سەرەکی » دۆسێ » ئایندەی پڕۆسەی سیاسی لە عیراق

لە نێوان ئاكامی هەڵبژاردندایە

ئایندەی پڕۆسەی سیاسی لە عیراق

رەوتەكان

شەقامی عیراق سەرقاڵی ئاكامەكانی هەڵبژاردنە لەنێوان براوەدا كە بە شایستەترین و بێخەوشترین هەڵبژاردن لە ساڵی 2003وە هەڵسەنگاندنی بۆ دەكات، و ئەوی تر كە بە ساختەكراو وەسفی دەكات و پێیوایە بەشێوەیەكی بەرنامەبۆداڕێژراو دەنگەكان دزراون و یاریی بە ئاكامەكانییەوە كراوە، لەنێوان ئەم و ئەودا زۆرێك هەن ترسی ئەوەیان هەیە عیراق ببێتە گۆڕەپانی تۆڵەكردنەوە و یەكلایی كردنەوەی حیساباتی لایەنە دەرەكییەكان، و پشێوی لەنێوخۆدا دروست ببێت، لەكاتێكدا وڵات پێویستییەكی زۆری بە سەقامگیریی و ئاسایش و هەڵدانەوەی لاپەڕەی جەنگ و نسكۆكانە.

ئاكامەكانی هەڵبژاردن گۆڕانكاریی بەخۆوەنابینن
لەنێوان ئەم دوو ئاراستەیە، هەندێك پێیانوایە ئەمەی لە عیراق روودەدات، نابێتە مایەی گۆڕینی ئاكامەكانی هەڵبژاردن و ئەوەی لە شەقامیشدا دەبینرێت، جگە لە گوشارێكی سیاسی بەولاوە چی دی نییە.

لەو بارەیەوە ئەحمەد هەركی بە ماڵپەڕی (المسری)ی راگەیاند»ئەوەی لەئێستادا لە عیراق روودەدات، هیچ لە ئاكامەكانی هەڵبژاردن ناگۆڕێت، تەنانەت گەر كورسییەك زیاد یان كەمیش بكات لەنێوان لایەنە براوەكان یان دۆڕاوەكان، بۆیە ئەمەی لە شەقامدا دەبینرێت، تەنیا گوشارێكی سیاسییە لەپێناو ملكەچكردنی لایەنەكەی تر بۆ داواكارییەكان و بەپێچەوانەوە، پرەنسیپی زۆرینەی نیشتمانیش خودی تەوافوقییە، بەڵام بە ناونیشان و وێنەیەكی تر، چونكە لە ئاكامدا كەس ناتوانێت بەبێ‌ تەوافوقی نێوخۆیی شیعە و كورد و سوننە، حكومەت پێكبهێنێت».

زۆرینەی سیاسی بێ‌ مەترسی نییە
هەركی پێیوایە»سیناریۆی زۆرینەی نیشتمانی خۆی لەخۆیدا بێ‌ مەترسی نییە، رەنگە سەركەوتوونەبێت، بەهۆی دەستوەردانی ئیقلیمی و گروپە چەكدارەكانی نێو چوارچێوەی هاوئاهەنگی، لەگەڵ شەقام كە زۆرینەی لە هەڵبژارندا بەشداریی نەكرد، بەهۆی بێ‌ متمانەیی بەرامبەر بە تەواوی پرۆسەی سیاسی عیراق، زۆرینەی نیشتمانی لەم قۆناغەدا خزمەت بە عیراق ناكات، هەرچەندە پرۆسەیەكی دیموكراتییە، بەڵام گەر بمانەوێت ووڵات لە پشێوی و خوێنڕشتن بەدووربگرین، دەبێت لێكنزیكبوونەوە و تەوافوق هەبێت لە پێكهێنانی حكومەتی داهاتوو، لەپێناو خزمەتكردن بە بەرژەوەندییە نیشتمانییەكان».

ئاڵۆزی لە دیمەنی سیاسیدا
لەبەرامبەردا هەندێك هەن بڕوایان وایە كە پاشەكشەكردن هەیە لەلایەن كۆمسیۆنی هەڵبژاردن لە سوربوونی لەسەر هاوتاكردنی ئاكامەكان، و گۆڕانكارییەكانیش گەورە نیین.

واسق جابری شرۆڤەكاری سیاسی پێیوایە»سیماكانی دیمەنی سیاسی عیراق تائێستا روون نیین، بەو پێیەی لە كۆی ئاكامەكان و ناڕەزاییەكاندا، كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن بەجۆرێك لە جۆرەكان دەستیكرد بە پاشەكشەكردن لە هاوتاكردنی 100 %ی ئاكامەكان، بەڵام گۆڕانكارییەكان لە ئاكامەكاندا گەورە نیین، لە روانگەی ئاكامە بەراییە راگەیەندراوەكانیش، پێدەچێت هێزە سیاسییەكان نەتوانن بە تەنیا كار بۆ دروستكردنی گەورەترین فراكسیۆن بكەن، و پاشان لێوەی حكومەت پێكبهێنن و پاشماوەی هێزەكانی تر بۆ رووكردنە ئۆپۆزسیۆنی پەرلەمانی ناچاربكەن».

لە كۆتاییدا دەبێت بە تەوافوق بێت
جابری بۆ (المسری) دەڵێت»هێزە سیاسییە سەرەكییەكانی ئێستای سەر گۆڕەپانی سیاسی دەبێت لە كۆتاییدا بگەڕێنەوە بۆ تەوافوق، بەپێی دەستپێشخەرییەكانیش كە لەئێستادا پێشنیازكراون بۆ پاراستنی ئاشتی كۆمەڵایەتی و پرۆسەی سیاسی لە وڵات كە دەركەوتووترینیان دەستپێشخەرییەكەی (عەممار حەكیم) سەرۆكی رەوتی حیكمەی نیشتمانییە، وێڕای كۆبوونەوەی بەردەوامی نێوان هێزە سیاسی و حكومییەكان و سەرۆكایەتییەكانی كۆمار و ئەنجومەنی باڵای دادوەریی لەلایەكی تر، كار بۆ لێكنزیككردنەوەی بۆچوونەكان و یەكلایی كردنەوەی ناكۆكییەكان و كۆتایی هێنان بە تەنگژەی نێوان هێزە سیاسییە ناكۆكەكان دەكرێت».

خۆبەهێزكردن بەسەر ئەوی تردا
بەڕوونی دەردەكەوێت ئەوەی لەئێستادا لە شەقامی عیراقی روودەدات لە یەكترپەلكێشكردن و رەوشی سیاسی نیمچە ئاڵۆز، هەر لایەنێكی سیاسی دەیەوێت خۆی بەسەر لایەنە سیاسییەكەی تردا بەهێزبكات، ئیتر لەڕێی دەستەبەركردنی دەنگەكان بێت لە هەڵبژاردن، یان لەڕێی پشتبەستن بە شڵەژاندنی شەقام و چەكداركردنی، ئەوەیان لەبیركردووە كە حكومەت بە بەستنی هاوپەیمانی یان لێكنزیكبوونەوە لە یەكتر پێكدەهێنرێت، بەپێچەوانەوە كەس نازانێت چارەنوسی داهاتووی عیراق چۆن دەبێت و روو لە چ ئاقارێك دەكات».

لە ماڵپەڕی (المسری) وەرگیراوە
www.almasra.iq

 204 جار بینراوە