سەرەکی » کەلتوور » گیانی لێبوردن و رێگه‌ی‌ بیناكاری

روانینئ دوێنێ و خوێندنەوەی ئەمڕۆ

گیانی لێبوردن و رێگه‌ی‌ بیناكاری

عەبدوڵڵا عەباس

ئه‌وه‌ی به‌ دوای مه‌سه‌له‌ و رووداوه‌ سیاسییه‌كان و كه‌سایه‌تییه‌ دیاره‌كانی دنیادا ئه‌چێت، بێ شك بیستوویه‌تی(نیڵسۆن ماندێلا)ی سه‌رۆكی كۆچكردووی ئه‌فه‌ریقیای باشوور، بیست و حه‌وت ساڵی له‌ به‌ندیخانه‌كانی رژێمی كه‌مایه‌تییه‌ سپیه‌كاندا به‌سه‌ربرد. سپی پێستەکان به‌ئاگر و ئاسن حوكمی زۆرینەی‌ ره‌ش پێسته‌كانی ئه‌و وڵاته‌یان ده‌كرد کە ماندێلا رابه‌ری ره‌وتی رزگاریخوازیان بوو. ‌له‌ژێر فشاری ئازایانه‌ی ئه‌و و پشتیوانی گه‌ل و فشاری نێوده‌وڵه‌تیدا سپی پیسه‌كان رازی بوون ده‌ستور بگۆڕن و ماندێلا ئازاد بكه‌ن و خۆی و حیزبه‌كه‌ی مافی ئەوەیان هەبێ له‌ هه‌ڵبژاردندا بەشداری بكه‌ن و خۆیان بپاڵێون بۆ سه‌رۆكایه‌تی وڵاتەکەیان. ماندێلا ئازاد كرا و حیزبی كۆنگره‌ی نیشتمانی ئه‌فه‌ریقیای باشوور ئه‌وی بۆ سه‌رۆكایه‌تی كۆمار پاڵاوت و هەڵبژاردنەکەشی برده‌وه و‌ (دی كلیرك)ی رابه‌ری كه‌مایه‌تی سپی پیسته‌كان هەڵبژاردنی دۆڕاند.

دوای رابه‌ریی گه‌له‌كه‌ی تا گه‌یاندنی به‌ سه‌ركه‌وتنی ته‌واو، دوای به‌خشینی 27 ساڵ ته‌مه‌نی له‌ به‌ندیخانه له‌ژێر ئه‌شكه‌نجه‌ی هه‌مه‌ لایه‌ندا، كه‌ مافی چوار ساڵەی ده‌ستووریی سه‌رۆكایه‌تیەکەی ته‌واو بوو، حیزبه‌كه‌ی و جه‌ماهیری زۆرینه‌ی خوارووی ئه‌فه‌ریقیا رژانه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان و داوایان لێكرد ته‌نیا بۆ ده‌وره‌یه‌كیتری سه‌رۆكایه‌تی خۆی بپاڵێوێتەوە،‌ به‌ڵام داوای لێبوردنی كرد و پێی گوتن: له‌ژێر كاریگه‌ری ئێوەدا، ئه‌و ماده‌ ده‌ستورییه‌ پێشێل ناکەم و بینای وڵات فیدای پله‌وپایه ناکەم. ماندێلا‌ به‌و هه‌ڵوێسته‌ی بۆ گه‌له‌كه‌ی سه‌لماند كه‌ رابه‌ریی بانگەشە نییه‌، بەڵکو رابه‌ری هه‌ڵوێست و كرده‌وه‌یه‌. ئه‌و باوه‌ڕی وابوو له‌وانه‌یه‌ به‌ پێداگرتنی له‌سه‌ر درێژه‌دان به‌ دانیشتن له‌سه‌ر كورسی حوكم مافی لێهاتوانیتر له‌ ناوگه‌له‌كه‌یدا زه‌وت بكات.

ئه‌و ده‌یگوت: نابێ خۆم به‌ئازاد بزانم ئه‌گه‌ر ده‌ورم بوو له‌ زه‌وتكردنی ئازادی كه‌سانی دیکەدا.

كه‌ له‌ به‌ندیخانه‌ بوو ئه‌فسه‌رێكی تایبه‌ت كاری سزاو ئه‌شكه‌نجه‌دانی ( ماندێلا) بوو، یه‌كه‌م ساڵی سه‌رۆكایه‌تی بوو(ماندێلا) بیستی ئه‌و ئه‌فسه‌ره‌ی ئاسایش له‌زیندان ئه‌شكه‌نجه‌ی ئه‌دا خۆئاماده‌ ئه‌كات بۆ گێڕانی ئاهه‌نگی له‌دایكبوونی خۆی .

ئه‌وه‌بوو له‌ گه‌رمه‌ی ئاهه‌نگه‌كه‌دا، سه‌رۆك به‌ چه‌پكه‌ گوڵێكه‌وه‌ خۆیكرد به‌ ماڵی ئه‌فسه‌ره‌كه‌داو پیرۆزبایی جه‌ژنی له‌دایكبوونی لێكرد! ماندێلا به‌وه‌ به‌ هه‌موو خه‌ڵكی خواروی ئه‌فه‌ریقیای راگه‌یاند كه‌ سه‌ركه‌وتنی ئه‌وان بانگی تۆڵه ‌و كینه‌ نییه‌، بانگی ژیانی سه‌ربه‌ستی هه‌مووانه‌ بۆ بیناكاری كه ‌به‌و كاره‌ی راستگۆیی خۆیی سه‌لماند كه‌ گوتی: پیاوی ئازا ئه‌وكه‌سه‌یه‌ له‌ رۆحی لێبوردن له‌ كه‌سانی دیکە ناترسن.

هه‌روه‌ها ده‌ڵێ: ئه‌وه‌ی سه‌ر‌به‌ستی ئینسانیكی دیکە زه‌وت ده‌كات خۆی به‌ندو گیرۆدەی رۆحی تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌ ده‌كات كه‌ هه‌میشه‌ خووی وێرانكارییه.‌

ئه‌وه‌ له‌وێ وابوو، له‌ شوێنانی‌ دیکە كه‌سانێ‌ هه‌ن، به‌ غه‌فڵه‌ت له‌ مێژوو و به‌هاكانی، نابن به‌ سه‌رۆك و رابه‌ر وه‌ك ماندێلا، به‌ڵكو سه‌ری گوریسێكی ده‌سه‌ڵات ئه‌گرنه‌ ده‌ست، كه‌چی یه‌كه‌م كاریان ئه‌وه‌ ده‌بێ‌ به‌ مێژووی ته‌مه‌نی منداڵی خۆیاندا ده‌چنه‌وه،‌ بزانن كام منداڵی چه‌قاوه‌سووی گه‌ڕەكه‌كه‌ی خۆیان یان قوتابخانه‌كه‌ی له‌شه‌ڕی مناڵانه‌دا ئازارێكی داوه‌، بۆی ده‌گه‌ڕێ‌ و ده‌یه‌وێ‌ تۆڵه‌ی لێبكاته‌وه‌ !! كه‌چی سه‌یر ئه‌وه‌یه‌ چونكه‌ (مۆده‌یه‌) و بۆ ده‌ستخه‌ڕۆكردن له‌ شوێنه‌ گشتییه‌كان بانگی بینای موجته‌مه‌عی مه‌ده‌نی و سه‌ربه‌ستی ئیختیاری فه‌ردی و بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ گیانی قبوڵكردنی یه‌كتر ده‌دا!! گیانی قین له‌ دڵی و تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌كه‌یشی به‌ مێژووی سه‌رفرازی بۆ حساب ده‌كری. ئیتر ئه‌مه‌ دنیایه‌، له‌وێ وایه ‌و لاولاتر ئاو‌هایه‌!

• دوا قسه‌:
(خوا كه‌ شه‌و دێنێ‌ و رۆژ ئه‌باته‌وه‌
په‌رده‌ی تاریكی‌ دائه‌داته‌وه‌ ….
مه‌به‌ستی‌ وایه‌ كه‌ بۆ به‌یانی
رۆژت لێبوه‌وه‌ قه‌دری‌ بزانی‌
هه‌ندێ‌ به‌ تینێ‌، یاخو به‌قینێ‌
شه‌مشه‌مه‌ كۆێره‌ن چاویان نابینێ‌
هه‌ندێ‌ وه‌ك چاوی‌ نه‌شۆراو پیسن
خه‌رجی‌ شیاكه‌و كوتانی‌ لیسن
هه‌ر قینت هه‌ڵسێ‌ و فنجان بشكێنی‌
بۆپیاڵه‌یه‌ك چا دۆش داده‌مێنی‌ …)
پیره‌مێرد

 101 جار بینراوە