سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » ستران عەبدوڵڵا:بنەمای نوێبوونەوە دەبێت لە ناوخۆی یەكێتییەوە دەستپێبكات

لە (45)ەمین ساڵیادی دامەزراندنی ی.ن.ك-دا:

ستران عەبدوڵڵا:بنەمای نوێبوونەوە دەبێت لە ناوخۆی یەكێتییەوە دەستپێبكات

هەر لەچوارچێوەی ئەو دیدارو چاوپێكەوتنانەدا كە بەبۆنەی 45-ەمین ساڵیادی دامەزراندنی ی.ن.ك –ەوە، ئێزگەی دەنگی گەلی كوردستان دیدارێكی لەگەڵ هەڤاڵ ستران عەبدوڵڵا ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتییدا سازكردووە كە تێیدا تیشك دەخاتە سەر قۆناغی شۆڕش و پێویستیی دروستبوونی یەكێتی لەو سەردەمەداو هۆكارەكانی مانەوە و گەشەكردنی ئەو حزبە تائێستا روون دەكاتەوە.

کوردستانی نوێ

*بەبڕوای ئێوە پێویستی و زەرورەتی دروستبوونی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە (45) ساڵ پێش ئێستادا چی بوو؟ هەروەها مێژووی ئەم (45) ساڵە بۆ ناوچەكە و كوردستان چ كاریگەرییەكی هەبووە و دەبێت؟

پێویستیی دروستبوونی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە نامیلكەكەی مام جەلالەوە دەستپێدەكات تا ئەمڕۆ كە قۆناغی نوێبوونەوەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە، ئەم پرسیارە هەموو كات بە دوای وەڵامی خۆیدا دەگەڕێت تا ئەوكاتەی كە بزووتنەوەی سیاسیی كوردستان دەگاتە شوێنی راستەقینەی خۆی كە قۆناغی بڕیاردانە لە مافی چارەی خۆنووسین.
هەموو ئەو قۆناغبەندییانەی كە خەباتی یەكێتی بەتایبەتی و بزووتنەوەی رزگاریخوازی گەلی كوردستان بەگشتی هەوڵ و تێكۆشانی بەردەوامە بۆ وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەی كە هەیە، پێویستیی بوونی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەوەوە سەرچاوەی گرتووە كە ئەگەر لە خەباتی قۆناغەكانی پێشووی گەلی كوردستان و شۆڕش و راپەڕین، سەركەوتنی بەدەست بهێنایە، كوردستان وڵاتێكی ئازاد، دیموكرات و سەرفراز بوایە و خەڵكی كوردستان حوكمی وڵاتی خۆی بكردایە، بێگومان پێویستیی دروستبوونی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بەو مانا چڕ و پڕەی كە ئێمە لێی تێدەگەین، نەدەبوو. رەنگە وەكو تێكۆشان و حزبێكی سیاسی هەبوایە، یان مام جەلال و هاوڕێكانی كە لە قۆناغە جیاجیاكانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا بەشداربوون لە خەباتی جەماوەریی سیاسی كوردستان و عیراق، بەڵام ئەوەی كە وەكو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و بزووتنەوەیەكی سیاسیی هەمەلایەنە، چەكداریی، پێشمەرگانە، خۆی لە شۆڕشی نوێدا بەرجەستە كرد، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ئەو شۆڕشەی بەرپای كرد ناوی نا شۆڕشی نوێ.
ئەم شۆڕشە دانپێدانانە بە خەبات و تێكۆشانی رابڕدوو، بەدەستپێكردنی تێكۆشانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، فۆڕمێكی تر لە خەبات دەستیپێكرد كە ئەدەبیات و خەباتی یەكێتی لە ماوەی (45) ساڵی رابردوودا وەڵامی ئەم پرسیارە دەدەنەوە.

*لە كۆتایی (2019) چوارەمین كۆنگرەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بەڕێوەچوو، دوای تێپەڕبوونی (6) مانگ بەسەر كۆنگرە و بە دروشمی نوێبوونەوە، ئەم چەمكە نوێیە، دەیەوێت لە چ بوارێكدا نوێبوونەوە بهێنێتە كایەوە؟ جگە لە كاری حزبی و ئایا تاچەند دەیەوێت كۆمەڵگەش لەگەڵ خۆیدا نوێ بكاتەوە؟ واتا كاریگەریی هەبێت لەنوێبوونەوەی سیستمی حكومڕانی، ئیداری، سیاسی، پەیوەندیی لەگەڵ حزبە سیاسییە كوردستانی و ناوچەییەكان؟ تاچەند لەسەر نوێبوونەوەی حزب، گەنج كردنەوەی یەكێتی و خزمەتكردن بە تاكەكان كاریگەرە؟

-یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەگەڵ نوێبوونەوە و گۆڕانكاریی بەردەوامە، ئەوەی كە تائیستا لەناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا نەگۆڕ و جێگیر بووە، گۆڕانكاریی بەردەوامە. واتا جێگیرنەبوون لە شوێنێكی دیاریكراوداو هەمیشە بەرەو پێشەوەچوون بەشێك بووە لە چارەنووسی سیاسیی یەكێتی.

جا بۆ ئەوەی بزانین چ خاڵیك لەناو یەكێتیدا نەگۆڕ و جێگیرە؟ وەڵامەكەی گۆڕانكاریی و نوێبوونەوەی بەردەوامە. كە بەشێكە لە كەلتور و سیاسەتی یەكێتی.
لە سەرەتای دروستبوونییەوە مام جەلال یەكێتی وەكو فۆڕمێكی نوێ پێناسە دەكرد. شۆڕشەكەی بە ناوی شۆڕشی نوێ بە هەمووان ناساند. نوێبوونەوە بەشێكی دانەبڕاوە لە یەكێتی.
دوای نەخۆشكەوتن و تا كاتی كۆچی دوایی مام جەلال، یەكێتییەكان هەڵسەنگاندنی ئەم قۆناغە بۆ مێژوو بەجێ دەهێڵن، ئەوەی كە ئاشكرایە ئەوەیە كە یەكێتی شێوەیەك لە پێداگریی دەكرد لە شوێنی خۆیدا كە دەبێت نوێبوونەوەیەك بكات، بنەمای نوێبوونەوە دەبێت لە ناوخۆی یەكێتیدا دەستیپێبكرێت، كاتێك باسی دیموكراسی لە كوردستان دەكەین دەبێت یەكێتی پەیڕەوی سەرەكیی ئەم چەمكە بێت، واتا دیموكراسی (دەروون) ناو حزبی كە بەداخەوە دواكەوتنی كۆنگرەكانی یەكێتی مەترسیی لەسەر دیموكراسی ناوخۆیی حزبەكەدا بوو. حزبێك كە نەتوانێت نوێبوونەوە و دیموكراسی لەناوخۆی خۆیدا بەرجەستە بكاتەوە، كەواتە ناتوانێت پێداگری زۆر لەسەر بابەتی دیموكراسی لە ناو حكومەتدا بكات. بەم هۆكارانە ی.ن.ك نوێبوونەوەی لە خۆیەوە دەستپێكرد، چوارەمین كۆنگرەی یەكێتی بە سوودوەرگرتن لەو ئەزموونە دورودرێژەی كە مام جەلال لە مێژووی سیاسی خۆی و هاوڕێكانی بەجێیان هێشتبوو، پێداویستیی قۆناغی نوێ كە لە چوارەمین كۆنگرەدا بەرجەستە دەبێت، بەڕێوەچوو. ئەوەش بازدانێكی گەورە بوو لە پێكهاتەی یەكێتی، شێوەی داڕشتنی یەكێتی و رێكخستنەوی رێكخراوەكانی یەكێتی.

هەڵبژاردنی (124) ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی بەو مانایەیە كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانی بردە ئەو قۆناغەی كە شێوەیەكی پەرلەمانی لە سیستەمی خۆیدا پیادە كرد. بەو واتایە كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە قۆناغی داهاتوودا دەیەوێت ئەم فۆڕمە پەرلەمانییە كە خۆی پەیڕەویی لێدەكات بباتە ناو پڕۆسەی سیاسیی هەرێمی كوردستان و تەنانەت عیراقیشەوە بەو پێیەی كە حزبێكی سیاسییە لە چوارچێوەی عیراقدا.

هەڤاڵانی یەكێتی بە تایبەتی راگەیاندن بە راوێژ و گفتوگۆ لەگەڵ سەركردایەتیی یەكێتی پێشنیازیان ئەوەبوو كە ئەمساڵ دروشمی سەرەكی بۆ یادی یەكێتی، نوێ… نوێبوونەوە بێت. نوێ وەكو نموونەیەك بۆ قۆناغی گەشەكردووی بەردەوام و نوێی یەكێتی، نوێبوونەوەش بۆ راگەیاندنی قۆناغی نوێی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە كۆنگرەی نوێبوونەوە بەرجەستەی كرد.
لەماوەی (6) مانگ دوای كۆنگرەدا هەندێك هەلومەرجی نالەبار لە كوردستان روویدا، گرنگترینیان پەتای كۆرۆنایە، بەڵام ئەم هەلومەرجانە تەنها سیاسی نین، بەڵكو پەیوەندیی بە تەندروستی جیهانیشەوە هەیە، هەموو دنیای خستۆتە بەردەم بەرپرسیارییەتیەكی گەورە، یەكێتیش وەكو حزبێك كە لە كوردستاندایە لە ئاستی خۆیدا دەبێت بۆ ئەم قۆناغە و چارەسەركردنی دۆخەكە هەوڵ بدات. بەڵام دژوارییەكانی (45) ساڵ خەباتی یەكێتی زۆر لەم قۆناغە گرنگتر و دژوارتر بووە.

یەكێتی توانیی سەكەوێت بەسەر هەلومەرجێكی ئاڵۆز و پڕ نەهامەتی، خەباتی سیاسیی خۆی بگەیەنێتە ئەو ئاستەی كە سەرۆك كۆماری وڵات، هەڵگیرسێنەری ئەو شۆڕشە و دامەزرێنەری ئەم شۆڕشە بێت و ببێت بە سیمبولی عیراقی فیدراڵی. تائێستا و دوای تێپەڕبوونی دوو خول بەسەر وەفاتی مام جەلال، ئەم پۆستە لای یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە و هیوادارین تەنها بابەتێكی رەمزی نەبێت، بەڵكو ببێتە بەشێك لە شێوازی سیاسیی لە عیراق كە كوردێك و بێگومان یەكێتییەك سەرۆك كۆماری ئەم وڵاتە بێت. بە تێڕوانینێك كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە عیراقێكی دیموكراتی و فیدراڵی كە ئێستا هەموو عیراق بەو سیستمە سیاسییە بەڕێوەدەچیت، رۆڵی گەورە لەم بابەتەدا بگێڕێت.

*وەكو سەركردایەتیی ی.ن.ك تا چ رادەیەك هەست بە نەبوونی مام جەلال لە سەركردایەتیكردنی ئەم حزبەدا دەكەن؟ مێژوویەكی فیكری، سیاسی و كاریزمایی بۆ یەكێتیی جێهێشتووە، سەركردایەتی یەكێتی تاچەند دەتوانێت بۆ پڕكردنەوەی بۆشاییەكەی لەسەر رێباز و مانیفێستی ئەم كەسایەتییە بەردەوام بێت؟

نەبوونی مام جەلال نەك تەنها بۆ یەكێتی، بەڵكو لە عیراق و ناوچەكەش زیانێكی گەورە بوو، وەكو پێناسەی بزووتنەوەی چەپ و سوسیالیستی لە دنیادا كە یەكێك لە كەسایەتی و بنەما گەورەكانی لەدەست داوە كە بێگومان كاریگەریی هەبووە لەسەر كوردستان و عیراقیش. یەكێتییەكان پێش هەموو كەسێكی تر پەرۆشی ئەم كەلتوورە گەورەیەن كە مام جەلال بەجێیهێشتووە. بە ڕای من كەلتووری مام جەلال بەو شێوەیەی كە ئەگەر یەكێتییەكان تا (20) ساڵی تر فیكر و تیڕوانینی نوێیان نەبێت. بەو هەموو ئەدەبیات و وتار و مێژووە گەورەیەی كە بۆ ئێمەی بەجێهێشتووە، دەتوانین بەردەوام بین و ژیان لە شوێنێكدا راناوەستێت، باشترین وەفاداریی بۆ مام جەلال پاراستنی دەستكەوت و تێڕوانینەكانییەتی بۆ بزووتنەوەی سیاسی لە كوردستان و عیراق، لە هەمان كاتدا دەوڵەمەندكردن و فراوانكردنێتی.
وەك لە بەیاننامەی سەرۆكایەتیی یەكێتیدا هاتووە، یەكێتی پێویستە جگە لەپاراستنی دەستكەوتەكانی مام جەلال، پەرەی پێدات و دەوڵەمەندتری بكات. چونكە سەرۆكایەتی نوێی یەكێتی تەنها نابێت ئەم دەستكەوتانە بپاریزێت، بەڵكو دەبێت گەشەی پێبدات كە دەتوانێت بەم كارە رۆحی مام جەلال شاد بكات و دڵنیاشی دەكاتەوە كە دوای خۆی پێشمەرگە و تێكۆشەرانێكی بەجێهێشتووە، كە دەرفەتی ئەوە نادات ئەم كانییە روونەی كوردایەتی، دیموكراسیی و نوێبوونەوەی بەردەوام كوێربێتەوە و لە رووبارەكە كوردستانی سەوز ئاو بدات و عیراق و ناوچەكەش لە بەروبوومی ئەو سەوزییەی كوردستان سوودمەند بن.

*لە راگەیاندنی سەرۆكایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا یەكێك لەو خاڵانە كە ئاماژە بەوە دەدات دەرگامان كراوەیە بۆ هەر دۆست و دڵسۆزێك كە بیەوێت لە رێگەی یەكێتییەوە خزمەتی نیشتمانەكەمان بكات، شوێنی شیاو بە كەسی شیاو پڕدەكەینەوە. خەڵك لەم رووەوە زۆرجار گلەیی لە سیستمی حزبی و حكومی دەكات لە خەڵكی شیاو لە شوێنی شیاو نییە. لەلایەكی تریشەوە كرانەوەی ئەم دەرگایە بۆ ئەحزابی سیاسی تریشە، ئەوەی كە چەپكە گوڵەكەی مام جەلال كە بانگەوازی دەكرد بۆ هەموو حزبە چەپ و سۆشیالیستەكان بۆ هاتنە ناو یەكێتی، ئایا سەركردایەتی نوێ دەرگای كراوەیە بۆ ئەوەی هەر حزبێكی سیاسی بیەوێت لە ناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا خەبات بكات؟ هەر كەسێكیش كە شیاو و شایستە بێت، یەكێتی ئامادەیە دەرگای بۆ بكاتەوە؟

سێ تەوەر هەیە لە بەیاننامەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە بانگەوازی سەركردایەتی نوێی یەكێتی بۆ هاوپەیمانێتی و دۆستایەتی لەناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندایە. دەرگای یەكێتی كراوەیە بۆ هەر تێكۆشەرێك كە بیەوێت بەشداریی بكات لەم خەباتە و شوێنی شیاوی خۆی لەم خەباتە وەربگرێت. ئەگەر بمانەوێت شوێنی خەڵك لە ناو پڕۆسەی سیاسی حوكمرانی كوردستاندا بكەینەوە، لە زانكۆ، حوكمرانی و دامەدەزگاكانی حكومەت، دەبێت بیر لەوە بكرێتەوە كە تێكۆشەرەكان شوێنی شیاوی خۆیان وەربگرن لە مەیدانی تێكۆشاندا بۆ ئەوە یەكێتی ئەو ئەركە بەجێ بهێنێت. ئاستی یەكەمی بانگەوازی سەرۆكایەتیی یەكێتی دەرگا كردنەوەیە بۆ هەموو تێكۆشەرێك و لەهەر ئاستێكدا كە بیەوێت لە یەكێتیدا خەبات بكات، ئەم قسەیە روو لە گەنجان و لاوانە كە ئەمڕۆ بەبۆنەی یادی (45) ساڵەی یەكێتی، روو لەم حزبە بكەن و خەباتی تێدا بكەن. ئاستی دووەم: ئەگەر سەرنجی بەیاننامەكە بدەین دەڵێت: ئێمە بۆ هاوپەیمانێتی و دۆستایەتی لەگەڵ هەموو حزب، رەوت و بزووتنەوەیەك كە بیەوێت بەو ئامانجە گشتییانە كە پەیوەندیی بە بەرژەوەندیی كوردستان، راستكردنەوەی حوكمڕانی، لەناوبردنی چەواشەكاریی سیاسی، نەهێشتنی مۆنۆپۆلی سیاسی، ئابووری و هەموو جۆرە ناعەدالەتییەك لە كوردستان هەیە و لەچەند ساڵی رابردوو لەم وڵاتەدا دروستبووە، بگات، بەیاننامەكەی سەرۆكایەتی یەكێتی دەڵێت: دەست دەخەینە ناو دەستی هەر كەس و بزووتنەوەو رەوتێكەوە كە بیەوێت لە رێبازی راستكردنەوەی ئاراستەی حوكمڕانی لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی كوردستاندا بێت كەواتە ئێمە دوو ئاستمان هەیە كە ئەگەر كەسێك بیەوێت بێتە ناو ڕیزەكانی یەكێتی، یەكێتی بە چەترێكی شیاو دەزانێت بۆ خەباتكردن، دەرگامان بۆ ئەم كەسانە كراوەیە. ئاستی دووەم: هەركەسێك پێیوایە شێوەی كاركردنی لە یەكێتیدا و شێوەی نوێكردنەوەی بۆ یەكێتی بۆئەوەی ببێتەوە بە حزبی خەڵك، بۆ مسۆگەركردنی ئەو هاوپەیمانی و دۆستایەتییە. یەكێتییەكان سەرەڕای تێكۆشان و ماندووبوونی زۆریان، بەڵام لەو باوەڕەدان مەیدانی خەبات هێشتا پەراوێز و دەرفەتی تری ماوە بۆ ئەوەی خەڵكی نوێ لەخۆ بگرێت. هەر حزب، بزووتنەوە، كەس و لایەنی سیاسی كە پێیخۆشە لە خەبات و بانگەوازی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا بەشداربێت، یەكێتی دەستی هاوكاریی بۆ درێژ دەكات، ئەو كەسانەش كە دەیانەوێت لە رێگەی حزب و بزووتنەوەی خۆیانەوە بەشداریی بكەن لە خەباتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا، ئێمە بە دڵێكی گەرمەوە پێشوازیی لێدەكەین.

*لەم بەیاننامەیەدا چەمكی (خەباتی مافەكان) باس كراوە، مەبەستی سەركردایەتیی یەكێتی لە (خەباتی مافەكان) چییە؟

ئەمە بەشی سێیەمی بانگەوازی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە، كە روو لە كۆمەلانی خەڵكی كوردستانە، داخوازییەكانی خەڵك، خەباتی پیشەیی، ناڕەزایەتی خەڵك، پێداویستییەكانی خەڵك كە وەكو ئەم ماوەیە بە دژایەتی لەگەڵ كەرەنتینە كردن بۆ پەتای كۆرۆنا روویدا، نەك بۆ ئەوەی خەڵك دژی رێكارە تەندروستییەكان بێت بەڵكو بۆئەوەی كە ژیان و باری ئابووریی خەڵك پەكی كەتووە. ئەمە بانگەوازێكە كە حكومەتی هەرێمی كوردستان، دەسەڵاتی سیاسی و خۆجێیەكانیش بیر لەوە بكەنەوە كە شێوازێكی باش بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەو خەڵكە لەم دۆخە بكەنەوە. ئەم دۆخە لە ئاستی هەموو دنیا و وڵاتانی پێشكەوتوو كاردانەوەی دروست كردووە و كاریگەریی هەبووە. یەكێتی حیزبێكی سۆسیال دیموكراتە، خاڵێكی زۆر گرنگە، لە چەند ساڵی ڕابردوو زۆر كەس وتویانە سۆسیال دیموكرات لە ناو یەكێتی بایەخ و پێگەی نەماوە و پیادە ناكرێت، جەختكردنەوەی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لە بەیاننامەیەكدا لەسەر نوێبوونەوە و گەنجایەتی و سۆسیال دیموكراتی. وەفادارییەكی زۆر گرنگە بۆ بەرنامەیەك كە یەكێتی (45) ساڵە داوای دەكات و مام جەلال ئاڵاهەڵگری بووە، تەنانەت لەو كاتەی كە بزووتنەوەی چەپ زۆر گرنگی بە سۆسیال دیموكرات نەدەدا، بەڵام سۆسیالیستێكی واقیعی و شێوەیەك لە بەشداری نەرمی خەڵك لە پڕۆسەی گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی كە یەكێتی نیشتمانی كوردستان باوەڕی پێیبووە، جەختكردنەوەی سەركردایەتی نوێی یەكێتی لەسەر چەمكی سۆسیال دیموكرات ئازایەتییەكی زۆر گەورەیە كە ئەگەر باسی ئەم بابەتەش نەكرایە دەیانتوانی بابەتی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی باس بكەن و بیخەنەڕوو. ئەم بابەتە پێدانی چوارچێوەیەكی رێكخراوەییە بۆ (خەباتی مافەكان) كە هەر توێژ و گروپێك كە داوای مافەكانی دەكات یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە بەجێهێنانی بەشدار و پێشەنگ بێت بۆ ئەو بۆشاییە سیاسییەی كە لە چەند ساڵی رابردوودا دروستبوو جارێكی تر دروست نەبێتەوە.
یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەیەوێت بڵێت: بەو رادەیە كە ئێمە بەشدارین لە حكومەت و پڕۆسەی سیاسی حكومەت، بەڵام دەبێت بەشێك بین لە خەباتی مافەكان پێش ئەوەی جەخت لەسەر یاسا و سیستەمی سیاسی بكرێتەوە، مافەكان لەبەرچاو دەگیرێت.

*سەبارەت بەو بابەتانەی كە پێوەندیی بە ژیانی شەخسیی خەڵكەوە هەیە، پرسی ئازادییەكانە، دیموكراتیزەكردنی كۆمەڵگە كە پەیوەندیی راستەوخۆی بە میدیا، راگەیاندن و مەكتەبی راگەیاندن هەیە، كە ئێستا ئێوە لەم مەكتەبەدان و ئەندامی سەركردایەتی ی.ن.ك-ن و سەرنووسەری رۆژنامەی كوردستانی نوێ بوون، هەموو ئەمانە گرنگن، زۆرجار لە نەیارە سەرسەختەكانی خۆشمان بیستووە كە دەڵێن: پرسی ئازادیی بۆ یەكێتی گرنگە و فەزای ئازادیی كراوەیە و خەڵك بۆی هەیە قسە بكات، دەتوانین بڵێین: ئەمە میرات و سەروەریی مام جەلالە كە بۆ یەكێتی جێهێشتووە. یەكێتی لەم كۆمەڵگەیە چۆن دەست بەم میرات و سەرمایەیەوە دەگرێت؟ ئەوەی كە ئاماژەت بەوەدا نوێبوونەوە دەبێت لەناو كۆمەڵگەشدا بێت و یەكێتیی ئەفراندنی نوێ بكات، ئەمە چۆن رێكدەخەنەوە؟ زیاتر فەزای ئازاد بخوڵقێنن و خزمەتی ئەو دەنگانەی كە دەنگی ناڕازین بكەن، بەڵام رەخنەگری جددی و دڵسۆزی ئەم وڵاتەن، رەنگە لە ئەدای راگەیاندن، حزب و پڕۆسەی سیاسیی یەكێتی ناڕازی بن، میكانیزمی سەركردایەتی یەكێتی بۆ ئەم مەبەستە چییە؟

ئێمە بەردەوام پێداگریمان لەسەر ئەم بابەتە كردووە و راگەیاندنی یەكێتیش هیچ كات حاشای لێ نەكردووە، بەڵام لایەنی زۆر گرنگی ئەم بابەتە ئەوەیە كە گەشەكردنێك زۆر كە راگەیاندنی هەرێمی كوردستان بەخۆیەوە دەیبینێت، یەكێتی بەشدارێكی راستەقینەیە لەم گەشەكردنە. فەزای ئازادیی سیاسی كە یەكێتی خەباتی بۆ كردووە و لە كوردستان بەرهەم هاتووە چ لەو ناوچانەی كە دەڵێن لەژێر حوكمڕانی یەكێتیدایە و چ لە كۆی پڕۆسەی سیاسی كوردستان بەهۆی بەشداریی یەكێتی و تا رادەیەك هاوسەنگیی سیاسی یەكێتی كە پێداگریی لەسەر دەكەین، یەكێتی رۆڵی بەرچاوی هەیە لە فەراهەمكردنی ئەم فەزا ئازادە كە ئێستا لە كوردستاندا هەیە، واتا ئازادیی سیاسی، میدیایی و رۆژنامەگەری.

لە لایەكی ترەوە بەشی زۆری ئەو پێداگرییەی كە بەداخەوە لەچەند قۆناغێكدا بەرۆكی یەكێتی گرتووە، تا ئەم كاتەش كارەكتەری هەرە سەرەكی و دیاری میدیاكانی كە مینبەری سیاسیی جیاجیا لە كوردستان دەگەشێننەوە و تێیدا بەشدارن و رۆڵی بەرچاو دەگێڕن، بە شانازییەوە كە یەكێتین و بەداخەوەش كە بەهۆی كەموكوڕییەك كە لە شێوەی بەڕێوەبردن و ئەدای دامەزراوەكانی یەكێتی هەبووە، نەمانتوانیووە ئەم دەستكەوتانە لە مینبەرەكانی خۆمانەوە بپارێزین.

ئەمە شتێكی گرنگ و بەرچاو نییە لە كۆی دیمەنە گەورەكە كە ئازادیی لە كوردستان و بە تایبەت ئازادیی لە ناوچەكانی یەكێتی فەراهەم و بەردەوامە.
زۆرجار بۆئەوەی یەكێتی داكۆكیكاری بەردەوام بێت لەم ئازادییە، زیانی زۆری بەركەوتووە. زۆربەی حزبە سیاسییەكانیش كە دەگەنە دۆخێكی ئارام، دەڵێن بەبێ یەكێتی ئەم ئازادییە بەرجەستە نابێت. رەنگە ئەوەی كە بە ئاشكرا دانی پێدا نانێن بۆ ئەوە بگەڕێتەوە كە بۆ حزبی سیاسی تر گونجاو نەبێت دان بەو راستییەدا بنێت كە حزبێكی جگە لەخۆی بەرهەمەكەی بچنێتەوە. بەڵام هەست بەوە دەكەن كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان پارێزەری ئەو رێژە ئازادییەیە كە لە كوردستان هەیە و دەمانەوێت فراوانتری بكەین، بەڵام بۆ پاراستنی ئەم ئازادییە یەكێتی خۆی، چ وەكو حزبی سیاسی لە دەستپێشخەرییە بەردەوامەكانی چ وەكو راگەیاندنی سیاسیی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان دەبێت بێتە ناو مەیدانەكە. بۆ بەدەستهێنانی ئەو چەمكانەی كە بۆ ئازادی هەیە واتا ئازادیی بەرپرسیارانە و هاوسەنگ، ئازادییەك كە پۆپۆلیستی نییە، یەكێتی نیشتمانی كوردستان دەبێت چەمكەكەنی لەم رووەوە زاڵ بكاتەوە. بەو مانایە كە جارێكی تر ئەم ئازادییە بچەسپێنێت نەك بیسەپینێت، دەبێت بە شێوەیەكی ئازادیخوازانە و دادپەروەرانە بێت. ئەگەر لەداهاتوودا هەر كەموكوڕییەك لە ئازادیدا هەبێت یان لە خراپ بەكارهێنانی ئازادیی لە میدیا و پڕۆسەی سیاسی، هۆكارەكەی ئەوەیە كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ ئەم ئازادییەی كە فەراهەمی كردووە بەشداریی بكات لە رێكخستنی ئەم ئازادییە. فراوانكردنی ئازادیی باشترین چارەسەرە بۆ كەموكوڕییەكانی ئازادیی نەك كەمكردنەوەی ئازادی.

*قسەیەكی نوخبەی كۆمەڵگە، رۆژنامەنووسان، میدیاكاران و خەڵكیشە، كە دەڵێن: لەهەر شوێنێك دیموكراسی هەبوو بەو واتایەیە كە یەكێتی لەوێیە. لە هەر شوێنێكیش نەبوو، واتا یەكێتی لەوێ نییە. سەرنجی ئێوە چییە؟

بەرژەوەندیی یەكێتی وەكو حزبێكی سیاسی لەوەدایە كە لەهەر شوێنێك بین، دەبێت خەبات بكەین بۆ ئازادیی و دیموكراسی بۆ ئەوەی لەهەموو شوێنێك هەبێت. واتا نابێت تەنها لە زۆنی سەوز و ناوچە ئازادكراوەكانی شۆڕش بێت، بەڵكو دەبێت یەكێتی خەبات بكات لە هەموو شوێنێك بۆ ئازادیی ‌و دیموكراسی و پێداگری لەسەر بكات. ئەوەی كە تەنها لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی یەكێتی ئەم ئازادییە هەبێت، بە واتای هەڕەشەیەكە بۆ یەكێتی كە ئەگەر یەكێتی نەما، ئەو ئازادییەش لەناودەچێت، هیوادارم هیچ كات ئەو رۆژە نەبینین كە یەكێتی نەمێنێت، بەڵام نامانەوێت ناوچەكانی یەكێتی كۆمۆنی ئازادیخوازی بێت، بەڵكو دەبێت هەموو كوردستان و ئەو ژینگە سیاسییەی كە كوردستان و عیراق تێیدا دەژی، دیموكراسی و ئازادیی تێدا بەردەوام بێت.

print

 455 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*