سەرەکی » زانست » ئاشكراكردنی نهێنیی رووی بەردینی زەوی

ئاشكراكردنی نهێنیی رووی بەردینی زەوی

توێژەرەوان گەیشتنە ئەو ئەنجامەی ئەو زەوییە بەردینەی كە ئەمرۆ دەیناسین بەهۆی كاریگەرییە دەرەكییەكانی گۆی زەوییەوە بووە و تەمەنیشی چەندین ملیار ساڵە.
زانایان و توێژەرەوانی زانكۆی(ماكواری)ی ئوستورالیا، دوای كاری زۆریان و توێژینەوەی وردیان بۆیان ئاشكرا بووە كە تەكتۆنی بوونی پلێتەكانی زەوی بە هۆی نەیزەكبارانێكی چڕەوە ڕوویداوە و بووتە هۆی گۆڕینی ڕووی نەرم و گەرمی زەوی بۆ دەشتی ڕووتەنی ئێستا كە لە هەندێك ناوچەدا دەبینرێت.
ئەو تیمە توێژەرەوەیە چینی زۆر تایبەتی گەردیلەی بازنەیی چڕی بەردینیان دۆزیوەتەوە كە بەهۆی كاریگەرییەكی نادیارەوە بووەتە هەڵم، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی زەوی لە نزیكەی 3.2 ملیۆن ساڵەوە قۆناغێكی نەیزەكبارانی دیوە هاوشێوەی ئەوەی كە لەكاتی سەرهەڵدانی پلێتە تەكتۆنییەكانی یەكەمدا هەبووە.
لەمبارەیەوە (كریگ ئۆنێل)بەرێوەبەری سەنتەری توێژینەوەی هەسارەكان لە زانكۆی (ماكورای) دەڵێت» ئێمە حەز دەكەین وا بیر بكەینەوە كە زەوی سیستمێكی دابڕاوی خۆی هەیە، بە شێوەیەك تەنها پرۆسە ناوەكییەكانی گرنگ بێت، سەرەڕای ئەوە، بەزۆریی دەبینین كە دینامیكی بوونی سیستمی خۆر كاریگەریی بەسەر رەفتاری زەوییەوە هەبووە و هەیە».
بە بەكارهێنانی لاسایییكاریی نمونە دروستكردن و بەراوردكردن لەگەڵ توێژینەوەكان دەربارەی كاریگەریی مانگ ئەو تیمە بۆیان ئاشكرا بوو كە دوای ئەوەی زەوی بەر لە (4.6) ملیار ساڵ پێش ئێستا كۆبووەتەوە، ئەو كاریگەرییانە بەردەوام بوون بۆ پێكهاتنی گۆی زەوی بۆ ملیۆنەها ساڵی تر.
تیمەكە توانیویانە لە باشوری ئەفریقیا و ئوستورالیا بەڵگەی زۆر بدۆزنەوە سەبارەت بە بوونی چینی تایبەت لە گەردیلەی بازنەیی چڕی بەردین، كە بووتە هەڵم لە كاتی كاریگەری دروست بوون لە دەرەوەی هەسارەكە.
ئەو ئەنجامانەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی كە زەوی قۆناغێكی نەیزەكبارانی چری بینیوە ئەوەش یەكێكە لە ئاماژەكانی دروست بوون و سەرهەڵدانی پلێتە تەكتۆنییەكان.
ئۆنیل و ئامادەكەرانی دیكەی ئەو توێژینەوەیە پرسیاری ئەوە دەكەن داخۆ دەكرێت ئەوانە هەمووی پێكەوە ببەسترێت؟
بۆ ئەمەش هەر ئۆنێل خۆی وتی» توێژینەوەی نمونەكان ئاماژە بەوە دەدەن كە ئەو كاریگەرییانە زۆر گەورە بوون و تیرەی یەكێكیان (330) كیلۆمەتر بووە كە دەكرێت هەندێك نەسازی گەرمیی گەورە دروست بكەن لە ڕوپۆشی زەویدا، هەر ئەمەش ڕەنگە وای كردبێت كە سەركەوتنی ڕووپۆشەكەی گۆریبێت بە ڕادەیەك بەشی دروستكردنی لەمپەر و پێچاو پێچییەكان بكات».
لەو توێژینەوەیەدا تیمەكە تەكنیكە هەنووكەییەكانیان بەكارهێناوە بۆ بەرفراوانكردنی تۆماری كاریگەریی لە ناوچەی قۆناغی (سەردەمی دێرین) پاشان پرۆسەكانی لاساییكردنەوەی دیجیتەڵی بۆ نمونەكارییەكان گەشەیدا بە كاریگەریییە گەرمییەكانی ئەو ڕووپۆشانەی زەوی.
دواتر توێژەرەوەكان بۆیان دەركەوت لەقۆناغی (سەردەمی دێرین)دا كاریگەرییەكان پانتاییەكەیان (62) میل بووە، كە توانای لاوازكردنی چینی ڕەقی دەرەكی زەوی هەبووە.
نمونەكەش ئەوەی دەرخست ئەگەر كاریگەرییەك لە ناوچەیەكدا دروست بووبێت كە ئەو جیاوازییە تەكتۆنیانەی تێدایە، ئەوا خاڵێكی لاواز دروست دەكات لە سیستمێكدا كە بەراستی ئەو جیاوازییە زۆرەی سەركەوتنی هەبووە و ئەمەش لە كۆتاییدا بووەتە هۆی پرۆسەی دروستبوونی تەكتۆنی نوێ.
لەڕێگەی توێژینەوەكان سەبارەت بە كاریگەرییەكانی سەر ئەو پرۆسانە توێژەرەوەكان دەتوانن دەست بكەن بە لێكۆڵینەوە لەوەی چۆن زەوی وایلێهات لەشێوە كۆتاییەكەیدا شیاو بێت بۆ ژیان؟.

سەرچاوە: سپۆتنیك

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*