سەرەکی » وتار » بورهان شێخ ڕەئوف‌ » تەقینەوەكانی پێنجشەممەی رابردووی بەغدا

دەر و دراوسێ

تەقینەوەكانی پێنجشەممەی رابردووی بەغدا

ئەوەی رۆژی پێنجشەممەی رابردوو لە بەغدای پایتەخت روویدا، گەورەترین و دڕندەترین هێرشی تیرۆریستی بوو لە سێ ساڵی رابردوودا، بەتایبەتی دوای راگەیاندنی سەركەوتن بەسەر داعش-دا لەساڵی 2017.

31 قوربانی و 117 بریندار بە كردەوەیەكی خۆكوژی كە لەلایەن دوو خۆكوژەوە كرا، سەرەتا یەكێكیان خۆی تەقاندەوە و دواتر ئەوەی تریشیان پاش هاواركردن كە نەخۆشە و ئازاری هەیە و خەڵك لێی كۆبوونەوە، ئەویش لە بازاڕێكی میللیدا خۆی تەقاندەوە. ئەمە یەكەمجار نییە تیرۆریستان كردەوەی وا دەرهەق بە خەڵكی هەژار و كاسبكارانی عیراق و بەغدا دەكەن، لە راستیدا كارەساتێكی جەرگبڕە بۆ گەلی عیراق لە سەرەتای ساڵی نوێدا.

سەركۆنەی ناوخۆیی نێودەوڵەتی
لەبەرئەوەی كردەوەی تیرۆریستی و پەلاماردانی خەڵكی سڤیل و زەحمەتكێش كارێكی قێزەون و ترسنۆكانەیە و دژ بە هەموو یاسا و رێسا نێودەوڵەتییەكانە، هەر لە یەكەم ساتەكانی روواوەكەوە، لەسەر ئاستی یۆنامی و ئەمریكا و كەنەدا و ئێران و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتیی دژی داعش ‌و وڵاتانی عەرەبی و حزب و لایەنە سیاسییەكانی عیراق و هەرێمی كوردستانیش، كردەوەكە ئیدانە و ناڕەزایەتییەكی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا، بەڵام ئەوەی گرنگە لێرەدا، هەر سەركۆنە و ئیدانە و دەركردنی بەیاننامە بەس نین بۆ دەربازكردنی گەلی عیراق لەم مەینەتییە، بەڵكو پشتیوانی و هاریكارییانە بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و گەندەڵی و وابەستەیی.

ئەم كردەوە چی بە عیراقییەكان دەڵێت؟
ئەم كردەوە تیرۆریستییە خوێناوییە، جارێكی تر ئەوە بە عیراقییەكان دەبێژێت، كە تیرۆر هێشتا زیندووە و كۆتایی نەهاتووە، ئامانج لێی تێكدانی ئارامی و سەقامگیریی وڵاتە و زەمینەخۆشكردنە بۆ ئاژاوە و گێرەشێوێنی و دوورخستنەوەی زیاتری هەڵبژاردنی پێشوەختە.

چارەسەر چییە؟
ئەوەی كە مایەی نیگەرانی و مەینەتە بۆ گەلی عیراق بە هەموو پێكهاتەكانییەوە، پابەند نەبوونە بە دەستووری 2005، كە زیاتر 80 % ی خەڵكی عیراق، لە دۆخێكی نالەباری ئەمنی ئەو كاتەی وڵاتەكەدا، بە بەڵێ دەنگی لەسەر دا، هەوڵدانە بۆ دووبارەكردنەوەی ئەزموونی تاكڕەوی بەسەر عیراقدا، كە ئەمیش لە 17 ساڵی رابردوودا هۆكاری سەرهەڵدانی چەندین تەوژم و رەوتی توندئاژۆ بوو لە ناوچە سوننەنشینەكانی عیراق لە شێوەی رێكخراوی ئەلقاعیدە و دواتر داعش، كە لە هەموو بوارەكانی ئابووری و سیاسی ‌و كۆمەڵایەتیدا زیانی گەورەیان بە عیراق گەیاند ‌و قەرەبووكردنەوەیان وا ئاسان نییە.

پابەند بوون بە دەستوور و سەروەربوونی یاسا و پێكهێنانی سوپا و هێزی ئاسایشی نیشتمانی و هەڵبژاردنی پاك و بێگەرد بە سەرپەرشتی نێودەوڵەتی و بەشداریكردنی هەموو پێكهاتەكان لە بەڕێوەبردنی وڵات و جۆرێك لە لامەركەزیەتی كارگێڕی و پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییە پێویست و سەرەتاییەكان بۆ خەڵكی عیراق، گەرەنتی مانەوەی گێڕانەوەی ئارامی و بنەبڕكردنی تیرۆر و كوشتوبڕن.

لە كۆتاییدا، خۆپیشاندانەكانی دوو ساڵی رابردووی خەڵكی باشوور و ناوەڕاستی عیراق، ئەوەیان دەرخست كە ئەم شێوازی حوكمڕانییەی ئێستای وڵات، لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا شكستیهێناوە ‌و خوازیاری گۆڕانكاریی ریشەیی سیاسین لە هەموو جومگەكانی حوكمڕانی عیراقدا.

 113 جار بینراوە