سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » زوبێر عوسمان: چارەسەری کێشەکانی یەکێتی هەر بەستنی كۆنگرە دەبێت

پێویستە كورد بە پلان و بەرنامەی ستراتیژی رووبەڕووی ئەم دۆخە نوێیە ببێتەوە

زوبێر عوسمان: چارەسەری کێشەکانی یەکێتی هەر بەستنی كۆنگرە دەبێت

لەم دیدارەی کوردستانى نوێدا، زوبێر عوسمان جێگری سکرتێری ئەنجومەنی ناوەندیی یەکێتی باس لە چەند پرسێکی نوێ و گرنگ دەکات، لەوانە بارودۆخی ئەمڕۆی کوردستان‌و قۆناغی پاش ریفراندۆم‌و مەسەلەی کۆنگرەی داهاتووی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ئەو رێکارانەی کە جارێکی تر حزب دەخاتەوە سەر رێچکەو رێڕەوی خۆی و دەڵێت وێڕای ململانێ‌و كێشە ناوخۆییەكانمان گەشبینم كە یەكێتی دەتوانێت ئەم قۆناغەش تێپەڕێنێت و رۆڵی كاریگەری خۆی بگێڕێت.

دیداری: کوردستانی نوێ
+ با لەوەوە دەست پیبکەین، لە دوای ریفراندۆم بارودۆخی هەرێمی كوردستان رووبەڕووی هەلومەرجێكی نەخوازراو بۆتەوە، بە شێوەیەكی گشتیش هەموو حزبە كوردستانییەكایەكانیش لە ناخۆیاندا رووبەڕووی كێشە بوونەتەوە، ئێوە وەك ئەنجومەنی ناوەندیی (ی.ن.ك) چۆن لەم بارودۆخە نوێیە دەڕوانن؟
– باشووری كوردستان چۆن بەدیفاكتۆ بە وڵاتی عیراقی عەرەبییەوە لكێنراوە، بەبێ‌ ئەوەی تەنها كوردێك‌و كوردستانییەك راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ بە راپرسی(ریفراندۆم) یان هەر رێگایەكی دیموكراسی‌و دوور لە توندوتیژی دەنگی بۆ دابێت، بەڵكو ئەجێندایەكی نەخوازراو نەخشەی كوردستان بەپێی رێككەوتنامەی(سایكس-بیكۆ) لە ساڵی (1916) بەسەر نەتەوەی كورد سەپێنراوە، كوردستان بەسەر چوار وڵاتی دراوسێ‌ دابەشكراوە، هەر لەگەڵ دروستبوونی دەوڵەتی عیراق، كە دەوڵەمەندترین بەشی لە رووی نەوت‌و سامانی ژێر زەوی، ئاو و سامانی سەرزەوی، ژینگەو گەشتوگوزار و… هتد، ئەو بەشە دەبێت كە كوردستانی بە زۆر لكێنراوە پێیەوە، بۆیە وڵاتی عیراق هەموو رێگایەكی گرتۆتەبەر بۆ بە عەرەبكردنی كوردستان‌و لاوازكردنی كوردو سڕینەوەی مۆركی نەتەوەیی لەسەردەمی مەلەكییەت لە ساڵی(1921) تا (1958)و لە سەردەمی كۆماری لە ساڵی(1958) تا (1991) و راپەڕینی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان‌و ئازادكردنی بەشێكی كوردستان، بەڵام لەو ناوچانەی لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی عیراق مایەوە لە ساڵی (1991) تا (2003) هەمان سیاسەتی بەرامبەر رۆڵەكانی گەلەكەمان بەردەوام بوو تا رووخانی رژێمی لە ناوچووی (سەدام حسین).
كورد رۆڵی گەورەو كاریگەری لە رووخانی رژێمی بەعس‌و بنیاتنانەوەی عیراق‌و نووسینەوەی دەستووردا بینی، تەنانەت سەرۆكایەتی سەرۆك مام جەلال بە سەردەمێكی زێڕین بۆ گەلانی عیراق‌و گەلی كوردستان دادەنرێت لە مێژووی عیراقدا كە چەتری پێكەوەژیان‌و ئاشتەوایی‌و سەقامگیری بوو بۆ هەموو پێكهاتەو ئایین‌و مەزهەبە جیا جیاكان، كە كورد بە بەردەوامی عاملی خێر بووەو لە بەرامبەردا عەرەبە حوكمڕانەكان بە سوننەو شیعەوە هەمیشە كۆسپ‌و تەگەرە بوون بۆ مافە رەواكانی گەلەكەمان، كە بەهۆی جێبەجێنەكردنی ماددەكانی دەستوور كە مافی گەلی كوردستانە بوون بەپاڵنەرێكی بنچینەیی كە كورد بیر لە رێگەچارەیتر بكاتەوەو هۆكارەكانیش یەكجار زۆرن، بۆیە بڕیاری ریفراندۆم درا تا كوردستانیان بەوپەڕی ئازادی‌و لە ژینگەیەكی تەواو دیموكراسی بڕیار لە چارەنوسی خۆیان بدەن كە بڕیارێكی تەواو گونجاو و ژیرانە بوو، بەڵام بە هۆی سەردەرنەكردنی سەركردایەتی سیاسیی هەرێمی كوردستان لە سیاسەتی نێودەوڵەتی‌و هەرێمایەتی‌و غروری سیاسی‌و حساب نەكردن بۆ نەیارەكان‌و چەندین هۆكاری تر كە دۆست‌و دوژمن، یارو نەیار، ئامۆژگارییان كردین كە (بە دوكەڵی ئەو ئاگرە خۆتان دەخنكێنن) بەشێك لە سەركردەو سەرۆكەكانمان تێنەگەیشتن تەنانەت دواجار گەورەترین وڵاتی دونیا(ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا) هاتە سەرخەت‌و ئامادەیی دەربڕی بە نووسراو كە لە رێگای وەزیری دەرەوە بەڕێز(تیلەرسن) بەڵێنەكەیان زۆر گەورەتر بوو لە بەڵێنی بەلفۆر كە دواتر دروستكردنی دەوڵەتی ئیسرائیلی بۆ جولەكە لێكەوتەوە، تا نامەكەی (تیلەرسن).
من هیچ كەموكوڕیەك نابینم لە بڕیاری ئەنجامدانی ریفراندۆم، بەڵام لە دوای ئەو بەڵێنە گەورەی ئەو كەس‌و لایەنەی بوو بە هۆكاری قبوڵنەكردنی ئەو بەڵێنەی بە كورد درا، ئەوا لە داهاتوو مێژوو دەریدەخات كە خیانەتێكی گەورەیان لە گەلەكەیان كردووە كە بۆتە هۆی لە دەستدانی(51%)ی خاكی كوردستان‌و دەیان شەهیدو سەدان بریندارو كارەساتی گەورەی لێكەوتەوە مەگەر تەنها جێبەجێكردنی ئەجێندای بێگانە بێت ئەگەرنا لە هیچ بنمیچێكی كوردایەتی جێگای نابێتەوە، دەكرێت زۆر تری لەسەر باس بكەم لە داهاتوودا وەڵامی هەموو شتەكان بە چاوی خۆمان یان نەوەكانمان دەبینینەوە.
ئەوەی لە سەرەوە ئاماژەم بۆ كرد كە لە پێش ئەنجامدانی ریفراندۆمی(25/9/2017) كوردستان دەوڵەتێكی سەربەخۆی ئارام‌و بێدەنگ بوو، خۆمان شڵەقاندمان‌و دەنگمان لێهێناو لە ئاست بەكارهێنانی ئەو كارتە گرنگە نەبووین، هەلومەرجی نێودەوڵەتی‌و هەرێمایەتی‌و حكومەتی ناوەندو ناوخۆیی لەدوای لەشكركێشی حكومەتی عیراق بەپشتیوانی وڵاتانی دراوسێ كۆی بارودۆخەكەی گۆڕی‌و هیچ شتێك لە دۆخی ئاسایی خۆی نەما كە هەرێمی كوردستان چەندان قەیرانی ئیدارەو دارایی‌و ئابوری‌و…تاد، بەرۆكی گرتبوو، بەڵام لە بەرامبەردا سەركەوتنەكانی هێزی پێشمەرگەی كوردستان‌و ئەو سەردەمە زێرینەی لە چارەكی سێیەمی ساڵی(2014) لەڕووی سیاسیی‌و دیپلۆماسی‌و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان‌و سەربازی، هەرێمی كوردستان بەدەستیهێنا ماوەی دوو ساڵ بەردەوام بوو، بەڵام لە(25/9 تا 16/10) كە تەنها مانگێكی نەخایاند زۆرینەی دەستكەوتەكانمان لە دەستدا، بەشێكیان لە پێش ساڵی(2003) بەدەستهاتبوون، ئەوە هۆكاری سەرەكی بوو كە حزبەكان رووبەرووی كێشە بوونەوە، نەخۆشكەوتنی سەرۆك (مام جەلال) پێگەی كوردی لاواز كرد لە حكومەتی ناوەند كە سیمبول‌و فریادڕەسی گەلی كوردستان بوو، دوای كۆچی دوای بەڕێزیشیان ئەو دۆخە نەخوازراوە رویدا كە بەسەرماندا هات، پێویستە لەمەولا كورد بە پلان‌و بەرنامەی ستراتیژی سەركەوتوو كە كۆدەنگی نیشتمانی لەسەر بێت رووبەڕووی ئەم دۆخە نوێیە ببێتەوە ئەوەش تەنها بە یەكڕیزی‌و چارەسەركردنی كێشەی سیاسی لایەنە سیاسیەكان دەستەبەر دەبێت، پێویستیەكی حەتمیشە كە كۆنگرەی نەتەوەیی بگیرێت‌و بكرێتە باڵاترین دەزگای بڕیادان بۆ پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی‌و كوردو دانانی نەخشەو پلان بۆ داهاتووی سەبەخۆی كوردستان.
+ ئەگەر ئەم بارودۆخەی هەرێمی كوردستان پەیوەست بكەینەوە بە رۆڵ و كاریگەرێتی یەكێتی لە ناو ساحەی سیاسی هەرێمی كوردستاندا ئەوا یەكێتی دەتوانێت چی بكات بۆ ئەوەی رۆڵی خۆی بگێڕێت؟ ئایا بەم ململانێی كێشە ناوخۆییانەوە، یەكێتی دەتوانێت رۆڵە مێژوویی و نەتەوەیی و حزبیەكەی بگێرێت؟
– یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە سەخترین قۆناغی كوردایەتی كە هیچ ئومێدێك نەمابوو لە دوای ئاشبەتاڵی(1975) شۆڕشی ئەیلول لەدایكبوو، لەو كاتەوە تا ئێستا بە دەیان هەوراز و نشێو، شكست‌و هەستانەوە، نوشوست‌و سەركەوتن، هەڵكشان‌و داكشاندا تێپەڕیووەو قۆناغی لەوەش سەختری بینیوەو بەسەریدا سەركەوتووە، بۆیە شانبەشانی ململانێ‌و كێشە ناوخۆییەكانمان گەشبینم كە یەكێتی دەتوانێت ئەم قۆناغەش تێپەڕێنێت‌و رۆڵی كاریگەری خۆی بگێڕێت‌و جارێكی تر خۆی ساز بداتەوە بۆ بەدەستهێنانەوەی كۆی مافە بەدینەهاتووەكان‌و بەهیچ شێوەیەك یەكێتی سازش ناكات لەسەر مافی گەلەكەمان، بەدڵنیاییشەوە ئەو نیمچە یەكڕیزییەی ماویشەو ئەو سەقامگیری‌و ئاسایش‌و حوكمڕانییەی هەرێمی لە یەك قەوارەدا راگرتووە ئەوا یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە كە كلیل و گەرەنتی سەركەوتنی مانەوەی گەلەكەمان و هەرێمی كوردستانە.
+ كەواتە یەكێتی چۆن دەتوانێت كێشەكانی چارەسەر بكات، جگە لە مەسەلەی بەستنی كۆنگرە كە دواتر باسی لێوە دەكەین؟
– ئەنجومەنی ناوەندی لە ساڵی (2014) رۆڵێكی مەزنی بینی لە چارەسەركردنی كێشە ناوخۆییەكانی حزب‌و لە ساڵی(2016) و راگەیاندنی ناوەندی بڕیار لە(1/9 تا 8/12) كە دەكاتە (100) رۆژ (54) كۆبوونەوەی بۆ نێوەندگیریی هەڤاڵەكانی ئەنجامداو جارێكی تر بارودۆخەكە ئاسایی كرایەوە، بەڵام بە هۆی كەڵەكەبوونی چەندان كێشەی كۆن‌و سەرهەڵدانی كێشەی نوێ‌ لە ناو حزبدا نەمانتوانی لە ریشەوە كێشەكان چارەسەر بكەین‌و جارێكی تر لە دوای(25/9) و بە دیاریكراوی ئەو زنجیرە رووداوە نەخوازراوانەی دروستبوون بەتایبەتیش(16ی ئۆكتۆبەر)و نزیك بوونەوەی هەڵبژاردنەكان‌و كۆچی دوایی سەرۆك (مام جەلال) و…تاد، كێشەكان زیاتر چونە قۆناغی تەقینەوە، بۆیە پێویستە سەرەتا بۆ ئەو قۆناغەش (تطبیع) ئاسایی كردنەوەی بارودۆخی ناوخۆمان دەستپێبكات‌و متمانە بگەڕێتەوە بۆ نێوانمان‌و ئیرادەی بڕیاردانمان هەبێت بۆ گێڕانەوەی یەكێتی بۆ دۆخی سەردەمی زێرینی سەرۆك (مام جەلال) ئەوا بە دڵنیایی بەشێكی زۆر لە كێشەكان چارەسەر دەكرێن‌و بەئیرادەو بڕوابوونی پتەو بە یەكێتییەكەمان‌و سەرۆك(مام جەلال)ی رەحمەتی دەتوانین كۆنگرەیەكی سەركەوتوو بگرین.
+ رۆڵی ئێوە وەك ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی لە چارەسەركردنی كێشە ناوخۆییەكانی یەكێتیدا چییە و رێگاچارەكانیان بۆ ئەم مەبەستە چین؟
– لە سەرەوە ئاماژەم بە بەشێك لە رێگا چارەسەرەكاندا، ئێمە لە ئەنجومەنی ناوەندی پابەندین بە پەیڕەوی ناوخۆی(ی.ن.ك)‌و پەیڕەوی كاری ئەنجومەن‌و لە بڕیاردا بە دەستەجەمعی كار دەكەین‌و لەكاتی رای جیاواز كەمینە پابەندە بە بڕیاری زۆرینەوە، یەكڕیزو یەكگرتووین، بۆیە هێزێكی گەورەو ئۆرگانێكی باڵای حزبین‌و هەڤاڵانی سەركردایەتی بە گشتی رێز لە جوهدو رۆڵی ئەنجومەنی ناوەندی دەگرن، ئێمەش هەردوولامان كە كۆنگرە هەڵیبژاردووین دەمانەوێت ئەو ئامانەتە تەسلیم بە كۆنگرە بكەینەوە، بۆیە لەم قۆناغە لیژنەیەكمان پێكهێناوە بە هەماهەنگی لەگەڵ سكرتاریەتی ئەنجومەنی ناوەندی بۆ هەمواركردنەوەی رەشنووسی پەیڕەوی ناوخۆی كۆنگرەی چوارەم‌و كارەكانی لیژنەكە گەیشتۆتە نیوە، كە بە تەواوی هەموار كرایەوە ئەوا فۆرمێكی نوێی حزبی لەدایكدەبێت كە بگونجێت بۆ قۆناغی دوای سەرۆك (مام جەلال)و لە كۆبوونەوەی فراوان پەسەند دەكرێت و دواتر بۆ سەرجەم كادیرو ئۆرگانەكان بڕگەو ماددەكانی شیدەكرێتەوەو دەبێتە رەشنوسی كۆنگرە.
لە هەمان كاتدا لیژنە دەنێرین بۆ لای یەكە یەكەی هەڤاڵانی ئەنجومەنی سەركردایەتی بۆ ئاسایی كردنەوەی بارودۆخەكەو گێڕانەوەی متمانەو ئەنجامدانی كۆبوونەوەی سەركردایەتی كە سەرجەم ئۆرگانەكان ئاسایی بكرێنەوەو كارەكانیان دەستپێبكەنەوەو یەكەم‌و دوا كاریشیان ئامادەكاری بێت بۆ كۆنگرەی چوارەم.
+ لە كۆبوونەوەی (23/10/2017) دا ئەنجومەنی ناوەندی بڕیاری بەستنی كۆنگرەی لە مانگی (2/2018) ساڵی داهاتوو پەسەند كرد، ئایا ئەمە قسەی كۆتایی ئەنجومەنی ناوەندییە بۆ بەستنی كۆنگرە و بۆ ئەم مەبەستە هیچ هەماهەنگییەكتان لەگەڵ ئەنجومەنی سەركردایەتیدا هەیە؟
– ئەنجومەنی ناوەندی لە كۆبوونەوەی فراوانی خۆیدا لە (23/10/2017) جەختیكردەوە كە لە مانگی شوباتی 2018 كۆنگرە بكرێت‌و ئەنجومەنی سەركردایەتی كۆببێتەوە، بە پێی پەیڕەوی ناوخۆ دەسەڵاتی بڕیاری كۆنگرە لای سەركردایەتییەو بڕیار لە رێکەوتی بەستنی بدرێت كە بەداخەوە لە (4/11) كۆبوونەوەی سەركردایەتی بە نیوە ناچڵ كۆتایی هات نەیانتوانی بڕیاربدەن بۆیە سكرتاریەت‌و لێپرسراوی كۆمسیۆنەكانی ئەنجومەنی ناوەندی دوای بێ ئومێدبوون لەبڕیاریدانی سەركردایەتی لە(19/11) كۆبووینەوەو بڕیارماندا كە جارێكی تر چانس بدرێتەوە سەركردایەتی و كۆبوونەوە بكەن و بڕیار لە بەستنی كۆنگرە بدەن، ئەگەرنا ئەنجومەنی ناوەندی ئەو ئەركە دەگرێتە ئەستۆ، بڕیاری هەمواركردنەوەی رەشنوسی پەیرەوماندا، بۆیە لە كۆبوونەوەی (6/12/2017) لیژنەی هەمواری رەشنوسمان پێكهێناو لە داهاتوو قۆناغەكانی تر دەگرینەبەر كە لە پێشتر ئاماژەمان پێدابوو، ئەنجامی هەموو كۆبوونەوەكانمان بە نووسراوی فەرمی هەڤاڵ جێگری سكرتێری گشتی‌و هەڤاڵانی مەكتەبی سیاسی‌و سەركردایەتیمان ئاگاداركردۆتەوەو هەماهەنگیمان لەگەڵیاندا هەیە.
+ لە نێو كادیرانی ناوەراست و لایەنگران و ئەندامانی یەكێتیدا گوشارێكی زۆر هەیە بۆ ئەوەی یەكێتی چوارەمین كۆنگرەی خۆی ببەستێت، هەر لەم رووەوە لەم ماوەیەدا رەوتێكی نوێی ناو یەكێتی، كە خۆیان بە كادیرانی ناوەڕاست دەزانن و رێبازی (جەلالیزم) بە بنەما دەگرن، داوای بەستنی كۆنگرە و هاتنە پێشەوەی سەركردایەتیەكی نوێ‌ دەكەن، سەرنجی ئێوە لەسەر ئەم رەوتە نوێیە چیە؟
– سەبارەت بە وشەی رەوت من خۆم تێبینیم لە سەری هەیە، چونكە زیاتر رەوت بە مانای تەنزیم‌و فكرو ئایدۆلۆژیاو مینبەر دێت، بەڵام خۆم بە ئەندام‌و پشتیوانی هەموو ئەو گروپانە دەزانم كە دەیانەوێت لە ناو یەكێتی فشار بكەن بۆ نوێبوونەوەو هەستانەوەو بنیاتنانەوەو گەشەپێدان‌و خۆرێكخستنەوە بە مەبەستی چارەسەركردنی كێشەكانی ناو حزب‌و بەستنی كۆنگرەی چوارەمی یەكێتی لە نزیكترین ماوەدا كە لە مانگی(2/2018) تێپەڕنەكات، پێشنیار دەكەم هەموو كادیرو ئۆرگانەكان‌و یەكێتییە دڵسۆزەكان واژۆ بۆ بەستنی كۆنگرەی چوارەم بکەن، چونكە جگە لەوەی سكرتێری گشتی لە ژیاندا نەماوە، وادەی كۆنگرەی ئاسایی تێپەڕیوەو گۆڕانكاری گەورەش روویداوە كە هیچ كارێكی حزبی لەسەر رێڕەوی ئاسایی خۆی نەماوەو چارەسەریش هەر بەستنی كۆنگرەیە، بۆیە لە ناخمەوە دەستخۆشی لە هەموو گروپێكی فشار دەكەم‌و مافی ئاسایی هەموو ئەندام‌و كادیرێكە داوا بكات ماف بگەڕێتەوە بۆ ئەندامان‌و خاوەن مافەكان، سەبارەت بە رێبازی (جەلالیزم) من رێبازی (مام جەلال) بە رێبازی زیندووی كوردایەتی دەزانم و داوا لە هەموو یەكێتییە دڵسۆزەكان دەكەم درێژە بە رێبازی (مام جەلال) بدەن و سەبارەت بە فكرەی رێبازی (جەلالیزم)یش شانازی دەكەم كە یەكەم كەس بووم لە ناو یەكێتیدا بە فەرمی‌و لە مەراسیمێكی گەورەدا كە هەزاران كەس ئامادەیبوون لە (6/4/2016) لە تەقتەق كە بە بۆنەی وەرگرتنی پۆستی سەرۆك كۆماری لەلایەن سەرۆك(مام جەلال) رێكخرابوو من وتاری ئەنجومەنی ناوەندیم خوێندەوەو لە بەشێكی وتارەكەدا داوام كرد ئەركی پرۆفیسۆرو شارەزاو ئەكادیمییەكانە كە رێبازی (جەلالیزم) بە هەمانشێوەی رێبازە فکری و سیاسییەکانی تری دونیا لە بابەت(ماكسیزم-لینیزم‌و ماویزم‌و..تا) لە خوێندنگاكان بخوێندرێت‌و بكرێتە رێبازی زیندووی كوردایەتی.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*