سەرەکی » راپۆرت » وه‌همی‌ سیستمی‌ جیهانیی‌ پایه‌دار

وه‌همی‌ سیستمی‌ جیهانیی‌ پایه‌دار

براهما چیلانی‌*

ئا: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید

كاتێك جه‌نگی‌ سارد كۆتایی پێهات، زۆر له‌ پسپۆڕان‌و چاودێرانی‌ سیاسی‌ پێشبینی‌ ئه‌وه‌یان كرد سه‌رده‌مێك دێته‌ پێشه‌وه‌ كه‌ جوگرافیای‌ ئابووری‌ شێوه‌‌و روخساری‌ جوگرافیای‌ سیاسی‌ ده‌ستنیشان ده‌كات. له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتن‌و كامڵبوونی‌ ئابووریدا ئه‌و پسپۆڕانه‌ پێشبینییان كرد، سیستمی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ پایه‌دار له‌سه‌ر پایه‌ی‌ پته‌و هه‌موو جیهان ده‌گرێته‌وه‌‌و وڵاتانیش ده‌بێ پابه‌ند بن به‌ یاساكانییه‌وه‌، ئه‌گه‌رنا باجی‌ قورس ده‌ده‌ن.
ئه‌مڕۆ ئه‌و گه‌شبینییه‌ ساویلكانه‌ ده‌رده‌كه‌وێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ هه‌رچه‌نده‌ وا ده‌رده‌كه‌وێ سیستمی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌ رووكه‌ش به‌هێز بووه‌، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر سه‌یری‌ رێكه‌وتن‌و په‌یماننامه‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان سه‌یر بكه‌ین، یان سه‌یری‌ رێكه‌وتنه‌ جیهانییه‌كانی‌ وه‌ك رێكه‌وتنی‌ پاریسی‌ 2015ی‌ تایبه‌ت به‌ ژینگه‌ سه‌یر بكه‌ین، یاخود دادگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ تاوان، كه‌ تیایدا هێز زاڵ بوو به‌سه‌ر یاسادا، ره‌نگه‌ ده‌وڵه‌تێك كه‌ زۆرترین سوودی‌ له‌و دۆخه‌ دێبێت چین بێت.
با له‌ بابه‌تی‌ پڕۆژه‌كانی‌ چین ورد بینه‌وه‌ كه‌ چه‌ند به‌نداوێكی‌ له‌سه‌ر رووباری‌ می‌ كۆنگ دروستی‌ كردن، ئه‌و رووباره‌ی‌ له‌ بانی‌ تبته‌وه‌ هه‌ڵده‌قوڵێ تا ده‌گات به‌ ده‌ریای‌ چینی‌ باشوور، به‌ ناو میانمار‌و واڵاس‌و تایلاند‌و كه‌مبۆدیا‌و ڤیه‌تنامدا تێده‌په‌ڕێ، ئه‌م پڕۆژه‌یه‌ به‌ دروستكردنی‌ یازده‌ به‌نداوی‌ گه‌وره‌ له‌ نزیك سنووری‌ بانی‌ تبت، به‌ر له‌وه‌ی‌ رووباره‌كه‌ راسته‌وخۆ بگاته‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ئاسیا، زیانێكی‌ زۆری‌ به‌ سیستمی‌ ژینگه‌یی ناوچه‌كه‌ گه‌یاندووه‌، یه‌كێك له‌و زیانه‌ گه‌ورانه‌ دزه‌ كردنی‌ ئاوی سوێره‌ بۆ ده‌لتای‌ می‌ كۆنگ، كه‌ بۆته‌ هۆی‌ بچووك بوونه‌وه‌ی‌ ده‌لتاكه‌. ئه‌مڕۆ ئه‌و رووباره‌ خوڕییه‌كه‌ی‌ كه‌ تۆمار كراوه‌ به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ سه‌د ساڵی‌ پێشوودا كه‌می‌ كردووه‌، وشكهه‌ڵاتینش له‌و وڵاتانه‌دا كه‌ ئاوڕێژگه‌ی‌ رووباره‌كه‌یه‌ روو له‌ زیادبوونه‌، ئه‌م رووداوه‌ توانایه‌ك ده‌به‌خشێ به‌ چین كه‌ هه‌ژموونی‌ زیاتری‌ خۆی‌ به‌سه‌ر دراوسێكانیدا بسه‌پێنێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش چین رووبه‌ڕووی‌ هیچ كاردانه‌وه‌یه‌ك نه‌بوو له‌به‌رامبه‌ر به‌كارهێنانی‌ رووباری‌ می‌ كۆنگدا وه‌ك چه‌كێك، له‌وه‌ش سه‌یرتر چین پلانی‌ هه‌یه‌ بۆ دروست كردنی‌ هه‌شت به‌نداوی‌ دیكه‌ له‌سه‌ر هه‌مان رووبار.
ره‌نگه‌ روفتارو هه‌ڵوكه‌وتی‌ چین له‌ رووباری‌ باشووردا له‌وه‌ش ناهه‌موارتر بێت، كۆتایی ساڵی‌ میلادی‌ هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ شه‌شه‌مین ساڵیادی‌ ده‌ستپێكی‌ چین به‌ پڕۆژه‌ی‌ چاكسازی‌ له‌ خاكی‌ رێڕه‌وی‌ ستراتیژی‌ گه‌وره‌دا كه‌ هه‌ردوو زه‌ریای‌ ئارام‌و هیندی‌ پێكه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌، ئه‌گه‌ریش هه‌یه‌ دوورگه‌ی‌ ده‌ستكرد دروست بكات‌و بیكاته‌ شوێنی‌ سه‌ربازی‌، چین نه‌خشه‌ی‌ جیۆپۆله‌تیكی‌ ناوچه‌كه‌ی‌ دروست كردۆته‌وه‌ بێئه‌وه‌ی‌ یه‌ك فیشه‌ك بته‌قێنێت، یان هیچ نرخێكی‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ له‌سه‌ر بكه‌وێت.
له‌ مانگی‌ ته‌مووزی‌ 2016دا دادگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ لاهای‌ بڕیاری‌ دا، كه‌ داواكارییه‌ ئیقلیمییه‌كانی‌ چین له‌ ده‌ریای‌ باشوور به‌ گوێره‌ی‌ یاسای‌ نێوده‌ڵه‌تی‌ شه‌رعیه‌تی‌ نییه‌، به‌ڵام چین سه‌ركرده‌كانی‌ چین ئه‌م بڕیاره‌یان پشتگوێ خست‌و به‌ گاڵته‌جاڕ وه‌سفیان كرد، ئه‌وه‌ش كه‌ سه‌یر بوو هیچ گۆڕانكارییه‌كیشی‌ نه‌كرد، ئه‌وه‌بوو كه‌ پلانه‌كه‌ی‌ ئه‌مریكا بۆ گۆڕینی‌ ناوچه‌كه‌ واته‌ زه‌ریای‌ ئارام‌و هیندی‌ به‌ ناوچه‌یه‌كی‌ ئازاد‌و كراوه‌ ته‌نیا وه‌ك مه‌ره‌كه‌بی‌ سه‌ر كاغه‌ز مایه‌وه‌.
دڕدۆنگی‌ چین سه‌باره‌ت به‌و بڕیاره‌ی‌ دادگای‌ هه‌میشه‌یی ساڵی‌ 2014 دای‌ زۆر دژ‌و پێچه‌وانه‌ی‌ هه‌ڵوێستی‌ هیندستان بوو سه‌باره‌ت به‌ هه‌مان بڕیار كه‌ تایبه‌ت بوو به‌ به‌خشینی‌ 80%ی‌ زه‌وی‌‌و زاره‌كان كه‌ ناكۆكییان له‌سه‌ر به‌ به‌نگلادیش ئه‌ویش به‌ رووبه‌ری‌ 25ت هه‌زار‌و 602 كیلۆمه‌تری‌ چوارگۆشه‌، هه‌رچه‌نده‌ بڕیاره‌كه‌ به‌ تێكڕای‌ ده‌نگ نه‌بوو وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ سه‌باره‌ت به‌ ده‌ریای‌ باشووری‌ چین بوو، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ بڕیاره‌كه‌ ناوچه‌یه‌كی‌ فراوانیشی‌ به‌ خۆڵه‌مێشی‌ هێشته‌وه‌ هیندستان یه‌كسه‌ر پێی‌ رازی‌ بوو.
له‌ راستیدا له‌ نێوان ساڵه‌كانی‌ 2013 تا 2016 ئه‌و كاته‌ ی‌كه‌ فلپین سكاڵای‌ تۆمار كرد دژی‌ داواكارییه‌كانی‌ چین له‌ ده‌ریای‌ باشووری‌ چین، دادگاكه‌ سێ بڕیاری‌ ده‌ركرد دژی‌ هیندستان، بڕیاره‌كان تایبه‌ت بوون به‌ ململانێی‌ بانگلادیش‌و ئیتالیا‌و پاكستان، هیندستان بۆ هه‌ر سێ بڕیاره‌كه‌ ملكه‌چ بوو. كرۆكی‌ مانای‌ هه‌ڵوێسته‌كه‌ی‌ هیندستان روون‌و ئاشكرایه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌: وڵاته‌ گه‌وه‌ره‌كان به‌ خواستی‌ خۆیان رێز له‌ یاسا‌و رێساكان ده‌گرن، رێزگرتنیشیان به‌و واتایه‌ نییه‌ كه‌ به‌ گوێی‌ بكه‌ن، بۆ نموونه‌ وڵاتێكی‌ زلهێزی‌ وه‌ك چین، هه‌ر بڕیارێكی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ده‌ربچێت كێشه‌ی‌ له‌گه‌ڵیدا نییه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر له‌ ململانێكه‌یدا له‌گه‌ڵ وڵاتێكی‌ بچووكی‌ وه‌ك ڤێتنام له‌سه‌ر ده‌رهێنانی‌ نه‌وت‌و گاز له‌ ده‌ریای‌ چین، بڕیاره‌كه‌ به‌ قازانجی‌ ڤێتنامیش بێت چین به‌ هه‌ژموون‌و ده‌سه‌ڵاتی‌ خۆی‌ لێده‌خوڕێ‌و گوێ نادات به‌ بڕیاره‌كان، ڤێتنامیش باش ئه‌وه‌ ده‌زانێت كه‌ له‌گه‌ڵ وڵاتێكی‌ وا گه‌وره‌دا هیچی‌ پێ ناكرێت.
له‌به‌ر ئه‌و هۆكارانه‌ی‌ باس كران، پێویسته‌ میكانیزمێك هه‌بێت بۆ جێبه‌جێ كردنی‌ بڕیاره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان، چونكه‌ ململانێ له‌ نێوان وڵاتاندا هه‌میشه‌ هه‌بووه‌‌و هه‌ر ده‌شبێت، یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و ململانێیانه‌‌و چه‌سپاندنی‌ ئاشتی‌ پێویستی‌ به‌وه‌یه‌ میكانیزمی‌ تایبه‌ت هه‌بێت كه‌ دادپه‌روه‌رانه‌ كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات‌و مه‌سه‌له‌ی‌ رێزگرتن له‌ سنووری‌ وڵاته‌كان پته‌وتر بكات.
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێناچێ به‌م زوانه‌ میكانیزمی‌ له‌و جۆره‌ بێته‌ ئاراوه‌، چونكه‌ به‌ ته‌نیا چین نییه‌ كه‌ یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان پێشێل ده‌كات‌و بێ لێپێچینه‌وه‌ش ده‌رباز ده‌بێت، به‌ڵكو زۆر له‌ وڵاته‌ هاوشێوه‌كانی‌‌و هاوبه‌شه‌كانی‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان به‌ هه‌مان شێوه‌ پێشێلیان كردووه‌، وه‌ك فه‌ره‌نسا، روسیا، بریتانیا‌و ئه‌مریكاش، ئه‌مانه‌ هه‌ر ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ن كه‌ خۆیان په‌یماننامه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانیان گه‌ڵاڵه‌ كردووه‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ سه‌رخستنی‌ ئاشتی‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌.
له‌م سه‌رده‌مه‌دا یاسای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌هێزه‌ به‌رامبه‌ر به‌ ده‌وڵه‌ته‌ لاواز‌و بێده‌سه‌ڵاته‌كان، له‌ هه‌مان كاتدا یاساكان لاواز‌و بێده‌سه‌ڵاتن به‌رامبه‌ر به‌ ده‌وڵه‌ته‌ به‌هێزه‌كان، هه‌رچه‌نده‌ گۆڕانكاری‌ زۆر گه‌وره‌ له‌ بواری‌ ئابووریدا رووی‌ داوه‌، به‌ڵام بارودۆخی‌ جیۆپۆله‌تیك‌و ژینگه‌ پێمان ده‌ڵێن دۆخه‌كه‌ به‌ره‌و باشتر ناچێت‌و ناگۆڕێت، چونكه‌ وڵاته‌ به‌هێزه‌كان یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان بۆ قازانجی‌ خۆیان به‌كار ده‌هێنن تا هه‌ژموونی‌ خۆیان به‌سه‌ر وڵاتانی‌ دیكه‌دا بسه‌پێنن، به‌ڵام كاتێك یاساكه‌ دژی‌ خۆی‌ بێت خۆی‌ لێ گێل ده‌كات، تا ئه‌و بارودۆخه‌ش به‌و شێوه‌یه‌ بمێنێته‌وه‌ سێستمی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئێستا كه‌ هه‌یه‌‌و له‌سه‌ر یاسا‌و رێسای‌ خۆی‌ هه‌یه‌، زیاتر له‌ ده‌چێ به‌ گه‌ڵایه‌كی‌ دارتوو بته‌وێ هه‌موو نه‌نگییه‌كانی‌ هه‌ڵپه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ نیشتمانی‌ بشاریته‌وه‌.
ئه‌وه‌ی‌ براهما چیلانی‌ له‌و وتاره‌یدا باسی‌ كردووه‌، به‌شێكی‌ كه‌می‌ هه‌موو ئه‌و ره‌خنه‌‌و كه‌موكووڕیانه‌یه‌ كه‌ رووبه‌رووی‌ سیستمی‌ نێوده‌ڵه‌تی‌ ئێستا ده‌بێته‌وه‌، له‌ راستیدا خه‌وشه‌كانی‌ ئه‌و سیستمه‌ زۆر له‌وه‌ زیاترن، بۆ نموونه‌ كێشه‌كه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ له‌ سیستمی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئێستادا، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وڵاته‌ زلهێزه‌كان بوون به‌ خاوه‌نی‌ چه‌كی‌ ئه‌تۆمی‌ بۆ خۆیان دۆسته‌كانیان به‌ ره‌وا ده‌بینن، به‌ڵام هه‌ر وڵاتێكی‌ دیكه‌ بیه‌وێ چه‌كی‌ ئه‌تۆمی‌ دروست بكات رێگه‌ی‌ پێناده‌ن‌و هه‌ڕه‌شه‌ی‌ لێ ده‌كه‌ن‌و سزای‌ ده‌ده‌ن، دوور نییه‌ هێرشیش بكه‌نه‌ سه‌ری‌، بۆ نموونه‌ وڵاتێكی‌ وه‌ك ئێران تا ئێستا ده‌یان جۆر سزای‌ ئابووری‌ به‌سه‌ردا سه‌پێنراوه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ هه‌وڵ ده‌دات ده‌ستی‌ بگات به‌ ته‌كنۆلۆژیای‌ ئه‌تۆمی‌.
خاڵێكی‌ دیكه‌ كه‌ چیلانی‌ باسی‌ نه‌كردووه‌، مه‌سه‌له‌ی‌ داگیر كارییه‌، زۆرێك له‌و وڵاته‌ زلهێزانه‌ی‌ ئێستا زلهێزن‌و كۆمه‌ڵی‌ نێوده‌وڵه‌تییان پێكهێناوه‌‌و یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كانیان داڕشتووه‌، به‌ حسابی‌ خۆیان ئاشتی‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ جیهان ده‌پارێزن‌و مافی‌ ده‌وڵه‌تان ده‌پارێزن‌و ململانێكان یه‌كلایی ده‌كه‌نه‌وه‌، رۆژگارێك خۆیان داگیركه‌ر بوون‌و وڵاتانیان داگیر كردووه‌‌و گه‌لانیان چه‌وساندۆته‌وه‌، بۆ نموونه‌ وڵاتانی‌ وه‌ك كه‌نه‌دا‌و ئوسترالیا‌و ئه‌مریكاش وڵاتی‌ داگیر كراون‌و ئه‌و گه‌له‌ی‌ ئێستا ده‌سه‌ڵاتداره‌ له‌ هه‌ریه‌ك له‌و وڵاتانه‌دا له‌ بنه‌ڕه‌تدا خاكی‌ خۆیان نییه‌‌و داگیریان كردووه‌، گه‌ل‌و دانیشتوانی‌ ره‌سه‌نی‌ ئه‌و وڵاتانه‌یان چه‌وساندۆته‌وه‌‌و له‌ناویان بردوون‌و ئێستا ژماره‌ی‌ زۆر كه‌میان لێ ماوه‌ته‌وه‌.
ئوسترالیا دانیشتوانه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌ی‌ ئێستا ته‌نیا 2,4%ی‌ كۆی‌ گشتی‌ دانیشتوانی‌ وڵاته‌كه‌ پێك ده‌هێنن، له‌ ئه‌مریكا ته‌نیا 1,5%ی‌ كۆی‌ گشتی‌ دانیشتوانی‌ وڵاته‌كه‌ پێكده‌هێنن، ئه‌وی‌ دیكه‌ی‌ له‌ناو چووه‌، ئوسترالیا راسته‌ حكومه‌ت‌و په‌رله‌مانی‌ خۆی‌ هه‌یه‌، به‌ڵام تا ئێستاش سه‌ر به‌ شانشینی‌ بریتانیایه‌، كه‌نه‌داش له‌ دوو به‌شی‌ سه‌ره‌كی‌ پێك دێت به‌شی‌ فه‌ره‌نسی‌‌و به‌شی‌ ئینگلیز، حاڵی‌ دانیشتوانه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌ی‌ له‌ حاڵی‌ ئه‌وانه‌ی‌ ئوسترالیا‌و ئه‌مریكا باشتر نییه‌‌و ئێستا ژماره‌یه‌كی‌ كه‌میان ماوه‌ته‌وه‌‌و ته‌نیا 4,9%ی‌ كۆی‌ گشتی‌ دانیشتوانی‌ وڵاته‌كه‌ پێكده‌هێنن.
ئه‌مه‌ی‌ روو ده‌دات، وڵاتێك وڵاتێكی‌ دیكه‌ داگیر بكات‌و دوایی هه‌ر خۆیشی‌ یاسا دابڕێژێت بۆ قه‌ده‌غه‌ كردنی‌ داگیر كردنی‌ وڵاتانی‌ دیكه‌، له‌ یارییه‌كی‌ منداڵانه‌ ده‌چێت، چونكه‌ منداڵ كاتێك یاری‌ ده‌كه‌ن گه‌وره‌كانیان فێل ده‌كه‌ن‌و دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ فێله‌كه‌یان سه‌ری‌ گرت، ئه‌مجار به‌وانی‌ ده‌ڵێن نابێ فێڵ بكه‌ن.
هه‌ر له‌ بابه‌تی‌ داگیركاریدا خاڵێكی‌ دیكه‌ هه‌یه‌، ئه‌ویش په‌ژراندنی‌ داگیركارییه‌كانی‌ پێشتر‌و دژایه‌تی‌ كردنی‌ هه‌ر میلله‌تێكیش كه‌ بیه‌وێ داگیركه‌ر ده‌ربكات‌و سه‌ربه‌خۆیی وه‌ربگرێت، بۆ نموونه‌ ژاپۆن له‌ ساڵی‌ 2008دا دانی‌ به‌وه‌دا نا كه‌ گه‌لی‌ ژاپۆنی‌ ئه‌و خاكه‌ی‌ له‌سه‌ری‌ ده‌ژین هی‌ خۆیان نییه‌‌و داگیریان كردووه‌، له‌ بنه‌ڕه‌تدا خاكی‌ گه‌لی‌ (ئاینۆ)یه‌ كه‌ ئێستا بۆچوونی‌ جیاجیا هه‌یه‌ له‌سه‌ر ژماره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌ ژیاندا ماون‌و به‌ زمانی‌ ئاینۆ قسه‌ ده‌كه‌ن، بۆچوونێك ده‌ڵێ پێده‌چێ 100 كه‌س بن‌و بۆچوونێكی‌ دیكه‌ش پێی‌ وایه‌ ره‌نگه‌ 15 كه‌سیان مابێت، ره‌نگه‌ تا ئاماده‌ كردنی‌ ئه‌م راپۆرته‌ به‌شێكیان مردبن.
له‌ناو ئه‌و گه‌لانه‌شدا كه‌ تا ئێستاش داگیركراوو ژێرده‌سته‌ن گه‌لی‌ كورده‌، كه‌ هه‌ر باسی‌ سه‌ربه‌خۆیی بكه‌ن، نه‌ك هه‌ر ده‌وڵه‌ته‌ داگیركه‌ره‌كه‌كان به‌ڵكو كۆمه‌ڵی‌ نێوده‌وڵه‌تیش دژی‌ ده‌وه‌ستێته‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر ده‌ست بداته‌ چه‌ك‌و خه‌باتی‌ چه‌كداری‌ بكات بۆ سه‌ربه‌خۆیی ئه‌وا ده‌خرێته‌ لیستی‌ تیرۆره‌وه‌. سه‌یر له‌وه‌دایه‌ سیستمی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئێستا داوا له‌ گه‌لانی‌ ژێرده‌سته‌‌و چه‌وساوه‌ ده‌كات لێبورده‌ بێت به‌رامبه‌ر به‌ داگیركه‌ران، كه‌واته‌ ئه‌م سیستمه‌ له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی‌ راست‌و دروستی‌ مرۆیی دانه‌زراوه‌.

*مامۆستای‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ ستراتیجییه‌ له‌ نیودلهی‌‌و خاوه‌نی‌ چه‌ند كتێبێكی‌ به‌ناوبانگه‌ له‌وانه‌ مه‌یدانی‌ جه‌نگ.

پرۆجێكت سه‌ندیكه‌یت

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*