سەرەکی » ئەدەب و هونەر » ״چیرۆكه‌كانی با״ سه‌مایه‌كی مۆدێرن بۆ ئازاره‌كانی ژیان

״چیرۆكه‌كانی با״ سه‌مایه‌كی مۆدێرن بۆ ئازاره‌كانی ژیان

ئاراس عارف

له‌م ماوه‌یه‌دا ناوه‌ندی كه‌پر بۆ بڵاوكردنه‌وه‌، كتێبێكی تازه‌ی شانۆكار «دانا ره‌ئووف» (چیرۆكه‌كانی با)ی بڵاوكردۆته‌وه‌، كه‌ ده‌قێكه‌ ده‌ دیمه‌ن و دوو سێینه‌ له‌ خۆده‌گرێت، تێكڕای كتێبه‌كه‌ زیاتر له‌ 400 لاپه‌ڕه‌یه‌. دانا ره‌ئووف له‌م كاره‌ نوێیه‌دا به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر ساكار و رۆژانه‌، له‌ هه‌مانكاتدا تا ئه‌وپه‌ڕی قووڵبوونه‌وه‌ و كردنه‌وه‌ی گرێ كوێره‌كانی ژیان له‌نێوان ژن و پیاو و منداڵدا، ره‌وشه‌كان له‌ چه‌ندین وێنه‌دا به‌رجه‌سته‌ ده‌كات. دانا ره‌ئووف هه‌ر له‌ یه‌كه‌م ده‌قی كتێبه‌كه‌وه‌، كه‌ «چیرۆكه‌كانی با»یه‌ به‌ شێوازێكی پڕ له‌ ئه‌زموون و ره‌چاوكردنی په‌یوه‌ندییه‌ قووڵه‌كانی نێوان كه‌سایه‌تییه‌كان و كارتێكردنی چاره‌نووسی ژیان له‌سه‌ر مرۆڤه‌كان كارده‌كات. گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ یادگارییه‌كان و رۆژانی له‌ ده‌ست چوو، گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ خود. گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ هه‌ڵوێسته‌كانی مرۆڤ و ئاكامه‌كانی گومڕایی و دوودڵی و هه‌ست به‌ گوناهكردن، رێچكه‌ی ژیانی كاره‌كته‌ره‌كان ده‌ستنیشانده‌كات. زۆرجاریش گوناهی بێتاوان، گوناهی بێمه‌به‌ست و بێده‌سه‌ڵاتی مرۆڤ له‌ ئاستی رووداوه‌ نه‌خوازراوه‌كاندا، ئه‌مه‌مان وه‌ بیردێنێ مرۆڤ چه‌ند بێده‌سه‌ڵاته‌، له‌ هه‌مانكاتدا ده‌توانێت چه‌نده‌ دڵره‌قیش بێت. مۆسیقا و ریتمی به‌رده‌وامی ئه‌م خه‌می ته‌نیایی و خه‌می بوونه‌ لای دانا، شاكاره‌كه‌ی كۆمپۆسیتۆری به‌ناوبانگی ئیتالی (تۆماسۆ ئه‌لبینۆنی) «ئه‌داگیۆ-م» بیرده‌خاته‌وه‌، كه‌ بۆ ئۆركێسترای ژێی نووسیوه‌. به‌ڵام ئێستا ده‌گوترێت «ئه‌داگیۆ» نووسینی مۆسیقاناس و ئاوازدانه‌ری ئیتالی ریمۆ گیازۆتۆ-یه‌.

«چیرۆكه‌كانی با» و وێنا شیعریی و دیده‌ درامییه‌كه‌ی زۆر له‌ هه‌ڵچوون و داچوونی ئه‌م ئه‌داگیۆیه‌ ده‌چێت، كه‌ كاتێك كه‌مانچه‌كان جار جاره‌ میلۆدیه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ ده‌ژه‌ننه‌وه‌. ئه‌و میلۆدییه‌ ئه‌داگیۆییه‌ به‌رجه‌سته‌ی ته‌نیاییه‌كی جه‌رگبڕ ده‌كات، كه‌ ده‌مانگێڕێته‌وه‌ بۆ یادگاره‌ تاڵ و شیریینه‌كان؛ ئا له‌م وێنا شیعرییه‌دا دانا ره‌ئووف توانیویه‌تی پێناسه‌یه‌كی جوان بۆ جوانیی ژیان، بۆ خۆشه‌ویستی و بۆ بێهوده‌یی هه‌موو بوون بكات. هه‌ڵبه‌ت به‌ مانا قووڵه‌ فه‌لسه‌فی و مرۆیی و سایكۆلۆژییه‌كه‌یه‌وه‌، كه‌ له‌و خه‌مه‌ زۆر گه‌وره‌ و گرانه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌، كه‌ دانا باسی ده‌كات. هه‌م فرمێسكه‌ و هه‌م خه‌نده‌، هاتنه‌ خواره‌وه‌ی فرمێسك به‌سه‌ر لێوێكی له‌رزۆكی زه‌رده‌خه‌ناوییه‌وه‌، یان قه‌تیس ده‌مێنێت یان ده‌كه‌ونه‌ سه‌ر زه‌وی و ده‌یبه‌ستێ.

دانا ره‌ئووف وه‌ك خۆی ئاماژه‌ی پێده‌كات به‌ زمانێكی شیعری ده‌قه‌كانی نووسیوه‌ و به‌رگێكی شیعری به‌سه‌رتاپای دراماكه‌دا پۆشیوه‌.

چه‌ند جوانه‌ ئه‌م شیته‌ڵه‌ی نووسه‌ر بۆ به‌رجه‌سته‌كردنی ژیان به‌ شیعر، به‌ هه‌موو ماناكانییه‌وه‌، بێگومان ئه‌م زمانه‌ شیعرییه‌ له‌ هه‌موو دیالۆگه‌كاندا به‌دیده‌كرێت، كه‌ له‌ رێگه‌ییه‌وه‌ ده‌روونی كه‌سایه‌تییه‌كانمان بۆ ده‌كرێته‌وه‌.

له‌ رێچكه‌ی به‌رده‌وامی رووداوه‌كانی ده‌قه‌كانی نێو «چیرۆكه‌كانی با»دا، «كات» گه‌مه‌یه‌كی ژیرانه‌ی له‌گه‌ڵدا كراوه‌، ته‌مه‌ن و كات به‌راورد به‌ رووداوه‌كان تووشی به‌ریه‌ك كه‌وتنێكی به‌رده‌وام ده‌بن. ئێ خۆ خودی كات هه‌رگیز نه‌یتوانیوه‌ ئاسته‌نگه‌كانی ژیان به‌لاڕێدا به‌رێت. كاتێك كه‌ چاره‌نووس مۆركی خۆی له‌سه‌ر رۆژ به‌ رۆژی ته‌مه‌ن جێده‌هێڵێت، چیی تر «كات» له‌ بێمانایی بوونیدا هه‌موو چركه‌ساته‌كانی ده‌داته‌ ده‌ست «با». هه‌روه‌ك له‌ ته‌مه‌نه‌ جیاوازه‌كانی (ژن و پیاودا) رووداوه‌كان، دیالۆگه‌كان، هه‌سته‌كان به‌ هه‌مان شێوه‌ دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی كات هیچ كاریگه‌رییه‌كی له‌سه‌ر رێچكه‌ی ئه‌م رووداوانه‌ هه‌بێت. دانا ره‌ئووف به‌رده‌وام مامه‌ڵه‌یه‌كی وردی له‌گه‌ڵ كاتدا كردووه‌، بۆ نموونه‌ له‌ «وه‌ك ئه‌وه‌ی ژیان له‌وێ بێت»، به‌ تایبه‌تیش له‌ رێچكه‌ی ژیانی كاره‌كته‌ری (سیامه‌ند و نه‌شمیلی كچی)دا لای سیامه‌ند به‌جێهێشتن و نامۆبوون و ترس له‌ رابردوو، ترس له‌ ئاینده‌، مۆته‌كه‌ و ژنێكی ره‌شپۆشی ناشرین و خه‌و بینین به‌ مردووه‌كانه‌وه‌ ده‌بینین. سیامه‌ند به‌ ئازادی به‌ نێو زه‌مه‌ندا له‌ رابردووه‌وه‌ بۆ ئێستا، له‌پڕ له‌ ئێستاوه‌ له‌نێو رابردوودا ده‌رده‌كه‌وێته‌وه‌، تا سه‌رله‌نوێ له‌ وێنه‌یه‌كی تردا ئێستا به‌ ته‌نیا، یان له‌گه‌ڵ «نه‌شمیل»دا رووداوه‌كانمان بۆ ببه‌ستێته‌وه‌ به‌ یه‌كه‌وه‌. دایك و باوك هه‌میشه‌ ئاماده‌ییان له‌ ژیانی ئێستای كاره‌كته‌ره‌كاندا هه‌یه‌. بۆ نموونه‌ له‌ كه‌سایه‌تی سیامه‌ند له‌ (وه‌ك ئه‌وه‌ی ژیان له‌وێ بێت) كاره‌كته‌ره‌كان هه‌میشه‌ چالاكانه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی كات و شوێن و وه‌ك (وڕێنه‌) به‌سه‌رهاته‌كانی خۆیان و ته‌نانه‌ت خه‌ونه‌كانیشیان بۆ یه‌ك یان زیاتر بڵێین بۆ (خودی خۆیان) ده‌گێڕنه‌وه‌، وه‌ك بڵێی هه‌ركه‌س ئه‌وه‌نده‌ سه‌رقاڵی به‌سه‌رهات و كێشه‌كانی خۆیه‌تی، زۆرجار گوێی له‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌ی نییه‌ و دووباره‌ و سێ باره‌ پرسیاره‌كانی ده‌وترێنه‌وه‌ و به‌ ئاسته‌نگ لێك تێده‌گه‌ن.

خه‌مبارییه‌كی جوان به‌ سه‌رتاپای چیرۆكه‌كانی با-وه‌ دیاره‌، ئه‌م خه‌مبارییه‌ زۆر سروشتی و مرۆییه‌، به‌ڵام ده‌ربڕینی چه‌ند ئاسته‌مه‌، چه‌ند سه‌خته‌! دانا ره‌ئووف زۆر به‌ قووڵی و راستگۆیانه‌ له‌ دیالۆگه‌كانی سیامه‌ند دا له‌ (وه‌ك ئه‌وه‌ی ژیان له‌وێ بێت) به‌شی یه‌كه‌م: (له‌ كازیوه‌دا تاریك داهات) له‌ ئازه‌ره‌كانی جیابوونه‌وه‌ و به‌جێهێشتن ده‌دوێت. كاتێك مه‌ستانه‌، باوك «سیامه‌ند» و كچ «نه‌شمیل» به‌جێده‌هێڵێت، چ بارێكی ده‌روونی سه‌خت له‌سه‌ر نه‌شمیلی كچ و له‌سه‌ر سیامه‌ندی هاوسه‌ری به‌جێده‌هێڵێت. نه‌شمیل ده‌رك به‌ خه‌مباری باوكی ده‌كات و لێره‌دا. دانا ره‌ئووف به‌م حیواره‌ی نه‌شمیل دڵی ئه‌م كچه‌ منداڵه‌مان بۆ ده‌كاته‌وه‌، كه‌ ئه‌و ئاگاداری هه‌موو كارلێكردنه‌كانی دووری دایكی چ له‌سه‌ر خۆی، وه‌ چ له‌سه‌ر باوكی به‌جێده‌هێڵێت:
(بابه‌ گیان شه‌ڕی مرۆڤ بۆ هه‌ڵاتنه‌ له‌ ته‌نیایی، وه‌لێ ته‌نیایی شتێكی هه‌تاهه‌تاییه‌ له‌ بوونی مرۆڤدا.) یان رووه‌وه‌و مه‌ستانه‌ی دایكی ده‌ڵێت:
نه‌شمیل
باوكم هێنده‌ به‌ خه‌یاڵه‌كانی خۆیه‌وه‌ سه‌رقاڵ بوو، ئاگای له‌ من نه‌مابوو، به‌ چه‌ندان سه‌عات له‌ به‌ر په‌نجه‌ره‌كه‌دا داده‌نیشت و له‌به‌رخۆیه‌وه‌ قسه‌ی ده‌كرد.
(به‌ده‌م پێكه‌نینه‌وه‌)
له‌وه‌ ده‌چوو، باوكم له‌ به‌رده‌م ئه‌و په‌نجه‌ره‌یه‌دا به‌ دوای خۆیدا گه‌ڕابێت.
(له‌ كازیوه‌دا تاریك داهات، ل134)
سیامه‌ند چه‌ندین جار گوزارشت له‌ ته‌نیاییه‌كه‌ی خۆیان ده‌كات و چه‌مكێكی فره‌ڕه‌هه‌ندی پێ ده‌به‌خشێت، كه‌ ده‌ڵێت: (ئێمه‌ زۆر ته‌نیاین. پێكه‌وه‌ ته‌نیاین و بێ یه‌كتریش هه‌ر ته‌نیاین. ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر چیاكان له‌ دایك ده‌بێ، له‌ كه‌ناره‌كاندا ده‌مرێ.) گوزارشتێكی قووڵه‌ له‌و ته‌نیاییه‌ی سیامه‌ند تیا ده‌ژی. ئه‌و له‌ ته‌نیاییه‌كه‌ی سیامه‌نده‌وه‌، رۆده‌چێته‌ خواره‌وه‌ به‌ نێو شانه‌ گرژبووه‌كانی مرۆڤێكی ته‌نیاوه‌. بێگومان مه‌ستانه‌یش هێنده‌ ئاسان ناڕوانێته‌ ئه‌م جیابوونه‌وه‌ و به‌جێهێشتنه‌، كه‌ ده‌ڵێت: (به‌ دڵێكی ته‌نگ و گرانه‌وه‌، هه‌روه‌ك ئه‌و به‌رده‌ی فڕێ ده‌درێته‌ ده‌ریاچه‌یه‌كه‌وه‌، چوومه‌ ده‌ره‌وه‌.)

له‌ هه‌موو یه‌ك بینین و پێكگه‌یشتنی كاره‌كته‌ره‌كاندا پڕۆسه‌ی رۆیشتن و به‌جێهێشتن دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌، له‌ گه‌رمه‌ی ئاخاوتن و قووڵبوونه‌وه‌ له‌ بابه‌ت و رووداوه‌كان، كه‌سه‌كان ده‌یانه‌وێت هه‌ڵبێن و بڕۆن. په‌له‌یانه‌ و شپرزه‌ن. به‌مانایه‌ك كه‌ چیی تر ئاخاوتن له‌سه‌ر رابردوو، ته‌نانه‌ت داهاتوویش هیچ مانایه‌كی نییه‌ و تا زووه‌ ده‌رباز بوون باشترین چاره‌یه‌. ئه‌مه‌یش بێگومان بێ ده‌سه‌ڵاتی مرۆڤ و هه‌ستكردن به‌ شكست و به‌ له‌ ده‌ستدانی به‌هاكانی ژیان (ئه‌و ژیانه‌ی كه‌ هه‌بوو) ده‌به‌خشێت. كه‌واته‌ زۆرجار ئاوڕدانه‌وه‌ له‌ رابردوو ته‌نیا مایه‌ی سه‌ر ئێشه‌یه‌ و هه‌رگیز په‌یوه‌ندیه‌ پچڕاوه‌كان وه‌ك جاران نابنه‌وه‌. ئه‌وه‌ی رۆیشت و رویدا هه‌ڵبه‌ته‌ شوێنی پێی خۆی جێهێشت و مۆركه‌ به‌سه‌ر هه‌موو ژیانی ئێستا و ئاینده‌شمانه‌وه‌.

دانا ره‌ئووف باسی جۆرێك له‌ خۆشه‌ویستی ده‌كات، تێكه‌ڵ به‌ ونبوون یاخود ونبوون تێكه‌ڵ به‌ خۆشه‌ویستی ده‌بێت، له‌م ونبوون و تێكه‌ڵه‌ بوونه‌دا شوناسی كاره‌كته‌ره‌كان له‌ت ده‌بن، به‌ر ئه‌و ئازاره‌ ده‌كه‌ون، كه‌ ونبوون له‌ خۆشه‌ویستی و خۆشه‌ویستی له‌ ونبووندا مرۆڤ كۆڵه‌وار ده‌كات.
ژن، بۆ وازم لێ ناهێنی؟
پیاو، ته‌نها تۆم ده‌وێ. له‌ تۆدا بۆ تۆ ده‌گه‌ڕێم.
ژن، گوتت چی؟
پیاو، له‌ تۆدا بۆ تۆ ده‌گه‌ڕێم.
ژن، من له‌ خۆمدا بۆ تۆ ده‌گه‌ڕێم.
له‌ (ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی هه‌ر رۆژه‌ی پارچه‌یه‌كم لێ ده‌با، ل 217)

چه‌نده‌ ساكاره‌ ئه‌م دیالۆگه‌، به‌ڵام چه‌نده‌ قووڵه‌. ئه‌م گرفته‌ ده‌رونییه‌، ئه‌م هه‌ست به‌ ونبوونه‌ به‌شێكی زۆر له‌ رووداوه‌كانی ئه‌م ده‌قانه‌ پێكده‌هێنیت، بێگومان ئه‌م كێشه‌یه‌ گوزارشتێكی به‌هێزه‌ له‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی ژن و پیاو، هاوكات ته‌نگه‌ژه‌یه‌كی خودگه‌رایی ده‌خاته‌ڕوو، كه‌ له‌ گه‌ڕانی چه‌مكی شوناسی مرۆڤدا ده‌رده‌كه‌وێته‌وه‌.

پێده‌چێت هه‌موو چوونه‌ به‌رپه‌نجه‌ره‌یه‌كی كاره‌كته‌رێك هۆكار و فشارێكی سه‌ختی ده‌روونی له‌ پشته‌وه‌ بێت، له‌و دیو په‌نجه‌ره‌كانه‌وه‌ رابردوو ده‌بینرێت. وێنه‌ تاڵ و شیرینه‌كان دێن و ده‌چن، هه‌ندێك جار تامه‌زرۆیی و هه‌ندێك جاریش خه‌مۆكی له‌ ئامێز ده‌گرن. دانا ره‌ئووف له‌ رێگه‌ی په‌نجه‌ره‌ی ژووره‌كه‌وه‌، كه‌ زۆر جار ده‌بنه‌ مێتافۆر، ئه‌و دیوی رووداوه‌كانمان بۆ باسده‌كات. دیمه‌نه‌كانی ئه‌و دیو په‌نجه‌ره‌كه‌ بریتین له‌: ته‌نیایی، خۆشه‌ویستی، فه‌رامۆشی، سه‌رزه‌نشتی خۆ، بێزاری، بیركردنه‌وه‌، په‌شیمانی… هتد. له‌ هه‌مانكاتدا ده‌رئه‌نجامی به‌رده‌وامی ئه‌م رووداوانه‌ له‌ناو چوار دیواری ژووره‌كه‌دا و له‌م دیوی په‌نجه‌ره‌كانه‌وه‌ هه‌میشه‌ هه‌ن و ئه‌مڕۆمان به‌ دوێنێ پێ ده‌ناسێنن. گفتوگۆیه‌كی خه‌ون ئامێز، پچڕ پچڕ، هه‌روه‌ك خه‌ون، پڕ له‌ ونبوون، پڕ له‌ په‌شیمانی و بیركردنی رابردوو، یادگارییه‌ دره‌وشاوه‌كان، یان تاریك و لێڵییه‌كان، وێنه‌ به‌هێزه‌كانی ژیانی كاره‌كته‌ره‌كانی نێو ئه‌م ده‌قانه‌ ده‌كاته‌ شیعرێكی به‌رزی درامی، له‌م شیعره‌دا دراما سه‌مایه‌كی پڕ له‌ وزه‌یه‌، كه‌ بونیاده‌ درامییه‌كه‌ی ده‌قه‌كانی وه‌ك ته‌ونی جاڵجاڵۆكه‌ له‌سه‌ر چنراوه‌. لێره‌دا ده‌بینین، كه‌ هه‌موو كه‌سایه‌تییه‌كان گیرۆده‌ی كاره‌ساته‌كانی ژیان بوون، چ گه‌وره‌ و چ منداڵ، بۆ نموونه‌ له‌ (له‌ كازیوه‌دا تاریك داهات) نه‌شمیل له‌ناو كێشه‌كاندا له‌ ونبونی خۆی ده‌دوێت، ئه‌و ونبوونه‌ی له‌ ونبوونی باوكی و دایكییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌.

من ئه‌م ده‌قانه‌ زیاتر وه‌ك نمایشێكی سه‌مای مۆدێرن ده‌بینم، به‌ تایبه‌تیش له‌ به‌كارهێنانی رووناكی و مۆسیقا و ده‌نگه‌وه‌. مۆسیقایه‌كی پڕ له‌ ته‌نیایی و ونبوون، كه‌ چیی تر توانای هه‌ڵچوون و داچوونی سه‌مفۆنیائاسای نییه‌، به‌ مانا كلاسیكییه‌كه‌ی، به‌ڵكو به‌ هێڵێكی دوور و درێژی كاره‌كته‌ر و رووناكی و جووڵه‌ و مۆسیقا و بێده‌نگی و تاریكی، شانۆیه‌كی ئه‌فسووناوی خه‌ون ئامێز به‌رپاده‌كه‌ن. دانا ره‌ئووف وه‌ك شانۆكارێك توانیویه‌تی مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م ئامڕازانه‌ بكات و كۆمه‌ڵێ ده‌ق بنووسێت، كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی هونه‌ری شانۆوه‌ هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌.

كه‌سایه‌تییه‌كان زۆر ته‌نیان، هه‌روه‌ك ئێمه‌‌، كه‌سایه‌تییه‌كان زۆر دڵگرانن، هه‌روه‌ك ئێمه‌. ئه‌وان بۆ یادگارییه‌كان ده‌ژین و به‌ بوونی یاده‌وه‌رییه‌كانه‌وه‌ ماون. له‌ ده‌قی (ژنی سه‌ر جۆلانه‌كه‌)دا پیاو و ژن و منداڵ و گیتارژه‌نه‌كه‌، با بڵێین هه‌موو كاره‌كته‌ره‌كان هه‌ر كه‌سه‌ و به‌ شێوه‌ی خۆی سه‌مای بێده‌نگی خۆی ده‌كات و ده‌ڕوات. گیتارژه‌نه‌كه‌ی به‌ ده‌نگ و ئاوازێكی هێمن ده‌مانگێڕێته‌وه‌ بۆ گۆرانییه‌ پڕ له‌ یادگارییه‌كان، ئه‌مه‌یش نه‌ك ته‌نیا وه‌ك مۆسیقایه‌كی وێنه‌یی، به‌ڵكو به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر جوان گیتارژه‌نه‌كه‌ به‌ گۆرانی و ده‌نگ و ئاوازی گیتاره‌كه‌ی، ئاوازه‌كانی خۆی تێكه‌ڵی ئازاره‌كانی كاره‌كته‌ره‌كانی تر ده‌كات.

هه‌ڵبه‌ته‌ بۆ من، جوانترین و پڕ ماناترینی خاڵی ئه‌م ده‌قانه‌، له‌وه‌دایه‌ كه‌ كاره‌كته‌ره‌كان بێ هه‌ڵچوون و داچوون زۆمبی ئاسا دێن و ده‌چن! زۆر خه‌مساردانه‌ و زۆر جاریش بێباكانه‌ قسه‌ی خۆیان ده‌كه‌ن و ده‌ڕۆن. هه‌ر كه‌س له‌ دنیای خۆیدایه‌، هه‌ركه‌س خه‌م و په‌ژاره‌ی ژیانی داوه‌ به‌ كۆڵیدا و ژووراوژوور ده‌یگێڕێت. هه‌ندێك جاریش له‌گه‌ڵ خۆی كۆڵه‌كه‌ی پشتی ده‌باته‌ ده‌ره‌وه‌ و هه‌ندێك جاری تریش له‌ ژوورێكی چۆڵدا، پێش ئه‌وه‌ی تاریك دابێت، بۆ ئێمه‌ی بینه‌ری به‌جێ ده‌هێڵێت. هه‌میشه‌ بینه‌ر (خوێنه‌ر) چاوه‌ڕێی شتێكه‌ رووبدات، هه‌ر شتێك بێت، هه‌ر له‌ ده‌ست پێكردنی دراماكانه‌وه‌ تا كۆتایی گوێمان لێ ده‌بێ، سه‌مفۆنیایه‌كی درامی پڕ له‌ نهێنی و هێمن، سارد، له‌ هه‌مان كاتدا پڕ له‌ با و بۆران و ره‌هێڵه‌ی نه‌هامه‌تی و به‌سته‌ڵه‌كی ژیان، ده‌بین، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ی داڕشتنه‌ درامییه‌ كلاسیكییه‌كانه‌وه‌، هیوا و گه‌ڕان به‌ دوای چاره‌سه‌رێك بۆ گرفته‌كان هه‌میشه‌ بوونی هه‌یه‌، زۆر كات هه‌وڵه‌كان بێهوده‌ن و زۆر ره‌شبینن، له‌ هه‌مانكاتدا و له‌گه‌ڵ هه‌موو چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ و ونبوونی كاره‌كته‌رێكدا له‌سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆ، پرسیارگه‌لێكی زۆر بۆ ئێمه‌ی بینه‌ر به‌جێده‌هێڵێت:
چۆن؟ كه‌ێ؟ بۆچی؟ تا؟.

چیرۆكه‌كانی با
نووسینی: دانا ره‌ئووف
بڵاوكراوه‌ی: ناوه‌ندی كه‌پر

 113 جار بینراوە