سەرەکی » زانست » شۆڕشی ژینگە بەردەوامە

شۆڕشی ژینگە بەردەوامە

د. مه‌دیحه‌ سۆفی*

( بەشى دووەم)

یەکێك لە جوانیەکانی پەیڕەوکردنی سیاسەتی ژینگە ئەوەیە، کە تەنها سیاسەتە، نەك هەر لە پێناوی مرۆڤایەتیدا، بەڵکو لە پێناوی تەواوی زیندەوەری سەر گۆی زەویدا دەکرێ، سیاسەتێکە کە بەرەو ئامێزی سروشت و بەرەو پاراستنی ئەو جوانیەی سروشتەت دەبات کە بەداخەوە وا تاڵان دەکرێ، تاڵان کردنی سروشت؛ واتە دروستکردنی هەڕەشەیەك دژ بە مرۆڤایەتی خۆی و دژ بە ژینگەی هەموو زیندەوەران، چ مرۆڤ، چ ڕوەك، چ ئاژەڵ.

کۆبه‌ندی جیهانی و ژینگە.
کۆبه‌ندی جیهانیش بۆ که‌شوهه‌وا که‌ له‌ نیویورك و به‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌نتۆنیۆ گوتێرێسی سه‌رۆکی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کانه‌وه‌ لە ڕۆژانی ( 21-23 / 9/2019 ) به‌ڕێوه‌چوو، جه‌ختی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ کرده‌وه‌ که‌ بۆ ڕاگرتنی تێکچوونی که‌شوهه‌وا هێشتا ده‌رفه‌ت ماوه؛‌ ئه‌گه‌ر وڵاته‌ پیشه‌سازیه‌کان یا ئه‌و وڵاتانه‌ی هۆکاری بوونی ڕێژه‌یه‌کی زۆری گازه‌ زیانبه‌خشه‌کانن، وابه‌سته‌ی ڕێکه‌وتنی کۆنفڕانسی پاریس بن، له‌لایکیتره‌وه‌ پشت به‌ستن به‌ ته‌کنه‌لۆژیا و داهێنانی نوێ و وبه‌رهه‌مهێنانی وزه‌ی سه‌وز و هاندانی هاوڵاتیان و وشیارکردنه‌وه‌یان و هاوپێچ کردنیان له‌ پرۆژه‌ جیاوازه‌کانی به‌رهه‌مهێنانی وزه‌ی سه‌وز، هه‌موو ئه‌مانه‌ کاریگه‌ریان له‌سه‌ر که‌مکردنه‌وه‌ی ئه‌و گازانه‌ ده‌بێ.
ئەنجیلا مێرکل ڕاوێژکاری ئەڵمانیا، لە وتەیەکیدا لەو کۆنفڕانسەدا، باسی لەو بڕیارانە کرد، کە کابینەی حکومەتەکەی وەکو ئەرکی سەردەم بەرامبەر بە پاراستنی کەشوهەوا، جێبەجێی دەکات، لەوانە
<> هەموو ئاگاداری دەرئەنجامی ئەو هەموو توێژینەوە زانستیانەین، کە دەربارەی تێکچوونی کەشوهەوا لە زۆربەی ناوەندی توێژینەوە و زانکۆکان دەکرێن، ئێمەش وەکو زۆربەی وڵاتە پیشەسازیەکان، هۆکاری ئەو تێکچوونی کەشوهەوایەین، بۆیە بەدەنگەوە چوونی داواکاری ئەو گەنجانەی ئەرکی سەرشانی ئێمەیە.
باشترین ڕێگا بۆ چارەسەر، پەیڕەوکردنی ڕێکەوتنی پاریسە بۆ پاراستنی کەشوهەوا، ئەویش بە ڕاگرتنی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی ئەتمۆسفێر لە ١،٥ بە گشتی، بۆیە ئێمە وەکو وڵاتێکی پیشەسازی، بە ئەرکی خۆمانی دەزانین کە بە داهێنان، تەکنەلۆژیای نوێ و پارە، بەشداری لەو کێشەی ژینگەیە بکەین.
ئێمە وەکو دەوڵەتی ئەڵمانیا خاوەنی ١٪ ی دانیشتوانی سەرگۆی زەوین و لە هەمان کاتدا خاوەنی ٢٪ ی دەردانی گازی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنین، بۆیە بڕیارماندا، تا ساڵی ٢٠٥٠، ڕێژەی ٥٥٪ ی گازی دووەم ئۆکسیدیکاربۆن لەچاو ساڵی ١٩٩٠ دا کەم بکەینەوە، تا ساڵی ٢٠٣٠ بتوانین ٦٥٪ ی وزەی پێویست لە وزەی سەوز بەرهەم بهێنین، لە ساڵی ٢٠٢٢ دا تەواوی ویستگەکانی بەرهەمهێنانی وزە لە ئەتۆم دادەخرێن، لە ساڵی ٢٠٣٨ یش ویستگەکانی خەڵوزی بەرد بەکارنەهێنرێن.
لە بواری خانوبەرە و هاتووچۆ، بڕی ٥٤ ملیار ئۆیرۆ، بۆ داهێنانی تەکنەلۆژی و تەرخن دەکەین، جگە لەوەی باج لەسەر دەردانی ئەو گازە دادەنێین.
لێرەدا دوو گروپ هەن، گروپێك فشار دەخەنە سەرمان، بۆ بڕیاردانی دروست و پاراستنی کەشوهەوا، گروپێكیتر دژ بەو فشارەن، ئێمە لەگەڵ ئەو فشار خستنەسەرە و ئەو جوڵەی شەقامین، بڕیارەکانمان لە پێناو داواکاری ئەوانە، تا وڵاتەکانی تریش بەرەو ئەو بڕیارە تاو بدەین.

*هاوسەرۆکی ڕێکخراوی سەوزی ئەوروپی – کوردستانی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ترەمپ بۆ وای کرد؟

ئارام وەڵەدبەگی زۆر کەس بەسەرسوڕمانەوە لە سیاسەتی نوێی ویلایەتە یەکگرتووەکان ...