سەرەکی » دۆسێ » ئەنجومەنی ئاسایش:ئەمریكا ڤیتۆ لە دژی پڕۆژە بڕیارەكەی میسر بەكاردەهێنێت

سورە لەسەر ئەوەی قودس ببێتە پایتەختی ئیسرائیل

ئەنجومەنی ئاسایش:ئەمریكا ڤیتۆ لە دژی پڕۆژە بڕیارەكەی میسر بەكاردەهێنێت

ولایەتە یەكگرتووەكان مافی «ڤیتۆ»ی لە ئەنجومەنی ئاسایش بەكارهێنا بۆ لەگەڕخستنی ئەو پرۆژە بڕیارەی كە لەلایەن میسرەوە پێشكەشكرابوو لەبەرانبەر بڕیارەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كە شاری قودسی وەك پایتەختی ئیسرائیل ناساندبوو.
14 دەوڵەت لە كۆی 15 دەوڵەتی ئەندامی هەمیشەیی لە ئەنجومەنی ئاسایش، پشتیوانیان لە رەشنوسی ئەو پرۆژە بڕیارە كرد كە داوای دەكرد نێردە دیپلۆماسییەكان بۆ قودس نەگوازرێنەوە. بەڵام ولایەتە یەكگرتووەكان مافی «ڤیتۆ»ی لە دژی بەكارهێنا.
نیكی هایلی نوێنەری ئەمریكا لە نەتەوە یەكگرتووەكان، دەنگدانەكەی بە «سوكایەتیپێكردنێكی لەبیرنەكراو» وەسف كرد.
لەسەرەتای مانگی كانوونی یەكەمی 2017، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بڕیارێكی پەسەند كرد كە شاری قودس وەك پایتەختی ئیسرائیل دەناسێنێت، ئەو بڕیارەش ناڕەزاییەكی فراوانی لەنێو وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی لێكەوتەوە.
لە 18ی كانوونی یەكەمی 2017، 14 دەوڵەت لە كۆی 15 دەوڵەتی ئەندامی هەمیشەیی لە ئەنجومەنی ئاسایش، پشتیوانیان لە رەشنوسی ئەو پرۆژە بڕیارە كرد كە داوای دەكرد نێردە دیپلۆماسییەكان بۆ قودس نەگوازرێنەوە. بەڵام ولایەتە یەكگرتووەكان مافی «ڤیتۆ»ی لە دژی بەكارهێنا.
نوێنەری هەمیشەیی واشنتۆن لە نەتەوە یەكگرتووەكان لەپاش رێگریكردنی لە رەشنوسی پرۆژە بڕیارەكەی میسر كە لەلایەن 14 دەوڵەوە پشتیوانی لێكرا رایگەیاندبوو»پشتیوانییەكە نمونەیەكی ترە لەسەر ئەوەی كە نەتەوە یەكگرتووەكان بەهۆی ململانێی عەرەب- ئیسرائیلەوە زیاتر زیانی پێدەگات وەك لەوەی سودمەندبێت».
هەر لەو چوارچێوەیە و لەلایەكی ترەوە كۆشكی سپی، دواخستنی سەردانەكەی مایك بنس جێگری سەرۆكی ئەمریكای بۆ ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، راگەیاندبوو.
ریاز مەنسور باڵێوزی فەلەستین لە نەتەوە یەكگرتووەكان، ئاماژەی بەو بانگەشەیەی سەركردایەتی فەلەستینی كردبوو بۆ كۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، تا كۆبوونەوەیەكی بەپەلە سازبكات.
بە هەمان شێوە لە 18ی ئەم مانگەدا ریاز مالیكی وەزیری دەرەوەی فەلەستینیش لە رامەڵڵا بە رۆژنامەوانانی راگەیاندبوو كە داوای كۆبوونەوەیەكی بەپەلە دەكەن لەماوەی 24 كاتژمێری داهاتوو.
دۆخی قودس بە گەورەترین خاڵی ناكۆك دادەنرێت لە ململانێی فەلەستین – ئیسرائیل.
بنیامین نەتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لای خۆیەوە، سوپاسی هایلی كردبوو بۆ بەكارهێنانی مافی «ڤیتۆ»لەدژی ئەو پرۆژە بڕیارەی پێشكەش بە ئەنجومەنی ئاسایش كرابوو بۆ رێگرتن لە گواستنەوەی نێردە دیپلۆماسییەكان بۆ شاری قودس.
نەتانیاهۆ لە تویتێكدا لە ئەژماری خۆی لەسەر تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر نوسیبووی»سوپاس بۆ خاتوو هایلی،مەشغەڵی رووناكی هەڵكرد و تاریكی نەهێشت، سوپاس بۆ سەرۆك دۆناڵد ترەمپ و سوپاس بۆ نیكی هایلی».
رەشنوسی ئەو پرۆژە بڕیارەی لەلایەن میسرەوە بەسەر وڵاتانی ئەندام لە ئەنجومەنی ئاسایش دابەشكرابوو، داوای دەكرد رێگری بكەن لە گواستنەوەی نێردە دیپلۆماسییەكان بۆ قودس، هەروەها بەپێویستی زانیبوو هەموو بڕیارە تاكلایەنەكان لەبارەی دۆخی شارەكەوە، نەكرێتە یاسا و هەڵبوەشێنرێتەوە.
ئیسرائیل لە ساڵی 1967دا قودسی شەرقی داگیركرد، و تەواوی شارەكەی بە پایتەختێكی دابەشنەبووی خۆی دانا.
زۆرێك لە بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان، داوایان لە ئیسرائیل كردبوو، لەو ناوچانە پاشەكشەبكات كە لە جەنگی 1967دا داگیری كردوون، جەختیشیان لەسەر پێویستی كۆتایهێنان بە داگیركاریی ئەو خاكانە كردبۆوە.
لە مانگی كانوونی یەكەمی ساڵی رابردوو، ئەنجومەنی ئاسایش رەزامەندی لەسەر بڕیارێك دەربڕی كە دان بە هیچ هەمواركردنێكدا نانرێت بۆ هێڵەكانی چواری حوزەیرانی 1967، لەنێوانیاندا ئەو هێڵانەی پەیوەندییان بە قودسەوە هەیە، جگە لەوانەی لەڕێی دانوستانە هاوبەشەكانەوە رێكەوتنیان لەسەر دەكرێت.

سەردانەكەی بنس بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دوادەخرێت
پێشتر بڕیاربوو مایك بنس جێگری سەرۆكی ئەمریكا سەردانی ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بكات و لەو سەردانەشدا شاری قودس بەسەر بكاتەوە، بەڵام كۆشكی سپی لە 18ی كانوونی یەكەمی 2017، خواستنی سەردانەكەی بنسی بۆ ناوچەكە راگەیاند.
وابڕیاربوو جێگری سەرۆكی ئەمریكا لە سەردانی میسر و ئیسرائیل بكات، بەڵام ئەو سەردانە بۆ ناوەڕاستی مانگی كانوونی دووەمی داهاتوو دواخرا، تا بواری ببێت لەحاڵەتی دەنگدان لە ئەنجومەنی پیران دەنگ لەسەر ئەو پرۆژە یاسا بدات كە بۆ چاكسازیكردن لە باجەكاندا بۆ ئەنجومەنەكە پێشنیاركراوە.
بەپێی ئاژانسی رۆیتەرز، بەرپرسێكی باڵا لە ئیدارەی ئەمریكایی رایگەیاندووە»دەنگدان لەسەر پرۆژە یاسای باجەكان لە دۆخێكی باشدایە، بەڵام نامانەوێت سەركێشی پێوە بكەین».
ئامادەنەبوونی سیناتۆر جۆن مەكین كە گەڕاوەتەوە بۆ ئەریزۆنا بۆ بەردەوامبوون لەسەر وەرگرتنی چارەسەر بۆ نەخۆشی شێرپەنجە، وادەكات كۆمارییەكان زۆرینەیەكی كەمبن لە ئەنجومەنی پیران.
بەهۆی شكستی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تێپەڕاندنی زۆرێك لە ئاستەنگەكانی یاسادانان و پەسەندكردنی پلانەكان، ئەو یاسایە بۆ زامنكردنی بنكەی جەماوەریی و سیاسی ئەو گرنگ و بنەڕەتییە.
بە وتەی بەرپرسەكەی ئیدارەی ئەمریكا»هەندێك لە ئەندامانی ئەنجومەنی پیران ناتوانن دەنگ بدەن، بۆیە جێگری سەرۆك پێوایە گرنگ لەوێ‌ ئامادەبێت».
ژمارەیەك لە بەرپرسانیش، رەتیانكردبۆوە بڕیاری دواخستنی سەردانەكەی بنس بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بەهۆی ئەو تەوژمی خۆپیشاندانانەوە بێت كە لەدوای ناساندنی قودس بە پایتەختی ئیسرائیل و بڕیاری گواستنەوەی باڵێوزخانەی وڵاتەكەی لە تەلئەبیبەوە بۆ شارەكە، ناوچەكەی گرتبۆوە.
بڕیارەكەی ترەمپ بۆ ناساندنی شاری قودس بە پایتەختی ئیسرائیل، تەوژمێك خۆپیشاندانی ناڕەزایی لێكەوتەوە، زۆرێك لە سەركردە فەلەستینییەكان و سەركردە ئیسلامی و قیبتییەكانیش رەتیانكردبۆوە چاویان بە نس بكەوێت لەو سەردانەیدا كە بڕیار وابوو لە 19ی ئەم مانگە بۆ ناوچەكە ئەنجامی بدات.
پێشتر مەحمود عەباس سەرۆكی فەلەستین، داوای لە بزوتنەوەی فەتج كردبوو، خۆپیشاندانی ناڕەزایی لەكاتی سەردانەكەی بنس بۆ وڵاتەكەیان رێكبخەن.
لە 18ی كانوونی یەكەمی 2017، ولایەتە یەكگرتووەكان مافی «ڤیتۆ»ی لە ئەنجومەنی ئاسایش بەكارهێنا بۆ لەگەڕخستنی ئەو پرۆژە بڕیارەی كە لەلایەن میسرەوە پێشكەشكرابوو لەبەرانبەر بڕیارەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا كە شاری قودسی وەك پایتەختی ئیسرائیل ناساندبوو.
14 دەوڵەتیش لە كۆی 15 دەوڵەتی ئەندامی هەمیشەیی لە ئەنجومەنی ئاسایش، پشتیوانیان لە رەشنوسی ئەو پرۆژە بڕیارە كرد كە داوای دەكرد نێردە دیپلۆماسییەكان بۆ قودس نەگوازرێنەوە. بەڵام ولایەتە یەكگرتووەكان مافی «ڤیتۆ»ی لە دژی بەكارهێنا.
لە سەرەتای ئەم مانگەدا دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، بڕیاری ناساندنی شاری قودسی بە پایتەختی ئیسرائیل پەسەند كرد و بڕیاریدا لەچەند ساڵی دادهاتوو، باڵێوزخانەی وڵاتەكەی لە تەلئەبیبەوە بۆ شارەكە بگوازێتەوە، ئەوەش تەوژمێكی ناڕەزایی لەنێو جیهانی عەرەبی و ئیسلامی لێكەوتەوە.
دوابەدوای ئەو بڕیارە، وەزیرەكانی دەرەوەی وڵاتانی عەرەب، لە كۆبوونەوەیەكی نائاساییدا لە بارەگای رێكخراوی كۆمكاری عەرەبی، هەنگاوەكەی واشنتۆنیان بە نەشیاو لەقەڵەمدا و رەتیانكردەوە بڕیارەكە خزمەت بە پرۆسەی ئاشتی عەرەب- ئیسرائیل بكات.
لە 13ی كانوونی یەكەمی 2017ش، ئەردۆغان لە شاری ئیستەنبوڵ میوانداریی لوتكەی كۆبوونەوەی نائاسایی رێكخراوی هەماهەنگی ئیسلامی كرد كە ئامانج لێی گەڵاڵەكردنی هەڵوێستێكی یەكگرتووی وڵاتانی ئیسلامی بوو بەرانبەر بە بڕیارەكەی ترەمپ، لە بەیاننامەی كۆتایی ئەو لوتكە ئیسلامییەشدا، داوا لە كۆمەڵی نێودەوڵەتی كرا، دان بە قوسی شەرقیدا بنێت وەك پایتەختی دەوڵەتی فەلەستینی، و «ئاشتییەكی دادپەروەرانە و هەمەلایەن لەسەر بنەمای چارسەری دوو دەوڵەت بهێنرێتەدی».
سەكردەكانی دەوڵەت و حكومەتە بەشداربووەكان لە لوتكەی رێكخراوی هەماهەنگی ئیسلامی، «بە توندی بڕیاری تاكلایەنە و نایاسایی: دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكایان ئیدانەكرد كە شاری قودسی بە پایتەختی ئیسرائیل ناساندبوو.
بەشداربوان بڕیارەكەی ترەمپیان بە «هەڵوەشاوە و پوچ و دەستدرێژی بۆسەر مافی مێژوویی و یاسایی و سروشتی و نیشتمانی گەلی فەلەستین و لەباربردنی هەموو هەولًَەكانی بەدیهێنانی ئاشتی» وەسفكردبوو.
هەروەها بڕیارەكەی سەرۆكی ئەمریكایان بە خزمەتكردن بە توندڕەوی و تیرۆر لەقەڵەمدابوو كە بە گوتەی ئەوان وەك لە بەیاننامەكەدا ئاماژەی پێكرابوو «هەڕەشە لەسەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی دروست دەكات».

 207 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*