سەرەکی » راپۆرت » كێشه‌كانی‌سنوور‌و كارلێكی‌ ململانێكانی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ناوه‌ڕاست

كێشه‌كانی‌سنوور‌و كارلێكی‌ ململانێكانی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ناوه‌ڕاست

کوردستانی نوێ-ی هەفتانە

په‌ره‌سه‌ندن‌و زیادبوونی‌ رووداوه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ سنوور له‌ نێوان وڵاتانی‌ ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ كارلێك‌و ململانێكانی‌ رابردووه‌، ره‌نگدانه‌وه‌كان وه‌ك روودانی‌ پێكدادان له‌سه‌ر سنووری‌ نێوان ئیسرائیل‌و لوبنان، له‌سه‌ر سنووری‌ نێوان تونس‌و جه‌زائیریش هه‌ڕه‌شه‌ی‌ تیرۆر له‌ ئارادایه‌، دامه‌زراندنی‌ یه‌كه‌ی‌ چاودێری‌ ئاسمانی‌ نوێ له‌سه‌ر كه‌ناره‌كانی‌ تونس، ناكۆكی‌ یاسایی له‌ نێوان كوێت‌و عیراق له‌ باره‌ی‌ سنووره‌وه‌، ناوچه‌ی‌ ئارام له‌ سه‌ر سنووری‌ نێوان توركیا‌و سوریا. هه‌ریه‌كه‌ له‌م رووداوانه‌ ئامانجی‌ جیاوازیان له‌ پشته‌وه‌یه‌، هه‌یه‌ به‌ ئامانجی‌ به‌كارهێنانی‌ كێشه‌ سه‌ربازییه‌ ده‌ره‌كییه‌كانه‌ له‌ پێناو ئامانجی‌ سیاسی‌ ناوخۆیی، هه‌یشه‌ له‌ پێناو كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ مه‌ترسی‌ تیرۆره‌، یان بۆ رێگرتنه‌ له‌ كۆچ‌و ره‌وی‌ نایاسایی، هه‌ندێك هێزی‌ ئیقلیمیش هه‌یه‌ كه‌ ئامانجی‌ فراوان كردنی‌ سنووری‌ نیشتمانه‌كه‌یه‌تی‌.
هه‌رچه‌نده‌ كێشه‌كانی‌ سنوور له‌ سه‌ره‌تای‌ رووداوه‌كانی‌ 2011وه‌ هه‌ر هه‌بووه‌، به‌ڵام له‌ 2019دا كێشه‌كان زیادیان كرد، ئه‌ویش به‌هۆی‌ پێكدادانی‌ ده‌وڵه‌ته‌ ركابه‌ره‌ ئیقلیمییه‌كانه‌وه‌، یان ئه‌و گروپه‌ چه‌كدارانه‌وه‌ كه‌ ده‌وڵه‌ت نین، هه‌روه‌ها هه‌ڕه‌شه‌ی‌ سوپا ناڕه‌سمییه‌كانی‌ ده‌وڵه‌تانه‌وه‌ بۆ سه‌ر وڵاتانی‌ دراوسێ له‌گه‌ڵ هه‌ڵكشانی‌ ناكۆكییه‌كان سه‌باره‌ت به‌ دۆخی‌ یاسایی سنووری‌ ده‌ریایی له‌ نێوان هه‌ندێك ده‌وڵه‌تدا‌و كێشان‌و دروست كردنی‌ ناوچه‌ی‌ ئارام له‌ یه‌كێك له‌و وڵاته‌ عه‌ره‌بیانه‌ی‌ كه‌ ململانێی‌ چه‌كداریی تیایدا چڕ بۆته‌وه‌. كۆی‌ گشتی‌ بابه‌ته‌كانیش به‌م شێوه‌یه‌ن:
1- پێكدادان له‌سه‌ر سنووری‌ نێوان ئێسرائیل‌و لوبنان: له‌ ماوه‌ی‌ كه‌می‌ رابردوودا له‌سه‌ر سنووری‌ لوبنان له‌ باشووره‌وه‌ ئاڵۆزی‌ له‌ نێوان هێزه‌كانی‌ ئیسرائیل‌و حزبوڵڵای‌ لوبنانیدا دروست بوو، ئه‌وه‌بوو ئیسرائیل له‌ رێگه‌ی‌ فڕۆكه‌ی‌ بێفڕۆكه‌وانه‌وه‌ باره‌گای‌ ئه‌و حزبه‌ی‌ له‌ باشووری‌ بێروت بۆردومان كرد، حزبوڵڵاش به‌ موشه‌ك هێرشی‌ كرده‌ سه‌ر ئۆتۆمبێلێكی‌ سه‌ربازی‌ ئیسرائیل. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا رووداوه‌كه‌ به‌ ئاماژه‌یه‌ك ئه‌ژمار ناكرێت بۆ هه‌ڵایسانی‌ جه‌نگ، به‌ تایبه‌ت كه‌ هێرش‌و بۆردومانی‌ هه‌ردوولا نه‌گه‌یشتۆته‌ قوڵایی، واته‌ دۆخه‌كه‌ كۆنترۆڵ كراوه‌‌و ناوچه‌كه‌ ئارام بۆته‌وه‌، به‌ تایبه‌ت له‌و شوێنانه‌ی‌ كه‌ هێزه‌كانی‌ یونیفێل جێگیره‌.
لێكدانه‌وه‌ زۆر بۆ هێوربوونه‌وه‌كه‌، هه‌ندێك ده‌ڵێن له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئیسرائیل سه‌رقاڵه‌ به‌ ئاماده‌كاریی هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانییه‌وه‌، هه‌روه‌ها حزبوڵڵاش نایه‌وێ زیانی‌ گیانی‌‌و ماددی‌ زیاتری‌ پێ بگات له‌و هێزانه‌یدا كه‌ ناردوویه‌تی‌ بۆ سوریا، له‌گه‌ڵ ترسی‌ هێزه‌ ئیقلیمییه‌كان له‌وه‌ی‌ شه‌ڕه‌كه‌ فراوان بێت‌و زۆر لایه‌نی‌ تری‌ ئیقلیمیش بگرێته‌وه‌.
2- هه‌ڕه‌شه‌ی‌ تیرۆر له‌سه‌ر سنووری‌ نێوان تونس‌و جه‌زائیر: ئه‌م مه‌ترسییه‌ له‌ دوای‌ كرده‌وه‌ تیرۆریستییه‌كه‌ی‌ ئه‌م دواییه‌وه‌ سه‌ری‌ هه‌ڵدا كه‌ هێرش كرایه‌ سه‌ر گه‌شتێكی‌ ئاسایش له‌ ناوچه‌ی‌ حه‌یده‌ره‌ی‌ ویلایه‌تی‌ قه‌سره‌ین له‌ نزیك سنووری‌ نێوان تونس‌و جه‌زائیر هێرشه‌كه‌ سه‌ره‌تای‌ ئه‌م مانگه‌ بوو، سه‌ره‌نجام به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ئاسایشی‌ گشتی‌ پاسه‌وانی‌ نیشتمانی‌‌و سێ تیرۆریستیش كوژران كه‌ دوانیان له‌ سه‌ركرده‌كان بوون‌و خه‌ڵكی‌ جه‌زائیر بوون‌و سێیه‌میشیان خه‌ڵكی‌ تونسه‌‌و له‌ 2013وه‌ هێزه‌كانی‌ دژه‌ تیرۆر به‌دوایدا ده‌گه‌ڕێن.
پێده‌چێ ئه‌و سێ تیرۆریسته‌ سه‌ر به‌ كه‌تیبه‌ی‌ عه‌قه‌به‌ بن نافع بن كه‌ سه‌ر به‌ رێكخراوی‌ ئه‌لقاعیده‌یه‌، هێرشه‌كه‌ش وه‌ڵامێك بۆ ئه‌و هێرشانه‌ی‌ به‌ردوام هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ تونس ده‌یكه‌نه‌ سه‌ر گروپه‌ تیرۆریسته‌كان له‌و ناوچه‌ سنووریانه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ تاكه‌ كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی‌ نه‌بوو، به‌ڵكو پێشتریش له‌ ویلایه‌تی‌ سیدی‌ بوزید كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی‌ ئه‌نجام دراوه‌، هۆكاره‌كه‌یشی‌ بوونی‌ چه‌ندان شانه‌ی‌ نووستووی‌ تیرۆریسته‌كانه‌ له‌ گه‌ڕه‌كه‌ هه‌ژارنشینه‌كانی‌ ئه‌و شاره‌، ئه‌مانه‌ راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندییان به‌ گروپه‌ تیرۆریسته‌كانه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵام فیكر به‌ یه‌كیانه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌‌و ئه‌مانه‌ پێیان ده‌وترێ گورگه‌ ته‌ریكه‌كان.
3- دامه‌زراندنی‌ یه‌كه‌ی‌ چاودێری‌ ئاسمانی‌ له‌سه‌ر كه‌ناره‌كانی‌ تونس: وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆی‌ تونس له‌ 22ی‌ مانگی‌ ئابی‌ رابردوودا رایگه‌یاند، یه‌كه‌یه‌كی‌ تازه‌ی‌ چاودێری‌ ئاسمانی‌ پێكهێناوه‌‌و سێ كۆپته‌ری‌ جۆری‌ بێل 429یشی‌ بۆ دابین كردووه‌، ئه‌ركی‌ ئه‌م یه‌كه‌ تازه‌یه‌ چاودێری‌ كردنی‌ كه‌ناره‌كانی‌ تونسه‌ بۆ رێگرتن له‌ دزه‌كردنی‌ تیرۆریستان بۆ ناو ناوچه‌ گه‌شتیارییه‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌، له‌گه‌ڵ چاودێری‌ كردنی‌ كۆچی‌ نایاسایی به‌ره‌و ئیتالیا، پێشتر تونس له‌ پارێزگاكانی‌ قه‌سره‌ین‌و سیدی‌ بوزید هاتوچۆی‌ قه‌ده‌غه‌ كرد‌و وه‌ك ناوچه‌یه‌كی‌ سه‌ربازی‌ مامه‌ڵه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا كرد‌و دایبڕی‌ له‌ ناوچه‌كانی‌ تر، جگه‌ له‌وه‌ش به‌ربه‌ستێكی‌ له‌گڵ‌و خۆڵ دروست كرد بۆ ناوچه‌كه‌ له‌گه‌ڵ په‌رژینێكی‌ كاره‌بایی بۆ رێگرتن له‌ دزه‌ كردنی‌ تیرۆریستان له‌ خاكی‌ لیبیاوه‌ بۆ تونس.
پێشتر‌و به‌ تایبه‌تیش له‌ دوای‌ 2011وه‌ هێزه‌كانی‌ پاسه‌وانی‌ سنوور وه‌ك پێویست نه‌یانده‌توانی‌ پارێزگاری‌ له‌و سنوورانه‌ بكه‌ن، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش ئه‌و یه‌كه‌ تازه‌یه‌ی‌ پێكهێنا‌و كۆپته‌ری‌ پێشكه‌وتووشی‌ بۆ دابین كرد تا به‌ وردی‌ چاودێری‌ بكات‌و ئه‌و مه‌ترسییانه‌ كه‌م بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ ده‌ریاوه‌ دێن، ره‌نگه‌ ئه‌وه‌ی‌ وای‌ له‌ تونس كردووه‌ هه‌نگاوێكی‌ له‌و شێوه‌یه‌ بنێت، كرده‌وه‌ تیرۆریستییه‌كه‌ی‌ شاری‌ سوسه‌ بوو كه‌ له‌ 26ی‌ مانگی‌ حوزه‌یرانی‌ 2015دا هێرش كرایه‌ سه‌ر یه‌كێك له‌ هۆتێله‌ گه‌شتیارییه‌كان، كرده‌وه‌كه‌ش سه‌یفه‌دین ئه‌لرزقی‌ ئه‌نجامی‌ دا، كه‌ له‌ كه‌ناره‌كانه‌وه‌ دزه‌ی‌ كردبووه‌ ناو تونسه‌وه‌، ئه‌و كرده‌وه‌یه‌ 39 گه‌شتیاری‌ تێدا كوژرا كه‌ زۆربه‌یان خه‌ڵكی‌ بریتانیا بوون.
له‌ دوای‌ ئه‌و هێرشه‌وه‌ حكومه‌تی‌ تونس ناچار بوو په‌یوه‌ست بێت به‌ به‌رنامه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ چاودێری‌ كردنی‌ هاتوچۆی‌ تیرۆریستان‌و رێگرتن له‌ كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی‌. له‌ حوزه‌یرانی‌ 2019دا موختار بن نه‌سر سه‌رۆكی‌ لیژنه‌ی‌ به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌ تیرۆر له‌ تونس رایگه‌یاند، ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ له‌ توانایدایه‌ چاودێری‌ وردی‌ هاتوچۆ بكات‌و شوێنپێی‌ تیرۆریستان هه‌ڵبگرێت‌و رێگه‌ له‌ سه‌فه‌ری‌ ئه‌و كه‌سانه‌ بگرێت كه‌ به‌ نیازی‌ كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستین، ئه‌وه‌ش یارمه‌تی‌ تونس ده‌دات له‌ مه‌ترسییه‌كانی‌ تیرۆر‌و تیرۆریستان كه‌م بكاته‌وه‌ له‌ به‌ری‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ سنووره‌كانییه‌وه‌ كه‌ نزیكه‌ له‌ لیبیاوه‌‌و له‌ به‌ری‌ سنووره‌كانییه‌وه‌ له‌گه‌ڵ مه‌راكیش‌و جه‌زائیردا، جگه‌ له‌وانه‌ش له‌ توانایدا ده‌بێت چاودێری‌ جموجۆڵی‌ به‌نده‌ر‌و فڕۆكه‌خانه‌كانی‌ بكات كه‌ له‌وانه‌یه‌ تیرۆریستان بیانه‌وێ لێیه‌وه‌ دزه‌ بكه‌نه‌ وڵاته‌كه‌وه‌.
4- ناكۆكییه‌كانی‌ نێوان عیراق‌و كوێت سه‌باره‌ت به‌ سنووری‌ نێوانیان: كێشه‌‌و ناكۆكییه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ سنوور ده‌یان ساڵه‌ له‌ نێوان عیراق‌و كوێتدا هه‌یه‌، دوا كێشه‌ش ناكۆكی‌ یاسایی بوو له‌سه‌ر لێكدانه‌وه‌‌و تێگه‌یشتن له‌ مه‌سه‌له‌ی‌ سنووری‌ ئاویی نێوانیان. راپۆرته‌ رۆژنامه‌وانییه‌كان ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، كه‌ محه‌مه‌د به‌حرئه‌لعلوم نێردراوی‌ عیراق له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ مانگی‌ ئابی‌ رابردوودا نامه‌یه‌كی‌ پێشكه‌شی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌‌و سه‌رۆكی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان كردووه‌‌و له‌ نامه‌كه‌دا عیراق داوا له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كات به‌ ره‌سمی‌ ناڕه‌زاییه‌كه‌ی‌ تۆمار بكات، ناڕه‌زایی له‌وه‌ی‌ كه‌ حكومه‌تی‌ كوێت گۆڕانكاریی له‌ جوگرافیای‌ ناوچه‌كه‌ ئاوییه‌كاندا كردووه‌، له‌و ناوچه‌یه‌وه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ پشت نیشانه‌ی‌ 162وه‌وه‌ له‌ خۆر عه‌بدوڵڵا، ئه‌ویش له‌ رێگه‌ی‌ دروست بنیاتنانی‌ له‌نگه‌رگه‌یه‌ك له‌ ته‌نكاوه‌كاندا بێ ئه‌وه‌ی‌ هیچ پرس‌و رایه‌ك به‌ عیراق بكات.
به‌رپرسێكی‌ كوێت له‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌ڵامی‌ دایه‌وه‌‌و وتی‌: ئاوه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان به‌ پێی‌ بڕیارێك له‌ 17ی‌ كانونی‌ یه‌كه‌می‌ 1967 سنووریان بۆ كێشراوه‌، له‌ 19ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ 2014شدا ده‌ستنیشان كردنی‌ سنووری‌ ده‌ریایی كوێت نوێ كراوه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش به‌ پێی‌ مادده‌ی‌ 15 له‌ رێكه‌وتنی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ یاسای‌ ده‌ریاكانی‌ ساڵی‌ 1982، ئه‌و به‌رپرسه‌ ئاماژه‌ی‌ بۆ ئه‌وه‌ش كرد، ئه‌و شوێنه‌ی‌ باس ده‌كرێت (فه‌شت ئه‌لعیض)، ده‌كه‌وێته‌ سنووری‌ ئاوی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ كوێته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ مافی‌ خۆیه‌تی‌ سه‌كۆی‌ لێ دروست بكات. ئامانجی‌ سه‌كۆكه‌ش تایبه‌ته‌ به‌ ئیشوكاری‌ ده‌ریاوانی‌‌و دابین كردنی‌ ئاسایش بۆ ناوچه‌كه‌.
هه‌ر ئه‌و به‌رپرسه‌ ئاماژه‌ی‌ بۆ ئه‌وه‌ش كرد، له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی‌ لیژنه‌ی‌ كوێت- عیراقدا حكومه‌تی‌ عیراق ئاگادار كراوه‌ كه‌ سه‌كۆیه‌كی‌ وا دروست ده‌كرێت، له‌ هه‌شتی‌ شوباتی‌ 2017شدا به‌ یادداشتێك باڵیۆزخانه‌ی‌ عیراق له‌ كوێت ئاگادار كراوه‌ته‌وه‌. جه‌ختیشی‌ كرده‌وه‌ كه‌ كوێت له‌ ساڵی‌ 2005وه‌ به‌رده‌وام داوای‌ كردووه‌ پسپۆڕه‌ یاساییه‌كانی‌ هه‌ردوو وڵات ده‌ست بكه‌ن به‌ ده‌ستنیشان كردنی‌ سنووری‌ ئاوی‌ نێوان هه‌ردوو وڵات، له‌و شوێنانه‌ی‌ پێشتر سنووره‌كه‌ ده‌ستنیشان نه‌كرابوو، ئه‌وه‌ش له‌ رێگه‌ی‌ كۆبوونه‌وه‌ی‌ لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانه‌وه‌ كراوه‌.
ئه‌و به‌رپرسه‌ی‌ كوێت له‌ كۆتایی قسه‌كانیدا وتی‌: وڵاته‌كه‌ی‌ داوای‌ له‌ برا عیراقییه‌كانی‌ كردووه‌ په‌نا ببه‌نه‌ به‌ر دادگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ تایبه‌ت به‌ یاسای‌ ده‌ریاكان‌و به‌ پێی‌ رێكه‌وتنی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ تایبه‌ت به‌ یاسای‌ ده‌ریاكانی‌ ساڵی‌ 1982 یه‌كلایی بكرێته‌وه‌، كوێت په‌رۆشه‌ بۆ پاراستنی‌ په‌یوه‌ندی‌ برایانه‌ی‌ له‌گه‌ڵ عیراقدا‌و هه‌ماهه‌نگی‌ كردن بۆ چاره‌سه‌ری‌ هه‌موو ئه‌و دۆسێ‌و بابه‌تانه‌ی‌ تا ئێستا به‌ چاره‌سه‌ر نه‌كراوی‌ ماونه‌ته‌وه‌، چونكه‌ كوێت نایه‌وێ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ له‌گه‌ڵ عیراق هیچ كێشه‌یه‌كی‌ تێدا بێت.
گرنگی‌ ئه‌م قسانه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ ئه‌و گه‌شه‌ كردنه‌ی‌ له‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ هه‌ردوولادا هه‌یه‌ ده‌پارێزێت، به‌ تایبه‌ت دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ كوێت میوانداریی كۆنگره‌ی‌ وڵاتانی‌ پشتیوان له‌ عیراقی‌ كرد له‌ شوباتی‌ 2018دا‌و له‌ شاری‌ نه‌جه‌فیش له‌ حوزه‌یرانی‌ 2019دا كۆنسوڵخانه‌ی‌ كرده‌وه‌‌و شێخ سه‌باح ئه‌لئه‌حمه‌د میری‌ كوێتیش بڕیاری‌ دا كۆمه‌ڵگه‌ی‌ نیشته‌جێبوون له‌ پارێزگای‌ سه‌لاحه‌دین دروست بكرێت.
5- گفتوگۆكانی‌ تایبه‌ت به‌ دروست كردنی‌ ناوچه‌ی‌ ئارام له‌سه‌ر سنووری‌ نێوان توركیا‌و سوریا: توركیا‌و ئه‌مریكا زۆر قسه‌یان له‌سه‌ر دروست كردنی‌ ناوچه‌یه‌كی‌ ئارام كرد به‌ درێژایی سنووری‌ توركیا له‌گه‌ڵ سوریادا‌و ده‌ركردنی‌ هێزه‌كانی‌ یه‌په‌گه‌ی‌ كورده‌كان له‌ ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ فورات، ئه‌و هێزانه‌ی‌ پێكهێنه‌ری‌ سه‌ره‌كی‌ هێزه‌كانی‌ سوریای‌ دیموكراته‌، كه‌ له‌لایه‌ن واشنتۆنه‌وه‌ پشتیوانی‌ لێ ده‌كرێت، ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ رۆڵی‌ گرنگی‌ هه‌بوو له‌ جه‌نگی‌ دژی‌ رێكخراوی‌ داعشدا، به‌ڵام ئه‌نكره‌ ئه‌و هێزه‌ به‌ تیرۆریست ناو ده‌بات.
توركیا هه‌وڵ ده‌دات به‌ ته‌نیا خۆی‌ ده‌ست به‌سه‌ر ناوچه‌ی‌ ئارامدا بگرێت ئه‌ویش به‌ پانتایی 32 كیلۆمه‌تر‌و به‌ درێژایی 460 كیلۆمه‌تر‌و خوازیاره‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ هیچ چه‌كدارێكی‌ كوردی‌ تێدا نه‌بێت، به‌ڵام واشنتۆن ئه‌وه‌ ره‌ت ده‌كاته‌وه‌‌و پێی‌ باشه‌ ناوچه‌یه‌كی‌ ئارام دروست بكرێت به‌ پانی‌ سێ تا حه‌وت كیلۆمه‌تر‌و به‌ درێژیی 140 كیلۆمه‌تر، كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌كات بگاته‌ ئه‌نجامێك كه‌ پێداویستییه‌كانی‌ توركیا دابین بكات‌و له‌ هه‌مان كاتیشدا بارودۆخی‌ كورده‌كان مسۆگه‌ر بكات كه‌ هاوپه‌یمانن له‌گه‌ڵ ئه‌مریكادا. دوای‌ ئه‌وه‌ش بڕیاردان له‌سه‌ر دامه‌زراندنی‌ سه‌نته‌رێكی‌ چالاكی‌ هاوبه‌ش هاوشێوه‌ی‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌ی‌ له‌ مه‌نبه‌جی‌ خۆرئاوای‌ فورات دروستی‌ كردووه‌، كه‌ له‌ غازی‌ عه‌نتابی‌ باشووری‌ توركیا له‌ دوای‌ رێكه‌وتنی‌ ئه‌مریكا‌و توركیا دروست بوو، ئه‌ویش وه‌ك نه‌خشه‌ڕێگایه‌ك سه‌باره‌ت به‌ كێشه‌ی‌ مه‌نبه‌ج‌و رێكه‌وتنه‌كه‌ش له‌ چواری‌ حوزه‌یرانی‌ 2018دا كرا.
كورته‌ی‌ بابه‌ته‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ سنووری‌ هاوبه‌شی‌ نێوان وڵاتانی‌ ناوچه‌كه‌ بۆته‌ ئاوێنه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست روو ده‌دات، به‌ تایبه‌تیش له‌ مه‌سه‌له‌ی‌ به‌هێز كردنی‌ ئاسایشی‌ سنووره‌كان‌و كاری‌ هه‌واڵگریی له‌سه‌ر سنووره‌كان، وه‌ك ترسێك له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش به‌ به‌رگێكی‌ نوێوه‌ له‌ سوریا‌و عیراق، هه‌روه‌ها ترسی‌ چالاك كردنه‌وه‌ی‌ رێكخراوی‌ ئه‌لقاعیده‌یه‌ له‌ وڵاتانی‌ خۆرئاوای‌ ئیسلامی‌، هه‌روه‌ها ئاوێنه‌یه‌ بۆ نزیك خستنه‌وه‌ی‌ بیر‌وڕای‌ ئه‌نكه‌ره‌‌و واشنتۆنه‌ سه‌باره‌ت به‌ دروست كردنی‌ ناوچه‌ی‌ ئارام له‌ باكووری‌ سوریا‌و له‌ هه‌مان كاتدا به‌شێكه‌ له‌ ناكۆكییه‌ یاساییه‌كانی‌ نێوان عیراق‌و كوێت سه‌باره‌ت به‌ سنووری‌ ده‌ریایی‌و زۆر بابه‌تی تریش كه‌ سه‌رجه‌میان په‌یوه‌ندییان به‌ كێشه‌ی‌ ئاسایشی‌ سنووره‌وه‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ ناوخۆیی‌و ئیقلیمیش.

سه‌نته‌ری‌ موسته‌قبه‌ل بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ پێشكه‌وتوو

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

بریتانیا به‌ره‌و پرۆسه‌ی‌ بریكزێت هه‌نگاو ده‌نێت

ئا: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید بریكزێت ده‌سته‌واژه‌یه‌كی‌ لێكدراوی‌ هه‌ردوو وشه‌ی‌ بریتانیا ...