سەرەکی » کەلتوور » مێژووی كتێبخانەكانی سلێمانی لە بابانەوە تا راپەڕین

مێژووی كتێبخانەكانی سلێمانی لە بابانەوە تا راپەڕین

شاهۆ عوسمان سەید قادر

كتێبخانەكانی سلێمانی گرنگییەكی بەرچاویان هەبووە لە جوڵانەوە ‌و بزاوتی ڕۆشنبیری ‌و مەعریفی لەم شارەدا، لەسەرتادا كتێبخانەكان تایبەتی بوون ‌و خاوەنەكانیان چەندین كەسایەتی دیاری سەردەمی خۆیانبوون لەمیرانی بابان، یاخود كەسانی زانا‌ و دانا ‌و پیاوە ئاینیەكان كتێبخانەی تایبەت بەخۆیان هەبووە لە مزگەوت‌ و خانەقا و ماڵەكانیاندا.

یەكەم: درێژەپێدەری كتێبخانە لە سەردەمی میرانی بابان ‌و مەلیك مەحمود تاكو راپەڕین:
لە سەردەمی فەرمانڕەوایی میرانی بابان كتیب‌ و دەستنووسەکانیان كۆكردۆتەوە، ئەوەی جێگەی ئاماژەیە میرانی بابان نزیكەی سەد ساڵ لە قەلاچوالاندا فەرمانداریان كردووە، لەو ماوەیەدا كۆمەڵیك نوسراو ‌و كتێبی ئەو سەردەمەیان كۆكردۆتەوە ‌و ئەو كتیبانەش لەحوجرەكاندا وەكو پرۆگرامی خوێندن بەکارهێنراون. هەروەها لە كاتی نەمانی میرانی بابان لەم شارەدا راستەوخۆ حكومڕانی دەوڵەتی عوسمانلی دەستی پێكردووە، بەڵام كتێبخانەكە هەروەك خۆایان ماونەتەوە. بەهەمان شێوە لە سەردەمی حكومەتی شێخ مەحمود ‌و هاتنی ئینگلیز ‌و دەیان ساڵی حوكمڕانی دەوڵەتی عیراقی ئەم جۆرە كتێبخانەیە هەر هەبووە.

هەرچۆن میرانی بابان بەیاخیان بە خوێندەواری‌ و حوجرە و مزگەوت داوە ئەواش بۆ پێداویستی زانستی مامۆستا و قوتابیەكان‌ وخودی خۆیان كتێب ‌و دەستنوس ‌و پەڕاویان دابینكردووە. دەكرێت بڵێین مێژووی ئەم كتێبخانەیە لەساڵی 1784ز دەست پێدەكات، كاتێك لەلایەن ئیبراهیم پاشای بابانەوە، كە ئەو ساڵە گواستنەوەی دەسەڵاتی بابانەكانە لە قەڵاچوالانەوە بۆ سلێمانی بووە، لەگەڵ درووستكردنی مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی شوێنێكی تایبەتی لەناو ئەم مزگەوتەدا بۆ كتێبخانە دیاری كراوە. لەهەمان كاتدا كتێب‌ و سەرچاوەكانی كتێبخانەكەیان لە قەڵاچوالانەوە گواستۆتەوە بۆ سلێمانی لەگەڵ گواستنەوەی كۆی دامودەزگای دەسەڵات‌ و فەرمانڕەوایەتیاندا.

لەوسەردەمەدا لە كتێبخانەكەدا نزیكەی(6000)شەش هەزار دەستنووسی بەنرخ و كەم وێنەی تێدابووە، كە زۆرینەی دەستنووسەكان بەدەستی نووسەر و دانەرەكانی نووسراون، بەجۆرێك چەند پەڕتوكێكی تێدابووە كەوێنەی دووەمی نەبووە و تەنها یەك دانەی ئەسڵی هەبووە لە جیهاندا و ئەویش لەم كتێبخانەیەدا دەست كەوتووە. ئەوەی جێگەی ئاماژەیە دەستنووسەكان بەزمانەكانی عەرەبی، فارسی، توركی، كوردی نووسراون زۆربەی ناوەرۆك‌ و بابەتەكانی لەزانستەكانی»نحو، صرف، حدیپ، الفقە، اصول الفقە، علم الكلام، بیان، بلاغە، فلسفە، فلكیات، دوعا، ادب، معرفە، وفق ،وچع،مناڤرە، گب نبوی..».

ئەوەی جێگەی ئاماژەیە لەناو دانەری ئەم دەستنووسانەدا نزیكەی 60 كەسایەتی لە نووسەر و دانەری كوردی تێدایە وەكو»مەلا ئەبوبەكری مصنف، شێخ مارفی نۆدێی، كاك ئەحمەدی شێخ، مەلا ئەبوبەكری میرزا ڕۆستەمی، مەلا عەبدوڵای بێتوشی…».

واتە ئەو دەستنووس‌ و كتێبانە كە لە قەلاچوالانەوە هینراون‌ و پاشان بە هەوڵی شیخ مارفی نۆدێی چەندین سەرچاوەی تری بۆ دابینكردووە، تاكو كۆچی دوای ئەم زانایە لەساڵی 1837. لەدوای ئەو كاك ئەحمەدی شێخ ئیدارەی داوە ‌و كتێب‌ و سەرچاوەی باشی بۆ پەیدا كردووە ‌و ئەم كەسایەتییە خۆی نووسەرێكی بەتوانای دنیای ئیسلامییە، چەندین دەستنووسی خۆی بەجێهێشتووە لەو كتێبخانەیەدا. تاوەكو كۆچی دوای كاك ئەحمەدی شێخ لە ساڵی 1888. لەو ماوەیە بەدواوە چەندین مەلا و زانا و قازی شار ئیشوكاری ئەم كتێبخانەیەیان بەڕێكردووە.

بەڵام شۆرش‌ و بەرخودانی شیخ مەحمود‌ و داگیركاری ئینگلیز بۆ سلیمانی زەرور و زیانی گەیاندووە بەم كتێبخانەیە كە دۆستانی ئینگلیز بە مۆڵكی ماڵی شیخ مەحمودیان زانیووە بۆیە بەر هێرشی تاڵانی ‌و سووتان كەوتووە، تەنها ئەوانەی ماوەتەوە كە لە ناو گومەزی مزگەوت‌ و چەند ماڵیكدا شاراوەتەوە..

كتێبخانەكە بەهۆی بارودۆخی ناهەمواری كوردستانەوە، بەداخەوە زیانی گەورەی پێگەیشتووە و دەستی زەرەرمەندی ئینگلیزەكان ‌و پیاوەكانی پێگەیشتووە، لە ساڵی 1919 كتیبەكان لەناو مزگەوتی گەورە بەرەوڕوی سوتان‌ و فەوتان بۆتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا توانراوە كتێبخانەكە بپارێزرێت‌ و بهێڵرێتەوە.

بەڵام پاش كۆچی دوایی شێخ مەحمودی نەمر دەستنووسەكان بێ‌ نازبوون‌ و زیاتر دەستی ناحەز و خراپەكارانیان گەیشتۆتێ‌‌ و بەشێوەیەك لەو (شەش هەزار) دەستنووسە نایابە، تەنها (500) پێنج سەد دەستنووسی ڕزگاری بووە و ماوەتەوە. كتێبخانە پاش كۆچی شێخ مەحمودی نەمر واتە لە ساڵی 1956وە بەو شێوەیە ماوەتەوە بێ‌ خزمەتكردنی فەرمی ‌وهاوكاری كردنی لە پاراستن ‌وگەشەپێدانی تا ساڵانی حەفتاكان، بگرە زەبر و فەوتاندنی بەركەوتووە.

پاشان بۆ ئەم كتێبخانەیە لیژنەیەكی باڵا لە دیوانی وەزارەتی ئەوقاف پێكهاتووە‌و ئەم كتێبخانەیەی وەكو كتێبخانەی ئەوقاف مەركەزی سلیمانی بەفەرمی ناساندووە لەساڵی1978. هەرلەناو مزگەوتی گەورەدا ماوەتەوە‌و مەلا»مەحمود ئەحمەد»یەكەمین بەڕیوەبەری فەرمی بووە هەتا وەكو ساڵی 1993، بەڵام تاوەكو هاوینی ساڵی 1982 كتێبخانەكە لەناو مزگەوتی گەورەدا بووە پاشان گواستراوەتەوە بۆ بەشێك لەتەلاری مزگەوتی»سەیدحسن»لە گەڕەكی سابوونكەران لەنێوان شەقامی سابونكەران‌وگۆران، لەپایزی2007 گواستراوەتەوە بۆ سەر شەقامی بازنەی مەلیك مەحمود. لە ساڵی 2002 تاوەكو 2020 مامۆستا جەمیل محمەد فرج بەرێوەبەری بووە.

وەكو ئەوەی سەرچاوەی بنەڕەتی كتێبخانەی ئەوقاف پێكهاتووە لە سەرچاوەی مزگەوتی گەورەی شارو مزگەوتەكانی تری ئەم ناوچەیە، واتە دەستوونوس ‌و كتیبەكانی ئەم كتێبخانەیە ئەرشیفی هەر كتێبخانەیەكی ئەو سەردەمەیە كە لەناو شارو دەرەوەی شار هەبووە، كۆكراوەتەوە‌و لێرە پاریزراوە بە ناوی شوێن یان خاوەن كتێبخانەكەوە، وەكو ئەوەی كتێبخانەی بابانەكان كە 450 دەستنووسە‌و بەناوی كتێبخانەی بابانەكانەوە «قەڵاچوالان»ە وە پارێزراوە لە كتێبخانەی ئەوقاف دانراوە.

وەكو كتێبخانەی مزگەوتی»تەوێڵە»كە 70 دەستنووسی لێپارێزراوە، كتێبخانەی بیارە كەسەرچاوەكانی 400 دەستنووسە، كتێبخانەی سوورداش كەبڕی 3 دەستنووسی ماوەتەوە ‌و پارێزراوە، ژمارەیەك سەرچاوەی كتێبخانەی مزگەوتی بێتوش… توانراوە لە سەرەتادا نزیكەی 3000 سەرچاوەی لەجۆری دەستنووس»دەستوخەت» كۆكرێتەوە‌ و تاكو ئێستا لەم كتێبخانەیەدا پارێزراوە.

ئەم كتێبخانەیە ئێستا دەستنووسەكانی سەردەمی میرانی بابانی تێدایە و تاكە كتێبخانەی فەرمیە كە خاوەنی دەستنووسە لەسەر ئاستی پارێزگای سلێمانی‌و هەرێمی كوردستان. كە تەمەنی ئەم دەستنووسانە دەگەڕێتەوە بۆ نزیكەی 600-730 ساڵ پێش ئێستا.

كتێبخانەی ئەوقافی سلێمانی مەركەزی لە ساڵی 1978 دامەزراوە‌و ئیستادا یەكێكە لەدیارترین و دەوڵەمەندترین كتێبخانەكانی هەرێمی كوردستان نزیكەی»30000»سی هەزار سەرچاوەی هەیە، بە زمانەكانی كوردی، عەرەبی، ئینگلیزی، فارسی، توركی.

دووەم: هەوڵی تاكەكەسی ‌و گرووپ ‌و رێكخراو لە كاری كتێب فرۆشی‌ و كتێبخانەیی
گەربگەڕێنەوە بۆ چۆنییەتی دەسكەوتنی كتێب لەم شارەدا جگە لە كتێبخانەی مزگەوتەكان «ئەوقاف» لەو مەبەستەی هەمانە وەكو سەرچاوە ئاماژە دەكەین بەوەی كەهاتووە لە ژمارە 89 ی هەفتەنامەی «پیشكوتن»ی رۆژی 5 جینویری ساڵی 1922: كەتیایدا ئاماژە بەوەكراوە كە دوكاندار»قادرئاغای عەتار» كتێبفرۆشی كردوە ‌و كتیبی بەزمانەكانی توركی ‌و عەرەبی‌ و فارسی لادەستكەوتووە، هەروەها رۆژنامەكانی ئەو سەردەمەی بەغدای هەبووە ‌و تەنها خوێندنەوەی ئەو سەرچاوانە نرخی بەعانەیەك بووە.

لەكاتێكیشدا كەدیوانی مەحوی چاپكراوە لەسەردەمی سۆندا لەچەند ژمارەیەكی پێشكەوتن ئاماژەكراوە كە هەركەسێك دەیەوێت ئەوا لای «قادرئاغا» دەست ئەكەوێت بۆ فرشتن.

هەروەها دوكاندار»رەوف ئەفەندی موسلی» لەراستەگوزەری سەر بازاڕ كتیب فرۆشیكردووە. هەروەها «مەلاعەلی صحاف» كتێبی فروشتووە‌ و كاری تەجلیدی كردوە لەخانەكەی تەنیشت قەیسەری نەقیب ‌و كوڕەكەی»مەلا عزیز» تاكو سەرەتای ساڵانی نەوەدەكان هەر لەهەمان شوێندا ئەم كارەی كردووە.

واتە كاری تەجلید ‌و صیانە ‌و فرۆشتنی كتێب كراوە لەلایەن چەند كەسایەتیەكەوە لە سلێمانی هەر لە كاتی دامەزراندنی شارەوە.

تاكو ساڵی 1945 شانزە دووكان لەسلێمانی دا هەبووە، كاری فرۆشتن ‌و بەكرێدانی ڕۆژنامە و كتێبیان كردووە لەناوبازاڕدا.

تاكو ساڵانی پەنجاكان چەندین كتێبخانەی كەسی‌ و كتیبفرۆشی رۆڵی كتێبخانەی گشتیان دیووە ‌و كتێبیان بەڕۆژانە داوە بەخەڵكی وەكو دوكانی»قادرئاغا، عومەر قەزاز، مەلا ساڵحی عابابەیلی، مەلا مارف، ئەحمەدی خاڵە» لە كتێبخانەی ئەو سەردەمە وەكو كتێبخانەكانی» پەیوەندییەكانی بەریتانیا، بیری نوێ‌، ڕوناكی، كوردستان، یەكێتی، سەركەوتن، نامەخانەی گەلاوێژ، مەحمود خاكی، زێوەر..»

هەورەها لەبواری كاری ڕوناكبیری‌ و ڕۆشنبیریدا كۆمەڵەی برایەتی لەكۆتایی ساڵی چلەكاندا كتێبخانەی «ئازادی» یان لەبەردەركی سەرایی سلێمانی دامەزراندووە. لەم كتێبخانەیەدا سەرجەم ڕۆژنامەو گۆڤار ‌و كتێبی ئەو سەردەمە دەستكەوتو‌وە، سەرەڕای ئەوەی ڕۆشنبیران ‌و نیشتمان پەروەران تیایدا چاویان بەیەك كەوتووە. بەڵام لەساڵی1945خاوەنی كتێبخانەكە «مەحمود ئەحمەد» گیرا‌وە‌و كتێبخانەكەش داخراوە. هەروەها حیزبی ڕزگاری لەم شارەدا كتێبخانەیەكیان هەبووە بە ناوی»ڕوناكی» كە كاریگەری هەبووە لەسەر چالاكی سیاسی‌و ڕۆشنبیری‌و پەخشكردنی زمانحاڵی حیزبەكەیان.

گەرلێرەوە ناوی ئەو كتێبخانە ئەهلیانە بێنین لەدامازارندن‌و ساڵی كۆتای هێنانیان دەبینین كتێبخانە كان بەم شێوەیە بووە:
«كەشتی نوح ساڵی 1926، یەكێتی لەساڵی 1949، نامەخانە»كتێبخانەی»گەلاوێژ لەساڵانی 1950-1989، مەلا نوری عزیزی ماستاو لە ساڵی 1954، زیوەر لەساڵی 1956، ئازادی لەساڵانی 1958-1960، خەبات لەساڵانی 1958-1961، بێكەس لەساڵانی 1958-1960، بیری نوێ‌ لەسالانی 1958-1961، خانزاد لە ساڵانی 1967- 1971، پێشەوا ئیمامی غەزالی ساڵانی 1967-1987، پیرەمێرد ساڵانی 1967- 1974، پرشنگ ساڵانی 1968- 1971، مەولەوی ساڵانی 1968-1987.

هەرلەوسەر و بەندەدا دەبینین كتێبخانەكانیش لەسەر بنەما و بیروڕای حیزبی كاریان كردووە ‌و نەیان توانیوە موڵكی گشتی بن، وەكو ئەوەی پارتی «خەباتی» هەبووە ‌و حیزبی شیوعی»بیری نوێ‌« هەبووە. كە هەریەكەیان بەتایبەتی خزمەتی لایەنگر و ئەندامانی خۆیانكردووە.

دوای هەڵگیرساندنی شۆڕشی ئەیلول سانسۆر خراوەتە سەر بەرهەمی بڵاوكراوە لە كتێب‌ و ڕۆژنامە و گۆڤار…ئەو بەرهەمانەی پشتگیری شۆڕشیانكردووە یان دژی خواستی دەسەڵات بووە توشی دورخرانەوە ‌و ڕێگەپێنەدان ‌و دەستبەسەرداگرتن هاتووە. وەك ئەوەی ئەم دیاردەیە لە كتێبخانەی گشتی هەبووە تاكو ڕاپەرینەكەی ساڵی 1991.

وەكو ئاماژە بە هەبونی كتێبخانەی كەسی لەم شارەدا دەبینین چەندین كتێبخانەی كەسایەتی ‌و خێزانی هەبووە، كە ئێستا هەندێك لەو كتیبخانانە بەدیاری دراون بەكتێبخانەی گشتی سلێمانی‌ و ئەوقاف لەهۆبەیەكی تایبەت وەكو كتێبخانەی كەسایەتی پارێزراون كەنزیكەی 70 كتێبخانەیەك دەبن.

سێیەم: كتێبخانەی «عمومی، مەعاریف، گشتی»!
پاش كتێبخانە ئەهلیەكان كتێبخانەیەكی فەرمی حكومەتی هەبووە وەكو»كتێبخانەی عمومی ـ معاریف» كە لە ئێستادا بە كتێبخانەی گشتی سلێمانی ناو ئەبرێت، وەكو سەرچاوەیەك كە باس لە دامەزراندنی ئەم كتێبخانەیە دەكات ئەوەیە كە لەژمارە 760 رۆژی پێنجشەمو 12 چیریە اول 1944» وتارێك نووسراوە بە ناونیشانی «مزگینی» ئاماژە كراوە بە « أمرو لە مقامی متصرفیەوە دعوتنامەییكمان وەرگرت مژدەی امەی تیابوو كە امر صدوری جمعەیە كتێبخانەی معاریف ئەكریتەوە…»

واتە بریارەكە لە13/10/1944 دامەزراوە یەكەمجار بەناوی كتێبخانەی مەعاریف پاشان بە كتێبخانەی»عمومی»‌و چەند جارێكیش شوێنەكەی گواستراوەتەوە وەك ئەوەی لەسەرەتا لە گەڕەكی سابوونكەران بووە، پاشان بۆ گەڕەكی شێخان نزیك مزگەوتی گەورە ‌و پاشان بۆ شەقامی پیرەمێرد خوار نەخۆشخانەكە، لە ئێستادا ئەو شوێنە كەوتۆتە خوارخەستەخانەی ددانەكە(پیرەمێرد).

لە سەرەتای سالانی شەستەوە یاخود ساڵی1965 كتێبخانە گویزراوەتەوە ئەم جێگەیەی ئێستای لە شەقامی سالم، لەو كاتەوە تاكو ساڵی2003 لە بینایەكی یەك نهۆمی بچكۆلە پێكهاتبوو، بەڵام لەو ساڵەوە نۆژەنكراوەتە‌وە و بەشی بۆ زیادكراوە لەسەر بوجەی پەرەپیدانی ئەنجومەنی وەزیرانی ئیدارەی سلێمانی.

لەكاتی دامەزراندنی ئیدارەی سلێمانی لە دوای 31ی ئابی 1996 كتێبخانەی گشتیی لە ئیدارەی خۆجێی وەزارەتی ناوخۆوە لە «ئیدارەی محللیەوە» خرایە سەر وەزارەتی رۆشنبیری‌ و لاوان. بۆ فراوانكردنی چالاكی ئیداری ‌و دامودەزگاكانی وەزارەتی رۆشنبیری.

لەتەمەنی ئەم كتێبخانەیەدا لەساڵی 1944 وە تاكو ئێستا «15» بەرێوەبەری بەخۆیەوە دیووە، بەڵام لەبەرئەوەی هەیكەلی ڕێكخستنی هەر چەند ساڵێك سەر بە دامودەزگایەكی میری بووە لەم ڕوانگەیەوە بەرپرسانی كتێبخانەكە هەموویان ناونیشانی جیاوازیان هەبووە، بەڵام خەڵكی نووسەر و ڕۆشنبیر ‌و سیاسی ‌و…بەرپرسی كتێبخانەكەبوون كە لەسەردەمی خۆیان ڕۆڵی بەرچاویان هەبووە لەجوڵانەوەی ڕۆشنبیری‌ وهونەری ‌وسیاسی وەكو «أ.ب.هەوری، موحرەم محەمەد ئەمین، دیلان، …» ئەوەی جێگەی ئاماژەیە بەندە لە 23/ئەیلولی 2013 تاوەكو 20/12/2015 لێپرسراوی كتێبخانەی گشتی سلێمانی بووم، پاشان وەزارەتی ڕۆشنبیری لە پایتەختی ڕۆشنبیری بە پاساوی كێشەیی دارایی ، كتێبخانەیەك هەبوو لەناو شاری سلێمانی كە ئێمەومانان هەوڵی فراوانكردن ‌و نوێكردنەوە ‌و چەسپاندنی بووین لەسەربنەمای زانستی ‌و پیشەیی.

قۆناغی چوارەم: كردنەوەی كتێبخانەی میری تر
لە ئێستادا كتێبخانە فەرمیەكانی حكومەت بریتین لەكتێبخانەی مۆزەخانەی سلێمانی كە لە ساڵی 1961 دامەزراوە كتێبخانەكە تاكو ساڵی 1971 لە ژورێكی بچوكی 3*4 دا بووە، كتێبەكانی لە شەش دۆڵاب دا بووە، بەڵام ئێستا لە بینای تایبەت بەخۆیدایە لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی بەڵام سەربە بەڕێوەبەرایەتی شارەوانی ‌و گەشت‌وگوزارە.

لە ساڵی 1964-1965 كۆمەڵێك كتێبخانەیتری وەكو كتێبخانەی قوتابخانە و خوێندنگەكان هەبووە كە ژمارەیان لەو ساڵەدا لەناوشاردا 41 كتێبخانەبووە، هەروەها لەسەرئاستی لیوا 73 كتێبخانە هەبووە، قوتابخانەكانی قۆناغەكانی دواناوەندی ‌و پیشەیی‌ و خانەی مامۆستایان بەتیكڕا 8 كتێبخانەیان هەبووە. كتێبخانەكانی ناوشار 6492 كتیبیان هەبووە نزیكەی 1728 خوێنەری قوتابی هەبووە.

لە ئێستادا ئەمجۆرە لە كتێبخانەی قوتابخانە و خوێندنگە لە ناوشاردا نزیكەی 225 كتێبخانە دەبێت. لەسەر ئاستی پاریزگا لە دەوروبەری 500 كتێبخانەیە، ئەوەی جیگەی ئاماژەیە وەكو بەندە هەوڵمداوە كە ئەمجۆرە كتیبخانانە پێشكەون لەم شارەدا بۆ ئەو مەبەستە چەندین كۆڕ و كۆبونەوە ‌و سیمنار ‌و خول بۆ ڕاستگری كتێبخانەی قوتابخانە و خوێندنگەكان كردۆتەوە‌ و دوو كتیبی تایبەتی لە بواری زانستی‌ و پیشەیی بۆ چاپكردوون…

كتێبخانەی زانكۆی سلیمانی هەبووە چالاكی باشی هەبووە بەڵام بەهۆكاری راگواستنی زانكۆ بۆ هەولێر ئەو كتێبخانەیە نەما لەم شارەدا، هەروەها پەیمانگەی تەكنیكی سلیمانی كتێبخانەیەكی خنجیلانەی هەبووە لەسەرەتای كردنەوەی پەیمانگەكەوە، تاكو ئێستا بەردەوامە. هەروەها كتێبخانەی پەیمانگەی هونەرەجوانەكان‌ وخانەی مامۆستایان‌ و كتێبخانەی سەنتەرە ڕۆشنبیریەكان، كتێبخانەی خانەی بڵاوكراوە سەر بە بەرێوەبەرایەتی چاپ‌و بلاوكراوەیە لەسەر شەقامی مەولەوی… لەم شارەدا هەیە.

 52 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*