سەرەکی » ئەدەب و هونەر » فه‌رموون چایه‌كی‌ گه‌رم

فه‌رموون چایه‌كی‌ گه‌رم

كامۆ حه‌وێزیی‌

كۆمه‌ڵه‌چیرۆكێكی عه‌زیز مه‌حمود پوور.

له‌ گوتارێكی‌ پێشوودا باسمان له‌و بۆشاییه‌ گه‌وره‌یه‌ كرد، كه‌ له‌ چیرۆكی‌ كوردیدا هه‌یه‌، ته‌نانه‌ت له‌ ده‌ ساڵی‌ رابردوودا چیرۆكی‌ كوردی خه‌ریكه‌ پاشه‌كه‌شه‌ ده‌كات، كاری‌ وه‌رگێڕان و نووسینی‌ رۆمان، به‌شێوه‌یه‌كی‌ نیمچه‌ گشتیی‌ خه‌ریك بوو، چیرۆكی‌ كوردی‌ له‌ناوببات، به‌ڕاده‌یه‌كی‌ زۆر به‌تایبه‌ت لای‌ چاپخانه‌كان گرنگی پێ‌ نه‌ده‌درا، وه‌ك چۆن ماوه‌یه‌ك به‌هه‌ر پاساوێك بێت شیعریان چاپ نه‌ده‌كرد، به‌م ئاوایه‌ چیرۆكیش خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ قوربانی میزاجی‌ ده‌زگا و ناوه‌نده‌كانی‌ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ كوردی، ئێستاشی‌ له‌گه‌ڵدابێ به‌شێكی‌ زۆر له‌و ده‌زگایانه‌ گرنگیی‌ به‌نووسینی‌ خۆماڵی‌ ناده‌ن، هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ بووه‌ته‌ هۆی‌ پاشه‌كشه‌ی‌ ئه‌ده‌ب به‌گشتی و چیرۆك و رۆمان به‌تایبه‌تی‌.

كۆمه‌ڵه‌چیرۆكی‌ فه‌رموون چایه‌كی‌ گه‌رم، ساڵی‌ 2007 له‌ ده‌زگای‌ ئاراس چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، ئه‌وه‌ی‌ ده‌زگاكانی‌ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ به‌شێك بوون له‌ دۆخی‌ متبوونی‌ چیرۆك، به‌ڵام خودی‌ چیرۆكنووسه‌كانیش به‌شێكن له‌و خه‌مساردییه‌، به‌وه‌ی‌ له‌ نێوان ململانێی‌ فیكریی و ته‌كنیكی‌ تازه‌ی‌ چیرۆكنووسیندا، جۆرێك له‌بێ‌ ئاگایی‌ و گوێ‌ نه‌دان به‌ره‌وتی‌ تازه‌ی‌ چیرۆك نووسیی‌ باڵی‌ به‌سه‌ر هزری‌ چیرۆكنووسه‌كاندا گرتووه‌، كه‌س ئه‌وی‌ دی‌ ناخوێنێته‌وه‌، من ناتوانم بڵێم ئه‌م چیرۆكنووسه‌ یه‌كه‌م كه‌سه‌ به‌ ته‌كنیكی‌ نوێ‌ چیرۆك ده‌نووسێت، به‌ڵام ده‌توانم بڵێم چیرۆكه‌كانی‌ نێو ئه‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌ به‌شیاوازێكی‌ جودا له‌ چیرۆكی‌ كوردیی‌ باو نووسراون، ئه‌گه‌ر بڕوانینه‌ سه‌ره‌تای‌ تێگه‌یشتنمان بۆ شیعر، كه‌ ده‌بوو یه‌كێتی‌ بابه‌ت له‌ ده‌قدا پارێزراو بێت، به‌ڵام له‌ شیعری‌ تازه‌گه‌رییدا شیعر هێنده‌ی‌ هه‌ڵگری‌ په‌یامی‌ فیكریی‌ یا فه‌لسه‌فییه‌، هێنده‌ به‌ بابه‌ته‌وه‌ پابه‌ند نابێت، كه‌وایه‌ بۆ چیرۆكیش هه‌مان شته‌. عه‌زیز مه‌حمود پوور، له‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌دا ئه‌وه‌ی‌ زێده‌تر گرنگیی‌ پێ‌ دابێت، دیالۆگ و مه‌نه‌لۆگه‌، چركاندنی‌ وێنه‌یه‌، واتا حیكایه‌ته‌كانی‌ نێو ئه‌م چیرۆكانه‌ زیاتر له‌ چركاندنی‌ وێنه‌ی‌ حیكایه‌تی‌ تێدا ته‌وزیف كراوه‌، ئه‌م ته‌كنیكه‌ له‌ چیرۆكی‌ كوردیدا ئه‌گه‌ر هه‌نگاوێكی‌ ئه‌رێنیش نه‌بێت، به‌ڵام له‌و تایپه‌ باوی‌ گێڕانه‌وه‌ی‌ حیكایه‌ت ده‌ربازی‌ كردووین، راسته‌ له‌ زۆرێك له‌چیرۆكه‌كان شتێك نییه‌ نێوی‌ یه‌كێتی‌ بابه‌ت بێت، به‌ڵام ره‌سم كردنی‌ وێنه‌یه‌كی‌ دی‌ چیرۆكی‌ كوردییه‌، وێنه‌یه‌ك له‌ به‌رمه‌بنادا كه‌شێكی‌ ئاسایی‌ دنیای‌ كوردییه‌، به‌ ته‌كنیكێك كه‌ چیرۆكی‌ كوردیی‌ پێی‌ ئاشنا نییه‌. واتا له‌ زهنییه‌تی‌ خوێنه‌ری‌ كوردی‌ چیرۆك بریتییه‌ له‌ گێڕانه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵێ رووداو، بۆیه‌ له‌ هه‌موو قۆناغێكدا ته‌كنیكی‌ نوێ‌، ره‌تده‌كرێته‌وه‌، یا دره‌نگ قبووڵ ده‌كرێت، وه‌ك چۆن ئێستا به‌شێك له‌ رۆمانه‌كانی‌ دنیا له‌ شێوه‌ی‌ راپۆرتدا ده‌نووسرێن، كه‌ ئه‌ویش لای‌ ئێمه‌ قبووڵ نه‌كراوه‌ یا هه‌زم نه‌كراوه‌، خۆ ده‌بێ‌ چیرۆكیش ئه‌و قاڵبه‌ كۆنكریتییه‌ تێك بشكێنێت و به‌فۆرمێك بنووسرێت، هیچ نه‌بێت بۆ ئه‌م قۆناغه‌ خوێنه‌ر تووشی‌ رامان بكات! له‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكدا نووسه‌ر له‌ رێی‌ گفتوگۆوه‌ بابه‌ت ده‌خوڵقێنێ‌، نه‌ك له‌ رێی‌ بابه‌ته‌وه‌ رووداو گفتوگۆ بخوڵقێنێ‌، دیالۆگ سه‌نه‌ته‌ری‌ داڕێژراوی‌ حیكایه‌ته‌كانه‌، حیكایه‌ت له‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكدا فۆرمێكی‌ ره‌خنه‌گرانه‌یه‌ له‌ داب و نه‌ریتی‌ كۆمه‌ڵگه‌ كۆنه‌كان، وێنه‌یه‌كی‌ تراژیدی‌ و كۆمیدی‌ هه‌یه‌، تراژیدایا ئه‌وه‌یه‌ كاره‌كته‌ره‌كان له‌ دژی‌ نۆرم و نه‌ریتی‌ باو ده‌یكه‌ن، كۆمیدیا، ئه‌وه‌یه‌ به‌ زمانێكی‌ ساده‌ و وێنه‌یه‌كی‌ نیمچه‌ نه‌بینراو له‌ زهنییه‌تی‌ خوێنه‌ردا ره‌سم كراوه‌، واتا ئه‌گه‌ر خوێنه‌ر له‌ناو ئه‌م دیالۆگانه‌دا قوڵایی‌ چیرۆك وه‌ك وێنه‌یه‌كی‌ كه‌شی‌ ژیان نه‌بینێت، ناتوانێت وێنه‌ی‌ گۆڕانكاریی‌ له‌ ته‌كنیكی‌ چیرۆك ببینَت. شوێن له‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌دا نه‌خشه‌یه‌كی‌ نا شوێنی‌ هه‌یه‌، لێ‌ گفتوگۆ په‌یوه‌سته‌ به‌ شوێن و كاته‌وه‌، شوێنكات په‌یوه‌سته‌ به‌ گفتوگۆ و دیالۆگی‌ نێوان كاره‌كته‌ره‌كانه‌وه‌. هه‌موو كاره‌كته‌رێك له‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌دا په‌یوه‌دیی‌ به‌و وێنانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ نووسه‌ر به‌ ته‌كنیكی‌ جودا ره‌سمی‌ كردوون، واتا ئه‌م گفتوگۆیانه‌ له‌ نێو بابه‌ته‌وه‌ هه‌ڵهینجێنراون، ئه‌م فۆرمه‌ له‌ نووسین لای‌ عه‌زیز مه‌حمود پوور، هه‌وڵێكه‌ بۆ تێكشكاندنی‌ ئه‌و قاڵبه‌ كۆنكریتییه‌ی‌ چیرۆك، وێنه‌ی‌ ئه‌و دیالۆگانه‌یه‌ كه‌ له‌نێو بابه‌تدا جیای‌ كردوونه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ به‌ بڕوای‌ من ئه‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌ یه‌كێكه‌ له‌و چیرۆكه‌ تازانه‌ی‌ به‌ فۆرم و ته‌كنیكی‌ نوێ‌ نووسراون، كه‌ ده‌كرێ‌ وه‌ك وێنه‌یه‌كی‌ نوێی‌ چیرۆكی‌ كوردی‌ لێی‌ بڕوانین و كاری‌ له‌سه‌ر بكه‌ین.

 367 جار بینراوە