سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » د.كارزان محەمەد باسی وردەكاریی ئیتیكی رۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان دەكات

د.كارزان محەمەد باسی وردەكاریی ئیتیكی رۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان دەكات

لەم دووتوێیەدا

لەچوارچێوەی كۆڕو سیمینارەكانی ساڵۆنی كوردستانی نوێدا‌،رۆژی 24/8/2019 كۆڕی ناساندن و بڵاوكردنەوەی كتێبی (هەڵسەنگاندنی ئیتیكی رۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان) بۆ رۆژنامەنووس و ئەكادیمیست د.كارزان محەمەد بەڕێوەچوو.
كتێبەكە، توێژینەوەیەكی وردی نووسەرە، لە نێوان ساڵانی 2007-2016 لەبارەی ئیتیكی رۆژنامەگەرییەوە لە هەرێمی كوردستان. لەبارەی كتێبەكەوە، نووسەر دەڵێت: كتێبەكەم بەسەر چەند تەوەرێكدا دابەش كراوە، یەكەمیان: ئەو پرەنسیپە ئەخلاقیانەن كە پەیوەندیدارن بە مافی هاووڵاتیانەوە وەكو مافی زانین هەروەها خۆپارێزی لە تەشهیركردن و بێلایەنی و بابەتی بوون كە مافی هاووڵاتیانە، دووەمیان: ئەو پرەنسیپە ئەخلاقیانەن كە پەیوەندیدارن بە دامودەزگانی راگەیاندنەوە، سێهەمینیشیان: پەیوەستە بە ئەركەكانی میدیا لە بواری ئەخلاقدا، چونكە ئەخلاق دەبێت یارمەتیدەری یاسا بێت، لەناو ئەم سێ ئەركەدا باسی سەرجەم پرەنسیپەكانم كردووە، دوا بەشی ئەم كتێبە كە بە شێوازێك نووسیومە كە تا ئێستا لە كوردستان ئەم میتۆدە كاری پێ نەكراوە كە ئەویش میتۆدی گراون تیۆری- یە:

ساڵۆنی كوردستانی نوێ

مەریوان مەسعود:

بەڕێزان…. میوانە خۆشەویستەكان… زۆر بەخێربێن بۆ ساڵۆنی كوردستانی نوێ، كۆڕی ئەمڕۆمان بۆ كاك د. كارزان محەمەد-دە، كە یەكێك لە كتێبە نایابەكانی كە لەم ماوەیەدا چاپی كردووە لە بارەی ئیتیكی ڕۆژنامەگەرییە لە هەرێمی كوردستان كە دواتر بە واژۆی خۆی پێشكەشتان دەكات.
ئەم كتێبە لە ساڵی 2007 بۆ 2016 كاك كارزان ئیشی تیاكردووە وەكو لێكۆڵینەوەیەكی ئەكادیمی و چەندین بەڵگەو نموونەی تێدایە، ئەو لایەنانە ڕوون دەكاتەوە كە ئایا ئیتیكی ڕۆژنامەگەری لە كوردستاندا تا چەند ڕەچاو كراوە و چۆن ئیشی لەسەر كراوە، بۆیە پێمخۆشە ئەوەتان پێ بڵێم كە د. كارزان جگە لەم كارەی چەند كارێكی ئەكادیمی تریشی كردووە، ئەوەی من بینیومە توێژینەوەكانی توێژینەوەی ئەكادیمین هی ئەوەن هەم وەك سەرچاوەیەكی باوەڕ پێكراو سوودی لێ وەربگیرێن و جگە لەوەش چەندین كتێبی وەرگێڕاوەو كاك كارزان ئەگەرچی تەمەنەكەی گەورەش نییە بەڵام بەڕاستی ئیشەكانی گەورەن… بەڕێزان ئێستاش ڕێگا بە دكتۆر كارزان دەدەم كورتەیەك یان ئەوەی كە پێویستە لەسەر كتێبەكە و ئامانجی چاپكردنی كتێبەكەی بۆتان بدوێت.


 

د. كارزان محەمەد:
پێشەكی بەخێرهاتنی میوانە خۆشەویستەكان دەكەم ئەمڕۆ لوتفتان نواند و لەگەڵ بەخێرهاتنی ئێوەشدا بە ڕاستی گلەییەكم لە كەسە ئەكادمیەكانی زانكۆكان هەیە بەڕاستی كە دەعوەتنامەم بۆ زۆربەیان ناردووە و بەداخەوە كەمترین كەسی ئەكادیمی دەبینم لێرە، چونكە ئەگەر ئەكادمیەكان گوێ لەیەكتر نەگرن هەرگیز نابێت رەخنە لەسیاسیەكان و حیزبەكان بگرین كە بۆ گوێ لەیەكتر ناگرن، سەرەتای باسەكەم بەوە دەست پێ بكەم كە یەكەم جار ناوم هاتەوە وەكو خوێندكارێكی تواناسازی وەجبەی سێ، كێشەو گرفتێكی زۆرمان هەبوو لەوەی سەفەری دەرەوەی وڵات بكەین، دوای ئەوەی كە نائومێدبووم لەوەی سەفەری ئەوروپا بكەم یەكێك لەو كەسانەی پرسم پێكرد بۆ مێژوو دەیڵێم (كاك نەوشیروان ) بوو، وتی زانكۆی تاران هەڵبژێرە وتم بۆ؟ وتی «بە یەك مەرج زانكۆی تاران هەڵبژێرە، وتی كتێبخانەیەكی ئێجگار دەوڵەمەند لەو وڵاتە هەیە كە تا ئێستا ئیشێكی ئەوتۆی لەسەر نەكراوە ئەگەر تەنها ئەو كتێبانە بهێنیتەوە كە لەسەر كورد نووسراوە دڵنیابە لە دكتۆراكەت گەورەترە، بەڵام بەلای منەوە سەردانێكی كاك (یاسین رەش )ی علاقاتیش بكە و با ئامۆژگاریەكت بكات»، سەردانی كاك یاسینم كرد و جگە لەوەی ئامۆژگاری كردم چۆن لەو وڵاتە بژیم بە شێوەیەكی یاسایی، نامەی تێزی دكتۆراكەشم هەر پێشكەشی ئەوم كردووە چونكە زۆر هاوكار و یارمەتیدەرم بوو، لەوێ لەناو كتێبخانەكانی تاراندا ماڵێكم گرت كەوتم بەسەر سامانێكی زۆر گەورەی كتێب كە بەداخەوە تا ئێستا كارێكی ئەوتۆی لەسەر نەكراوە، هەر زوو بوومە دۆستی كتێب فرۆشەكان و پێم وتن هەر كتێبێك دەربارەی كورد و یان وێنەیەكی لەسەر كورد تیابوو هەر زانیاریەكی لەسەر كورد تیا بوو من مشتەریم و پوڵتان زیاتر دەدەمێ، بەڵام بۆ منی دابنێن، بەڵام لەماوەی ئەو چوارساڵ و نیوەی لە تاراندا بووم پێموانیە هیچ كتێبێك لەسەر مێژوی كورد نووسرابێت یاخود تەنانەت پەرەگرافێكی لەسەر كورد هەبێت ئێستا لە كتێبخانەكەمدا نەبێت، بە شێوەیەكی گشتی ئەو كتێبانەی كە لەوێ پەیامكردن دەتوانم پۆلێنی بكەم بۆ چەند جۆرێك یەكەمینیان: بریتی بوو لە (سەفەرنامە) نزیكەی 60 سەفەرنامەم هێناوەتەوە لەوانەی كە سەردانی كوردستانیان كردووە هەندێكیان وێنەكێش بوون لەسەدەكانی ناوەڕاستەوە وێنەی زۆر جوانی كوردیان كێشاوە یاخود زانیاری زۆر گرنگیان دەربارەی مێژووی كورد تۆمار كردووە، یەكێك لەوانە گەشتەكەی (كۆندۆسێسیە ) رووداوی زۆر دڵتەزێن لە كوردستان دەگێڕێتەوە و وەرمگێڕاو خۆشبەختانە بنكەی ژین چاپی كرد، دووهەمینیان: بریتی بوو لە دیكۆمێنت و بەڵگەنامە كە لە نێوانی وڵاتاندا دەربارەی شۆڕشەكانی كورد و میللەتی كورد ئاڵوگۆڕ كراوە كە یەكێك لەمانە ئەم دیكۆمێنتانەی جنراڵ (دۆفەر) ی * ئەمریكایە لە تەورێز، كە زانیاری زۆر گرنگی دەربارەی كۆماری كوردستان ناردووە بۆ ئەمریكا واتەهەفتانە چاودێری رووداوەكانی كۆماری كوردستانی كردووە و راپۆرتی نهێنی ناردووە بۆ ئەمریكا كە زۆر لایەنی كۆماری كوردستان رووندەكاتەوە، سێهەمین شت كە لەوێ دەستەبەرم كرد بریتی بوو لەو دیكۆمێنتانەی كە سەبارەت بە كورد ئەرشیف كراون كە یەكێك لەوانە، بۆ نموونە سەبارەت بە كیمیابارانی هەڵەبجەیە نزیكەی 400 رۆژنامە و گۆڤاری لە خۆگرتووە و زانیاری زۆر گرنگی دەربارەی ئەو كارەساتە لەخۆگرتووە كە تا ئێستا بەشێكی زۆری هەڵەبجەییەكان خۆشیان نەیانزانیووە بۆ نموونە لە لاپەڕە 103 كاتێك كە ئەم ڕۆژنامانەم دابەش كرد مامۆستایەك لە هەڵەبجە كەناوی مامۆستا ( عوسمان )ە، وتی ئەوە وێنەی خۆم و خوشكەكەمە، لەڕۆژنامەیەكی سویسرایی بڵاوبۆتەوە، كە تەیارەیەك لە سویسراوە هاتووە مناڵانی هەڵەبجەی بردوە بۆ چارەسەر هێناویشینیتەوە بۆ تاران، بەبێ ئەوەی مناڵەكان بە خۆیان بزانن لەم ڕۆژنامانەدا ناوی خۆیان دۆزیوەتەوە، چوارەمینیان: بریتی بوو لە ئەرشیفی وێنە، وێنەیەكی ئێجگار زۆری مێژووی كورد بە تایبەت لە زانكۆی تاران لە ئەرشیفخانەكانی تاران هەیە كە هەوڵم داوە بەشێكی زۆری كۆ بكەمەوە، لە ماوەی خوێندنمدا خۆشبەختانە مامۆستاكان لەگەڵ كورددا زۆر بەڕێز بوون، بەشێكی پەیوەندی هەبوو بە خۆیانەوە بەشێكیشی پەیوەندیداربوو بەو خوێندكارە كوردانەی لە زانكۆی تاران دەیانخوێند، دەتوانم بڵێم مەزبوتترین خوێندكار كە لە زانكۆی تاران دەیانخوێند بە بەراورد لەگەڵ میللەتەكانی تر خوێندكارە كوردەكان بوون، بە حوكمی ئەوەی كە كۆلێژەكەی ئێمە پەیوەندیداربوو بەبواری بەڕێوەبردن لەناو ئەوێ راگەیاندمان دەخوێند، حەز دەكەم پێش ئەوەی باسی كتێبەكەم بكەم چەند نموونەیەكی سەرنجڕاكێش بگێڕمەوە كە لە وانەكانماندا دەمانخوێند، یەكێك لەو وانانەی كە بۆ ژیانی ئێمە گرنگ بوو بریتی بوو لە (ئەقڵی قسە) بۆنموونە مامۆستاكەمان پێی دەگوتین هەر وڵاتێك هەرچەند ئابووری دەوڵەمەند بێت، ئەگەر ئەقڵێك لە پشت ئەو بەڕێوەبردنەوە نەبێت دەبێت بە بەڵا بۆ ئەو وڵاتە، نموونەی ئەوەی هێنایەوە كەحوكمەت چۆن دەتوانێت پێش بكەوێت چارەسەری هەر كێشەو گرفتێك بسپێرێت بەناوەندە ئەكادیمەكان،نموونەی هێنایەوە وتی:» لە دوای ئینقلاب گەورەترین كیشەكانمان كێشەی گەنم بوو، لێكۆڵینەوەمان كرد ئێران بۆچی گەنم لەوڵاتان دەكڕێت لەكاتێكدا كە دەبێت خەڵك بێت گەنم لە ئێمە بكرێت، یەك لێكۆڵینەوەم كرد سەیر ئەكەم قەراغی فڕێدراوی نانی ماڵان یەكسانە بە گەنمی هاوردە، بۆیە بڕیارێكی توندمان دەركرد ئەو نانەی لە نانەواخانەكان دەكرێت نابێت قەراغی هەبێت. بەو شێوەیە توانیمان نەك كێشەی گەنم لە ئێران چارەسەر بكەین تەنانەت گەنم بنێرین بۆ دەرەوەی وڵاتیش.»
بۆنموونە یەكێك لە وانەكانی كە خوێندمان لەسەر كەموكوڕیەكانی بەڕێوەبردن بوو، مامۆستایەكمان ناوی دكتۆر (غوڵام پور) بوو، باوكی بەڕێوەبردن بوو لە ئێران، وتی:» تۆ مەرجە سیمینارێك لەسەر كەموكوڕیەكانی بەڕێوەبردن بكەی.» وتم بۆچی؟ وتی:» ئێوە وڵاتێكن خوا زۆری خۆشی دەوێن، بەڵام خۆتان كێشەتان لەگەڵ خۆتان هەیە، بۆیە ناتوانن پێشبكەون.» منیش حەزم كرد قسە بكات، وتم چۆن؟ وتی:» ئێوە لەكۆی 4 بنەمای دەوڵەت ئۆتۆماتیكی 3 تێدا مەوجودە، یەك: دەرامەتی سروشتیە كە نەوتە، دوو: هێزی كارە كە هەندێ وڵاتی ئەوروپی هێزی كاریان نیە، سێ: هەرێمی كوردستان وڵاتێكی كشتوكاڵیە وەكو تەورێز هەر چوار وەرزەكەی تێدا، دەردەكەوێت وڵاتێك هەر چوار وەرزەكەی تێدا دەركەوێت واتە كشتوكاڵی هەمەجۆرە كشتوكاڵی هەمەجۆریش واتە پڕكردنەوەی پێداویستی دانیشتوان، لەبەر ئەوە چوارەمین شت ئەوەیە، تا ئێستا كورد نەیتوانیووە بەرەو پێشەوە بكەوێت نەبوونی عەقڵیەتی بەڕێوەبردنە.» لەو كتێبانەی من خوێندومەتەوە ناڵێت كورد میللەتێكی عاقڵە، دەڵێت كورد میللەتێكی ئازایە، بەڵام ئێوە لەپاڵ ئەم ئازایەتیە پێویستیشتان بە عەقڵێك هەیە كاتێك ئەزموونێك دەڕەخسێنن بەم ئازایەتییە دەبێت عەقڵێك هەبێت بۆ بەڕێوەبردنی وڵات، بۆنمونە یەكێك لەو وانانەی لە عەقڵی ئابووری دەمانخوێند سەبارەت بە سیستەمی بانكی بوو، رۆژێك دكتۆر وتی:» ئەو سیستەمە بانكیە ئەلیكترونیەی كە لە وڵاتان هەیە لە وڵاتی ئێوە هەیە؟ وتم نەوەڵا، وتی:» بەداخەوە وەزعتان زۆر خراپە خەڵك لە وڵاتی ئێوە لە خۆیەوە دەوڵەمەند دەبێت هاوڵاتیان هەموو شێوازی فرت و فێڵ بەكار دەهێنن بۆ ڕاكردن لە باج و داهات و مەسرەفی هاوڵاتیان دیار نیە، بەڵام ئێمە بەم بانكی داراییە هەموویمان جێبەجێ كردووە.»، بەڵام لە هەمان كاتدا سەرسامی هەندێك شتی ئێمە بوون یەكێك لەو سیمینارانەی كە كردم مامۆستاكان پێی سەرسام بوون كە كورد توانیوێتی لەو ئاستە ئەویش لەسەر پێكەوە ژیان بوو لە هەرێمی كوردستان، وتم كورد هەتا ساڵی 1970 نەیان هێشتووە بە زمانی خۆی بخوێنێت،بەڵام ئێستا عەرەب ئاوارەن لە هەرێمی كوردستان و دەتوانن بە زمانی خۆیان بخوێنن كورد لە ژێر توركیا باجی كەمینە بوونی دەدات، بەڵام توركمان تاكە كەمینە نەتەوەن لە هەموو دنیادا بەبێ ئەوەی هیج خەباتێك بكەن لەسایەی كورددا بە مافەكانی خۆیان شادبوون، لەشاری سلێمانی خۆشبەختانە كەنیسەمان هەیە، لەولاوە بارەگای حزبی كۆمونیستە، بەرامبەری كەنیسەیە،پشتەوەی مزگەوتی حەزرەتی ئیبراهیمە، بۆ سوننە یەكی 100 مەتر لە یەكەوە دوورن كەس دەستدرێژی لە كەس ناكات، ئاسایش و ئەمنیەتێكمان هەیە بازاڕی تەڵافرۆشان و دۆلار فرۆشان بڕۆ چەكدارێك نابینیت، بە ڕاستی یەكێك لەو مامۆستایانە هات بۆ ئێرە، وتی:» ئێوە لەسەردەمی ئیمامی ( مەهدی)دا دەژین كە ئەو ئاسایشە باڵایەتان هەیە.» بەهەر حاڵ باسەكەم كە تێزەكەم لەسەر ئیتیكی ڕۆژنامەگەری بوو لە هەرێمی كوردستان، بۆیە ئەو بابەتەم هەڵبژارد بەپێی ئەوەی ماستەرەكەم لەسەر یاسای ڕۆژنامە گەری بوو، یاساش بەبێ ئیتیك ناتوانێت كامڵ ببێت، لەبەر ئەوە هەڵسەنگاندنەكەم سەبارەت بە ئیتیك بوولە بەشی یەكەمدا كە چوارچێوەیەكی تیۆریە باسی چەمكی ئەخلاق و سەرچاوەكانی ئەخلاقم كردووە، بە تایبەتی جەختم كردوەتە سەر تیۆرەكەی باسم كرد كە پێیوایە سێ جۆر سەرچاوەی ئەخلاق هەیە لە وڵاتێكدا، یەكەمیان: تەم و تاپۆی كۆمەڵایەتییە، دووەمیان: رێكەوتننامەی كۆمەڵایەتییە، سێهەمیان: ویژدانی تاكە كەسە، وە لە بەشی دووەمیشدا: سەرجەم ئەو پرنسیپە ئەخلاقیانەم باسكردووە كە پەیوەندیدارن بە میدیاوە و دابەشم كردووە بۆ سێ جۆر، یەكەمیان: ئەو پرنسیپە ئەخلاقیانەن كە پەیوەندیدارن بە مافی هاووڵاتیانەوە وەكو مافی زانین هەروەها خۆپارێزی لە تشهیركردن و هەروەها بێلایەنی و بابەتی بوون كە مافی هاووڵاتیانە بیزانن، دووەمیان: ئەو پرنسیپە ئەخلاقیانەن كە پەیوەندیدارە بە دامودەزگانی راگەیاندنەوە، سێهەمینیشیان: پەیوەستە بە ئەركە حكومیەكانی میدیا لە بواری ئەخلاقدا، چونكە ئەخلاق دەبێت یارمەتیدەری یاسا بێت، لەناو ئەم سێ ئەركەدا باسی سەرجەم پرنسیپەكانم كردووە، دوا بەشی ئەم كتێبە كە بە شێوازێك نووسیومە كە تا ئێستا لە كوردستان ئەم میتۆدە كاری پێ نەكراوە كە ئەویش میتۆدی گراون تیۆری- یە، ئەم میتۆدەپێیوایە فۆرمی راپرسی دەتوانێت احساس بپێوێت نەك حەقیقەت، بۆ نموونە ئێمە ڕاپرسی لەناو خەڵكدا دەكەین لەجیاتی ئەوەی باسی حەقیقەت بكەن، احساسی خۆیان دەنووسن، بۆ نموونە ئەگەر راپرسی بكەین لەسەر كاریگەری مادەی ئەلكهول یاخود مادەی هۆشبەر ئەوانەی مادەی هۆشبەر بەكاردەهێنن یان جگەرە دەكێشن، بۆ نموونە ئەمانە ئەگەر راپرسییان لەگەڵدا بكەی بە دڵنیاییەوە دەڵێت باشە بۆیە دەیخۆم یان لەزەتم لێ بینیووە، یان ئەگەر باسی كاریگەری درامای توركی بكەین لەسەر كۆمەڵگا، ئەگەر پرسیار بكەین بە دڵنیاییەوە ئەو خێزانانەی سەیری دەكەن دەڵێن حەزمان لێیەتی بۆیە سەیری دەكەین ئەمە احساسە حەقیقەت نییە، بۆیە پێیوایە كۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی كۆمەڵگایەكی راستگۆ نییە، لەگەڵ احساسی خۆی ئەم میتۆدە پێی وایە، ئێمە بۆ پێوانی مەسەلە گرنگەكان نابێت بچینە لای خەڵك دەبێت بچینە لای خەڵكە تایبەتمەندەكان، دوای ئەوەی كە لەم بەشەدا 16 كەسم دواندووە كە سەرنووسەری دامودەزگاكانی راگەیاندن و هەندێكیشیان پسپۆری بواری ڕاگەیاندنن، لەگفتوگۆ لەگەڵ ئەوانەدا وردە وردە مۆدێلێكم داتاشیوە كە مۆدێلێكی ئەخلاقیە و پاشان لەسەر بنەمای ئەو مۆدێلە ئەخلاقییە هەڵسەنگاندم بۆ رەوشی ئیتیكی كردووە لە هەرێمی كوردستان، بەداخەوە دەتوانم بڵێم رەوشی ئیتیكی لە هەرێمی كوردستان لە ئاستێكی زۆر خراپدایە، بۆچی؟ چونكە ئەو ئازادی رۆژنامەگەرییەی بەپێی یاسای رۆژنامەگەری ژمارە 35 ی ساڵی 2007 بۆ دەزگاكانی راگەیاندن تۆماركراوە، ئازادیەكە بەچەشنێكە كە دەزگاكانی راگەیاندن و رۆژنامەنووسان بەرپرسیاریەتێكی ئەخلاقی گرنگ نەگرنە ئەستۆی خۆیان، دەبینی میدیاكان لەجیاتی ببێت بە مەڵحەم بۆ كۆمەڵگا بووە بە كێشە و گرفتێكی زۆر، بەپێی ئەوەی كە ماوەی ساڵانێكە پسپۆرم لە دادگا بۆ تاوانەكانی بڵاوكردنەوە لەو ساتەی كە تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان لە هەرێمی كوردستان پەیدابووە زۆرترین ژمارەی سكاڵا كە تا ئێستا تۆماركراوە كە بەهۆیەوە شەڕ و كوشتن و كێشە و تەڵاقی لێ كەوتۆتەوە، بریتیە لە بواری راگەیاندن و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان لەكاتێكدا میدیا دەبێت چارەسەر بێت نەك هۆكارێك بێت بۆ دروستكردنی كێشە.

قادر عەزیز:
دەستخۆشی لە كاك كارزان دەكەم، بەڕاستی بابەتێكی گرنگی هەڵبژاردووە و بە راستی كارزانی لەم بابەتە كردووە، لە كوردستان لە هەموو شتێك زیاتر راستە لە هەموو پیشەكان پێویستمان بە ئیتیك هەیە نەك هەر لە رۆژنامەگەری، بەڵام دیارە ئەمڕۆ رۆژنامەگەری لە هەموو بوارەكانی تر زەقترە و تەماس ی بە بیر و هزری خەڵك و گەیاندنی هەواڵا و لە هەموو شتێكی تر زیاتر ئەو تەماسە زیاترە لەگەڵ كۆمەڵگا و كۆمەڵانی خەڵك و بابەتێكی گرنگە وەكو كاك دكتۆر ئاماژەی پێكرد و لە خراپترین ئاستیدایە، ئەگەر ئێمە بێین دراسەیەك بكەین تا ساڵی 2016 یە، بەڵام لەساڵی 2016 بەدواوە وێران بووە و ئێستا خۆتان دەبینن لە كوردستان نەك هەر ئیتیكی رۆژنامەگەری پێشێل دەكرێت بە دەزگا و دامەزراوە و بە بەرنامە دەیانەوێت ئەمە نەك بە تەنها لەناو رۆژنامەگەریدا و لەناو میدیای كوردستاندا لە راگەیاندن و لەناو كۆمەڵگا نەمێنێت، ئەم دامودەزگایانەی كە نامەوێت ناویان بهێنم، بوون بە ژەهر، یان بەهۆی پێشكەوتنی تەكنەلۆجیا لە هەموو دونیا كە بۆ ئەم بوارە بەكاردێت، بەڵام بەداخەوە لە كوردستان كۆمەڵێك ناوەندی میدیایی كە باڵادەستن بەهۆی بابەتی تەكنیكیە، یان بەهۆی پارەیە، یان بەهۆی شوێنی سیاسیەوەیە، یان كۆمەڵێك هۆكار… ئەوان ئەمڕۆ باڵادەستن و نەك تەنها ئیتیكی رۆژنامەگەری پێشێل دەكەن، بەراستی لەسەر ئاستی ناوچەكە و پارچەكانی تری كوردستانیش، لێرەش رۆڵێكی زۆر ترسناكیان هەیە، واتە ئەوەی اعلامی موالی* اعلامی چیكە كە مهمەی وەكو ناوی لێنراوە صناعە الاكاذیب و چەواشەكاری و گۆڕینی هەواڵ و دروستكردنی هەواڵا و دروستكردنی واقعێكی دەستكردی ناڕەوا و سەپاندنی بەسەر كۆمەڵگا و خەڵكدا و ئەمە لە زۆربەی وڵاتانی تر هەیە، لای ئێمە دیارە وەكو بەشێكی سیاسی گرنگ بەكاردێت، ئەوەی كە كێشەیەكی ترە لە كوردستان ئەوەیە كە هیچ میدیایەك و راگەیاندنێك و بوارێكی رۆژنامەگەری نییە، وەڵامی ئەم ناوەندە میدیایانە بداتەوە چونكە ئەمە بابەتێكی گرنگە وەكو دەزانین یەكێك لە ئەركەكانی راگەیاندن كە چۆن دەبێت بە دەسەڵاتی چوارەم؟، واتە تەنها مهمەی ئەوە نییە ئەركی دەسەڵاتی چوارەم یان هەندێك میدیای حزبی موزون، من لەوانەیە 10 بۆ 15 ساڵ لەمەوپێش چاوپێكەوتنی من بخوێنیتەوە بۆ كوردستانی نوێ دیارە مەبەستم راگەیاندنی یەكێتی یە نەك مەبەستم ئێستای خۆمە، باسمكردووە وتوومە: بەڕاستی میدیایەكی راگەیاندنێكی موزون و پرۆفیشناڵ و بەرپرسیار و راستگۆ، بەڵام حزبی، خۆتان دەزانن ئەمڕۆ راگەیاندنی حزبی لەدواوەیە، چونكە ئەوەی كە پێویستە بیگەیەنین ئازادنین بیگەیەنین، بەڵام ئەم راگەیاندنە بە تەنها ئەوە نییە كە من ئاماژەم پێكرد، بەراستی ئەركێكی تری هەیە كە دەبێت رووبەڕووی ئەم چەواشەكارییەی ئێستا بكات، ئەم راگەیاندنەی كە ئاماژەم پێكرد و هەمووتان لەناویدا دەژین ئەمە زۆر ترسناكە و هیچ بەرهەڵستكارییەك نییە واتە لە بچووكترین شت ئەم راگەیاندنە شەڕ بە كۆمەڵگا و حزبەكان دەفرۆشێت، لەم ماوەیە نموونەیەكتان بۆ بێنمەوە كە پێویستە سەرۆكی پەرلەمان بۆ نەمام چاندن دوو كەسی دەستنیشان كرد یەكێكیان: شێخ لاهور و ئەوی تر پارێزگاری دهۆك، باشە نەمام چاندنیش ئەمەی تێدایە ئەم ژەهرە؟ و ئەگەر ئێستا ئێمە وەک راگەیاندنی یەکێتی وەڵامی ئەم چەواشەكاری و ئەم شەڕفرۆشی و ئەم دەزگا مەشبوهانە بدەینەوە لەو بڕوایەدام قسەیان بۆ نایەت، چونکە دەزانین لە رابردوو ئەو راگەیاندنە چ رۆڵێكی هەبووە، بەڵام ئێستا بەهۆی پابەندبوونی حزبی بەداخەوە ناتوانێت وەڵامیش بداتەوە، هەندێك جار وەڵامی كەم كەم كە ئەمە وایكردووە ئێستا ئەوان تۆپەكە بخەنە ساحەی ئێمە، چ لە بواری سیاسی و چ لە بواری رۆژنامەگەری و لە هەموو شتێكەوە هەر وەكو دەشزانین پێچەوانەكەی راستە، كە بێینە سەر زۆر شت ئەوانەی كە لێرە دانیشتوون دەزانن كە دۆخەكە چۆنە و چۆن هاتووە و مێژووەكە چۆنە و چۆن بەڕێوەچووە، بەداخەوە ئێستا ئەمە یەكێكە لە بۆشاییە هەرە گەورەكان، كە كوردستان ئێستا بەدۆخێكی زۆر خراپدا تێدەپەڕێت لەو بوارەدا، واتە نەقسە ماوە نە راگەیاندنێكی مقاول و نە راگەیاندنێكی بەرهەڵستكار ماوە كە وەڵامی ئەم جۆرە راگەیاندنانە بداتەوە، كە بەراستی بەرپرسیارێتی ئەوەیە كە نابێت ئەمە تێپەڕببێت و ئەم ژەهرە دەرخواردی كۆمەڵگای ئێمە بدرێت، وەكو وتم لە پارچەكانی تر و لە دونیاش هەیە ئێستا مەیدانەكە بۆ ئەمە چۆڵبووە لەبەر ئەوەی ئەمەی كە كاك دكتۆر باسی كرد بەراستی بابەتێكی گرنگە كە ئاماژەم پێكرد، تەنها ئەوە نییە لەبواری رۆژنامەگەری بێت و لەهەموو بوارەكانی ئیتیك، پێموایە بۆ مرۆڤ لەهەموو پیشەیەكدا گرنگە و بەرپرسیارێتی گرنگە و راستگۆیی لە گەیاندنی هەواڵ و كۆمەڵێك لەم بابەتانە بێلایەنی و سەربەخۆیی و مصداقیەت ئەمە ئیتیكی رۆژنامەگەرییە، یان هەندێك جار كورت دەكرێتەوە دەوترێت تەنها ئیتیكی رۆژنامەگەری بریتیە لە گەیاندنی هەواڵی راست، ئەمە جگە لەو پێناسانەی كە دكتۆر بە درێژایی مێژوو كردوێتی لە هەموو بوارەكاندا و بەراستی ئەمە بابەتێكە زۆر هەڵدەگرێت.
ئەمە قسەی سیاسیەكان دەكات، بەڵام بە گەورەكردن و ئاگرخۆشكردن و بە تخریب و بە گومان لێكراوی و ئەگەر رۆژێك كۆڕێك بگێڕێت لەو بابەتە باسی بكەین بە ناو ئەوكاتە دەزانین چۆن باسی دەكەین لەبەر ئەوە من هەموو جارێك لە راگەیاندنی یەكێتیش باسمكردووە ئێمە یەكێك لە ئەركەكانی ترمان رووبەرووبوونەوەی ئەم چەواشەكاری و بێ ئیتیكی رۆژنامەگەرییە، كە دەبێت رەچاو بكرێت و یاسایەكیش نییە رێی لێبگرێت و بەهۆی زۆری ئەم مەسەلەی پێشكەوتنی تەكنەلۆجیا و تۆڕی كۆمەڵایەتی ئەو كەناڵانەی كە زۆر و بۆرن لە ئەمرۆی دونیادا و ئاسان و لەبەردەستن و بوون بە كێشەیەك و چەند گرنگن بۆ پێشكەوتنی كۆمەڵگا، بەڵام وەك كاك دكتۆر وتی ئێستا سەرچاوەی زۆربەی كێشەكان ئەوانەن و زۆربەی سكاڵاكان لەسەر میدیایە، دەبێت لە كوردستاندا ئەم قۆناغە تێبپەڕێنرێت و یاساكان سەبارەت بەم بابەتە شوێنی خۆیان بگرن و تێكۆشانی كەسە دڵسۆزەكانی دەوێت.

رەهبەر سەید برایم:
ئەم بابەتە، بابەتێكی زۆر گرنگە، ئەوەی راستیە كە تا ئێستا رۆژنامەنووسی لەدەست شاعیر و نووسەر بووە و كەمتر گەیشتۆتە دەست ئەكادیمیەكان هەتا ساڵی 2000 ،یەك كەس دكتۆرای هەبووە دەنا كەس دكتۆرای نەبووە و حكومەتی عیراقیش نەیهێشتووە خەڵك پێبگات لە بواری ئەكادیمی و لەبواری رۆژنامەنووسیدا و هەوڵیش درابوو كە سەندیكایەكی ئەكادیمی دروست بكرێت، چەند وەجبە هەر دروست نەكرا بۆ ئەوەی بتوانرێت رۆژنامەنووسی بكەوێتە دەست ئەكادیمیەكان ئەوانەی كە دكتۆرا یان بەكالۆریۆس و معهدیان هەیە، وە یەكەمجار پەیمانگای تەكنیكی سلێمانی بەشی رۆژنامەنووسی كرایەوە تەنها یەك كەس دكتۆرای هەبووە، ئەویش لە بەغداوە دەهات دكتۆر فارق عەلی عومەر بوو كە بەداخەوە كۆچی دوایی كرد و لە خورماتوو پەیكەریان بۆ دروست كرد و پەیكەرەكەشیان شكاند ، بابەتی ئیتیك یەكێكە لە وانەكان، لە پەیمانگا و زانكۆكانی رۆژنامەنووسی دەخوێندرێت، كاك كارزان باسی كاك نەوشیروانی كرد هەرچەندە كاك نەوشیروان ئەكادیمی نەبوو، بەڵام لەناو كورد كەس وەك ئەو شارەزای رۆژنامەنووسی كوردی نییە، تەنانەت نوسینەكانی ئەو كە چەند لاپەڕەیەك لە مێژووی رۆژنامەوانی وەك وانەیەك دەخوێندرا، واتە ئەوەندە وردەكاری تێدابوو. ئەوەی دەمێنێتەوە ئیتیك ئەخلاقە، یان ئاكار، یان رەوشت هەرچیەكی ناودەنێیت بەراستی مەترسیەكە لەوەدایە نەك هەر لەرۆژنامەنووسی كوردی لەهەموو دونیا لەوەدایە چەندین سێبەر و شاراوە هەیە كەمتر بابەتی سەر كاغەز و سەر تەلەفزیۆن و زیاتر لەناو ئەلكترۆنیەكاندایە كە بەراستی دوورە لە ئیتیكی رۆژنامەنووسی، بەشاراوەیی هێرش دەكەن و هیچ سانسۆرێكیش نییە و هیچ ئیتیكێكی تێدانیە، بەراستی نازانم ئەوەش چۆن چارەسەر دەكرێت، تەماشا دەكەین بەتایبەتی لەناو حزبەكان‌و لەناو كەسایەتیەكان چەندەها شتی سێبەر و شاراوەیە‌و نازانی كامە راستە‌و كامە درۆیە، كاك كارزان باسی شتێكی مێژوویی كرد عەقڵی ئیداریی، بەراستی خەڵك هەیە رۆشنبیرە، بەڵام عاقڵ نییە‌و هەیە عاقڵە، بەڵام رۆشنبیر نییە، بۆیە لەناو كوردیشدا ئەوە زۆرە، كاك كارزان جگە لەوەی كاری وەرگێڕانیشی هەیە، كە شتەكەی باسكرد كەمتر باسی ئیتیكی رۆژنامەنووسی بوو، زیاتر مێژوویی و دیكۆمێنتاری بوو، كە هیمەتێكی ئێجگار زۆری كردووە لەبنكەی ژین، ئێستا شیعری نالی لەتوركیا دۆزراوەتەوە‌و چاپكراوە بە دەستوخەتی خۆی، واتە ئێمە ئەگەر بتوانین لە ئێران ئەو دەستنووسانە سوودی لێوەربگرین كە باسی كردن زۆر باش دەبێت.

نیاز نوری:
بابەتی ئیتیك بەرای من پێش ئەوەی باس لەئیتیكی رۆژنامەوانی بكرێت و بكرێتە وانەیەك، دەبێت ئیتیكی كەسی بۆ مرۆڤەكان و مرۆڤ پیادەی ئیتیك بكات لە ژیانی خۆیدا‌و بەشێك لەوەی رۆژنامەگەری یاخود میدیای كوردی كە ئێستا لەرۆژنامەگەری دەرچووە پێویستی بەوە بێت كە پیادەی ئیتیك بكات بۆ كارەكانی خۆی‌و دەبێت ئەو كەسانەی لەبواری رۆژنامەگەری و میدیادا كاردەكەن پیادەی ئیتیك بكەن، لە ژیان و هەڵسوكەوت و قسەی خۆیاندا، من یەك پرسیارم بۆ دكتۆر كارزان هەیە؟ ئایا میدیا لە باشوری كوردستان لەنێوان ئیتیك و یاسادا توانیویەتی ئەركەكانی خۆی جێبەجێ بكات؟.

ستران عەبدوڵڵا:
پیرۆزبایی لە دكتۆر كارزان دەكەم، دوو تێبینیم هەیە لەگەڵ پێشنیازێك، هەموو جارێك لەگەڵ برادەرانی خۆمان كە لەبواری میدیادا ئیشدەكەین ئیتر میدیای حزبی بێت هی یەكێتی‌و پارتی بێت‌و گۆڕان بێت یان ئەوانەی كە دوور لە حزب كاردەكەن، هەموو جار دەم وت: روونە راگەیاندنی یەكێتی و پارتی بۆ نموونە كار بۆ حزبەكەی خۆیانی دەكەن، راگەیاندنێكی حزبی ئێمەش لەپەنای ئەوەی كە رۆژنامەنووسین و كاری حزبی دەكەین، دوای ئەوەش راگەیاندنی گۆڕانیش ئاشكرای كرد كە راگەیاندنێكی حزبییە، ئەمە وەكو باوكی كاك خەڵات عومەر لەدراماكەدا دەڵێت: ئێستا زانیمان من هەڵدەپەڕم لەخۆشی فڵان كەس كە شلەخەجێكەی دۆزیوەتەوە، براژن لەخۆشی ئەوەی كە مێردەكەی دێتەوە، بێزەحمەت فڵان كەس تۆ لەخۆشی كێ هەڵدەپەڕیت؟، ئێستا من زانیم راگەیاندن كاری یەكێتیی كار بۆ یەكێتی دەكات، راگەیاندنی پارتی بۆ پارتی دەكات، زەحمەت نەبێت میدیاكانی تر ئێوە بۆ كێی دەكەن؟، لەبەر ئەوە كێشەی ئیتیكی رۆژنامەنووسی تاوانێكی گشتییە،بەشی زۆری راگەیاندنەكانی كوردستان لێی بەرپرسیارن، ئەم بەر پرسیارێتییە ئەم تەعویمە كە كراوە رێگری لەوە كردووە كە هەندێكجار میدیا هەوڵبدات بەشێوەیەكی دیكە كار بكات، ئێمە لە راگەیاندنی یەكێتی هەوڵدەدەین زۆر جار پابەندبوونی خۆمان بە شێوازی ئیتیكی بسەلمێنین و دەری بخەین، بەڵام لەبەرامبەردا كە خەڵكی دیكە وادەكات بۆیە هەندێك جار ئەگەر تۆ نەشتەوێت بیكەیت ناوت وا دەچێتە سەر ئەو پڕۆسەیە ئەمە دیوێكی، كێشەیەكی هەرەگەورە لەم مەسەلەیە ئەوەیە كە ئەكادیمیستەكان نابنە چاودێر‌و ببن بە حەكەمێكی ئەخلاقی مۆڕاڵی و بڵێن: ئەم میدیایە زیاد لە پێویست پێشێلی ئەم بنەمایانەی كردووە، ئەم میدیایە تۆزێ ئەهۆنترە، لەبەرئەوەی كە ئەم دیراساتانە نییە، یاخود ئەم دیراساتە ئەكادیمیانە زۆر كەمە لەسەر ئەوشتانەی كە پەیوەندیان بە كوالێتی رۆژنامەگەرییەوە هەیە، چاودێریكردنی بواری رۆژنامەگەری مانای ئەوەنییە هەموو جارێك ئەبێت چاودێرییەكی سیاسیی بێت، هەندێكجار پێویست دەكات چاودێرییەكی مۆڕاڵی بێت، هەندێك جار پێویست دەكات چاودێرییەكی قانوونی بێت، هەندێكجاریش پێویست دەكات چاودێرییەكی كوالێتی بێت، بۆ نموونە، رۆژنامەیەك دەردەچێت سێ لاپەڕەیە ئەمە كەی رۆژنامەگەرییە؟ لەوەتەی خەڵك رۆژنامەگەری بیستووە دەبێت بەلایەنی كەمەوە لە 4 لاپەڕە كەمتر نەبێت، یاخود تەلەفزیۆنێك دەردەچێت ڤیدیۆكانی كاڵ و كرچ و ناشرینن، دەبێت جۆرێك لە سەرزەنیشتی كردن هەبێت لەراستكردنەوەی ئەو بارەلارەی كە لەبواری رۆژنامەگەریداهەیە، كە من پێم وایە لێكۆڵینەوە ئەكادیمییەكان دەتوانن رۆڵێكی گرنگ ببینن، بەڵام هەندێك لە لێكۆڵینەوەكانی دكتۆر كارزان و هەندێكی تر لەو لێكۆڵنەوانەی كە هەیە وەك دكتۆر یەحیا كە لێرەیە، جۆرێك لەسەنگی ئەوەی تێدایە، چونكە لێكۆڵینەوە لەسەر ئەم تەجروبانە دەكەن كە هەیە، لەراستیدا‌و بۆ ئێمەش كە لەبواری میدیادا ئیش دەكەین یارمەتیدەر دەبێت كە تۆزێك لەكارەكانی خۆمان لەكاتی ئیشكردندندا راستبكەینەوە‌و هەستبكەین كە كاری باشدەكەین خەڵكێك هەیە دەڵێت: دەستان خۆشبێت،خەڵكێكیش هەیە كە لێپرسینەوەت لەگەڵدەكات، ئێستا لێپرسینەوەیەكی مۆڕاڵی كە بەشێك لەوشتانە راست بكاتەوە كە كاك قادر ئیشارەتیپێدا كە میدیایەك هەیە شوڵی لێهەڵ كێشاوە و لەهەموو ئەخلاقیاتێك ترازاوە.
دووەم: پیشنیازێكە بۆ دكتۆر كارزان كە باسی كۆڕەكەشمان كرد كاتی خۆی، ئێستاش پێشنیازەكەی بۆ دووبارە دەكەمەوە من دەزانم كە حەزی لەشتی مێژوویشە و كتێبخانەیەكی باشیشی لەو بابەتانە دروستكردووە، ودەتوانێت و جارێكی دیكە ئەو كۆدانە دەناسێتەوە لەو كتێبخانانە ئەو سوودی لێ وەردەگرێت، پێشنیازەكەم ئەوەیە كە شتێك بنووسێت بەلایەنی كەمەوە كتێبێك لەسەر تەجروبەی رۆژنامەگەری لەئێران، بۆ ئێمەو و بۆ كورد زۆر زۆر گرنگە، چونكە سێ جور بوعدی تێدا هەیە، كە من لەسەر ئێران بە عەرەبی دەخوێنمەوە ئەوەندەی كە خوێندبێتمەوە میدیای ئێرانی میدیای ئیقلیمییان زۆر زۆرە، واتە ئەو میدیایانەی كە لەشارە گەورەكان دەردەچن، كە ئەمە بۆ میدیای كوردستانی زۆر زۆر گرنگە، بزانن لەخوراسانەوە تاكو كوردستان، تا تەورێز، میدیای ناوخۆی دەردەچێت میدیای ئیقلیمی ناتوانم من بڵێم ناوخۆی، بەڵام میدیای ناوخۆی شارە گەورەكان كە ئەمە بۆ تەجروبەی رۆژنامەگەری كوردی بەلای عیراقەوە و بەلای شارەكانی تری كوردستان دەربارەی هەولێر دەرسێكی باشدەبێت كە لێكۆڵینەوەی لەسەر بكرێت، ئەمە دیوێكی، دیوێكی تری تێدایە لە مێژووی رۆژنامەگەری ئیرانیدا رۆژنامەی ئەدەبی و فەرهەنگی زۆر زۆر هەبووە بەتایبەتی هەفتانە، ئەمە بۆئێمە بەشێكی تەجروبەی رۆژنامەگەری كوردی پەیوەستە بەو رۆژنامانەی كە لە مێژوودا دەرمانكردووە، كە پەیوەندیان بە ئەدەبەوە هەیە، یاخود پەیوەندیان بە سەقافەوە هەیە، ئەو كاتەی كە شای ئێران حاكم بووە لەبەر ئەو هۆكارەی كە سەركوت هەبووە و چاودێرییەكی زۆری سیاسی هەبووە زۆر گۆڤار ئەوانەی كەشانۆ دەری كردوون ئەوانەی كە پێش ئەو دەری كردوون، لە چلەكانەوە لە ئێران گۆڤاری هەفتانە هەیە، كە ئەگەر دیراسە بكرێت، بۆ ئێمە لەرۆژنامەگەری كوردیدا زۆر سودی دەبێت، تەنانەت لەعیراق ئەو جۆرە لێكۆڵینەوانە نییە، لەسەر راگەیاندنی ئێرانی،لەعیراق ئێستا كتێب هەیە لەسەر ئێران دەردەچێت بەحوكمی ئەو بەشبوونەی كە شیعە هەیتی لەناو عیراقدا، بەڵام كەمن، كاك محمدی مەلا كەریم بەعەرەبی نووسیویەتی لەسەر مێژووی رۆژنامەگەری ئێرانی، ئەمە بۆ ئێمە زۆر گرنگە، چونكە بەشێك لە رۆژنامەگەری كوردی، تەنانەت ئەو رۆژنامەنای كە لەكۆمار دەرچوون و حەتا ئەو رۆژنامانەی كە حیزبە سیاسیەكانی كوردستانی رۆژهەڵات دەریان كردووە، زۆر سەرسامە بەو مۆدێلەی رۆژنامەگەری ئێرانی كە رەنگە بۆ ئێمە سودێكی هەبێت، وە هیوادارم كە ئەو كتێبەی دەركرد كتێبێكی باشی لێ دەربچێت.

دكتۆر بەهرۆز جاف:
دەستخۆشی لە كاك كارزان دەكەم بۆ ئەو بابەتەی كە هەڵی بژاردووە بۆ نووسینی ئەو كتێبە،مەسەلەی ئیتیك مەسەلەیەكی گرنگە بەتایبەتی لەبوارە ئەكادیمییەكان، ئێمە لەساڵی 2008 ەوە بۆ یەكەم جار دەستمانكرد بە دانانی لیژنەی ئیتیك بۆ هەر توێژینەوەیەك كە ئەنجام دەدرێت، بۆ ئەنجامدانی هەر توێژینەوەیەك دەبێت لەبواری خۆیدا هەندێك ایعتیباراتی ئاكاری هەیە لەو بوارەی كە توێژینەوەكەی تێدا ئەنجام دەدرێت، دەبێت رەچاو بكرێت و دەستنیشان بكرێت، لەپلانی توێژینەوەكەدا لەسەرەتاوە، لەبەر ئەوە دەبێت توێژەر پابەند بێت پێی، ئەمە هەموو بوارەكان دەگرێتەوە ئێمە خۆمان لە عیراق لەكوردستاندا یاسایەكمان نییە پێوەربێت بۆ ئەنجامدانی ئەو پرسە ئاكارانە، بەڵام لەبواری خۆماندا بۆنموونە ئەوەی پەیوەندی بە پزیشكییەوە هەیە هەندێك ئیعتیبارات هەیە وەكو یاسا یان وەكو رێنمای رێكخراوە لە رێكخراوی ((w.H و یان ئەوانەی لای خۆمان لە یونسكۆ، ئەویش پشتدەبەستێت بەو یاسایانەی كە كۆنگرێسی ئەمەریكی دەریدەكات لەبەر ئەوەی كە ئەمەریكا پێشكەوتووە هەموو كات پێشەنگە لەبواری دانانی ئەو ایعتیباراتانە، ئێمە نیمانە لێرە هیچ پێوەرێكمان نییە بۆئەوە توێژینەوە پابەندبێت پێوەی، بەڵام دادەنرێت لەسەر ئەو ئەساسانە، لەبارەی رۆژنامەگەرییەوە هەرچەندە لەكوردستاندا زیاتر پەیوەندی بەسیاسەتەوە هەیە بەراستی لەهەموو بوارەكاندا، ئەگەر بوارەكە ئابووری بێت یان وەرزشی بێت یان كۆمەڵایەتی بێت، سەیر دەكەیت لە كۆتایدا ئامانجەكەی سیاسییە، ئەویش بەهۆی ئەو واقیعەی لەكوردستاندا هەیە، ئەویش وای كردووە كە رۆژنامەنووسان بەتایبەت ئەوانەی كە ئەكادیمین، بەتایبەتی لە هەرێمی كوردستاندا توانیویانە بڕوانامەی ماستەر و دكتۆرا بەدەست بهێنن، زۆربەی زۆریان دابەش بوون بەسەر حزبەكاندا، میدیای هەرێمیش زۆربەی ئاراستە كراوە، واتە ئامانجی هەیە، لەبەر ئەوە دەبینیت لا دەدات پێوەریشمان نییە بەهیچ شێوەیەك، تا ئێستا ئەو سەنتەری میترو ئەوانە هەیە بە پێچەوانەوە بەرگری دەكات لە چەواشەكاران زیاتر لەوەی دیفاع بكات لە خودی بابەتی رۆژنامەگەری كوردی، ئەمە پێویستە و زۆریش پێویستە كە لەهەموو بوارێكی میدیای پێوەرێك دابنرێت بۆ پابەندبوون بەپرسە ئاكارییەكان.

د. كارزان محەمەد:
زۆر سوپاستان دەكەم هەرچەندە وەڵامەكان زۆر چڕدەكەمەوە سەبارەت بەسەرنجەكەی كاك قادر كاك ستران، یەكێك لەو سیمینارانەی كە هەمبوو لەسەر گەشەكردنی زمانی كوردی بەهۆی زمانی كوردییەوە، بۆ نموونە كەسەیری رۆژنامەی كوردستانی دایك دەكەیت، وە لەهەمان كاتدا سەیری رۆژنامەی ئێستا دەكەیت، دەبینیت زمانی كوردی پێشكەوتنێكی زۆری بەخۆیەوە بینیوە، لەوانەیەكی دكتۆر علی فەرەنگی ئەم سیمینارەم پێشكەشكرد وتم: ئێستا زمانی كوردی بەشێوازێك گەشەی كردووە دەتوانم بەشێوازێك پێی بدوێم و پێی بنووسم هیچ دەستەواژەیەكی بێگانە بەكارنەهێنم دكتۆر علی فەرەنگی پێكەنی وتی: وەڵڵا 50 ساڵ خەباتی كرد زمانی فارسی لە وشەی عەرەبی دەستەبژێر بكات نەیتوانی، بەس وتی من پرسیارەكەم ئەوەیە: ئێوە بۆ رۆژنامەگەرییەكەتان دەتوانێت زمانتان دەستە بژێر بكات لەوشەی بێگانە،دەتوانێت لەسەرەتادا ئایدۆلۆژیای نەتەوایەتی بڵاوبكاتەوە، بۆچی ئێستا رۆژنامەگەری دەرەنجامی پپێچەوانە كەوتۆتەوە، لە كوردستان ئێستا هێندەی میدیاكانتان خەریكی بڵاوكردنەوەی ئایدۆلۆژیای خراپن رەنگە حزبەكانتان نەیكردبێت، بەبڕوای من بەشێكی پەیوەندی دارە بەیاساوە، یاسای چاپەمەنی ئێرانی، 40 لاپەرەیە چۆتە وەردەكاریترین شتەوە هیچ دەسەڵاتێكی بۆ دادوەر نەهێشتۆتەوە، بەڵام بەو پێیەی كە پسپۆڕییەكەم یاسایە واتە ماستەرەكەم، یاساكانی رۆژنامەگەری لە هەرێمی كوردستان ئەوەندە چەمكی مەتاتی تیایە، دادوەر دەتوانێت كەسێك بكات بەتاوان بارو دەشتوانێت بێتاوانی بكات،ئیتر نازانم لەشارەزاییەوەیە یاخود لەنەشارەزاییەوەیە،یاساكان بەشێوازێك داڕێژراون چەمك مەتاتی زۆر تێدایە، من رێزم هەیە بۆ كەسێك كە عارەبانە لێبخوڕێت،بەڵام كەسێك كار و كاسبییەكی سادەی ناوبازاڕی كردووە ئێستا دەینێریتە ناو پەڕلەمانی كوردستان یاسای پێداداڕێژیت، بەدڵنیاییەوە ئەوە ئەنجامەكەی دەبێت، بەداخەوە ئەو پۆپۆلیستەی كە لەهەرێمی كوردستان هاتەئاراوە، خەڵكانێك ئەوەندەی لە تەلەفزیۆنەوە دەردەكەون ببن بەپەڕلەمانتار نەك ئەوانەی كە سەر بەزانستن، دەبینیت ئەم یاسایانەی لێدەكەوێتەوە كە مرۆڤەكانیش دەستە پارچە دەبن، دووەمیان پەیوەندی دارە بەهۆشیاری ویژدانی مرۆڤەكانەوە، ساڵی پار لەفەرەنسا چومە دادگای(زیوریخ) وتی لەوڕۆژەی تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان پەیدابووە لەوێ تائێستا هیچ سكاڵایەك لەم دادگایە تۆمار نەكراوە كە بڵێت كەسێك جنێوی پێ بدرێت یان تێكەڵی ژیانی تایبەتی كەسێكی پێ كرابێت، لەكاتێكدا تەكنەلۆژیا لەوێ پێشكەوتووترە‌و پێش ئێمەش ئامڕازەكانی تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان لەوێ بڵاوبۆتەوە، بەشێكیشی پەیوەندی دارە بەهۆشیاری مرۆڤەكانەوە، بەشی سێیەمی، من تاوانەكە دەگێڕمەوە بۆ داواكاری گشتی، بەداخەوە تاوانی زۆر گەورە لەبواری راگەیاندن روویداوە، پەیوەندیم بە داگاوە كردووە بڵاوكردنەوەی ئەم هەواڵە زیان بە ئادابی گشتی دەگەیەنێت، بەڵام دەبینیت دادگاكان زۆر كەمتەرخەمن لە لێپێچینەوە لەو تاوانانەی كە ئەنجام دەدرێت، رەنگە ئەمساڵ هەشت دۆسییەی دادگام بینیبێت، هەر هەشت جارەكە پاداشتیان نووسی بێت، دەبینیت كتابەكان ون دەبن لەدادگا، خۆبەخشانە ئێمە خەبیرین، بۆچی ئەمە دەكەم، بۆ ئەوەی خەڵك پەنا ببات بۆ دادگا پەنا نەبات بۆ سوڵحی عەشایەری،چوارەم: داواكارم سانسۆرێك هەبێت بۆ تۆڕەكۆمەڵایەتییەكان و بۆ میدیاكان، خۆشبەختانە ئێستا تەكنەلۆژیا زۆر پیشكەوتووە، كاتێك پەیجێكی نەناسراو هەواڵێك بڵاودەكاتەوە یاخود زانیارییەكی چەواشە بڵاودەكاتەوە، تەكنەلۆژیا ئەوەندە پێشكەوتووە دەزانرێت لە ئایدی چ كۆمپیتەرێكەوە ئەم زانیارییە بڵاوبۆتەوە، ئەگەر لەهەرێمی كوردستانە سزابدرێت، ئەگەر لەدەرەوەی هەرێمی كوردستانە سزاكەی بە غیاب بدرێت هەركاتێك هاتەوە هەرێمی كوردستان سزاكەی وەربگرێت، لەبەرئەوەی ناكرێت هیچ كاتێك پشت بە ویژدانی مرۆڤ ببەسترێت بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ كۆمەڵگەدا، بۆئەوەی بزانرێت لێ پێچنەوەهەیە و وردە وردە ئەم تاوانانە كەم بكرێتەوە، بنەبڕ نابێت، چونكە تاوان دیاردەیەكی كۆمەڵایەتییە بەس دەشێت بنەبڕبكرێت سوپاستان دەكەم.

ئارام عەلی:
رۆژنامەنووسی زیاتر لە هەموو پیشەیەكی دیكە پێویستی بە ئیتیكە چونكە تعامل لەگەڵ وشە دەكات‌و پەیام كاتی خۆی ئیشی خواكان بوو كە لەرێی پێغەمبەرەكانەوە بە خەڵكیان دەگەیاند، مانای وایە رۆژنامەنووس كارێكی زۆر پیرۆز دەكات و هێندەی پیرۆزی كارەكەی پێویستە كە ئیتیكی هەبێت، واتە ئەگەر دكتۆرێك، یان كابرایەكی چێشت لێنەر، یان پیشەیەكی دیكە نەشارەزا بێت، ئیتكی نەبێت، رەنگە خەڵكێكی كەم زەرەرمەند بێت لێی،بەڵام ئەگەر رۆژنامەنووس لە كاری رۆژنامەنووسی ئەمە پەیڕەو نەكات دەبێتە هۆی ئەوەی كە وڵاتێك ئیبادە دەكات‌و گەلێك تێكبدات‌و كۆمەڵێك كێشەی زۆرر گەورە دروست بكات،یەكەم سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت ئەگەر بێت و سەرپشكم كەن لەنێوان هەڵبژاردنی دەوڵەتێكی بێ رۆژنامە، یان رۆژنامەیەكی بێ دەوڵەت، رۆژنامەكە هەڵدەبژێرم، رۆژنامەیە و میدیایە دەوڵەت و كۆمەڵگا دروست دەكات و هەڵیشیدەوەشێنێتەوە، ئێستا ئێمە زانیمان تا ئاستێك دەردەكانمان چین، لەكوێوە دەست بكەین بە چاككردنی باشە؟ دكتۆر كارزان هەندێكی دەستنیشان كرد هەموو شتێك پێویستە هەر رۆژنامەنووسێك ئەوانەی لێرەن و ئەوانەی لێرەش نین لەخۆیانەوە دەست پێبكەن و بگەڕێینەوە سەر بنەما ئەخلاقیە انسانیە كوردانە رێك و پێكەكەی جاران و لەسەر ئەم بنەما انسانیە بێین دووبارە هەڵسوكەوت لەگەڵ وشە و لەگەڵ مەسجەكانمان بكەینەوە و بەو شێوەیە دەتوانین، دواتر یاسا چونكە بابەتەكە پەیوەندی بە مرۆڤەوە هەیە لە هەمووی گرنگتر رۆژنامەنووسەكەیە كە ئیتیكەكەی زۆر پێویستە زیاتر لە یاسا و هەموو شتێكی دیكە.

شوان كەریم كابان:
(ماشائەڵڵا شەمس ئەلواعزین) هەیە رۆژنامەوانێكی ئێرانییە هیوادارم مابێت و تەمەنی درێژبێت و ئەگەر نەشمابێت خوا عەفوی بكات،ساڵ 2008 بوو لەیادی رۆژنامەگەری كوردیدا چەند كۆڕ و سیمینارێك گیرا یەكێكیان لە هۆڵی شەهید (شەوكەتی حاجی موشیر) بوو ئەو یەكێك بوو لەوانەی كە قسەی كرد و بەوە دەستی پێكرد وتی ئەو یاسایەی كە لێرە دەرچووە یەكێكە لە یاسا باشەكان، بەڵام هیوادارم برایان و خوشكانی رۆژنامەنووس باش بەكاریبهێنن واتا بەو شێوەیە بەكاری بهێنن كە یاساكەی بۆ نووسراوە، بەداخەوە بەكارنەهاتووە. من پێموایە دوو كێشەی سەرەكی هەیە لەو مەسەلەیەدا، یەكێكیان: خودی یاساكەیە من خۆم ئەندامی لیژنەم بۆ پێداچوونەوەی بە حوكمی ئەوەی موقعی ئیشەكەم كە لەراگەیاندن ئیش دەكەم، یاساكە گرفتی لە مادە جەزائیەكاندا زۆرە‌و دیارە گرفتی تریشی زۆر تێدایە مەجالی مگاگی زۆر تێدایە لە تەعامول لەگەڵ مادەكاندا، بەڵام من پێموایە مادە جەزائیەكانی هیچ نییە، بۆ نموونە من خوانە خواستە قسەیەك بە كاك ستران بڵێم حاكم ملیۆنێك دینار جزام دەدات، لەوانەیە پێنج ملیۆنم وەرگرتبێت لەسەر ئەو قسەیەی كە پێیدەڵێم، چواری بۆ خۆمە‌و ملیۆنێكیش دەدەم بە مەحكەمە‌و پارەی خۆم وەرگرتوە‌و ئەوەندە نییە، بۆیە پێشنیاری ئەوەمان كرد كە داخستنیشی تێدابێت كە لەوانەیە بڵێن ئەمە سانسۆرە و دژی ئازادی یە،بەڵام ئەمە ئەنجامەكەیەتی ئەوەی باسمان كرد كۆتایی ساڵی 2007 بوو كە قسەمان لەسەر كرد لەو لیژنەیەدا سزاكان توند بكرێت، ئەوانەی لە ئەوروپان‌و ئەوروپایان دیوە ئەو وڵاتانەش بە یاسا بەڕێوەدەچن، یەكێك لەكێشە سەرەكیەكانی ئێمە یاساكە خۆیەتی‌و جێبەجێكردنی یاساكە‌و ئەوەی داواكارە‌و ئەوەی داوای لەسەرە، ئێمە ئەوانەی كە ناهەقیان بەرامبەر دەكرێت لەرۆژنامەكاندا ئیتر حزبی بێت، یان نا، ناچێت بەدەم حەقەكەی خۆیەوە‌و هەندێكی حەقی گشتییە‌و داواكاری گشتی قسەی لەسەر ناكات، كە من پێموایە بەشێكی زۆری ئەگەر داواكاری گشتی ئێمە لەگەڵ رێزمدا بۆیان، كە زەختیان زۆر لەسەرە‌و ماندوون، بەڵام لە هەمان كاتدا باش ئەوە نادەنە دەست كە هەندێك دۆسیەی رۆژنامەوانی دۆسیەی گشتین و دەبێ ئەوان بیجوڵێنن، من پێموایە ئەگەر ئەو دوو بابەتە چارەسەر بكرێن، وردە وردە گرفتەكان كەمتر دەبنەوە، ناڵێم بنەبڕ دەبێتن بەڵام هەتا ئەو دوو حاڵەتە بەو شێوەیە بمێنێتەوە، پابەند نەبوون بەئیتیكی رۆژنامەنووسی بەردەوام دەبێت لەهەرێمی كوردستان زۆر سوپاس.

د. هەردی مەهدی:
دەستخۆشی و پیرۆزبایم لەدكتۆر كارزان هەیە، دەستی خۆش بێت و سەركەوتووبێت، هیوادارم خوێندكارێكیش هەبێت پێچەوانەی ئەمە لە دكتۆرادا هەڵسەنگاندنێك بۆ مێژووی رۆژنامەگەری ئێران، وەكو كاك ستران وتی یاسای رۆژنامەگەری ئێران كە پێم وایە یاسای حەسودس نییە مێژووی رۆژنامەگەری ئێران، پێم وایە یەكێكە لە فاشلترین موئەسەساتی دنیا لەراگەیاندن دا، راگەیاندنی ئێرانە، ئەم خاڵە پێشدەخەم چونكە دكتۆر كارزان دوو كۆڕی لەیەك كۆڕدا پێشكەشكرد، بەشێكی پەیوەندی بەئێرانەوە هەبوو كە زۆرتر بوو لە كۆڕەكەی خۆی، دەزگای میدیای ئێران راستەوخۆ سەر بەبەیتی رەهبەرییە، واتە حكومەت خاوەنی میدیا نییە خەڵك خاوەنی میدیا نییە، رەهبەر خاوەنی میدیا، كە لەبەندی چواری یاسا ئەساسییەكەدا دەڵێت: رەهبەر هی موسوڵمانانی جیهانە، من وردەكارییەكەی ناڵێم، هیوادارم هەندێك پرسیارم بەجێ هێشتبێت بچن بەدوای وەڵامەكەیدا بگەڕێن، میدیای (ناوخۆی) كاك ستران باسی كرد، لەئاستی جۆرایەتییە، ئێران میدیای زۆر زۆری هەیە، بەڵام هیچ میدیایەكیان ئازاد نییە، خاڵێكی هاوبەش هەیە لەمێژووی میدیای ئێران‌و مێژووی میدیای ئێمەدا، هەردووكمان گەڕاوینەتەوە، لەئاستی پێشكەوتنا بۆ دواوە گەڕاوینەتەوە،بەڵام ئەگەر مێژووی ئیتیكی و مێژووی مەفهومی وەربگریت، من لاپەڕە لاپەڕە هی بیستەكانم هەڵداوەتەوە هی سییەكان و چلەكانیشم هەڵداوەتەوە زۆربەی لەناو مێژوودا ئێمە لەهەردوو بوارەكەدا هەم میدیای ناحزبی پێشكەوتوومان هەبووە پیشەییمان هەبووە بە ئەخلاقمان هەبووە، هەم میدیای حزبی بەئەخلاق و پیشەیشمان هەبووە، من لێرەدا پێچەوانەی قسەكەی كاك قادر دەوەستمەوە كەدەڵێت: میدیای حزبی ئەمڕۆ زۆر لاوازە میدیایتر بەهێزە، بەپێچەوانەوە میدیای ئەهلی ئێستا وجودێكی قورسی نەماوە، بەڵام میدیای حزبی بەهێزە ئێستا، میدیای حزبی ئۆرگاینە، میدیایەیكی حزبی بەر بەڕەلایە لەگەڵ رێزمدا بۆ سیاسییەكان، چونكە میدیای حزبی بەهێزە ئێستا، بڕۆ سەیری پەیجەكان بكە بڕۆ سەیری دوو كەناڵی تەلەفزیۆنی گەورەی میدیای بكە بزانە چی دەكەن بە ئەم كوردستانە، بڕۆ سەیری كەناڵە حزبییەكان بكە ئەوانە بەهێزن، میدیای حزبی لە كاتێكدا هەبووە میدیاییەك بووە بەرزبووە، بڕۆ سەیری خەبات بكە سەیری رۆژنامەكانی كوردستانی نوێ بكە سەرەتا واسەیریان دەكرد كە دەعمی دەسەڵات و دەعمی كۆمەڵگە و دەعمی بەهێزبوونی كۆمەڵگەیان كردووە، چونكە حیزب بەقورسای گەورە مەكتەب سیاسییەكان هەموویان پستیوانیان لێدەكرد و سوودیان لێوەردەگرت، بەڵام ئێستا حزب پشتی لەوان كردووە دەچێت میدیای نیمچەسێبەر درووست دەكات، ئەكادیمی و رۆژنامەنووس و خەڵكمان هەیە بەناوی خۆیەوە شت بڵاودەكاتەوە، شەوان لە پەیجەكاندا بەناوی خوازراوە وە شت بڵاودەكاتەوە، ئەمە كەسانی حزبیین كە دەیدەن بەخەڵك، من بیرمە لە رۆژنامەی ئەهلی و ئازاددا ئیشم كردووە، ئەوەی كە میدیای ئەهلی تێكدابوو سەركردە سیاسییەكان بوون، ئەهاتن لە ژێرەوە لەدژی كەسێكی خۆیان لەدژی كوتلەیەكی خۆیان، لەدژی حزبێكی ركابەریان شتیان پێدەدەیان، هیوادارم مێژووی رۆژنامەگەری كوردی بنووسرێتەوە، بۆ بەشی دووەم: وانەزانین میدیای ئەهلی میدیایەكی جنێوفرۆش بووە، سەیری رۆژنامەی پێشكەوتن بكە ساڵی 1920 لەیەكێك لە نووسینەكانیدا هەواڵەكە بەم شێوەییە(ئێستا بارانێكی زۆر لەسلێمانی باریوە)،بەڵام ئەو دەڵێت: لادێی هەیە دەڵێت هێشتا پەڵەی نەداوە، ئەمە لەوێوە هاتووە لەساڵی 1920 میدیایەكمان هەبووە لە رۆژنامەی پێشكەوتندا، رۆژنامەی رزگاری 1969 رووت نییە چاپی بكەیتەوە لە كاتێكدا هی خەڵكانێكن كە باسی میدیای پیشەیش دەكەن، من پێم وایە هەم دیراسەیەكی میدیایی ئێران بكەم، چونكە میدیای ئێمە ئازادییەكیەی نیعمەتێكی گەورەیە بۆ میدیای ئێمە میدیای باش و خراپ ناتوانیت كۆنتڕۆڵ بكەیت، بائیش بكرێت ئیشی باش بكرێت كەسێك پشتیوانی میدیای حزبی بكات ئیشی باش و خراپ خۆی پاڵفتە دەبێت، میدیای باش خۆی دەهێڵێتەوە، ئەوە مێژووی میدیایە دوای خۆی چی بە پەسەند دەزانێت و چی بە پەسەند نازانێت زۆر سوپاس.

حەمە سەعید جاف:
دەستخۆشی لە دكتۆر دەكەم بۆ ئەو بابەتە جوان و گرنگەی كە لەو كتێبەدا بەرهەمی هێناوە، دكتۆر سەرەتا باسی ئەوەیكرد كەلە زانكۆی تاران كۆمەڵێك دەستنووس و كۆمەڵێك سەرچاوە دەربارەی كورد هەیە، منیش شتێكتان بیردەخەمەوە لە زانكۆی ئوردونی 12 هەزار سەرچاوە دەربارەی كورد هەیە تائێستا كورد لێی نەپرسیوەتەوە، هەمووی تەسجیل كراوە لە كتێبخانەی زانكۆی ئوردنی تائێستا كەس لێی نەپرسیوەتەوە، كاك قادر باسی ئەوەیكرد زۆر جار درۆ دروست دەكرێت ئەم درۆ دروستكردنە لەوانەیە لەرۆژنامەنووسیدا لەزۆر كۆنەوە هەبێت، من یاداشتەكانی(مكسیم گۆریم) وەرگێڕاوەتە سەر زمانی كوردی، دەگێڕێتەوە دەڵێت: جارێك پێیان وتم لە كرملێن كۆبوونەوە هەیە هی مەكتەبی سیاسی، منیش پەیامنێرەكەم بانگكرد وتم سبەینێ سەعات هەشت بچۆ بۆ ئەو كۆبوونەوەیە لەمەكتەبی سیاسی، بەیانی زوو تەلەفونیان بۆكردم وتیان كۆبوونەوەكە دواكەوتووە كۆبوونەوە ناكرێت، بەڵام سەعات 12 ونیوی دوانیوەڕۆ پەیامنێرەكەم هات راپۆرتێكی نووسی بوو، نووسیویەتی: ئەمڕۆ لەمەكتەبی سیاسیی كۆبوونەوە كرا، كۆبوونەوەكە ئەوهابوو، ئاوایان وت، بڕیاری وادرا، زۆر سەرسام بووم وتم: تۆ ئەمە چیتكردووە؟، ئەم كۆبوونەوەیە دواكەوتووە هەرنەكراوە، دوای لێبوردنیشی نەكرد وتی لەماڵەوەبووم وامزانیوە دەكرێت هەروەكو جارانە، ئێستا ئەمشتانە زۆر باوە لەكوردستان، ئێمە باسی هەندێك گیروگرفتی راگەیاندنمانكرد باسی كۆمەڵێك رەوشت و یاسای رۆژنامەنووسی مانكرد، دەبوایە ئێستا لێپرسراوێك لێرەبووایە ئەم هەواڵانەی ببردایە بۆ حكومەت یان بیبردایە بۆ وەزارەتی رۆشنبیری بیبردایە بۆ ئەو لایەنانەی كە بەرپرسە لەمانە، كاك دكتۆر كارزان باسی لەوەكرد زۆر پێویستە ئێمە بێین چارەسەرێك دابنێین بۆ ئەو كێشەو گرفتانەی كەهەیە لە بەرەڵای راگەیاندندا، بەڵام كێ گوێ لەم كۆمەڵەیە دەگرێت كە ئێستا لێرە دانیشتووین كێ گوێ دەگرێت؟، ئێمە هیچ كام لەمانە هەتا ئەوانەی سەركردایەتی یەكێتی مەكتەبی سیاسی‌و سەركردایەتی لێرە دانیشتوون، لێپرسراوی راگەیاندنی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لێرە دانیشتووە، بەڵام دەسەڵاتی ئەوەمان نییە ئێستا بەهەموومانەوە بێین چارەسەری ئەمانە بكەین، دەبێت حكومەت بێت دابنیشێت بێت گوێمان لێبگرێت بزانرێت چۆن چارەسەر بۆ ئەمانە دابنرێت.

ستران عەبدوڵڵا:
بۆ تێبینییەكەی دكتۆر مەهدی، تێبینی باشی وت لەسەر میدیای خۆمان وە لەڕاستیش ئەم چیرۆكە كۆنە یانی جنێودان هەر لەزووەوە لەناو رۆژنامەگەری كوردیدا هەبووە، بەڵام بەوشێوەیە نەبووە كە ئێستا هەیە ئەمە یەكەم، دووەم من كەباسم لەرۆژنامەگەری ئێرانی كرد، باسم لەمێژووەكەی كرد ئەگەرنا منیش ئێستا تێبینیم لەسەر ئەونموونەی میدیای ئیرانی هەیە، كە ئێستا خۆی دەوڵەتی ئایدۆلۆژییە، بەڵام ئەو مێژووە لەمەشروتەوە بۆ سەرانی هەردوو شاكەی ئێران و بۆ سەرانی ئێستای ئێران، ئەو مراحلە جیاجیایانە هەڵدەگرێت دیراسەی لەسەر بكرێت، جا بۆ ئەوەی وەكو كورد زۆر سودی لێببینین چونكە بەشێك لە میدیای كوردی لە دیزاینەوە لەم مێژووەدا سەرسامە بە میدیای ئێرانی لەبەرئەوەی بەشێكی زۆری روناكبیرانی كورد زمانی فارسیان زانییوە، كەئەمە بەرای من بۆ دیراسە خراپ نییە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

خوێنەر كەسێكە كە دەیەوێت لە ڕێگای كتێبەوە گۆشەیەكی دیكەی دنیا ببینێت

لەم دووتوێیەدا لەچوارچێوەی كۆڕو سیمینارەكانی ساڵۆنی كوردستانی نوێدا، رۆژی 4/8/2019 ...