سەرەکی » راپۆرت » ئامادەکردنی:بورهان ئەمین » ناكۆكیی نێوان مەغریب و پۆلیساریۆ قووڵتر دەبێتەوە

ناكۆكیی نێوان مەغریب و پۆلیساریۆ قووڵتر دەبێتەوە

لە چەند رۆژی رابردوودا، لە دەروازەی سنووریی كەرەكات لە نێوان مەغریب و مۆریتانیا، كێشە دروستبوو لەسەرئەوەی بەرەی پۆلیساریۆ رایگەیاندبوو كە دەروازەكە بە تەواوی دادەخات و مەغریبیش سوپای لەوێ كۆكردۆتەوە. لە كاردانەوەی ئەمەشدا، پۆلیساریۆ كۆتایی ئەو ئاگربەستەی راگەیاند، كە 30 ساڵ لەمەوبەر لە نێوان هەردوولادا ئیمزاكرابوو، بۆیە ئێستا هەردوولا هەڕەشە لە یەكتری دەكەن.

بەهۆی ئەم پێشهاتە تازەیەی ناوچەكە و لەم كاتە هەستیارەشدا، رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان هەوڵدەدات فشار بخاتە سەریان، تاكو چالاكیی سەربازیی روو نەدات و هەردوولا لەوێ بكشێنەوە.

هەوڵەكانی ئاشتی جارێ بەرهەمیان دیار نییە، حكومەتی مەغریب چەكدارانی پۆلیساریۆ بەوە تۆمەتبار دەكات كە بە دریژایی مێژوویان، هەوڵی ئاژاوە و دووبەرەكییان داوە و لە چوار ساڵی رابردوودا جموجۆڵەكانیان بە ئاراستەی شەڕ بووە و دەیانەوێت پەلكێشی شەڕێكیان بكەن كە سەرەنجام خۆیان زەرەرمەند دەبن. بەرەی پۆلیساریۆش دەڵێت، كە ئامانجی داخستنی ئەو دەروازە سنوورییە، لە دژی مەغریب نییە، بەڵكو بۆ نەهێشتن و كەمكردنەوەی مەترسییە لەسەر هاووڵاتیانی مەدەنی و ئەگەر ناچارمان نەكەن، پەنا بۆ چەك نابەین. دەشڵێت: ئێمە بە ئەنجامی هەر راپرسییەك رازین كە دەربارەی چارەنووسی ئەو ناوچەیە بكرێت، بەڵام حكومەتی مەراكیش تەنها بەوە رازییە كە بۆ خۆی بێت.

پۆلیساریۆ چییە؟
پۆلیساریۆ ناوێكی ئیسپانییە و بریتییە لە بەرەی رزگاریی بیابانی رۆژئاوا، لە ساڵی 1973دا وەك رێكخراوێكی چەكداریی دژ بە داگیركاریی ئیسپانیا لە بیابانی رۆژئاوادا دامەزراوە، بەڵام دوای كشانەوەی ئیسپانیا لە ساڵی 1976 و دابەشكردنی بیابانەكە لە نێوان مەغریب و مۆریتانیا، ئەو بەرەیە بووە بەرهەڵستكاری هەردوو وڵات، تا دواجار لە ساڵی 1979 دا مۆریتانیا لەگەڵ بەرەی پۆلیساریۆ گەیشتە رێكەوتن، بەڵام تا ئێستا رێكخراوەكە لەگەڵ مەغریب ناكۆكە، هەرچەند جارێك دانوستانیان كردووە، بەڵام لە ماوەی سی ساڵی رابردوودا هەمیشە شەڕ و ناكۆكییان هەبووە لەسەر خاوەندارێتی ئەو بیابانە.

ئەوان كۆمارێكیان بۆ خۆیان داناوە و تاكو ئێستا نەتەوە یەكگرتووەكان وڵاتانی یەكێتیی ئەفریقا نەیانتوانیوە كێشەی نێوان پۆلیساریۆ و حكومەتی مەغریب چارەسەر بكەن و وەك خۆی ماوەتەوە.

كەرەكات
كەرەكات دەروازەیەكی سنووریی لەسەر ناوچەیەكی بیابانی فراوانە و رووبەرەكەی 266 هەزار كیلۆمەتر چوارگۆشە دەبێت، بەڵام پانتاییەكی گەورەی چۆڵەوانییە و دانیشتووانی زۆر كەمی لێیە. سێگۆشەی نێوان مەغریب و مۆریتانیا و جەزائیرە، بیابانێكی پڕ سامانی سروشتی وەك فۆسفاتە، رێڕەوێكی گرنگی بازرگانی و ئابووری نێوان مەغریب و مۆریتانیا وڵاتانی تری مەغریبی عەرەبیە، رۆژانە كاروانێكی زۆری كاڵا و شمەكی پێدا تێپەڕ دەبێت، دەمێكە كێشەی لەسەرە و ناكۆكییەكان بۆ سەردەمی داگیركاریی ئیسپانی دەگەڕێتەوە، بەڵام دوای ئەوەی ئیسپانیا ئەوناوەی جێهێشت، لە نێوان مەدرید و مەراكیش و مۆریتانیا رێكەوتننامەیەك ئیمزاكرا، تاكو ئەو بیابانە بكەنە ناوچەیەكی لە چەك داماڵراو و بێ كێشە، هەر ئەوكات بەرەی پۆلیساریۆ بەوە رازی نەبوو لەگەڵ ئەو دوو وڵاتە كەوتە شەڕەوە، بەڵام مۆریتانیا بە تەواوی لەوێ كشایەوە، ئیدی لەوساوە مەغریب داوای ئەو بیابانە دەكا و بە هی خۆی دەزانێت، تاكو ساڵی 1991 هەمیشە ئەو ناوچەیە شەڕی لێبووە و مەغریب توانیویەتی دەست بەسەر 80 ٪ یدا بگرێت، لەو كاتەشەوە رێكەوتنی لایەنەكان هەیە و دانوستانیان كردووە، كە ئەو ناوچەیە لە چەك دابماڵرێ و شەڕی تێدا نەكرێت و دادگای لاهای و نەتەوە یەگرتووەكانیش نەیانتوانیوە چارەنووسی ئەو بیابانە ساغ بكەنەوە و بڕیارێكی یەكلاكەرەوەی لەسەر بدەن، كە خاوەندارییەكەی بۆ چ لایەنێكە.

هەڵوێستی جەزائیر
جەزائیر پشتیوانیی گەورەی پۆلیساریۆ دەكا و یەكێك لەو وڵاتانەیە كە بە هەماهەنگی لەگەڵ موعەمەر قەزافی سەرۆكی پێشووی لیبیا، دەستی هەبووە لە دامەزراندنیدا، بۆیە لە دوای جیابوونەوەی لە فەرەنسا و سەربەخۆیی بوونی، هەمیشە ناكۆكی لەگەڵ مەغریب هەیە، بەڵام لەمدواییەدا لە پایتەختەكانی هەردوو وڵات باڵیۆزخانەكانیان كراوەتەوە. لە ناوچەی سەرسنووری لەگەڵ مەغریبدا نزیكەی 200 هەزار پەنابەری بیاباننشینی مەغریبی نیشتەجێن و زۆربەیان لە دژی حكومەتی مەراكیشن، ئێستاش حكومەتی جەزائیر هاوكاریی بەرەی پۆلیساریۆ دەكات لە دژی مەغریب.

سەرچاوە: ئیندیپێندت، دۆیچەڤێللا، عەرەبی پۆست

 76 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*