سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 80)

ئەدەب – سێبەر و سایە

شوێنی لەسێدارەدانەکەی کرا بەناوی شێخ سەعیدەوە

بەبڕیاری ئەنجوومەنی شارەوانی شاری ئامەد ناوی مەیدانی (داغقاپ)، ئەو شوێنەی لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٢٥ (شێخ سەعید) و هاوەڵانی تیایدا لەسێدارە دران، گۆڕدرا بە مەیدانی شێخ سەعیدی پیران. لە وتەیەکدا گولتان کشاناک شارەوانی دیاربەکر ڕایگەیاند کە ئەنجومەنی شارەوانی ئامەد لە مێژووی خۆیدا گرنگرین بڕیاریداوە، ئاشکراشی کرد کە هەنگاوێکی جیاوازبووە بۆ رێگریکردن لە داگیرکاری. کشاناک ئاماژەی بەوکرد کە دەبێت تورکیا ڕووبەڕووی ڕابردووی ...

زیاتر »

قووڵی‌ گوڵه‌گه‌نم بۆ سه‌ر شارا گه‌وره‌كه‌ی گوڵه‌وه‌چنیی

ساماڵ محێدین دیاریه‌ به‌نرخه‌كه‌ی مامۆستام * (مسته‌فا ساڵح كه‌ریم) كه‌كتێبێكه‌ به‌ ناوی گوڵه‌وه‌چنیی *خوێنده‌وه‌ حه‌ز ده‌كه‌م سه‌ره‌تا به‌ په‌ره‌گرافێكی مامۆستا ده‌ست پێ بكه‌م كه‌له‌لاپه‌ڕه‌ 19 ی كتێببه‌كه‌دا تۆماری كردووه‌ ، به‌م شێوه‌یه‌(ئه‌م وتارانه‌ی له‌ دووتوێی ئه‌م كتێبه‌دا به‌رچاوت ده‌كه‌ون له‌رۆژگارێكی سه‌ختا نوسراون. له‌كاتی خوێندنه‌وه‌دا ئه‌وه‌ت له‌بیر بێت كه‌ئه‌م به‌رهه‌مانه‌ زاده‌ی سه‌رده‌مێكن نوسه‌رانی كورد تێیدا هه‌وڵیان ده‌دا ره‌شماڵی ئه‌ده‌بی به‌رگری فراوانتر ...

زیاتر »

ئه‌حمه‌د موختار جاف شاعیرێكی‌ ڕیفۆرمخواز

د.ئاراس محەمەد ساڵح شاعیری‌ نیشتمانپه‌روه‌ر ئه‌حمه‌د موختار جاف له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی‌ خانه‌دانی‌ به‌گزاده‌ی‌ جافدا له‌دایك بووه‌و پێگه‌یشتووه‌، بنه‌ماڵه‌كه‌یان خاوه‌ن پێگه‌ی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ و خاوه‌ن موڵك و ده‌سه‌ڵاتدار بوون، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م شاعیره‌ هۆشیاره‌ ناكه‌وێته‌ ژێر كاریگه‌ری‌ سیستمی‌ خێڵایه‌تی‌، به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ دابونه‌رێتی‌ بنه‌ماڵه‌ ئاغا و ده‌ره‌به‌گه‌كانی‌ كورده‌وه‌ هه‌نگاو ده‌نێت و هه‌ندێجار دژایه‌تیشیان ده‌كات، زۆرێك له‌ ئاغا و ده‌ره‌به‌گه‌كانی‌ كورد بۆ مانه‌وه‌یان و ...

زیاتر »

ته‌نها نا ئومێدیه‌ قورسه‌كان پشت ده‌چه‌مێننه‌وه‌

پێداچوونه‌وه‌یه‌ك بۆ فیلمی the glass castle ئا: سیڤا ئازاد هه‌ندێكجار وه‌ك بینه‌ر تووشی سه‌ر لێشێوان ده‌بین له‌به‌رامبه‌ر هه‌ندێك فیلمدا چیرۆكه‌كانیان دووباره‌یه‌‌و هیچی نوێیان تێدا نییه‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سۆزمان بۆی هه‌یه‌‌و به‌دڵمان ده‌بێت‌و ناتوانین ره‌خنه‌ی لێبگرین زۆر به‌ئاسووده‌ییش ته‌ماشای ده‌كه‌ین، فیلمی the glass castle یه‌كێكه‌ له‌و فیلمانه‌. فلیمی the glass castle ساڵی 2017 به‌رهه‌مهێنراوه‌، مانگی ئابی هه‌مان ساڵ نمایشكرا، له‌ده‌رهێنانی ...

زیاتر »

شه‌و، دانیشتوویه‌كی موسافیر!

ئه‌دۆنیس و. جه‌مال غه‌مبار (1) به‌ره‌و ناكۆتا، شه‌و گالیسكه‌ی كه‌ون ڕاده‌كێشێت، وای چه‌ندێ به‌ سه‌بریت ئه‌ی شه‌و! ئه‌ی ئه‌و شه‌وه‌ی تیایدا هه‌ندێ له‌ جه‌سته‌م شه‌ڕ له‌گه‌ڵ هه‌ندێكی تری خۆی ده‌كات! (2) ڕۆشنایی، به‌له‌مه‌كانی خۆی له‌ كه‌ناری شه‌ودا كۆكرده‌وه‌، ئه‌مێستا ئه‌و چاوه‌ڕێی ئه‌و چركه‌ساته‌ ده‌كات تیایدا چارۆكه‌كان بكاته‌وه‌. (3) « خودی خه‌ونه‌كانت، هیی خۆت نین « شه‌و، وام پێده‌ڵێت. له‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ ...

زیاتر »

فه‌ره‌یدون عه‌لی ئه‌مین: قه‌له‌نده‌ری خه‌مخۆری مناڵان و ئه‌ده‌بی مناڵان

ره‌زا شوان مامۆستا فه‌ره‌یدون عه‌لی ئه‌مین له‌ (29/4/1933) له‌ گه‌ڕه‌كی مه‌ڵكه‌ندی له‌ سلێمانی، له‌ باشووری كوردستان، له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی ناسراوی شاری سلێمانی له‌ دایكبووه‌. خوێندنی سه‌ره‌تایی له‌ قوتابخانه‌ی مه‌ڵكه‌ندی و ناوه‌ندیشی له‌ ئاماده‌یی سه‌ڵاحه‌دین ته‌واو كردووه‌. له‌ ساڵی 1953 دا خانه‌ی مامۆستایانی له‌ به‌غدا ته‌واوكردووه‌. بۆته‌ مامۆستای قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی، له‌ قوتابخانه‌كانی شارباژێر و چوارتا و سلێمانی مامۆستا بووه‌، مامۆستایه‌كی لێهاتوو و ...

زیاتر »

پاشای چۆله‌كه‌

محه‌مه‌د كه‌ریم هه‌موو شه‌وێ سوڵتان سلێمانی قانونی دێته‌ ژووره‌كه‌م، وه‌كو قیر و زفت پێمه‌وه‌ ده‌لكێ و له‌ كۆڵم نابێته‌وه‌. ده‌ڵێت: «ده‌مه‌وێ حیكایه‌تی پاشای چۆله‌كه‌ت بۆ بگێڕمه‌وه‌.» بۆ نه‌گبه‌تی هه‌میشه‌ ئه‌و كاتانه‌ یه‌خه‌م ده‌گرێ كه‌ ئیتر خه‌و پرزه‌م لێده‌بڕێ و تۆزێ خه‌و به‌ تاجی پاشایه‌تییه‌كه‌ی ئه‌و ناگۆڕمه‌وه‌. نازانم ئه‌م سوڵتانه‌ عوسمانییه‌ بۆ ئه‌وه‌نده‌ گه‌مژه‌ و بێگوێیه‌؟ هه‌رچه‌ند پێی ده‌ڵێم بابه‌ من ...

زیاتر »

غوربه‌تێك لە نێوان دۆزه‌خی رابردوو و خاپورستانی ئێستادا

به‌ختیار كه‌ریمی 2-2 له‌ راستیدا ده‌ركه‌وتنی ره‌زاله‌ت و خه‌سیوی و ناپاكی و ناڕاستیی ئاكاری ئه‌و مرۆڤانه‌ بوو سه‌رده‌مانێك پێت وابوو مرۆڤن و ئه‌وینداری ئازادی و خۆشه‌ویستی مرۆڤ و ژیان هه‌وێنی ژیانیانه‌. گه‌ڕانه‌وه‌ی شاعیر بۆ نیشتمان دیسانه‌وه‌ پڕ ئازار بوو، ببینینه‌وه‌ی ئه‌ودیوی ده‌مامكی ئینسانه‌كان و به‌تاڵ بوون و درۆیینه‌ بوونی بانگه‌شه‌كانیان، شاعیر ئه‌باته‌ فۆرمێكی ڕه‌خنه‌گه‌رانه‌وه‌، بۆیه‌ له‌ خۆیه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات. ڕۆیشتن و ...

زیاتر »

12 كتێب، 12 ناساندن، له‌ ناوه‌ندی‌ ئه‌ندێشه‌

ڕۆژی ٢٧/١/٢٠١٨ ناوه‌ندی‌ ئه‌ندێشه‌ له‌مه‌راسیمێكدا، ١٢ كتێبی نوێی بڵاوكرده‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن ده‌زگاكه‌كه‌وه‌ چاپ و بڵاوكرانه‌وه‌و به‌ئاماده‌بوونی‌ نووسه‌رو وه‌رگێڕه‌كانیان، لێره‌دا، كورته‌یه‌ك له‌ناساندنی‌ هه‌ر 12 كتێبه‌كه‌ ده‌كه‌ین، كه‌ ئێستا له‌كتێبخانه‌كاندان. چیرۆكه‌كانی مه‌سنه‌وی: بێگومان بۆ ناسینی مه‌ولانا جه‌لاله‌دینی ڕۆمی، جگه‌ له‌و ڕۆمان و بابه‌ت و شیكردنه‌وه‌ و لێكۆڵێنانه‌وه‌ی له‌سه‌ر ئه‌م كه‌سایه‌تییه‌ جیهانییه‌ نووسراون، خوێندنه‌وه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی خۆیشی گرنگییه‌كی له‌ڕاده‌به‌ده‌ری هه‌یه‌. له‌ ڕاستیدا به‌بێ خوێندنه‌وه‌ی ...

زیاتر »

چنینی زمان و گێڕانەوە لە ڕۆمانی(سێبەری با) دا

ده‌وه‌ن مه‌عروف (هێرمان هێسێ، کەوێکی خۆشخوانە) تۆماس مان چاییەکەم بە دوو قووم خواردەوە! هاوڕێکەم هەر دەیوت: – درەنگە با بڕۆین، نەوەکو نەمێنێت و دەستمان نەکەوێت! – منیش وتم: کاکە گیان، چۆن نامێنێت؟ من دڵنیات دەکەم سەرو دانەمان چەنگ دەکەوێت، ئیتر ئەم پەلەپەلەی بۆ چییە؟ بەدەم ڕێگەوە قسەمان لەسەر تازەترین ئەو کتێبانە دەکرد کە ماوەیەک بوو بڵاوببوونەوە. یەکێک لەو کتێبانە(حیکایەتەکانی ئۆشۆ) ...

زیاتر »