردین، ده‌یووت: «ئیمكانی له‌سێداره‌دانتان هه‌یه‌ و چانسی خوشكه‌ شاسواری له‌ هه‌مووتان زیاتره‌». به‌هۆی ئه‌وه‌ی پێشتر خوشكم زیندانیی كرابوو، دواتریش له‌سێداره‌ درابوو، له‌ دیواری زیندان نووسرابوو؛ بژی یادی مه‌ستوره‌ی شاسواری. هه‌ندێ له‌و كچانه‌ نێردران بۆ زیندانی سنه‌ و هه‌ندێكیشیان ئازاد كران. من بۆ ماوه‌ی چه‌ند رۆژێك له‌ زیندان ته‌نها بووم. دوای چه‌ند رۆژێك، كچێكی باڵابه‌رزی زۆر جوانی منداڵیان هێنایه‌ ژووره‌كه‌م و بوو به‌ هاوزیندانیم. كاتێك كه‌سوكاره‌كه‌م هاتن بۆ سه‌ردانم و زانییان ئێستا ته‌نها نیم، هه‌رچه‌نده‌ زۆر ئازاربه‌خش بوو، به‌ڵام پورێكم له‌ خۆشیی ئه‌وه‌ی ته‌نها نیم وتی: «ده‌ك خوا شكور كه‌ ته‌نها نیت»، بوو به‌ پێكه‌نین.
پاش 40 رۆژ له‌ زیندان، به‌رپرسی زیندانی سه‌قز كه‌ ده‌نگۆی ئه‌وه‌ هه‌بوو سه‌ربه‌ موجاهیدینی خه‌ڵقه‌، من و فاروقی برامی بانگكرد، وتی: «چونكه‌ ئێوه‌ بێ دایكن و دوو برا دووانه‌كه‌تان (ئه‌وانیش پێشتر له‌گه‌ڵ ئێمه‌ بۆ ماوه‌ی 12 رۆژ له‌ زیندان بوون)، ته‌مه‌نیان 11 ساڵ بوو. خوشكه‌ بچووكه‌كه‌تان پێویستی به‌ یه‌كێكتان هه‌یه‌، كامتان ئازاد بكه‌ین». منی 14 ساڵ و فاروقی 16 ساڵ، هه‌ركاممان داوامان ده‌كرد ئه‌وی ترمان ئازاد بكرێت، كه‌سمان بۆ خۆمان نه‌ده‌پاڕاینه‌وه‌.
سه‌ره‌نجام سیاده‌ (به‌رپرسی زیندانی سه‌قز) بڕیاریدا به‌هۆی ئه‌وه‌ی كچ بووم و ده‌توانم رۆڵی دایك ببینم، ئازادیان كردم و فاروقی برام هه‌شت مانگ له‌ زیندان مایه‌وه‌.
ئه‌م زیندانییه‌م، زیاتر هانیدام بۆ كاری رێكخستن و ده‌ستمكرد به‌ خۆپه‌روه‌رده‌كردن و خوێندنه‌وه‌، له‌ پاڵیشیدا له‌ خوێندنم به‌رده‌وام بووم، نزیكه‌ی 17 ساڵ بووم كه‌ هه‌ندێ له‌ شانه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی یه‌كسانیی ئاشكراكرا، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وسا من له‌و كۆمه‌ڵه‌یه‌ نه‌مابووم، به‌ڵام ئه‌وانه‌ زۆربه‌یان منیان ده‌ناسی، ناچاربووم له‌ناو شاری سه‌قز خۆم بشارمه‌وه‌. پاش ماوه‌یه‌كی كورت، له‌گه‌ڵ دوو كچی تر، بڕیارماندا بچینه‌ ده‌ره‌وه‌ و په‌یوه‌ندیی به‌ هێزی پێشمه‌رگه‌وه‌ بكه‌ین. به‌هۆی ئه‌وه‌ی كاك سیامه‌ندی برام، پێشمه‌رگه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانی كوردستانی باشوور بوو، هه‌وڵماندا بێینه‌ باشوور و له‌ باشووره‌وه‌ بتوانین له‌ رێگه‌ی ئۆپۆزسیۆنی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ بچینه‌ هه‌نده‌ران.
له‌ حوزه‌یرانی ساڵی 1983، له‌ رێگه‌ی دایكی كاك شه‌ماڵی به‌هجه‌ت كابانه‌وه‌ بردیانین بۆ خۆشناوه‌تی، (ئه‌وسا ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه‌ له‌ خۆشناوه‌تی بوو). له‌وێ، هه‌رسێكمان (من، شیرین، ئه‌سرین) كه‌وتینه‌ خوێندنه‌وه‌. رۆژێكیان كاك به‌هادینی لای ملازم عومه‌ر كه‌ ئێمه‌ ده‌بینێت هه‌رسێكمان ده‌وری چرایه‌كمان داوه‌ و ده‌خوێنینه‌وه‌، بانگی ملازم عومه‌ر ده‌كات و پێی ده‌ڵێت: «كاك عومه‌ر سه‌یریان بكه‌ ده‌ڵێی جه‌ماعه‌تی مه‌وله‌وین».
له‌و ناوچه‌یه‌ ماینه‌وه‌، (به‌هۆی كوردستانیبوونی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران، ئه‌و رێباز و باوه‌ڕه‌م زۆر لا په‌سه‌ند بوو)، له‌ دانیشتنێكدا له‌گه‌ڵ ئه‌و دوو هاوڕێ كچه‌م، پێموتن: «من بڕیارم داوه‌ نه‌چمه‌ هه‌نده‌ران، ده‌مێنمه‌وه‌و بیری خۆمم گۆڕیوه‌».
له‌ كۆتاییدا (شیرین، كه‌ نازناوی سارا بوو) چوو بۆ ئه‌ڵمانیا و ئه‌سرین گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ رۆژهه‌ڵات.
له‌ كه‌رتی رێكخستنی دوكان كه‌ كاك فه‌رهادی شه‌هیدان به‌رپرسی بوو، باوه‌ڕێكی ته‌واوی به‌ یه‌كسانیی ژن و پیاو و توانای ژن هه‌بوو، مامه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌سرین (هێشتا نه‌گه‌ڕابووه‌وه‌ بۆ رۆژهه‌ڵات).
ئه‌وكاته‌ی كه‌ له‌ رێكخستنی دوكان بووم، باره‌گاكه‌مان لای شه‌ده‌ڵه‌ بوو، ده‌نگۆی هێرشی چه‌كداره‌كانی (حسك) له‌ ئارادا بوو، به‌هۆی باوه‌ڕی زۆری كاك فه‌رهاد به‌ توانای ژن، له‌ نیوه‌ شه‌ودا منی كردبووه‌ پاسه‌وان و ژیانی ئه‌و هه‌موو پێشمه‌رگه‌یه‌ی خستبووه‌ ئه‌ستۆی من. هه‌رچه‌نده‌ له‌ دڵی خۆمدا ترسێكم هه‌بوو كه‌ ناتوانم، به‌ڵام ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كاك فه‌رهاد هانیدام ئه‌و كاره‌ بكه‌م، ئه‌گه‌رچی ته‌مه‌نم 18 ساڵان بوو و له‌ مه‌یدانیشدا هه‌رگیز رووبه‌ڕووی شه‌ڕی ده‌سته‌ویه‌خه‌ نه‌ببوومه‌وه‌.
دوای كه‌رتی رێكخستنی دوكان، له‌گه‌ڵ ئه‌سریندا به‌ره‌و كانی توو به‌ڕێكه‌وتین، ئه‌و به‌ مه‌به‌ستی گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ رۆژهه‌ڵات، منیش به‌و هیوایه‌ی له‌ ده‌زگای رۆشنبیریی كۆمه‌ڵه‌ كه‌ كاك سیامه‌ندی برام له‌وێ كادر و به‌رپرسی چاپخانه‌كه‌ بوو، جێگیرببم.
پاش ماوه‌یه‌كی كورت، هاوڕێ ئازاد هه‌ورامی كه‌ به‌رپرسی ده‌زگاكه‌ بوو، له‌گه‌ڵم دانیشت و پێموت: «ئاره‌زوومه‌ شوێنێكم وه‌ك توانا و كه‌سایه‌تیی خۆم هه‌بێت، نه‌ك وه‌ك خوشكی كاك سیامه‌ند، (له‌نێوان قسه‌كاندا وتم: مه‌به‌ستم لووتبه‌رزیی نه‌بوو، به‌ڵكو ئاسانتر بوو بۆ كاكم و بۆ خۆشم وه‌ك شنۆ)».
له‌ وه‌ڵامدا، هاوڕێ ئازاد وتی: «پێم خۆشه‌ و شوێنێكت بۆ ده‌ستنیشان ده‌كه‌م وه‌ك هه‌موو پێشمه‌رگه‌كانی تر».
كادره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ده‌زگا (هاوڕێ پشكۆ نه‌جمه‌دین، كاك رێكه‌وت عوسمان، د.خه‌سره‌و خاڵ، هه‌ڵكه‌وت عه‌بدوڵڵا، هاوڕێ گه‌لاوێژ عابید، كاك كه‌ریم، كاك یوسف شه‌ریف…) بوون و خه‌ڵكێكی زۆریشی لێبوو.
له‌ درێژه‌ی قسه‌كانیدا هاوڕێ شنۆ، وتی: ده‌مه‌وێ بڵێم؛ هاوڕێ گه‌لاوێژ، رۆڵێكی سه‌ره‌كیی هه‌بوو بۆ راكێشانی سه‌رنجی من بۆ لای هاوڕێ ئازاد و كه‌سایه‌تیی ئه‌و، ده‌نا خۆم (سه‌ره‌تا كه‌ یه‌كه‌مجار له‌ پڵنگان هاوڕێ ئازادم بینی له‌گه‌ڵ قادری حاجی عه‌لی و رێكه‌وت عوسمان بوو، هاتبوون ئاماده‌كاریی بكه‌ن بۆ كۆنفرانسی سێیه‌می كۆمه‌ڵه‌)، هیچ سه‌رنجێكی رانه‌كێشام، هه‌رچه‌نده‌ خۆشم له‌ رووی په‌یوه‌ندیی هه‌ردوو ره‌گه‌ز، سۆفی ئاسا بووم.
له‌و كاته‌دا خولی كادرانی كۆمه‌ڵه‌ كرابووه‌وه‌ بۆ هه‌موو كادران له‌ كانی توو. دیاره‌ له‌ كانی توو ماوه‌یه‌ك ماینه‌وه‌، به‌ڵام به‌هۆی گۆڕانی باری سه‌ربازیی و سیاسیی، ئێمه‌یان گواسته‌وه‌ بۆ دۆڵی جافایه‌تی. له‌ دۆڵی جافایه‌تی، ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه‌ و ده‌زگای رێكخستن دراوسێمان بوون، له‌ هه‌ڵه‌دنیش كه‌ شه‌هید حه‌سه‌ن كوێستانی و كاك دلێر سه‌رسپی به‌رپرسی ده‌زگای رێكخستن بوون، له‌وێش ئه‌ركی ده‌زگای رۆشنبیریم ئه‌نجام ده‌دا، چادرێكی زۆر بچووكم هه‌بوو، به‌حاڵ جێگام تێیدا ده‌بووه‌وه‌، له‌لایه‌كی چادره‌كه‌م دراوسێیه‌كم ماڵی كاكم و خێزانه‌كه‌ی و له‌لاكه‌ی تریشم، هاوڕێ گه‌لاوێژ و كاك هه‌ڵكه‌وت بوون. له‌گه‌ڵ هاوڕێ گه‌لاوێژ دۆستایه‌تیمان قووڵتر ببۆوه‌، پاش نیوه‌ڕۆیان ده‌چووینه‌ ناو كونه‌ ته‌یاره‌یه‌ك كه‌ له‌سه‌ر شێوه‌ی پیتی (L)ی ئینگلیزی دروستكرابوو، هه‌ریه‌كه‌مان له‌لایه‌ك راده‌كشاین و ده‌مانخوێنده‌وه‌. كاك شێركۆ بێكه‌س، هه‌ندێجار شه‌وانی هه‌ڵه‌دنی به‌ كۆڕی شیعره‌كانی گه‌رم ده‌كرد. زۆرجاریش به‌ رۆژ كۆڕی گفتوگۆی سیاسیمان هه‌بوو بۆ ئاڵوگۆڕكردنی راوبۆچوونه‌كان و پێشهاته‌كان. هه‌ر له‌ هه‌ڵه‌دنیش ماڵی هاوڕێ عومه‌ر فه‌تاح و خاتوو كافیه‌ سلێمان-مان لێ نزیكبوو، له‌و گفتوگۆیانه‌ش به‌شدارده‌بوون.
شنۆ هه‌روه‌ها گێڕایه‌وه‌ كه‌ چه‌ند جار له‌گه‌ڵ داده‌ كافیه‌، به‌پێ له‌ هه‌ڵه‌دنه‌وه‌ ده‌چووینه‌ سه‌رگه‌ڵو، به‌ تووله‌ڕێی باریكدا گوزه‌رمان ده‌كرد. داده‌ كافیه‌ ئه‌و رێگایه‌ی به‌ وتنی شیعر له‌مه‌ڕ سروشت به‌تایبه‌تی شیعره‌كانی گۆران، جوانتر ده‌كرد. ئه‌مه‌ سه‌ره‌تای هاوڕێیه‌تییه‌كی پته‌و و هه‌تاهه‌تایی بوو.
له‌وكاته‌ی كه‌ له‌ ده‌زگای رۆشنبیریی بووین له‌ هه‌ڵه‌دن، جارێك د.خه‌سره‌و به‌ هاوڕێ گه‌لاوێژی وتبوو: «به‌ شنۆ خان بڵێ، هه‌ر كه‌سێ كه‌ له‌ ده‌زگای رۆشنبیریی بێ، ده‌بێ له‌ رێكخستنیش بێ، ده‌نا ده‌بێ بگوێزرێته‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌». منیش هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ركی خۆمم وه‌ك پێشمه‌رگه‌یه‌ك و هه‌ر تاكێكی ده‌زگای رۆشنبیریی به‌جێ ده‌گه‌یاند، به‌ڵام وه‌ك باری سیاسی، تێبینیی زۆرم له‌سه‌ر كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران و ئایدۆلۆژیاكه‌ی هه‌بوو، نه‌مده‌ویست به‌ فه‌رمیی خۆم ببه‌ستمه‌وه‌، به‌ هاوڕێ گه‌لاوێژم وت: «ئاماده‌ی بژارده‌ی دووه‌مم». هه‌رچه‌نده‌ نه‌شمده‌زانی گواستنه‌وه‌كه‌ به‌ره‌و كوێیه‌، به‌ڵام كاتێ هاوڕێ گه‌لاوێژ وه‌ڵامه‌كه‌ی منی دابوو به‌ د.خه‌سره‌و، ئه‌ویش وتبووی: «بابمێنێته‌وه‌».
له‌ وه‌رزی زستاندا، باره‌گای ده‌زگای رۆشنبیریی گواسترایه‌وه‌ بۆ چاڵاوا. چاڵاوا، به‌ناوبانگ بوو به‌ بێ ئاوی، بۆیه‌ یه‌كه‌م كاری باره‌گاكه‌مان دروستكردنی گه‌رماو و راكێشانی ئاو بوو له‌ كانییه‌وه‌، هه‌روه‌ها چالاككردنی خوێندنگاكه‌ی. خه‌ڵكی چاڵاوا، زۆر زوو باوه‌شیان بۆ كردینه‌وه‌ به‌هۆی چالاكییه‌كانی شه‌هید ئازاد و باشیی پێشمه‌رگه‌كان و جوانیی هه‌ڵسوكه‌وتیان. له‌وێ من ژوورێكم هه‌بوو له‌ ده‌ره‌وه‌ی باره‌گاكه‌ له‌ ماڵی باجی هه‌مین، ژووره‌كه‌ بنمیچێكی به‌رزی هه‌بوو، مامۆستا جه‌لال جه‌وهه‌ر و كاك ساماڵ له‌گه‌ڵ كاك كاوه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی یه‌كسانیی، نایلۆنیان له‌ ژووره‌كه‌م گرت. كاك هه‌ڵكه‌وتیش فێری ده‌رزی لێدانی كردم. ورده‌ ورده‌ واملێهات ژنانی خه‌ڵكی چاڵاوا من ده‌رزیم لێده‌دان. هه‌ندێك جاریش له‌ گۆڕه‌پانی فوتبۆڵ له‌گه‌ڵ تیمی پێشمه‌رگه‌كانی به‌رگه‌ڵو پێشبڕكێمان ده‌كرد، جیاوازیی كچ و كوڕ نه‌بوو.
ئه‌و ماوه‌یه‌، ورده‌ ورده‌ هه‌ستم بۆ هاوڕێ ئازاد جووڵا، به‌تایبه‌تی كه‌ شه‌هید ئازاد به‌ كرده‌وه‌ی خۆی ئه‌و هه‌سته‌ی زیاتر لا به‌رجه‌سته‌ كردم.
هاوڕێ ئازاد، دوای ده‌ستگیركردنی كادره‌كانی ئاڵای شۆڕش، وه‌ك ناڕه‌زاییه‌ك به‌رامبه‌ر به‌و بڕیاره‌ی سه‌ركردایه‌تی، بڕیاریدا شۆڕش به‌جێ بهێڵێت و به‌ره‌و هه‌نده‌ران بڕوات. ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی به‌لامه‌وه‌ نادیموكراسیی بوو (هه‌رچه‌نده‌ خۆی ئاڵای شۆڕش نه‌بوو). دوای ئه‌و بڕیاره‌ی، هات بۆ لام بۆ خواحافیزیی، له‌گه‌ڵ خۆیدا چی كتێبـی فارسیی هه‌بوو هێنای و لای دانام، كاتێك بیستم كه‌ سه‌ردانی ماڵی كاكیشمی كردووه‌ و كتێبه‌كانی لای ئه‌و دانه‌ناوه‌ و لای منی داناوه‌، بۆم ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌مه‌ مانای هه‌بووه‌. دوای چوونی، بڕیارمدا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ ره‌نگه‌ هه‌رگیز نه‌یبینمه‌وه‌، هاوسه‌رگیریی له‌گه‌ڵ كه‌سی تر نه‌كه‌م (هه‌رچه‌نده‌ هیچ قسه‌یه‌ك له‌مه‌ڕ خۆشه‌ویستیی له‌ نێوانماندا ئاڵوگۆڕ نه‌كرابوو).
دوای رۆیشتنی هاوڕێ ئازاد به‌ره‌و ئێران، باره‌گا وه‌ك باری ده‌روونیی، هه‌ورێكی ره‌ش باڵی به‌سه‌ردا گرت، نه‌ك ته‌نها من، به‌ڵكو هه‌موو كادر و پێشمه‌رگه‌كانیش، وه‌ك ئه‌وه‌ وابوو بێ دایك بووبن.
پاش ماوه‌یه‌كی كورت، هه‌ر له‌ تارانه‌وه‌ هاوڕێ ئازاد بڕیاری دابوو بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ناو شۆڕش، كه‌ گه‌ڕایه‌وه‌، كرا به‌ به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه‌كان.
له‌ هه‌رمێڵه‌، منیش وه‌ك زۆربه‌ی پێشمه‌رگه‌كان زۆر دڵم خۆشبوو به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌ دوو شوێنی جیاوازیشدا بووین، ئه‌وه‌ی به‌ بیریشمدا نه‌ده‌هات، ئه‌وه‌بوو كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی رۆمانسی و خۆشه‌ویستی له‌نێوانماندا دروست ببێت، هه‌رچه‌ند هه‌ستێكی جوانم هه‌بوو به‌رامبه‌ری.
له‌ وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌مدا؛ كه‌ ئایا له‌و ماوه‌یه‌دا هیچ داواكارییه‌كی هاوسه‌رگیریی و په‌یوه‌ندیت نه‌بوو كه‌ تۆ سۆفیئاسا بووی؟
هاوڕێ شنۆ وتی: له‌ماوه‌ی پێشمه‌رگایه‌تیم له‌ شوێنه‌ جیاوازه‌كان، زۆرجار داواكارم هه‌بوو، ته‌نانه‌ت له‌ناو ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیش، به‌ڵام به‌هۆی سۆفیه‌تییه‌كه‌م و نه‌بوونی هه‌ستێكی قووڵی رۆمانسیم بۆیان، هه‌وڵم ده‌دا به‌ كورترین و جوانترین شێوه‌ وه‌ڵامی راسته‌وخۆیان بده‌مه‌وه‌. به‌شێك له‌و كه‌سانه‌، هاوڕێ و هه‌ڤاڵی دڵسۆزمن.
وتیشی: ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ش بڵێم؛ كه‌ داواكارییه‌ زۆره‌كان ته‌نها بۆ چاوی ره‌شمان نه‌بوو، راستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌بوو كه‌ چه‌ند كچێكی كه‌م بووین و پێشمه‌رگه‌ی پیاوی سه‌ڵتیش زۆربوون.
هه‌روه‌ها به‌رده‌وام بوو له‌ گێڕانه‌وه‌كانی ‌و وتی: دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی هاوڕێ ئازاد، رۆژێكیان كاك هیوا هه‌ورامی سه‌ردانی باره‌گاكه‌ی هاوڕێ ئازادی له‌ هه‌رمێله‌ كردبوو (ئه‌وكات له‌گه‌ڵ هاوڕێ ئازاد له‌ باره‌گای هه‌رمێله‌ بوو)، له‌ هه‌مان كاتیشدا هاوڕێیه‌كی نزیكی خۆم بوو، پێشتر له‌ ده‌زگای رۆشنبیریی و سفره‌داشیش بووین (له‌ هه‌مان ده‌فردا خواردنمان ده‌خوارد)، هات بۆ لام و پێشنیازی هاوڕێ ئازادی بۆ هاوسه‌رگیریی پێ راگه‌یاندنم. له‌وكاته‌دا ئه‌و پێشنیاره‌ بۆ من وا ده‌هاته‌ به‌رچاوم؛ وه‌ك ئه‌وه‌ی شازاده‌ی خۆشه‌ویستم به‌ سواری ئه‌سپێكی سپییه‌وه‌ هاتووه‌ به‌دوامدا. سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌سته‌ جوانه‌، داوامكرد ماوه‌ی یه‌ك مانگم بداتێ بۆ بیركردنه‌وه‌. كاك هیوا وتی: «ئه‌و ماوه‌یه‌ زۆره‌ بۆ وه‌ڵامێكی ئا یان نا»، به‌ڵام من سووربووم له‌سه‌ر قسه‌ی خۆم.
له‌و ماوه‌یه‌دا، هه‌م باره‌گاكه‌مان و هه‌میش دێی چاڵاوا له‌لایه‌ن فڕۆكه‌كانی رژێمی به‌عسه‌وه‌ بۆمباران كرا. كچێكی منداڵی زۆر جوان كه‌ زۆر هاوڕێ بووین به‌ناوی نه‌سرین، له‌و بۆمبارانه‌دا شه‌هید كرا. هاوڕێ ئازاد به‌په‌له‌ هات بۆ ده‌زگاكه‌، به‌ شێوه‌ی سه‌یركردنه‌كه‌ی دیاربوو كه‌ به‌ راستیی دڵی لام بوو. پاش ماوه‌ی مانگه‌كه‌، گه‌یشتمه‌ ئه‌و بڕوایه‌ ناتوانم هه‌ڵبژارده‌یه‌كی ترم هه‌بێ، هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌شدا داواكارییه‌كی ترم هه‌بوو، له‌ناو ئۆپۆزسیۆنی ئێران كه‌ ده‌شیه‌ویست بمبات بۆ هه‌نده‌ران، له‌ كۆتاییدا خۆشه‌ویستیی سه‌ركه‌وت.
له‌ 26 ی شوباتی 1986، ئاهه‌نگی هاوسه‌رگیریمان له‌ قه‌مچوغه‌ له‌ماڵی مام عومه‌ری قه‌مچوغه‌ كه‌ كه‌سایه‌تییه‌كی خۆشه‌ویستی ناو شۆڕش بوو، ئه‌نجام دا. به‌ به‌شداریی كه‌سوكاری هه‌ردوولا و پێشمه‌رگه‌كانی باره‌گا و چه‌ند خاتوونێكی ناسیاوی ئه‌وان به‌ناوی: ره‌وشه‌ن عه‌سكه‌ری، سه‌بیحه‌ عه‌لی، نه‌جات خان و چه‌ند كه‌سێكی تر كه‌ له‌ شاره‌وه‌ به‌ نهێنیی هاتبوون.
هه‌روه‌ها گێڕایه‌وه‌و وتی: هه‌ر بۆ خۆشیی، ده‌مه‌وێ باس له‌ جلی بووكێنی بكه‌م؛ دوو ده‌ست جلی كوردیم به‌ ره‌نگی شین بۆ خۆم و هاوڕێ ئازاد كردبوو، كاتێك هاوڕێ ئازاد بینی وتی: «حه‌زناكه‌م بیپۆشم به‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ڤاڵ به‌ختیار و هاوڕێكانی له‌ (ئاڵای شۆڕش) زیندانن». منیش وتم: «كه‌واته‌ بۆ منیش له‌به‌ری بكه‌م». خۆ كاسه‌ له‌ ئاش گه‌رمتر نییه‌، پێكه‌نی و وتی: «هه‌ر له‌ ئێستاوه‌!؟». ئیتر له‌به‌ر دڵی من كردیه‌ به‌ری و زۆریش پێوه‌ی جوان بوو، به‌ چاوێكی پڕ له‌ ماته‌مینییه‌وه‌، وتی: «زۆر بیری ده‌كه‌م».
له‌ 8 ی ئاداری 1986، له‌گه‌ڵ هاوسه‌ری كاكم (مه‌هدیه‌ خان) و شیرین خانی خوشكی شه‌هید ئازاد، به‌ فه‌رده‌یه‌ك كولیچه‌وه‌ به‌ره‌و هه‌ڵه‌دن چووین و یه‌كه‌م رۆژی هاوسه‌رگیریمان ده‌ستپێكرد.
ئه‌و ماوه‌ كورته‌ی كه‌ له‌ هه‌ڵه‌دن بووین، به‌هۆی به‌ڕێكردنی میوانی پێشمه‌رگه‌ و خه‌ڵكی هه‌ڵه‌دن و چاڵاوا (هه‌رچی ده‌هات نه‌مان ده‌هێشت كه‌س بۆ نیوه‌ڕۆ بڕواته‌وه‌) ئه‌گه‌ر بڵێم ته‌نها له‌ بووك نه‌ده‌چووم، راسته‌.
ئه‌و ماوه‌یه‌ش بڕیاردرا هاوڕێ ئازاد بچێته‌ بادینان، مام جه‌لال و هێرۆخان بانگهێشتیان كردین وه‌ك بووك و زاوا، له‌و بانگهێشته‌دا، مام جه‌لال به‌ منی وت: «بۆیه‌ هاوڕێ ئازادمان هه‌ڵبژاردووه‌ بچێته‌ بادینان، چونكه‌ هاوسه‌ره‌كه‌ی خۆی پێشمه‌رگه‌یه‌». هه‌رچه‌نده‌ له‌ دڵه‌وه‌ لام خۆش نه‌بوو به‌م تازه‌ییه‌ به‌ره‌و چاره‌نووسێكی نادیار بچین.
له‌و ماوه‌یه‌شدا هاوڕێ ئازاد، هه‌موو رۆژێك ده‌چووه‌ یاخسه‌مه‌ر بۆ كۆبوونه‌وه‌ی سه‌ركردایه‌تی، ئه‌وسا سه‌رده‌می ئه‌نفال و شه‌ڕ و ناخۆشیی بوو، پێشمه‌رگه‌كان زۆربه‌یان بۆ خۆپاراستن ده‌چوونه‌ سه‌ر شاخه‌كانی ناوچه‌ی هه‌ڵه‌دن، سه‌ره‌ڕای داوای هاوڕێ ئازاد، من حه‌زم ده‌كرد له‌ناو گونده‌كه‌ بم. رۆژێكیان كاك سیامه‌ندی برام كه‌ له‌ماڵی ئێمه‌ بوو و هاوڕێ ئازادیش له‌ یاخسه‌مه‌ر بوو، فڕۆكه‌كانی رژێم كه‌وتنه‌ بۆمبارانی گونده‌كه‌، هه‌موومان به‌ره‌و كونه‌ ته‌یاره‌ رامانكرد، كاتێ به‌ره‌و كونه‌ ته‌یاره‌كه‌ رامانده‌كرد، بیرم كه‌وته‌وه‌ كه‌ جانتایه‌كی دیپلۆماسیی پڕ له‌ پاره‌ (درابوو به‌ هاوڕێ ئازاد بۆ كاروباری بادینان) له‌ ماڵه‌وه‌یه‌، به‌په‌له‌ گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌ و جانتاكه‌م هێنا. پاش بۆمبارانه‌كه‌، كاكم ده‌ستیدایه‌ جانتاكه‌ و وتی: «ئه‌مه‌ زۆر قورسه‌ چۆن ئاوا راتكردووه‌ به‌و جانتایه‌وه‌». له‌ وه‌ڵامدا وتم: «گیان شیرینه‌». وا بیرمكرده‌وه‌ ئه‌گه‌ر له‌ ماڵه‌كه‌ بمێنێته‌وه‌ و بۆمباران بكرێت و بسووتێ، تا یه‌كێك باوه‌ڕده‌كات (سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئازاد هه‌ورامییه‌) چه‌ندین كه‌س ده‌ڵێ خوا ده‌یزانێ چی لێهاتووه‌. دوای بۆمبارانكردنه‌كه‌، هاوڕێ ئازاد به‌په‌له‌ گه‌ڕایه‌وه‌ و هیچ قسه‌ی نه‌كرد و بڵێ بۆ به‌ قسه‌ت نه‌كردم بچیته‌ سه‌ر شاخ، ته‌نها به‌ نیگایه‌كی پڕ له‌ خۆشه‌ویستی و به‌ته‌نگه‌وه‌هاتن سه‌یریكردم، منیش ته‌نها ئه‌وه‌نده‌م وت: «له‌به‌یانییه‌وه‌ منیش له‌سه‌ر شاخم».
خاتوو شنۆ به‌رده‌وامبوو، وتی: پاش ماوه‌یه‌كی زۆر كورت، له‌ مانگی ئایار، هاوڕێ ئازاد و هێزێكی پێشمه‌رگه‌، به‌ره‌و بادینان به‌ڕێكه‌وتن. داواشی له‌ من كرد له‌ رێگه‌ی شاره‌وه‌ بچم به‌ره‌و بادینان، چونكه‌ رێگه‌كه‌ی ئه‌وان زۆری ده‌خایاند. منیش پاش ماوه‌یه‌ك له‌ رێگه‌ی شاره‌وه‌ په‌یوه‌ستبووم پێیانه‌وه‌، كاتێك گه‌یشتمه‌ باره‌گاكه‌یان كه‌ لای زێی گه‌وره‌ بوو، دوور له‌ ئاوه‌دانیی، تازه‌ خۆیان جێگیركردبوو. پێشمه‌رگه‌كان كه‌وتنه‌ چاندنی سه‌وزه‌، ئێمه‌ش له‌گه‌ڵ باره‌گا نانمان ده‌خوارد. له‌بیرمه‌ رۆژێك هێشتا سه‌وزه‌كان به‌رهه‌میان زۆر كه‌مبوو، باره‌گا چێشتی بامێیان لێنابوو، من و هاوڕێ ئازاد بامێ و له‌تێكمان به‌ركه‌وتبوو، من ده‌مووت: «تۆ بیخۆ». ئه‌و ده‌یووت: «تۆ بیخۆ». له‌وێش چه‌ند جارێك بۆردومانكراین و جارێكیش به‌ بۆمبـی كیمیاوی دای له‌ شاخه‌كان. من و هاوڕێ ئازاد ژوورێكی خۆمانمان هه‌بوو، كتێبخانه‌یه‌كی بچكۆله‌ و نه‌خشه‌یه‌كی جیهانی له‌سه‌ر دیواره‌كه‌ هه‌ڵواسیبوو. زۆرجار ده‌نگی رووباره‌كه‌ ئه‌و هه‌سته‌ی ده‌دامێ كه‌ ده‌نگی فڕۆكه‌یه‌، ده‌هاتمه‌وه‌ ده‌ره‌وه‌ و سه‌یرم ده‌كرد هیچ نییه‌، ئه‌وه‌ كه‌مێ نائارامی كردبووم، به‌ڵام شه‌وان كه‌ ده‌خه‌وتین، هاوڕێ ئازاد شریتێكی موزیكی ده‌خسته‌سه‌ر ته‌سجیله‌كه‌ بۆ ئارامیی به‌خشین، به‌ده‌م موزیكه‌وه‌ ده‌خه‌وتین.
وه‌ك ئه‌ركێكی پێشمه‌رگایه‌تی، نۆره‌م بۆ چێشلێنان ده‌گرت، به‌ڵام داوای پاسه‌وانییان لێ نه‌ده‌كردم.
پاش ماوه‌یه‌كی زۆر كورت دوای هاوسه‌رگیریی، هاوڕێ ئازاد به‌بێ ئه‌وه‌ی له‌ من بپرسێ، هاوكاریی مانگانه‌ی پێشمه‌رگایه‌تیمی بڕیبوو، كاتێك لێمپرسی؛ هۆكاری چییه‌؟ وتی: «ئاخر شنۆ من ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تیم و هاوكاریم هه‌یه‌، پێویستمان به‌ دوو یارمه‌تیی نییه‌». پێموت: «هیچ نه‌بێ مانگانه‌كه‌مان ده‌دا به‌ مه‌ڕێك بۆ باره‌گاكه‌». به‌ خه‌نده‌یه‌كه‌وه‌ وتی: «باره‌گا په‌كی ناكه‌وێ».
پاش ماوه‌یه‌ك بۆ پشكنینی ته‌ندروستیی به‌ره‌و ئێران به‌ڕێكه‌وتم، له‌ رێگه‌ی سێگۆشه‌ی كوردستان (نێوان هه‌رسێ پارچه‌، باكوور، باشوور، رۆژهه‌ڵات)، ماوه‌یه‌كی زۆرم پێچوو. له‌ گه‌ڕانه‌وه‌مدا، دیسانه‌وه‌ له‌ رێگه‌ی شاره‌وه‌ له‌گه‌ڵ خوشكێكی و هاوڕێی خوشكه‌كه‌ی شه‌هید ئازاد، به‌ره‌و بادینان به‌ڕێكه‌وتین و هه‌ندێ خواردن و كه‌لوپه‌لی ماڵیشم پێبوو. ئه‌و دوو هاوڕێی سه‌فه‌ره‌م، پێش گه‌یشتن به‌ كۆمه‌ڵگه‌ی زۆره‌ملێی (باتوفه‌)، گه‌ڕانه‌وه‌ و وتیان: «ئه‌گه‌ر له‌ خاڵی پشكنینه‌كه‌ پرسیاریان لێكردیت، بڵێ ده‌چم بۆ لای سه‌ید فڵان بۆ دوعا نووسین». پێشتریش خزمی پێشمه‌رگه‌یه‌كی بادینیی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران، ده‌سته‌ وێنه‌یه‌كی له‌ناو زه‌رفێكدا پێدام و وتی: «بیبه‌ له‌گه‌ڵ خۆت بۆئه‌وێ». منیش له‌سه‌ر متمانه‌ سه‌یری وێنه‌كانم نه‌كرد و به‌ بێ دوودڵیی خستمه‌ ناو جانتای شانمه‌وه‌ و ماڵئاواییمان له‌یه‌ك كرد و به‌ڕێكه‌وتم بۆ شوێنی مه‌به‌ست، هه‌ر له‌یه‌كه‌م بازگه‌ی پشكنین، ئه‌فسه‌رێك (به‌ره‌گه‌ز كورد بوو) پرسیاری لێكردم، وه‌ڵامه‌كه‌ی لا په‌سه‌ند نه‌بوو و كه‌وته‌ پشكنینی كه‌لوپه‌له‌كه‌م. كۆمه‌ڵێ شتم پێبوو، كه‌ زیاتر گومانی خسته‌ سه‌ر وه‌ڵامه‌كه‌م و جانتاكه‌می پشكنی، وێنه‌كانی دۆزییه‌وه‌، ده‌ركه‌وت وێنه‌كان وێنه‌ی هه‌ندێ له‌ پێشمه‌رگه‌كانی خۆمانه‌ له‌ یه‌كێ له‌ كۆمیته‌كانی بادینان به‌ چه‌كه‌وه‌، كابرا كه‌وته‌ قسه‌كردن و دایانبه‌زاندم و بردمیانه‌ باره‌گای خۆیان و ده‌ستیانكرد به‌ پرسیار و هه‌ڕه‌شه‌كردن. ئه‌وه‌ی لێی ده‌ترسام، نامه‌یه‌كی بچووك بوو كه‌ له‌ناو جه‌سته‌مدا شاردبوومه‌وه‌، نامه‌ی كاك جافری ئه‌مین زاده‌ له‌ كادیره‌ پێشكه‌وتووه‌كانی ئه‌وسای كۆمه‌ڵه‌ی رۆژهه‌ڵات بۆ هاوڕێ ئازاد بوو، ئه‌وان ژنێكی بادینی گه‌نجیان بانگكرد بۆ پشكنینی جه‌سته‌م، كه‌ داوام لێكرد كه‌مێك میهره‌بان بێت له‌گه‌ڵم، خۆی گێلكرد كه‌ لێم تێناگات، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا داوامكرد رێگه‌بده‌ن بچمه‌ سه‌رئاو. رێگه‌یاندام، له‌وێ بینیم سیفۆنی ئاوه‌كه‌ هیچ ئاوی تێدا نییه‌ و سه‌ری سیفۆنه‌كه‌م هه‌ڵبڕی و نامه‌كه‌م خسته‌ ناوی، كه‌ هاتمه‌وه‌ و پشكنین ته‌واوبوو، هیچیان نه‌دۆزییه‌وه‌. له‌ هه‌مان كاتدا ئه‌وان ئاگاداری ئه‌فسه‌رێكی باڵای سوپایان كرد، ئه‌ویش هات و ده‌ستیكرد به‌ جنێودان و هه‌ڕه‌شه‌كردن، داوایكرد هه‌ردوو ده‌ستم له‌سه‌ر كورسییه‌كه‌ ببه‌ستنه‌وه‌ و ئاماده‌م بكه‌ن بۆ ئه‌شكه‌نجه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی عه‌ره‌بییه‌كه‌م هیچ باش نه‌بوو، به‌داخه‌وه‌ یه‌ك به‌یه‌كی جنێوه‌كان تێده‌گه‌یشتم. له‌وكاته‌دا بیرۆكه‌یه‌كم بۆ هات و به‌ ئه‌فسه‌ره‌ كورده‌ باڵابه‌رزه‌كه‌م وت: «من باوه‌ڕ به‌ تۆ ده‌كه‌م، هه‌موو شتێكت بۆ باس ده‌كه‌م». ئه‌ویش هێمن بووه‌وه‌ و به‌ ئه‌فسه‌ره‌ عه‌ره‌به‌كه‌ی وت: «لێیگه‌ڕێ من له‌گه‌ڵیدا قسه‌ ده‌كه‌م و سه‌روبنی كاره‌كه‌ ده‌رده‌كه‌م». ئه‌وسا پێموت: «راستییه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌؛ من له‌ ئۆپۆزسیۆنی ئێرانیم و سه‌ربه‌ گروپی چریكه‌كانی فیدائی ئه‌قه‌لیه‌تم و له‌گه‌ڵیان شه‌ڕمكردووه‌ و ده‌مه‌وێ به‌ره‌و توركیا بچم و ئه‌م كه‌لوپه‌له‌شم بۆ شوێنه‌ونی و هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی بازگه‌كان هێناوه‌». خۆشبه‌ختانه‌، له‌و كاته‌دا به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه‌كانی چریكه‌كان، په‌یوه‌ندییه‌كی باشی دیپلۆماسیی له‌گه‌ڵ ده‌زگای هه‌واڵگریی په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی باكووری عیراق هه‌بوو. دیاربوو ئه‌فسه‌ره‌ كورده‌كه‌ به‌م قسانه‌م هێوربووه‌وه‌، به‌هۆی كوردبوون و ژنبوونمه‌وه‌ هه‌ستی به‌ به‌رپرسیارێتیی كرد. هاوكات په‌یوه‌ندییان به‌ كه‌ركوكه‌وه‌ كردبوو. منیان برده‌ ژوورێكه‌وه‌، ته‌نانه‌ت داوای رادیۆم لێكردن و بۆیان هێنام و منیش به‌ ده‌نگی به‌رز خستمه‌ سه‌ر (بی بی سی فارسی). له‌ په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ بینیم، هه‌ندێ له‌ جاشه‌كان ئه‌و باسترمه‌یه‌ی كه‌ بۆ شه‌هید ئازادم هێنابوو، سووری ده‌كه‌نه‌وه‌. رۆژی دوای ئه‌وه‌ به‌ره‌و هه‌ولێر بردمیان و ئه‌فسه‌ره‌ كورده‌كه‌ش له‌گه‌ڵمدا هات.
له‌ هه‌ولێریش بردمیانه‌ زیندانێكی تاكه‌كه‌سیی و ئه‌فسه‌رێكی باڵابه‌رز هات و كه‌وته‌ جنێودان و دوای تۆزێ وازیان لێهێنام. رۆژی دواتر به‌ره‌و كه‌ركوك بردمیان، له‌وێ سه‌یركردنێكی یه‌كێ له‌ ئه‌فسه‌ره‌كان زۆری ترساندم، دوای ئه‌وه‌ بردمیانه‌ لای به‌رپرسی هه‌واڵگریی باكووری عیراق (ئه‌بو مازن)، پیاوێكی رووخۆش بوو. خۆشبه‌ختانه‌ هه‌رچۆنێك بوو توانیم وێنه‌یه‌كی شه‌هید ئازاد كه‌ پێمبوو، بیشارمه‌وه‌ و ته‌نها وێنه‌ی خوشكه‌زای ئازاد (كارووژ)م خسته‌ به‌رده‌می، ئه‌وه‌ سه‌رنجی راكێشا و له‌وكاته‌دا ئه‌حمه‌دی شه‌ریفی، به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه‌كانی چریكه‌كان، هاته‌ ژووره‌وه‌ و وه‌ك نمایشێك سه‌رزه‌نشتی كردم و له‌گه‌ڵی چوومه‌ ده‌ره‌وه‌، ئه‌وسا زانیم ژیان چانسێكی تری پێداوم. كاتێك هاوڕێ ئازاد بیستبووی ئازادكراوم، حه‌یوانێكی سه‌ربڕیبوو له‌خۆشیدا. ئه‌م گرتنه‌م، بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ بادینان و پێشمه‌رگایه‌تیی ئاسان نه‌بێت، ماوه‌ی شه‌ش مانگ له‌ناو شاره‌كانی هه‌ولێر و سلێمانی خۆم شاردبووه‌وه‌. له‌ به‌هاری 1987، به‌ره‌و دۆڵه‌ كۆگێ به‌ڕێكه‌وتم، ده‌مزانی هاوڕێ ئازاد و پێشمه‌رگه‌كان له‌ بادینانه‌وه‌ به‌ره‌و ئه‌وێ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌.
دۆڵه‌كۆگێ، ناوچه‌یه‌كی زۆر ته‌سك بوو، له‌وێ ژوورێكی پڕ له‌ مشكمان هه‌بوو، هه‌ندێجار له‌ بنمیچه‌كه‌وه‌ به‌چكه‌ مشك ده‌كه‌وتنه‌ خواره‌وه‌. هاوڕێ ئازاد به‌ رۆژ ده‌چوو بۆ لای كاك نه‌وشیروان و منیش له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌كان په‌یوه‌ندییه‌كی خۆشم هه‌بوو، كاتیشم به‌ خوێندنه‌وه‌ و گفتوگۆ ده‌برده‌سه‌ر.
هه‌موو ئێواره‌یه‌ك هاوڕێ ئازاد ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ لام، ده‌كه‌وته‌ باسوخواسی سیاسیی، ئه‌وكات ده‌نگۆی ئاگربه‌ست و دانوستانی نێوان ئێران و عیراق له‌ئارادابوو، ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌بوو شۆڕش به‌ره‌ و رۆژهه‌ڵات بڕوات. ئه‌وسا چاره‌نووسی منێكی رۆژهه‌ڵاتی ببووه‌ پرسیارێكی گه‌وره‌ بۆ هه‌ردووكمان. پاش ماوه‌یه‌كی كورت، هاوڕێ ئازاد كرا به‌لێپرسراوی سه‌ربازیی به‌ری (دۆڵی باڵه‌ییان)، سێ رۆژی ته‌واو گریام، هه‌ستێكی ناخۆشم لا دروستبووبوو. پاش ماوه‌یه‌ك له‌ رۆیشتنی، به‌ ئامێری په‌یوه‌ندیی (بێ سیم) په‌یوه‌ندیم پێوه‌كرد و پێموت: «یان ده‌چمه‌وه‌ ناوشار، یان دێم بۆ لای ئێوه‌، من پێشمه‌رگه‌م و ده‌بێ له‌لاتانبم». ده‌مزانی كه‌ ئه‌و شاری لا په‌سه‌ند نییه‌، كۆڵی دا و وتی: «وه‌ره‌ بۆلامان».
له‌ دۆڵێكی ته‌نگه‌به‌ردا بووین له‌ نزیكی شاخی كونه‌كۆتر، چادرێكی بچووكمان له‌ به‌رزاییه‌كه‌دا هه‌بوو، به‌رده‌وام ئه‌و ناوه‌ تۆپباران ده‌كرا، جینۆسایدی ئه‌نفال له‌و ناوچانه‌ نزیك ببۆوه‌.
هه‌ر له‌درێژه‌ی گێڕانه‌وه‌كانیدا وتی: سێ برام له‌ رێگه‌ی بادینانه‌وه‌ به‌ هاوكاریی هاوڕێ ئازاد به‌ره‌و كوردستانی باكوور رۆیشتبوون به‌ مه‌به‌ستی چوون بۆ هه‌نده‌ران، هه‌واڵیانم نه‌ده‌زانی، زۆر عه‌وداڵی ده‌نگوباسیان بووم. شه‌وێك خه‌وێكم بینی، له‌ خه‌وما؛ ئازاد جڵه‌وی ئه‌سپێكی شینكیی دا به‌ده‌ستمه‌وه‌ و دووان له‌ براكانم سواری ئه‌سپه‌كه‌ بووبوون و پێیوتم: «ئه‌وه‌ گه‌یشتن». بۆ به‌یانییه‌كه‌ی، له‌ رێگه‌ی بێ سیمه‌وه‌ ئاگاداریان كردین كه‌ براكانم گه‌یشتوونه‌ته‌ باكوور.
هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌دا، دووپشك پێوه‌ی دام، ئازارێكی زۆرم هه‌بوو، كاتێك پزیشك ویستی ده‌رزی دژه‌ ژه‌هرم لێ بدات، پرسیاری لێكردم، وتی: «سكت هه‌یه‌؟». به‌ رووخساری ئازاده‌وه‌ دیاربوو كه‌ حه‌زی ده‌كرد وه‌ڵامه‌كه‌م ئه‌رێنی بێت، منیش وتم: «نه‌خێر».
دوو سێ رۆژ دوای ئه‌وه‌ی هێزه‌كانی مه‌ڵبه‌ندی سێ به‌ سه‌رپه‌رشتیی كاك كۆسره‌ت و ملازم عومه‌ر و شێخ جه‌عفه‌ر گه‌یشتنه‌ لامان (به‌هۆی هێرشی ئه‌نفاله‌وه‌ پاشه‌كشه‌ ده‌كرا)، بڕیاردرا ده‌ورو ته‌سلیم بكرێت و ئێمه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ بۆ ئه‌وان به‌جێ بهێڵین.
ئێواره‌كیان لای ئامێری په‌یوه‌ندییه‌وه‌ بووین له‌گه‌ڵ كاك دارا له‌قه‌دپاڵی شاخه‌كه‌، كاك فه‌ره‌یدون عه‌بدولقادر وه‌ستابوو، هاواری له‌ هه‌رسێ (هاوڕێ ئازاد، ملازم عومه‌ر، كۆسره‌ت ره‌سوڵ) كرد، وتی: «بڵاوه‌ی لێبكه‌ن». كاتێ ئه‌وان پشت ساردییان نیشاندا، كاك فه‌ره‌یدون داوای لێكردم، وتی: «بانگی هاوڕێ ئازاد بكه‌»، به‌ڵام منیش ئه‌و كاره‌م نه‌كرد. دوای چه‌ند سه‌عاتێك هێرشی هه‌لیكۆپته‌ره‌كانی رژێمی به‌عس ده‌ستیپێكرد.
له‌ 30ی ئابی 1988، من له‌سه‌ر به‌ردێك چیچكانم كردبوو، سه‌رێكی پشتێنه‌كه‌ی ئازادم به‌ ده‌سته‌وه‌ بوو، ئه‌ویش ده‌یبه‌سته‌ پشتی، بۆ ساتێك سه‌رم هه‌ڵبڕی و كۆپته‌رێكم بینی و چه‌كدارێكی پشت دۆشكه‌یه‌كم بینی بزه‌ی گرت و پاش چركه‌یه‌ك ته‌پوتۆزێكی وا هه‌ڵسا كه‌ نه‌متوانی ئازاد ببینم، هاوارمكرد: ئازاد، ئازاد. له‌ وه‌ڵامدا وتی: «ئازاد ته‌واوبوو». پێشمه‌رگه‌كان ده‌ستیانكرد به‌ ته‌قه‌ و به‌رگریكردن. پاش كه‌مێك ته‌پوتۆزه‌كه‌ روونبووه‌وه‌، ئازادم بینی كه‌ پێكراوه‌، هه‌موو به‌ره‌و لای ئێمه‌ رایانكرد، هاوڕێ ئازادیان هه‌ڵگرت و بردیانه‌ ته‌ختاییه‌كی بچووك، شه‌هید دكتۆر هێمن و دكتۆر جه‌لال كه‌وتنه‌ پشكنینی برینه‌كانی (به‌ وردیی له‌ كتێبه‌كه‌ی شه‌هید ئازاد باسمكردووه‌، با لێره‌دا دووباره‌ی نه‌كه‌مه‌وه‌)، ئه‌و رۆژه‌ هاوڕێیه‌تی هاوڕێ ئازادمان كرد به‌ره‌و شێخ ئایش، هه‌موو شه‌وه‌كه‌ و هه‌تا به‌ره‌به‌یان یه‌ك هه‌نگاو لێی دوورنه‌كه‌وتمه‌وه‌. له‌به‌رئه‌وه‌ی خۆشم لای گوێی چه‌پم بریندار بووبوو، پێشمه‌رگه‌یه‌ك جامانه‌یه‌كی پێدام بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رمام نه‌بێ، منیش بۆ ئه‌وه‌ی ئازاد سه‌رمای نه‌بێت جامانه‌كه‌م له‌ سه‌ری پێچا. رۆژی دوایی لای نیوه‌ڕۆ گه‌یشتینه‌ شێخ ئایش، له‌ماوه‌ی ئه‌و رێگه‌یه‌دا زۆرجار پێشمه‌رگه‌م ده‌بینی له‌ باره‌گاكانی لای خۆیانه‌وه‌ به‌ره‌و لای ئێمه‌ رایانده‌كرد بۆ ئه‌وه‌ی هاوكاربن له‌ هه‌ڵگرتنی جه‌سته‌ برینداره‌كه‌ی هاوڕێ ئازاد، ئه‌م هه‌موو دڵسۆزی و خۆشه‌ویستییه‌ وزه‌یه‌كی تایبه‌تی پێده‌دام، هه‌ستم به‌ سه‌ربه‌رزیی ده‌كرد، قورسایی كاره‌ساته‌كه‌ی لا ئاسانتر كردبووم.
به‌داخه‌وه‌، پاشنیوه‌ڕۆی 31ی ئابی 1988، له‌كاتی گواستنه‌وه‌ی هاوڕێ ئازاد بۆ چاره‌سه‌ر، دواهه‌ناسه‌ی به‌خشییه‌ خاكه‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌ی و چووه‌ كاروانی شه‌هیدان و ره‌وتی ژیانی منیشی بۆ هه‌تایه‌ گۆڕی.
پاش ئه‌و كاره‌ساته‌ قورسه‌، ماوه‌ی زیاتر له‌ چوار مانگ به‌ نهێنیی له‌ شاری سه‌قز و له‌ماڵی هاوڕێكانم كاك عومه‌ر فه‌تاح و داده‌ كافیه‌ له‌ چاوه‌ڕوانی رۆیشتن به‌ره‌و هه‌نده‌ران مامه‌وه‌. نه‌ رۆژهه‌ڵات نه‌ باشوور بۆ من بژارده‌ بوو، دوای ئه‌و چوار مانگه‌، به‌ نهێنیی به‌ره‌ و باشوور هاتم به‌ مه‌به‌ستی چوونه‌ هه‌نده‌ران له‌ رێگه‌ی حزبی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌، مه‌خابن ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ بڕیاربوو ته‌نها چه‌ند مانگێك بخایه‌نێت، گه‌یشته‌ نزیكه‌ دوو ساڵ، له‌و ماوه‌یه‌دا هه‌ردوو سكرتێری حزبی دیموكرات (د. قاسملۆ و د. سه‌عیدی شه‌ره‌فكه‌ندی) تیرۆركران. ماوه‌یه‌كی زۆر قورس و پڕ چاوه‌ڕوانیی بوو، له‌ ئه‌نجامدا به‌ یارمه‌تیی برای براژنم، كاره‌كه‌م جۆر بوو و له‌ 5ی كانوونی یه‌كه‌می 1990 گه‌یشتمه‌ هه‌نده‌ران، به‌هۆی خێزانه‌كه‌شمه‌وه‌ نه‌رویجم هه‌ڵبژارد.
به‌هۆی ژیانی غوربه‌ت و دووریی وڵات و هاوڕێیانی رێگه‌ی خه‌باتم، دڵته‌نگییه‌كی زۆر رووی تێكردم و له‌ هه‌مووشی ناخۆشتر ژینگه‌یه‌ك كه‌ زۆر نامۆ بوو بۆ زینده‌گیم، فه‌رهه‌نگی من و رێبازه‌كه‌م كه‌ زۆرم چێشتبوو له‌پێناویدا، جیاواز بوو له‌ ژینگه‌ی ئه‌وان. له‌وێ هه‌وڵمدا شێوازی خه‌باته‌كه‌م بگۆڕم، فێربوونی زمان و خوێندن بوو به‌ چه‌كه‌ نوێكه‌م، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وسا هێشتا ته‌مه‌نم (24) ساڵ بوو، به‌ڵام رۆحێكی ماندووم هه‌بوو، هه‌ستمده‌كرد ژیانێكی زۆرم بردۆته‌سه‌ر. جه‌سته‌یه‌كی ماندوو ورده‌ ورده‌ لێمه‌وه‌ به‌دیار ده‌كه‌وت، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئازاری جه‌سته‌ و ده‌روون، هه‌وڵم ده‌دا فۆكه‌س بخه‌مه‌ سه‌ر فێربوونی زمان و خوێندنی ئه‌كادیمی.
له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا توانیم بچمه‌ كۆلێجی زانسته‌ سیاسییه‌كان، ته‌نانه‌ت هه‌ڵبژاردنی خوێندنیشم بژارده‌یه‌كی سیاسیی بوو، چوار ساڵی زانكۆم له‌ ماوه‌ی خۆیدا ته‌واوكرد، له‌كه‌ناری خوێندنیشدا خه‌ریكی چالاكیی سیاسیی و كۆمه‌ك كۆكردنه‌وه‌ بووم بۆ كوردستان و به‌شدارییكردن له‌ خۆپیشاندانه‌كان، ماوه‌یه‌كیش ئه‌ندامی به‌ڕێوه‌به‌ری كۆمه‌ڵه‌یه‌كی كوردی بووم و هاوكات له‌ رادیۆیه‌كی كوردیدا هه‌فتانه‌ به‌رنامه‌ی په‌روه‌رده‌ و رۆشنبیریی كوردیمان هه‌بوو.
خاتوو شنۆ هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: یه‌كێك له‌ هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كانی ژیانم له‌ هه‌نده‌ران، ئه‌وه‌بوو كه‌ زۆر له‌ رابردوودا ده‌ژیام، ته‌نها به‌ جه‌سته‌ له‌وێ بووم، هزر و هه‌ستم به‌رده‌وام له‌ كوردستان بوو، بۆیه‌ نه‌مده‌توانی چێژ له‌ژیانی ئه‌وێ ببینم. پاش ته‌واوكردنی كۆلێج، له‌ چه‌ند شوێنیك كارمكرد، به‌ڵام باری ته‌ندروستیم به‌ره‌و خراپیی ده‌ڕۆیشت، ئه‌وه‌بوو به‌هۆی دووركه‌وتنه‌وه‌م له‌كاری فه‌رمی، له‌ (2004) بڕیارمدا بچمه‌ ئوسترالیا بۆ وه‌رگرتنی ماسته‌ر له‌ زانسته‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان له‌ زانكۆی سیدنی. له‌وێش به‌ هه‌مان شێوه‌ دڵم هه‌ر لای كوردستان و خزمه‌تكردن بوو، بۆیه‌ ماسته‌ره‌كه‌م ته‌واو نه‌كرد و رێی كوردستانم گرته‌به‌ر، شه‌ش مانگ له‌ كوردستان مامه‌وه‌، مه‌به‌ستم زیاتر پڕۆژه‌یه‌ك بوو بۆ ژنانی پاشماوه‌ی ئه‌نفال، به‌ڵام بینیم رێكخراوی زۆر بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ چالاكیی ده‌كه‌ن، بۆیه‌ پێم باشتربوو چالاكییه‌ك له‌ جۆرێكی تر هه‌ڵبژێرم. بۆ من گرنگ بوو سه‌ربه‌خۆ و له‌سه‌ر پێی خۆم بوه‌ستم، بۆیه‌ ئه‌وسا هیچ بیرۆكه‌یه‌كی تر له‌دایك نه‌بوو.
له‌ساڵی 2008 هاتمه‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ی كه‌ كه‌ركوك باشترین شوێنه‌ بۆ خزمه‌تكردن، بڕیارمدا سه‌نته‌رێكی موزیك بۆ كچان و كوڕانی كه‌ركوك دروستبكه‌م له‌ ژێر ناونیشانی (سه‌نته‌ری موزیكی ئازاد هه‌ورامی)، ئامانجی په‌روه‌رده‌كردن و یه‌كتر قبوڵكردن و پێكه‌وه‌ژیانی ئاشتیانه‌ له‌ رێگه‌ی موزیكه‌وه‌ بوو، هه‌روه‌ها پارێزگاریكردن له‌ ژینگه‌. پێشموابوو ناوه‌كه‌ی له‌ جێگای خۆیبوو، چونكه‌ ئازاد خۆی كه‌سێكی ناسك و هونه‌ردۆست و موزیكزان بوو.
له‌ 10ی ئایاری 2009، سه‌رنته‌ره‌كه‌ كرایه‌وه‌ و خۆشبه‌ختانه‌ ئه‌مڕۆ یه‌كێكه‌ له‌ سه‌نته‌ره‌ ده‌گمه‌نه‌كان كه‌ به‌رده‌وامه‌ له‌كار و چالاكیی خۆی.
شایانی باسه‌، هه‌موو كه‌لوپه‌ل و پێداویستی و ئه‌ركی به‌ڕێوه‌بردنی سه‌نته‌ره‌كه‌ له‌ماوه‌ی ئه‌م (10) ساڵه‌ و به‌ ئێستاشه‌وه‌، جگه‌ له‌دوو سێ ساڵ، به‌تایبه‌تی دوای (2015) له‌ ئه‌ستۆی خۆمه‌ و هیچ لایه‌ن و شوێنێك له‌ رووی داراییه‌وه‌ یارمه‌تیی نه‌داوین، هه‌ڵبه‌ته‌ بیناكه‌ی كاتی خۆی له‌لایه‌ن كاك عومه‌ر فه‌تاح كه‌ جێگری سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم بوو، دابینكرا و موڵكی گشتییه‌.
له‌و سه‌نته‌ره‌، فێربوون بێ به‌رامبه‌ره‌، ئێستاش ساڵانه‌ دێمه‌وه‌ بۆ سه‌ردانیان و ئاگالێبوونیان، كاتێك ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ ئه‌وروپاش به‌ هه‌مان شێوه‌ دوورنابم له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی و هاوڕێكانم و له‌ چالاكییه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌كان هاوبه‌شیی ده‌كه‌م و كاته‌كانی تریش خۆم به‌ خوێندنه‌وه‌وه‌ سه‌رقاڵ ده‌كه‌م.
له‌ كۆتاییدا ده‌مه‌وێت بڵێم؛ تائێستاش خۆم وه‌ك باڵنده‌یه‌كی ماندوو له‌ ئاسمان دێته‌ به‌رچاو كه‌ نه‌ له‌سه‌ر زه‌وی ئه‌وروپا و نه‌ له‌كوردستان بۆ هه‌میشه‌ توانای نیشتنه‌وه‌م هه‌یه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی نێونه‌ته‌وه‌ییشم، دڵه‌كه‌م زۆر بۆ كوردستان لێده‌دا.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*