سەرەکی » وتار » گۆران فه‌تحی » هێشتا كۆرۆنا لە عیراق و ناوچەكەشدا مەترسیدارە

هێشتا كۆرۆنا لە عیراق و ناوچەكەشدا مەترسیدارە

هەرچەندە خۆشبەختانە ئێستا چەندین جۆری ڤاكسینی دژە كۆرۆنا كۆڤید 19 بەرهەمهێنراوە و خەڵكی ناوچە جیاجیاكانی جیهانیش پێكوتەی ئەو ڤایرۆسە لەخۆیان دەدەن، بەڵام هێشتا كۆرۆنا بەتایبەتی جۆرە گۆڕاوەكانی گورزی گەورە دەوەشێنێ و هەڕەشەیەكی گەورەیە بۆ سەر مرۆڤایەتی، لەو بڕوایەشدا نیم هەروا بەسانایی كۆتایی پێبێت، ئاماری تووشبووان و مردووان بەو ڤایرۆسە لە جیهان و لەلای خۆشمان لە كوردستان ئاماژەیەكی تەواوە بۆ كوشندەیی كۆرۆنا.

لە شەپۆلی یەكەمی ڤایرۆسەكەدا كە زۆربەی جیهانی تەنییەوە، ئەو پەتایە گەیشتە عیراق و هەرێمی كوردستانیش، خەڵكێكی زۆر تووشی بوون و بەداخەوە قوربانی زۆریش هەبوو، ڤایرۆسەكە لە مانگەكانی سەرەتادا زۆر بەخێرایی بڵاوبۆوە و بە ماوەیەكی كەم سەدان هەزار كەس تووشبوون و حاڵەتی گیانلەدەستدانی، بەڵام رێكارەكانی تەندروستی و خۆپارێزیی بەتایبەتی كەرەنتینە وایكرد كەمە كەمە پەتاو نەخۆشییەكە روو لە كزیی بكات، ئەمە چ جای چاكبوونەوەی بەشێكی خەڵكەكە و دروستبوونی مەناعە تیایاندا، بەمەش جارێكی تر دنیا ئاسایی بۆوە و خەڵكی لە زۆربەی ناوچەكانی جیهان بە كوردستانی خۆشمانەوە چوونەوە سەر كاروباری ژیانی خۆیان و خوێندكارانیش چوونەوە بەر خوێندن.

لەدوای تێپەڕینی ئەو قۆناغە ترسناكە و شەپۆلی توندی ڤایرۆسەكە، كە زۆربەی مانگەكانی ساڵی پاری گرتەوە، جیهان ئاهێكی بەبەردا هاتەوە و ژیانیش تا رادەیەك ئاسایی بۆوە، لە هەرێمی كوردستانیش بەهەمان شێوە، دواتریش كە بەشێكی ناوەندە زانستییەكانی جیهان پێكوتەی ڤایرۆسەكەیان بەرهەمهێنا، ئەمە بووە جێی دڵخۆشی و دڵنەوایی هەموو جیهان بە هەرێمی كوردستانیشەوە كە بەشێك لەو پێكوتانەی پێ گەیشت، بەڵام هەر زوو خەڵكی بێباك بوو لە ڤایرۆسەكە و مەترسییەكانی بۆسەر ژیانیان و خۆپارێزیی و دەمامك كردنیان لە شوێنە گشتییەكان و شوێنە داخراوەكاندا كەمكردەوە، كە ئەوەش هەڵەیەكی گەورەبوو، چونكە رێژەی تووشبوون بە پەتاكە جارێكی تر رووی لە هەڵكشان كردەوە، لەكاتێكدا زۆرێك لە نەخۆشخانەكانی تایبەت بە كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان، نەخۆشی تێدا نەمابوو.

ئەوەی ئێستا هەیە، مەترسیدارە و ناوەندە تەندروستییەكانی كوردستانیش، ئەوە تەئكید دەكەنەوە و باس لەوەش دەكەن، زۆرێك لە نەخۆشخانەكانی هەرێم ئێستا تووشبووی جۆرە گۆڕاوەكەی كۆرۆنای تێدایە و قوربانیش هەیە، بۆیە پێویستە خەڵك كار بە رێنمایی و بڕیارەكانی لیژنەی باڵای روبەڕوبوونەوەی كۆرۆنا بكەن، كە كۆڕ و كۆبوونەوەی قەدەغە كردووە لە پاڵ ئاهەنگ و بۆنە و پرسە دا، ئەمە ج جای رێنمایی بەردەوامی بۆ داخستنی هۆڵی سینەما و داخستنی رێگەی نێوان شارەكانی هەرێم و بەغدا لە هەندێ رۆژی هەفتەدا، لەپاڵ زیادكردنی سزای نەبەستنی دەمامك و پابەندنەبوون بە رێكارەكانی خۆپارێزیی.

ئامارەكانی جیهانیش سەبارەت بە تووشبووانی ڤایرۆسەكە و قوربانیانی، مەترسیدارن، بەپێی دوا ئاماری زانكۆی جۆنز هۆپكنز 131 ملیۆن و 196 هەزار كەس زیاتر تووش بوون و 2 ملیون و 800 هەزار كەسیش بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە، تا ئێستاش 300 ملیۆن پێكوتەی جۆراوجۆری ڤایرۆسەكەش بەسەر 100 وڵاتی جیهاندا دابەشكراوە، بەمەبەستی رێگرتن لە تەشەنەكردن و بڵاوبوونەوەی.

ئەوەی جێی نیگەرانییە لە هەرێمی كوردستاندا و هاوشێوەی شەپۆلی یەكەمی ڤایرۆسەكە، زۆر كەس گرنگی بە خۆپارێزیی و لەبەركردنی دەمامك نادات، ئەوەش لە هەندێك شەقام و لەنێو هەندێك فەرمانگە و خوێندنگە و پەیمانگا و زانكۆ و تەنانەت مزگەوت و كافێی و شوێنی ئاهەنگەكاندا دەبینرێت، كە ئەوەش مەترسی دووبارە بڵاوبوونەوەی فراوان و تووشبوونی رێژەی زۆری هاووڵاتی بە كۆرۆنا لێدەكرێت، وەكو چۆن لە شەپۆلی یەكەمدا لە ساڵی پاردا روویدا.

 186 جار بینراوە