سەرەکی » ئاراستە » ئەركەكانمان لەویلایەتی موسڵ لەساڵی(1919ز)دا

ئەركەكانمان لەویلایەتی موسڵ لەساڵی(1919ز)دا

رەزا ئازەری شەهررەزایی
وەرگێڕانی: د.كارزان محەمەد

بە هەڵوەشانی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیای تزاری لە كۆتایی جەنگی یەكەمی جیهانی، سەربەخۆیی و یەكپارچەیی خاكی ئێرانیش كە بەهۆی هەڕەشەی تێكدەرانەی ئەم دەسەڵاتە فراوانخوازە ڕووبەڕووی هەڕەشە و پەلامار ببۆوە، بۆ ماوەیەك لە مەترسی قوتاری بوو.
هاوكات لەگەڵ ئەم ئاڵوگۆڕانەدا، دەوڵەتی ئێران لەم دۆخەدا لەژێر سەرپەرشتی (وسوقولدەولە) دا بوو (1336-1918ز)، وێڕای ئەو زیانە ئابوری و سیاسییەی لە سەردەمی پێشوو بەسەریدا سەپێنرابوو، لەو باوەڕەدا بوو كە سود لە دەرفەتی هەڵوەشانی ڕووسیا بگرێت، كۆمەڵێك سیاسەتی ناوخۆیی و دەرەكی جۆراوجۆر لەپێناو پەرەپێدانی بەرژەوەندییەكانی وڵات، بخاتە دووتوێی بەرنامەی كارەكانی.
لەتەك هەندێ لەم هەوڵانەدا لەپێناو گێڕانەوەی ئاسایش بۆ وڵاتەكە، ڕیفۆرمی دارایی، پێكهێنانی سوپای یەكگرتوو، كۆمەڵێك پێشنیاز و ستراتیژی بۆ گێڕانەوەی دەسەڵاتدارێتی ئێران بۆ ناوچە جێناكۆكەكانی ئێران خستەڕوو لە ئاسیای ناوەند، قەفقاز (بەتایبەت لە نەخچەوان)، كوردستانی عوسمانی و شوێنە پیرۆزەكان (عتبات عالیات).
وێڕای ئەمانەش، وەفدی نوێنەرایەتی لە ئێرانەوە بەرەو كۆنفرانسی ئاشتی پاریس نێردرا ، پڕوپاگەندەی بەرفراوانی چاپەمەنی و سیاسیش بۆ سەرنجڕاكێشانی )هاوپەیمانان(سەبارەت بە خواستەكانی ئێران لەبارەی خاكەكەی ئەنجام درا. داواش لە نوێنەرانی سیاسی وڵاتانی ئەمریكا و فەرەنسا كرا تا هەنگاو بۆ پشتیوانی لەم داخوازییانە بنێن.
شرۆڤەی چەندایەتی و چۆنایەتی ئەم هەنگاوانە و شكستەكانیان كە دەرەنجامی پێشێلكارییەكانی دەوڵەتی بەریتانیا بوون، هەندێك لە بەرپرسانی ئێرانی هان دا تا لەڕێگەی بەستنی پەیماننامەی بەناوبانگی (1919ز) ەوە وێڕای ڕیفۆرمی ئابوری و سوپا، بۆچوونی هاوپەیمانان لەپێناو پشتیوانی لە ئامانجە زەمینییەكانی ئێرانییەكان فەراهەم بكەن. ئەگەرچی ئەم بابەتە لەوە بەرفراوانترە لێرەدا بتوانرێ بە كورتی بخرێتەڕوو، بەڵام لەم نوسینەدا تەنها ئاماژە بە یەكێك لەو هەوڵانە دەدەین.

بەشێوەی نهێنی
دەوڵەتی (وسوقولدەولە) بۆ بەدەستهێنانی هاوسۆزی ئەوانەی بەرەگەز ئێرانین و لە ناوچەكانی دراوسێدا دەژین، بەشێوەی نهێنی كۆمەڵێك نوێنەری بەئەزموون و گۆشكراوی بۆ ئەو دەڤەرانە نارد تا لەڕێگەی دیدار و دانوستاندن، بۆچوونی سەرانی ئەو ناوچانە لەپێناو لكاندنەوەی ناوچەكانیان بە ئێرانەوە ڕاكێش بكەن. یەكێك لە ئەركەكانی ئەم نوێنەرانە ئەوە بوو كە بەرپرسانی ئەو دەڤەرانە ڕازی بكەن تا لە ڕێگەی ناردنی تەلەگراف و نامەوە بۆ كۆنفرانسی ئاشتی پاریس و سەرانی وڵاتانی هاوپەیمان، ئەم داخوازیەی خۆیان بخەنەڕوو. لەم چوارچێوەیەدا، كۆمەڵێك نوێنەر بۆ (باكۆ، نەخچەوان، وان و هەكاری، بایەزید و موسڵ…) نێردران.
دوای دیدار و چاوپێكەوتنی (مشاورولمەمالیك) وەزیری كاروباری دەرەوە لەگەڵ وەفدی نوێنەرایەتی ئێران لە كۆنفرانسی ئاشتی پاریس لە (جەمادی یەكەمی 1337ق-شوباتی 1919ز)، پەیوەندی بە هەردوو كەسایەتی كوردستانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانی واتا (شێخ عەبدولقادر) و (شەریف پاشا) لە ئیسلامبول بكرێت، هەردوو كەسایەتییەكە هان بدرێن. وەفدی دەوڵەتی ئێران بە چاودێری وەزارەتی كاروباری دەرەوە، نوێنەرێ بە كارنامەی نهێنیەوە بۆ موسڵ بنێردرێت تا نوێنەرەكە چاوپێكەوتن لەگەڵ سەركردە ناوچەییەكاندا بكات و هانیان بدات ببنە بەشێك لە ئێران.
یەكێك لەم نوێنەرانە، (ئەسەدوڵڵا خان موئەیەدی حزوور) بوو، ناوبراو لە بەڕێوەبەرە بەئەزموونەكانی وەزارەتی كاروباری دەرەوەی ئێران بوو كە وەك نوێنەر بۆ شاری موسڵ نێردرا.
یەكێك لەو خاڵانەی لە كارنامەی وەزارەتی كاروباری دەرەوە بە ناوبراو ڕاگەیەنرا، بریتی بوو لەوەی كە دەبوایە:»…هۆزەكانی كورد هان بدات تا بگەڕێنەوە بۆ سەرچاوە رەسەنەكەی خۆیان كە هاوڵاتێتی ئێرانییە و ببنە بەشێك لە ئێران، بەهەر چەشنێك بێ دڵی هەمووان كەمەندكێش و ئومێدەوار بكەن تا خودی كوردەكان ڕەزامەندی خۆیان بۆ دەوڵەتی ئێران بە سەركردەكانی ئەم دەوڵەتە و سەفارەتخانە بیانییەكان لە تاران و دەوڵەتە مەزنەكان بەتایبەت بەریتانیا و فەرەنسا ڕابگەیەنن، هەروەها تەلەگراف و نامەی نوسراو بۆ كۆنفرانسی نێودەوڵەتی ئاشتی لە پاریس بنێرن….»
بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی لەبەردەستدان، شێخ عەبدولقادر و شەریف پاشا لە درێژەی دانوستاندنەكانیان لەگەڵ (مشاورومەمالیك) لە ئیسلامبول لە پەراوێزی كۆنفرانسی ئاشتی پاریسیش، دوای دیدار و ڕاوێژیان لەگەڵ وەفدی ئێرانیدا كۆمەڵێك ڕێككەوتنیان ئەنجام دا، لەسەر ئەم بنەمایەش كۆمەڵێك نامەیان لەڕێگەی دەوڵەتی ئێران و حكومڕانانی كوردستانی ئێرانەوە بۆ سەرانی كوردی عوسمانی نارد.

وڵاتی ئێران خاكی ڕەسەنی ئێوەیە
تەنانەت لەم قۆناغەدا، بەرپرسانی ئێرانی بڕیاریان دا كە وێڕای ئاگاداركردنەوەی بەرپرسانی بەریتانیا لە دەڤەری میزۆپۆتامیادا، زەمینە بۆ نوێنەرەكانی ئێران لە موسڵ لەپێناو هێنانەدی ئەو داخوازییەی كورد بڕەخسێنن. ئەركی نوێنەرانی ئێران لە موسڵ ئەو بوو كە دیدار و چاوپێكەوتن لەگەڵ لێپرسراوان و زانایان و سەركردەكانی كورد ئەنجام بدەن، هۆشداری ئەوەشیان بدەنێ كە هەركام لە عەرەب و ئەرمەن دەیانەوێ ناوچە كوردنشینەكان بە وڵاتانیانەوە بلكێنن، لەكاتێكدا ئێوەی كورد هیچ جۆرە تەبایی و گونجانێكی نەتەوەیی و میللیتان لەگەڵ عەرەب و ئەرمەندا نییە، زاڵبوونیشیان بەسەر كورد بە قازانجی ژیارییانەی كوردەكان نییە. كەواتە:»…وڵاتی ئێران خاكی ڕەسەنی ئێوەیە و وەك دەوڵەتێكی بێگانە مامەڵەتان لەتەكدا ناكات…».
لەپێناو یاریدەدانی نوێنەرانی ئێران لە موسڵ، كارنامەیەكی تایبەت بۆ دەسەڵاتدارانی ویلایەت و ئەیالەتەكانی سەرسنوری ئێران و كارمەندانی وەزارەتی دەرەوە نێردرا تا هاریكاریی و ئاسانكاری پێویستیش بۆ ئەو نوێنەرانە ئەنجام بدەن. یەكێك لەو خاڵانەی جەختی لەسەر كرایەوە، دەبوایە ئاڵوگۆڕی نامە و نامەكارییەكان نهێنی بن. (موییەدی حزور) ڕاسپێردرا تا بۆ دەوروبەری شاری موسڵ بچێ، دوای ئەنجامدانی هەنگاوی پێویست، ڕاپۆرتەكانی خۆی لە موسڵەوە بە تەلەگراف و بەشێوەی ڕەمز بنێرێ، لەكاتی بوونی كۆنتڕۆڵ و سانسۆری بەریتانییەكانیشدا، سەرەتا ڕاپۆرتەكان لەڕێگەی قاسیدەوە لە موسڵەوە بەرەو ورمێ و سابڵاغ یا نزیكترین خاڵی سەرسنور بنێردرێن، پاشان لەوێوە بۆ تاران بنێردرێن یاخود تەلەگراف بكرێن.

بڕەوی زیاتریان بە چالاكییەكانی خۆیان دا
كاتێك لە ماوەی بەڕێوەچوونی كۆنفرانسی ئاشتی پاریس ئاشكرا بوو كە ئینگلیزەكان نایانەوێ كورد ببنە خاوەنی دەوڵەتێكی سەربەخۆ، بەڵكو دەیانەوێ بە حكومەتێكی ئەرمەنی لە ئاسیای بچوك یاخود عەرەب لە ناوچەی نێوان دووڕووبارەوە بلكێنن، (مشاورولمەمالیك) وەزیری كاروباری دەرەوە و (مومتازولسەڵتەنە) باڵیۆزی ئێران لە پاریس، بڕەوی زیاتریان بە چالاكییەكانی خۆیان دا، لە دیدارێكدا لەگەڵ (شەریف پاشای خەندان) داوایان لێكرد تا دانوستاندن لەگەڵ ئینگلیزەكان ئەنجام بدات بۆئەوەی ڕازی ببن كە ڕەزامەندی دەرببڕن لەسەر لكاندنی ناوچە كوردنشینەكان بە ئێرانەوە.
لەم دیدارەدا، شەریف پاشا بە وەفدی ئێرانی ڕاگەیاند خودی خۆی ڕەزامەندە لەسەر لكاندنی بە ئێرانەوە، نامەیەكی لەبارەی ئینتیمای ئێرانیانەی خۆی ڕادەستی (مشاورولمەمالیك) كرد تا كۆپییەكی لە ڕێگەی ئێرانەوە بۆ (نامیق بەگ) بنێردرێ كە یەكێك بوو لە سەرۆكەكانی كورد لە موسڵ، شەریف پاشا لە نامەكەی خۆیدا بۆ (نامیق بەگ) نوسیویەتی:»… بارودۆخی ئەمڕۆی كوردستان زۆر ناهەموارە، بەدڵنیاییەوە دەوڵەتی عوسمانی دابەش دەبێ. دەیانەوێ كوردستان ببێتە بەشێك لە ئەرمەنستان یان پاشكۆی عەرەبستان، من و سەرۆكەكانی كورد بەتایبەت شێخ عەبدولقادر ئەفەندی و مستەفا پاشا و ئەوانی دیكەش، لەو بڕوایەداین كوردستان (عوسمانی) لەژێر حكومڕانی ئێراندا بێت ئەوا دین و نەتەوەكە پارێزراو دەمێنێتەوە، تۆش لەم بوارەدا لە ناوچە جیاوازەكانی كوردستان و لای مەحمود پاشای سەرۆكی هۆزی جاف، هەنگاوی خۆت بنێ و خەڵك وەها لێبكە هەمان داخوازییان هەبێت….».

لەلایەن دەوڵەتی ئێرانەوە
بەگوێرەی ئەم دانوستاندنانەی سەرەوە، (موییەدی حزور) ڕاسپێردرا كە پڕوپاگەندە بۆ تێڕوانین و بۆچوونەكانی شەریف پاشای خەندان و شێخ عەبدولقادر لە سنوری چالاكییەكانیدا بكات، نامیق بەگیش لەلایەن دەوڵەتی ئێرانەوە بۆ بەڵێنی هاریكاریی بانگهێشت بكات و وەك راوێژكارێك سودی لێوەربگرن.
چوونی (موییەدی حزور) بۆ ناوچەی ژێردەسەڵاتی فەرمانڕەوایانی بەریتانیا لە بەغداد، هەستیارییان لە هەمبەریدا دەربڕیوە، بۆ ناساندنی ناوبراویش داوای ڕوونكردنەوەیان لە سەركونسوڵگەری ئێران كردووە، وەزارەتی كاروباری دەرەوەش دەربارەی ئەم پرسیارە ڕایگەیاندووە كە ناوبراو بۆ سەرپەرشتی هاوڵاتیانی ئێرانی، بۆ شاری موسڵ نێردراوە.
)موییەدی حزور) كۆمەڵێك تەلەگرافی دەربارەی دۆخی سیاسی و سەربازی ناوچەكە بۆ تاران نارد، بەتایبەتی دەرباری شۆڕشی كوردەكان دژ بە بەریتانیا، لەبەر ئەم فاكتەرەش كاتێك ئینگلیزەكان گەشەیان بە پلانی ئاسایش دا، چاودێری بەسەر تەلەگراف و نامە پۆستییەكانیش زیاد كرا. ناوبراو ناچار بوو ڕاپۆرتەكان بە پەیك بگەیەنێتە سابڵاخ، لەوێشەوە بە تەلەگراف بۆ تاران بنێردرێن.
لەبەر ئەم فاكتەرەش، وەزارەتی كاروباری دەرەوەی ئێران پێشنیازی كرد كە حكومەتی كوردستان دوو كەس وەك پەیك دابنێ و بەپەلە ڕاپۆرتەكان بگەیەننە نێو خاكی ئێران، تا لەوێوە بە تەلەگراف بۆ تاران بنێردرێن.
هاوكات لەگەڵ قەیرانی دۆخی موسڵ و دەوروبەریدا، فەرمانڕەوای ئینگلیز لە موسڵ (كۆلۆنێڵ لیچمان) بانگهێشتی (موییەدی حزور)ی كرد، داوای لێكرد نامەیەكی متمانەپێكراو (ئیعتبارنامە) بهێنێ بەمەرجێك سەفارەتی بەریتانیا لە تارانەوە پشتیوانی كردبێت. (موییەدی حزور) ڕایگەیاند كە سەرپەرشتی هاوڵاتیانی ئێرانی دەكات و كونسوڵ نییە. ناوبراو لە ڕاپۆرتەكەی خۆیدا بۆ تاران، ئەو دەسەڵاتدارەی وەك كەسێكی بەدكار ناوبردووە، داواشی لە وەزارەتی دەرەوەی ئێران كردووە بۆ ئەوەی سەفارەتی بەریتانیا لە تاران، راسپاردەی پێویست دەربارەی ئەو بۆ فەرمانڕەوای موسڵ بنێرێت.
فەرمانرەوای بەریتانیا لە موسڵ، (20) رۆژ دواتر لە (15ی رەمەزانی 1337 قەمەری بەرامبەر 6ی حوزەیرانی 1919ز) بە (موییەدی حزور)ی ڕاگەیاند كە لە تاران پرس و ڕاوێژیان لەبارەیەوە كردووە، تا ساتی گەیشتنی وەڵامی سەفارەتی بەریتانیا لە تاران، تۆ بە فەرمی ناناسین و مافی دەستوەردانت لە كاروباری هاوڵاتیانی ئێراندا نییە.
)موییەدی حزور) لە تەلەگرافێكیتردا بە وەزارەتی كاروباری دەرەوەی ڕاگەیاند كە نوێنەرایەتییەكەی بۆ شاری موسڵ هەڵە بووە، دەبوایە لە شاری سلێمانی سەرقاڵی چالاكی و دیدارەكانی لەگەڵ سەركردەكانی كورد بووایە، چونكە دانیشتوانی شاری موسڵ بریتین لە عەرەب، مەسیحی و تورك. هۆزەكانی كوردیش لە چەند فرسەخێكی دوور لە شاری موسڵ نیشتەجێن، ئەویش بەهۆی شێواوی و جەنگی كورد لەگەڵ ئینگلیزدا، رێگاكە داخراوە و كێشەی بۆ هاتوچۆ و چالاكییەكانی دروست كردووە.
ئینگلیزەكانیش كە ئاگاداری هەنگاوەكانی (موییەدی حزور) بوون، بەو بیانووەی ناوبراو بە فەرمی لەلایەن فەرمانڕەوای موسڵ نەناسێنراوە، دەستگیری دەكەن.
(موییەدی حزور) دەربارەی دواهەنگاوی خۆی دەنوسێ:»… دوو رۆژ بەرلە چوونم بۆ شاری موسڵ، چاوم بە شێخ بەهائەدین و شێخ سەلیم كەوت كە لە شێخ مەزن و دەسەڵاتدارەكانی كوردن و چەند فرسەخێك لە دووری موسڵەوە نیشتەجێن، تەلەگرافمان نوسی تا بیدەنە هۆزەكانی موسڵ بۆئەوەی ئیمزای بكەن، فدێویش بنێرم بۆ سابڵاغ تا لەوێوە بینێرێ، نوێنەری تایبەتیشم نارد بۆ وەرگرتنی تەلەگراف لە خەڵكی هەولێر و رەواندز….» .
لەبەرئەوەی فەرمانڕەوای دەوڵەتی بەریتانیا لە شاری موسڵ، نیگەران بوو لە چالاكییە نهێنییەكانی نوێنەرانی ئێران لە كوردستانی عوسمانی و مەسەلەی نزیكبوونەوەی سەرۆك هۆزەكانی كورد لە ئێران، هەربۆیە دەیویست بە یەكجارەكی كۆتایی بە چالاكییەكانی (موییەدی حزور) بهێنێ.

بۆ خولەكێكیش ئاسودە نەبووم
(موییەدی حزور) لەم بارەیەوە نووسیویەتی:»….لەكاتێكدا سەرجەم كوردستانی عوسمانیم بەهۆی ئینگلیزەكانەوە لێ قەدەغە كرا و هاتوچۆ داخرا، بۆ خولەكێكیش ئاسودە نەبووم، تەنانەت دانیشتوانی شاری موسڵ دەیانویست كۆبوونەوەیەك بە بەشداری سەرۆك هۆزەكان ئەنجام بدەن، دانوستاندنی تیادا بكەن و دوابڕیاری خۆیان بدەن كە لەڕێگەی تەلەگرافەوە ئارەزووی خۆیان بۆ ئەم كارە دەرببڕن (واتا بۆ پشتیوانی لە پرۆسەی لكاندنی ویلایەتی موسڵ بە ئێران…)، بەهۆی ئەم پێشهاتانەوە:»هەموو ماندووێتی (فدێوی) بەفیڕۆچوو، ئاسانیشە لە چاوەنۆڕی دانیشتوانی موسڵدا، سوكایەتیش بە دەوڵەت كرا» .
(موییەدی حزور) دەربارەی ڕێگریی ئینگلیزەكان، نووسیویەتی:»مەبەستی ئینگلیزەكان لەم رەفتارانەیان بۆ ئەوە بوو كە دەسەڵاتی خۆیان بەسەر دانیشتوانی موسڵدا بسەپێنن، وێڕای ئەمانەش ناوی ئێران لێرە نەبێ».(
)موییەدی حزور) بەرلەوەی دەستگیر بكرێت، سەرجەم ڕاپۆرت و بڕیارەكانی خۆی دەشارێتەوە، تەنها زیانی ئابوری پێدەگەیەنن، هەربۆیەشە داوای هاریكاریی ماددی دەكات تا بتوانێ بگەڕێتەوە.
وەزارەتی كاروباری دەرەوەی ئێرانیش لە نامەیەكی نوسراودا، ڕەخنە لەم هەنگاوەی ئینگلیزەكان لەهەمبەر (موییەدی حزور) دەگرن و دەنوسن:»…كاربەدەستانی حكومەتی بەغداد، ئازاری موییەدی حزورییان داوە كە بۆ سەرپەرشتی هاوڵاتیانی ئێرانی لەلایەن وڵاتەكەی خۆیەوە بۆ شاری موسڵ نێردرابوو، ناوبراویان بۆ ماوەی شەش كاتژمێر لە شاری موسڵ دەستبەسەر كردووە و بۆ بەغدادیان ناردووە….».
وەزارەتی كاروباری دەرەوەی ئێران داوای لە باڵیۆزخانەی بەریتانیا كرد كە بەخۆیاندا بچنەوە لەهەمبەر ئەو رەفتارە توند و سوكایەتیانەی لەگەڵ موییەدی حزوردا ئەنجامیان داوە، لە نامەكەدا ئەوەشیان وەبیر هێنایەوە «….رەفتاری حكومەتی بەغداد لەگەڵ پەیوەندی ڕاشكاوانەی نێوان هەردوو وڵاتدا ناگونجێ و سوكایەتییە بەرامبەر دەوڵەتەكەمان…».

دەركردنی نوێنەری دەوڵەتی ئێران
سەرەنجام وەزارەتی كاروباری دەرەوە وێڕای داواكارییەكەی ئێران بۆ داوای لێبوردەیی لەم رەفتارە سوكایەتییە، ڕایگەیاند:»….پێویستیش ناكات ئەوە ڕوون بكەینەوە كە دەركردنی نوێنەری دەوڵەتی ئێران بەم چەشنە لە شاری موسڵ، چ كاریگەرییەكی خراپی لەسەر دانیشتوانی ئەوێ هەبووە كە هەمیشە نوێنەرانی ئێران بەوپەڕی ڕێزەوە لەگەڵیاندا جوڵاونەتەوە…»
(موییەدی حزور) بەهۆی نەبوونی مۆڵەتەوە كەلوپەلە سەرەكییەكانی خۆی كۆكردۆتەوەو لە شاری موسڵ جێی هێشتوون، بەناچاری دوو ئەسپ و ئێسترێكی خۆی كە بە بڕی (360) تمەن كڕیونی، بە (32) لیرە فرۆشتویەتی هەربۆیەشە زیانی ماددی بەركەوتووە، دەوڵەتی ئێران بڕی (400) تمەنی بۆ حەواڵە دەكات تا (موییەدی حزور) بتوانێ بگەڕێتەوە بۆ ئێران.
بەسەرهاتی (موییەدی حزور) و هەوڵە سەرنەكەوتووەكەی بۆ ڕێگاخۆشكردن لەپێناو زەمینەی گەشەپێدانی ڕۆڵی ئێران لە دەڤەرە كوردنشینەكانی دراوسێ، تەنها یەك نمونەیە لە كۆی هەوڵەكانی حكومەتی (وسوقو لدەولە) لەو بوارەدا، ئەم حكومەتە لە بوارەكانیتریشدا كۆمەڵێك چالاكی هاوشێوەی ئەنجام دا، ئەو هەوڵانەش بە پلەی یەكەم بەهۆی بێ بەڵێنی و دژایەتی بەریتانییەكانەوە كە وابڕیار بوو بەپێی ڕێككەوتنامەی (1919ز) وەك هاوپەیمانێكی ئێران جێبەجێیان بكات، نەگەیشتنە ئەنجام.
یەكێكیتر لەم هەنگاوانەش، هەوڵدان بوو بۆ گێڕانەوەی بەشە داگیركراوەكەی ناوچەی خۆراسان بوو كە لەژێر دەسەڵاتی ڕووسیادا بوو، تەنانەت بۆ ماوەیەكیش كەوتە ژێر ڕكێفی ئێران. هەوڵێكیتریش ناوچەی (نەخچەوان) بوو كە وێڕای حەز و ئارەزووی ڕاشكاوانەی دانیشتوانە موسڵمانەكەی بۆ لكاندنیان بە ئێرانەوە، بەهۆی بێ بەڵێنی بەریتانیاوە نەگەیشتە ئەنجام.

سەرچاوە:
-رضا أذری شهررضایی: مامور ما در موصل (1337ق-1919م)،ص (194-200) مجله گفتگو، بهمن 1384، شماره 45.

تێبینی: په‌راوێزه‌کان له‌ ئه‌رشیڤی کوردستانی نوێدا پارێزراون.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

پارتیزانێک گیتار دەژەنێت

دەوەن مەعروف به‌شی شه‌شه‌م و كۆتایی ـ بەرەو دۆڵی باڵەییان ...