سەرەکی » راپۆرت » ئەمریكا و چین بە جەنگێكی تایبەتەوە خەریكن

ئەمریكا و چین بە جەنگێكی تایبەتەوە خەریكن

ئامادەکردنی: ئیسماعیل مەحمود

لەكاتێكدا جیهان بەدەست ڤایرۆسی كۆرۆناوە گیری خواردووە و هەموو دنیا ترس و دڵەڕاوكێی ئەم پەتایە بەرۆكی گرتوون، کەچی لەم كاتەدا ئەمریكا و چین بە جەنگێكی تایبەتەوە خەریكن و جەنگەكەش ئەوەیە یەك ئەوی تر بەهۆكاری بڵاوبوونەوەی ئەم پەتایە تاوانبار دەكات.
دۆناڵد ترەمپ سەرەتای ئەم هەفتەیە چینییەكانی بەوە توڕە كردووە كە پەتاكە بە (ڤایرۆسی چینی) ناوبرد و بەوە تاوانباری كردوون كە ئەوان ئەمریكییەكانیان لە پەتاو ڤایرۆسەكەیان ئاگادارنەكردۆتەوە و زانیاریی گرنگ و تەواویان لەسەر ئەم پەتایە بە ئەمریكییەكان نەداوە.

لەبەرامبەریشدا چینییەكان وەڵامی ئەم تۆمەتەی ئەمریكییەكانیان داوەتەوە و دەڵێن: رۆژی 3/1/2020 ئەمریكییەكانیان لە مەترسییەكانی ئەم ڤایرۆسە ئاگاداركردۆتەوە، بەڵام ئەمریكییەكان خۆیان كەمتەرخەم بوون و هاووڵاتیانی خۆیان لە مەترسییەكانی ئەم ڤایرۆسە ئاگادار نەكردۆتەوە.
دۆناڵد ترەمپ بەو قسەو تۆمەتباركردنە تووڕەیی حكومەتی ئەمریكای ئاشكراكردووە لەسەر ئەوەی لە یەكەم رۆژی بڵاوبوونەوەی ئەم پەتایەوە كە مانگی كانونی دووەمی ئەمساڵ لەشاری ووهان بۆ یەكەمین جار بڵاوبۆەوە، لەو ساتەوە چینییەكان زانیاریی تەواوو رێنمایی خۆپاراستنیان بە ئەمریكییەكان نەوت، هەروەها دەڵێت: ئەمە لەكاتێكدایە كە پەیوەندییەكانی چین و ئەمریكا و تەنانەت پەیوەندیی خۆی و شی جین بینگی سەرۆكی چینیش زۆر باشە.

ترەمپ لە لێدوانەكەیدا هەروەها ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە، لەگەڵ ئەو پەیوەندییە باشانەی نێوانمان، ئەگەر بهاتایە لەكاتی خۆیداو پێش بڵاوبوونەوەی پەتاكە بەم شێوە مەترسیدارە، ئێمەیان ئاگادار بكرایەتەوە، ئەوا دەمانتوانی لەسەرتاسەری جیهاندا گیانی خەڵكانێكی زۆرمان بپاراستایە و بەمشێوەیە خەڵكانێكی زۆر گیانیان لەدەست نەدەدا.
ترەمپ هەر بەوەوە نەوەستا و زیاتر چینییەكانی تۆمەتباركرد و وتی: ئێستا سەرتاسەری جیهان باجی خاوو خلیچكی چینییەكان دەدەن لە رووی پێدانی زانیاریی تەواو لەسەر ئەم ڤایرۆسە و لە قسەكانیشیدا چەند جارێك دەستەواژەی ڤایرۆسی چینی بەكارهێناوە لە جیاتی كۆڤید 19.

وەڵامی چینییەكان
لەبەرامبەر ئەم تۆمەتەی ئەمریكییەكانیشدا، هوا شونینگ وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی تویتەر و لە تویتێكیدا رایگەیاندووە: چین رۆژی 3/1/2020 ئەمریكای لە ڤایرۆسی كۆڤید 19 ئاگادار كردووە، بەڵام ئەمریكییەكان هاووڵاتییەكانی خۆیان لەچین لەو مەترسییە ئاگادار نەكردەوە تا 14 رۆژ بەسەر بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكەدا تێپەڕی، كەچی وا ئەمریكا زۆر بەجدی چین تاوانبار دەكات.
هەر لەمبارەیەوە مۆرگان ئۆرتاگۆس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاندووە كە دەسەڵاتدارانی چین لەسەرەتاوە فەرمانیان بەوەكرد کە نموونەكانی كۆڤید 19 لەناوبەرن، پزیشكەكانی شاری ووهانیان بێ دەنگ دەكرد، ترس و دڵەڕاوكێی خەڵكیان لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان دەشاردەوە.

مایك پۆمپیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش چینییەكان بەوە تۆمەتبار دەكات كە ئەوان مەترسییە گەورەكانی ئەم پەتایەیان زۆر باش دەزانی، هەر لە سەرەتاشەوە كاتێكی زۆریان بەفیڕۆدا و رێگەیان بە خەڵكانێكی زۆردا شاری وهان بەجێبهێڵن و بچنە شوێنەكانی تری چین، هەروەك ئێستای ئیتاڵیا كە زۆر بەخراپی ئازاری ئەم پەتایە دەچێژێت.
لەوەڵامی ئەم تۆمەتانەشدا هوا شو نینگ-ی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین بەتووڕەیی وەڵام دەداتەوە و دەڵێت: لە درۆو دەلەسە و تۆمەتباركردن بووەستن، هەروەها وتی:تپسپۆڕەكانی رێكخراوی تەندروستی جیهان شایەتی بۆ هەوڵ و تێكۆشان و ماندووبوونی چینییەكان دەدەن بۆ كۆنترۆڵكردنی پەتاكە.

هەر لەدرێژەی ئەم تۆمەت بەخشینەوەیەی نێوان لێپرسراوەكانی چین و ئەمریكادا، چاو لی جیان كە بەرپرسێكی باڵادەستە لە وەزارەتی دەرەوەی چین، لە پێگەی خۆی لە تویتەر، تویتێكی بڵاوكردتەوە و تیایدا دەڵێت : پێدەچێت سوپای ئەمریكا ئەم ڤایرۆسە مەترسیدارەیان هێنابێتە چین، بەبێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەكی ئاشكرا كردبێت.

دیارە تۆمەتی چینییەكان بۆ ئەمریكا زۆر بڵاوبۆتەوە كە ئەمریكییەكان سەرچاوەی ئەم ڤایرۆسەن، بەڵام وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین رای پێچەوانەی هەیە و دەڵێت: كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بیرۆكەی جیاجیایان لەسەر سەرچاوە و بنەچەی ئەم ڤایرۆسە هەیە كە سەدان هەزار كەسی لە سەرتاسەری جیهاندا کردۆتە قوربانی بە گیانلەدەستداو و تووشبووەوە.

print

 35 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*