سەرەکی » وتار » گۆران فه‌تحی » كۆنگرەی وڵاتانی دراوسێی عیراق چاوەڕوانی چی لێدەكرێت؟

كۆنگرەی وڵاتانی دراوسێی عیراق چاوەڕوانی چی لێدەكرێت؟

بڕیارە كۆتایی ئەم مانگە كۆنگرەی وڵاتانی هاوسێی عیراق لە بەغدا ببەسترێـت، بە بەشداری چەندین وڵاتی دراوسێی، هەروەها چەند وڵاتێکی تری كاریگەری عەرەب و جیهان، بەمەبەستی تاوتوێكردنی كێشەكانی ناوچەكە، هەروەها هەوڵی لێكنزیكردنەوەی هەندێك وڵاتی عەرەبی و ناوچەیی و نەهێشتنی شەڕی سارد و ناكۆكی نێوانیان دەدرێت لە نموونەی سعودیە و ئێران، ئەمە چ جای هەوڵی رێكخستنی دیدارێك لەنێوان وەفدی ئەمریكا و ئێران لە كۆنگرەكەدا.

بەشداری لەسەر ئاستی باڵا و كۆبوونەوەی ركابەرەكان
واچاوەڕوان دەكرێت، كۆنگرەكە بەشدارییەكی بەرزی نوێنەرانی وڵاتانی دەوروبەر بەخۆوە ببینێت، ئەمە چ جای چەند وڵاتێكی تری كاریگەری عەرەب و ناوچەکە و جیهان.

هەروەها بڕیارە لەپەراوێزی كۆنگرەكەدا چەند دیداری دوو لایەنە و سێ لایەنە لەنێوان وڵاتانی ركابەر لەناوچەكە و جیهان بكرێت، بۆ چارەسەركردنی بەشێك لە پرسە جەدەلییەكان، لەنێویاندا پشكی ئاو و ناكۆكی نێوان توركیا و عیراق و ئێران لەسەر ئەو مەسەلەیە، ئەمە چ جای پرسی كشانەوەی سوپای ئەمریكا لە عیراق، هەروەها پرسی رێكەوتنامەی ئەتۆمی ئێران.

واش چاوەڕوان دەكرێت وەفدێكی ئەمریكی و ئێرانی چاویان بەیەك بكەوێت بۆ تاتوێكردنی ئەو دۆسێیە و هەوڵدان بۆ راگرتنی ئەو هێرشانەی بەرژەوەندی هەردوو وڵات لەناوچەكە دەكاتە ئامانج، هەروەها بڕیارە كۆبوونەوەیەكی هاوبەشی سعودیە و ئێرانیش بكرێت لەپەراوێزی كۆنگرەكە بۆ سفركردنەوەی كێشەكانی نێوان ئەو دوو وڵاتە.

وڵاتانی بەشداربوو لە لوتكەكەدا
ئامادەكارییەكانی بەغدا بەردەوامە بۆ میوانداری لوتكەی بەغدا بۆ وڵاتانی هاوسێی عیراق و وڵاتانی تری كاریگەر بەسەر دۆخی عیراق و ناوچەكە لەكۆتایی مانگی ئابدا، بڕیاریشە زیاتر لە 12 وڵاتی عەرەبی و هەرێمی و جیهانی بەشداریی كۆنگرەكە بكەن، ئەوانەی تا ئێستا بەشداربوونیان دیارە، هەریەك لە سعودیە و كوێـت و قەتەر و ئیمارات و توركیا و ئوردن و میسر و ئێران و هەروەها ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسایە.

بەپێی ووتەی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق، بەغدا تا ئێستا داوەتنامەی ئاراستەی شەش وڵات كردووە كە ئەوانیش بریتین لە توركیا و سعودیە و ئوردن و كوێت و ئێران و ئەمە چ جای قەتەر.
هەرچەند سوریاش وڵاتێكی دراوسێی عیراقە، بەڵام گومان دەكرێت، داوەتنامەی ئاراستە بكرێت بۆ بەشداری لەكۆنگرەكە، كە چەند وڵاتێك رەنگە دژ بەو بەشدارییە بن، بەهۆی بارودۆخی ئێستای ئەو وڵاتەوە و مامەڵەی خراپی حكومەتی سوریا لەگەڵ هاووڵاتیانی خۆی.

ئامانجی عیراق لە بەستنی كۆنگرەكە
ئامانجی بەغدا لە بەستنی كۆنگرەی وڵاتانی هاوسێی عیراق، كەمكردنەوەی ئاڵۆزییە لەناوچەكە بەتایبەتی لەنێوان وڵاتانی دەوروبەر (ئێران و سعودیە)، حكومەتەكەی مستەفا كازمی دەیەوێت لێكتێگەیشتن لەنێوان ئەو دوو وڵاتەدا دروست بكات، بەجۆرێك دواجار بەسوودی عیراق بشكێتەوە، بەتایبەتی كە ئەو دوو وڵاتە، پێگەی گرنگ و بەهێزیان هەیە و سنوورێكی زۆریشیان بە عیراقەوەیە، هەروەها بڕیارە لە كۆنگرەکەدا چەندین پرسی گرنگی وەك روبەروبوونەوەی تیرۆر و گروپە تیرۆریستیەكان تاوتوێ بكرێت.

بەغدا هەروەها دەیەوێت پێگەی خۆی وەكو وڵاتێكی كاریگەر و گرنگ لەناوچەكە بەدەست بهێنێـتەوە، خوازیاریشە لوتكەكە ببێت بەهۆی چەسپاندنی پەیوەندییە ئابوورییەكانی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی و راشیگەیاندووە كە دەرگا واڵا دەكرێت لەبەردەم وەبەرهێنەران، بەتایبەتی بۆ كاركردن لەچەند پرۆژەیەكی بنیادنانەوە لەناوچە زیانلێكەوتووەكانی جەنگی دژ بەداعش.

بڕیارە لەكۆنگرەكەدا تاوتوێی كێشەو تەحەداكانی ناوچەكە بكرێت و عیراق وەكو وڵاتێكی بێ لایەن دەربكەوێت، هەوڵی نزیك كردنەوەی بۆچوونی وڵاتانی دراوسێ لەگەڵ یەكتر بدات.

بەپێی توێژەرانی سیاسی، هەرچەند عیراق لە پەراوێزبوونی نێودەوڵەتی دەرچووە، بەڵام بەغدا دەیەوێت لەرێگەی ئەم لوتكەیەوە، رۆڵی خۆی بچەسپێنێت وەكو نێوەندگیرێك لەناوچەكە بەمەبەستی كەمكردنەوەی ئاڵۆزییەكان، ئیتر لە نێوان ئەمریكا و ئێران بێت یان نێوان سعودیە و ئێران.

پەیماننامە یان رێكەوتننامەی بەغدا
بڕیارە لەكۆتایی كۆنگرە و لوتكەكەدا، پەیماننامەیەك لەنێوان وڵاتانی بەشداربوو، ئیمزا بكرێت و رابگەیەنرێت، لەو رووەوە عامر ئەلفایز ئەندامی لیژنەی پەیوەندی و كاروباری دەرەوەی پەرلەمان جەخت دەكاتەوە، كە ئەنجام و راسپاردەكانی كۆنگرەكە گرنگیەكی زۆری دەبێت، دووپاتیشی كردەوە کەكۆنگرەی وڵاتانی دراوسێی عیراق یان لوتكەی نێودەوڵەتی بەغدا، بەشێكی تەواوكەری پرۆسەی پەیوەندیی هەرێمییە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و ناوچەكەدا..

هەروەها دەڵێت، عیراق دەیەوێت لایەنە نێودەوڵەتی و هەرێمییەكان لەسەر یەك مێز كۆبكاتەوە، بۆ تاوتوێكردنی زۆربەی دۆسێیە سیاسی و ئەمنی و ئابوورییەكانی، کە جێی گرنگی ئەو وڵاتانەیە، لەنێویاندا ئاسایش و نەهێشتنی تیرۆر و گەندەڵی و بواریی خزمەتگوزاری و بنیادنان و مەسەلەی ئاو، كە پرس و دۆسێی گرنگن بەلای عیراقەوە.

ئاماژەی بەوەشكرد، لەكۆتایی دانیشتنەكانی كۆنگرەكەدا، رەنگە راگەیاندراوی بەغدا یان پەیماننامە یان رێكەوتننامەی بەغدا ئیمزا بكرێـت و رابگەیەنرێت.

جێی ئاماژەیە، حكومەتی ئێستا كە مستەفا كازمی سەرۆكایەتی دەكات، تەنها دوو مانگی ماوە لە دەسەڵات، دوای هەڵبژاردنە پێشوەختەکەی مانگی تشرینی یەكەمی داهاتوو، دەبێت بە حكومەتێكی كاربەرێكەر، واتا ناتوانێت هیچ لە راسپاردەكانی كۆنگرەكە جێ بەجێ بكات و ئەم راسپاردانە رادەستی حكومەتی نوێی عیراق دەكرێـت.

لەكۆتاییدا دەڵێین عیراق دەیەوێت بەم كۆنگرەیە پاڵپشتییەكی بۆ دروست بێت، بۆ ئەوەی بێ لایەنی ئیجابی خۆی دەربخات و پەیوەندییە دیپلۆماسییەكانی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە و جیهان باشتربكات، بۆ ئەوەی بتوانێت دواجار رێگری بكات لە دەستێوەردانی دەرەكی لەكاروباری ناوخۆی.

 

 290 جار بینراوە