سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 78)

ئەدەب – سێبەر و سایە

خاڵه‌كانی بیركردنه‌وه‌ له‌ رۆمانی كیمیاگه‌ردا

رێبوار قه‌ره‌داغی له‌ سه‌ده‌ی ڕابردوودا نووسه‌ری گه‌وره‌ پاوڵۆ كۆیلۆ خه‌رمانی نووسینه‌كانی به‌ ڕۆمانی كیمیاگه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ند كرد، جێی ده‌ستخۆشییه‌ سیروان مه‌حمود ئه‌م به‌رهه‌مه‌ ناوازه‌یه‌ی بۆ كوردی وه‌رگێڕاوه‌، به‌شێوه‌یه‌كی باش چێژی نووسینه‌كه‌ی پاراستووه‌، كورته‌ی ڕۆمانه‌كه‌ باس له‌ گه‌نجێك ده‌كات به‌ ناوی سانتیاگۆ كه‌ به‌دوای ئه‌و خه‌ونه‌دا ده‌گه‌ڕێت كه‌ بووه‌ به‌ ئامانجی ژیانی و ڕێچكه‌ی خوێندن به‌جێدێڵێت و ده‌بێته‌ شوان دواتر ڕووه‌ و ...

زیاتر »

سێوەکەی دڵ

شێرکۆ بێکەس (بۆ شەهید جەمالی عەلی باپیر) ئەگەر لە چیاتان پرسی: «جەمال» کێ یە؟ لووتکەی خۆیتان نیشان ئەدا! ئەگەر لە ڕووبارتان پرسی: «جەمال» کێ یە؟ ئەڵێ گوێ لە خوڕە و هاژەم بگرن! ئەگەر لە باختان پرسی: «جەمال» کێ یە؟ ئەڵێ بۆنی گوڵباغی سەر، چڵانمان کەن! ئەگەر لە ڕووتە و هەژاری ئەم کوردستانەش ئەپرسن: «جەمال» کێ یە؟ هەموو تێکڕا دەستی چەپیان ...

زیاتر »

شێركۆ بێكەس لە نێوان جیهانبینی و شیعریەتدا

د.ئیسماعیل بەرزنجی* جیهانبینی شاعیر ڕوانین و تێگەیشتنیەتی لە شتەكان، فەلسەفە و بیركردنەوەیەتی لە ژیان وبوون و دیاردەكان، بیروباوەڕ و قەناعەتیەتی دەربارەی ڕاستیگەلێك كە لەگەڵیاندا دەژی، ستراتیژ و گوتاریەتی لەكۆی بەرهەم و تێكست و ئەزموونی شیعریدا، بەم مانایە جیهانبیبنی بوونیادی قووڵی دنیای مەعنەوی شاعیرە و لەشێوەی گوتاری ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆدا دادەبەزێتە ناو شیعرەوە، بۆیە دەكرێ‌ بڵێین جیهانبینی فەزایەكی فراوانە و پڕیەتی ...

زیاتر »

له یادی شەهید مەلاعەلیدا

سامان ساڵح دیسانەوه بڕوای خۆم دووپاتدەكەمەوه كه مردن، هەر مردن نییه، واته مردنی هەموو كەسێك لەیەك ناچێت و هاوتا نییه، بەڵكو زۆر مردن هەن دەبنه وانه و سروش بۆ دوای خۆی دەنێرێت و تا كۆتایی دنیا كاریگەریی هەر دەمێنێت. هەروهك شەهیدی هەمیشه زیندوو مەلا عەلی، دەڵێت:»مردن لەڕووی فەسلەجییەوه هەر مردنه، بەڵام كاریگەرییەكەی جیاوازه» (1). لای منیش مردنی «حسێن مەولود ئەحمەد ...

زیاتر »

چل ڕێساكەی عەشق

ئامادەكردن و وەڕگێڕانی: كاشما جەلال بە یەكێك لە ڕۆمانە جیهانیەكان دادەنرێت وەڕگێڕاوە بۆ چەندین زمانی زیندووی جیهان و بۆ زمانی كوردیش وەڕگێڕدراوە. ئەم ڕۆمانە، ر كە بە یەكیك لە پڕ فرۆشترین ڕۆمانەكان دادەنریت و لەلایە نوسەری بە ناوبانگی تورك ( ئێلیف شەفاق) (elıf şafak) نوسراوە و لە سالی ( ٢٠٠٩ ) بۆ ( ٢٠١٠ ) بە زمانی ئینگلیزی بڵاو كراوەتەوە ...

زیاتر »

یان كۆدی راستگۆیی له‌ زه‌مه‌نی میحنه‌تدا

حه‌مه‌ی ئه‌حمه‌د ره‌سوڵ ئایدۆلۆژیا ، زیندانه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بیركردنه‌وه‌ ته‌سك ئه‌كاته‌وه‌، رۆح له‌ قاڵب ئه‌دات و ئه‌بێته‌ كۆت و پێوه‌ند بۆ كرۆكی ئینسان. ( ئۆشۆ ) ده‌مێكه‌ ئاشنام به‌ شیعر یان چوارینه‌كانی شاعیری راستگۆ و زمان پاراو و ویژدان زیندوو –به‌كر پشده‌ری شاعیر – هه‌روه‌ك چۆن ده‌مێكیشه‌ رانان یا خوێندنه‌وه‌م بۆ كتێب و نووسینی هیچ كه‌سێك نه‌كردووه‌، به‌ڵام ئومێدم وایه‌، ...

زیاتر »

ژماره‌ی زمانه‌کانی جیهان

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (2١) هێندێ شاره‌زای زمان ده‌ڵین: (نزیکه‌ی (5) هه‌زار زمانی نه‌ته‌وه‌یی و دیالێکتی جۆراوجۆر له‌ جیهاندا هه‌یه‌.)»1» هێندێکی دیکه‌ش ده‌ڵین: (ژماره‌ی زمانه‌کانی جیهان، به‌ نزیکه‌ی سێ هه‌زار دانراون.)»2» به‌ڵام له‌به‌ر ڕۆشنایی ئه‌و ڕاپۆرته‌ی ڕێکخراوی (یۆنسکۆ) بڵاویکردووه‌ته‌وه‌، زۆربه‌ی سه‌رچاوه‌کان پێ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ داده‌گرن، که‌ (ژماره‌ی زمانه‌کانی گرووپه‌ ئیتنیکه‌کانی جیهان، (7) هه‌زار زمان ده‌بێ.)»3» له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مه‌رج نییه‌، هه‌موو ...

زیاتر »

وێنه‌ی‌ كه‌سینه‌ی‌ خۆشه‌ویستی‌*

ته‌هانی فه‌جر** له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: ته‌یب جه‌بار ئۆتیزم له‌ دووری‌ تۆ، شتی سه‌یر ده‌كه‌م، وه‌ك: بیرم ده‌كه‌مه‌ داهۆڵ‌ بۆ ره‌تاندنی‌ كابوس. دڵم راو ده‌نێم تاكو بیگه‌ڕێنمه‌وه‌ بۆ ماڵ. ده‌رگای‌ سه‌لاجه‌كه‌ ده‌كه‌مه‌وه‌، تا سه‌یری‌ ورده‌واڵه‌ی‌ هه‌ردووكمان بكه‌م، خاڵێك له‌ نێوان هه‌ردوو مه‌مكمدا ماچێك خوار بڕبڕه‌ی‌ پشتم كه‌ش و هه‌وای‌ باراناوی.. نێوان هه‌ردوو رانم لیكێك نازانم هی منه‌ یا تۆ! *** ئاره‌زووم ده‌خه‌مه‌ ...

زیاتر »

جوانترین رێنماییه‌كانی هه‌مه‌نگوای سه‌باره‌ت به‌ نووسین

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم ئه‌رنێست هه‌مه‌نگوای یه‌كێكه‌ له‌ نووسه‌ره‌ مه‌زنه‌ ئه‌مریكایییه‌كانی سه‌ده‌ی بیست. گرنگترین شاكاری بریتییه‌ له‌ رۆمانی (پیره‌مێرد و ده‌ریا) كه‌ له‌ ساڵی (1953)دا خه‌ڵاتی پۆڵیتزه‌ری له‌سه‌ر وه‌رگرت و ساڵێ دوای ئه‌وه‌ش واته‌ (1954) خه‌ڵاتی نۆبڵی له‌سه‌ر هه‌مان رۆمان وه‌رگرت له‌به‌ر» باڵاده‌ستیی له‌ هونه‌ری گێڕانه‌وه‌دا كه‌ بووه‌ته‌ هۆی داهێنانی شێوازێكی نوێی ئه‌ده‌بی.» ئه‌گه‌رچی هه‌مه‌نگوای هیچ كاتێ چه‌شنی (ستیڤن كینگ ...

زیاتر »

ده‌رباره‌ی پڕۆژه‌ی كانه‌بی گوتارێكی دره‌نگوه‌خت، بۆچی كانه‌بی؟

فاروق هۆمەر فاروق هۆمه‌ر یه‌كێكه‌ له‌ چیرۆكنووسه‌ دیاره‌كانی نه‌وه‌ی نه‌وه‌ده‌كان، به‌ شێوه‌یه‌كی راستگۆیانه‌ و به‌ زمانێكی شیرین له‌ زنجیره‌ وتارێكدا ئه‌زموونی چیرۆكنووسینی خۆی و چه‌رمه‌سه‌رییه‌كانی سه‌ره‌تای چیرۆكنووسینی ده‌گێڕێته‌وه‌، دوای مۆڵه‌ت لێوه‌رگرتنی به‌ سوپاسه‌وه‌ پێمان باشبوو له‌ ئه‌ده‌ب و هونه‌ریش بڵاوی بكه‌ینه‌وه‌. ئه‌ده‌ب و هونه‌ر 5-گوندی وه‌ڕاز و گرێكوێره‌ من لێره‌م له‌ناو شارباژێر، دونیای شار جێده‌هێڵم و هه‌نگاوه‌كانم به‌ره‌و گوندی وه‌ڕازم ...

زیاتر »