سەرەکی » راپۆرت » سوپای عیراق داوای تاپۆ لە گوندنشینانی کەرکوک دەکات و نایەڵێت زەوییەکانیان بکێڵن

سوپای عیراق داوای تاپۆ لە گوندنشینانی کەرکوک دەکات و نایەڵێت زەوییەکانیان بکێڵن

كەركوك، هێمن ئەحمەد

لە دوای رووداوەكانی شانزەی ئۆكتۆبەری ساڵی 2017، ئەو بارودۆخەی بەسەر شاری كەركوكدا هات ‌و دانانی پارێزگارێكی عەرەب بە وەكالەت، سیاسەتێكی نوێی بە عەرەبكردن لە كەركوك سەریهەڵدا كە خۆی دەبینێتەوە لە هەڵكوتانە سەر گوندە كوردە کوردنشینەکان لە دەوروبەری شاری كەركوك، ئەمەش بە پاڵپشتی پارێزگاری كەركوك و هێزی سەربازی ناوچەكە و بە پشتبەستن بە كۆمەڵێك بەڵگەی ساختەكاری زەوی ‌و زار بە ئاگاداری بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی كەركوك و قائیمقامی شارەكە.

ژمارەیەک گوند کەوتوونەتە بەر شاڵاوی بە عەرەبکردن
سوپای عیراق بۆ هەڵکوتانە سەر گوندە کوردنشینەکان و گێچەڵکردن پێیان پشتیان بە بەڵگەكانی تاپۆی سەردەمی بەعس بەستووە و ئەوانە زیندوو دەکەنەوە ئەوە لە کاتێکدایە بە بڕیارێکی پەرلەمانی عیراق هەموو ئەو گرێبەستانەی سەردەمی بەعس هەڵوەشێنراوەتەوە و بەپێی یاسا کاریان پێ ناکرێت و گوندنشینان لە باب و باپیرانیانەوە خاوەنی تاپۆی ئەو زەویانەن.

ماوەی چەند ساڵێكە گوندەكانی سەرگەڕان و زەردە و شناغە و گوندە كاكەییەكان و ناحیەی لەیلان و داقوق و دوز خورماتوو..هتد، كەوتونەتە بەر شاڵاوێكی گەورەی بە عەرەبكردن كە ئەمەش پڕۆژەیەكی گەورەی پاكتاوكردنی كوردە لەسەر زەوییەكانیان.

چەند رۆژێكە سوپای عیراق تەنگی بە دانیشتوانی گوندی چیمەنی گەورەی سەر بە پارێزگای كەركوك هەڵچنیوە و لە رێگەی ئەنجومەنی گوندەكانی چیمەنی گەورە، چیمەنی شەهیدان و چیمەنی سەروو داوای تاپۆی زەوییەكانیان دەكەن و بەڵێننامەیان بە دوو ئەنجومەنی گوندەكە ئیمزا كردووە دەبێت تاپۆی ئەو زەویانەیان بۆ ببەن، هەروەها پێیان وتوون ئەو زەویانە موڵكی عەرەبن و دەبێت چۆڵی بكەن.

داوا دەکەن یەکێتیی فریای کێشەکەیان بکەوێت
فەهمی فاتیح دانیشتووی گوندی چیمەنی گەورە بە كوردستانی نوێی وت، داوا لە بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەركردایەتی یەكێتی دەکەین بە هانای كێشەكانمانەوە بێن و داکۆکیمان لێ بکەن.

وتیشی، ناكرێت هەر رۆژە و بە بیانویەك سوپای عیراق بچنە سەریان داوای بەڵگەنامە و چۆڵکردنی گوندەکانیان بکەن و رێگرییان لێ بکەن بۆ کێڵانی زەوییەکانیان.

ئەو هاووڵاتییە باسی لەوەشکرد، ئامانجی سوپای عیراق و عەرەبەكان روون و ئاشكرایە دەیانەوێت جوگرافیای كورد لەم سنوورە بسڕنەوە، بۆیە بە هەموو شێوەیەك پێداگری لە كوردبوونی خۆیان دەكەن و سنوورەكەشیان تا دوا دڵۆپی خوێن دەپارێزن ‌و بەرگری دەكەن دەستبەرداری خاك و نیشتمانیان نابن و دانیشتوانی گوندەکەیان شەهیدی زۆری داوە لەپێناو كەركوك و كوردستان.

سوپای عیراق گوندنشینانی هەراسان كردووە
كوێخا سەفەر ئەحمەد ئەنجومەنی گوندی چیمەنی گەورە، بە كوردستانی نوێی راگەیاند، رۆژانە سوپای عیراق لە رێگەی ئەنجومەنی گوندەكەوە ماڵ بە ماڵ دەگەڕێن و داوای ناسنامەی سەرجەم ئەندامانی خێزان و تاپۆی زەوییەكانیان دەكەن، ئەو كارەش گومانی لای سەرجەم دانیشتوانی گوندەكە درووستكردووە، بۆیە بەهیچ شێوەیەك تاپۆی باب و باپیرانیان رادەستیان ناكەن و هەرچیشیان لەدەست دێت با درێغی نەکەن.

وتیشی، وەك ئەنجومەنی گوندی چیمەنی گەورە پێیان وتوون زەوییەکانیان زیادەڕۆن موڵكی عەرەبن و دەبێت گوندەكە چۆڵ بكەن، ئەوە كاری سوپای عیراق نییە بە تەنها، بەڵكو كاری ئیدارە و قایمقامیەتە، بۆیە زۆر نیگەرانن لەو هەڵسوكەوتەی سوپا كە بەرامبەر بە گوندەكەیان دەكرێت و شەوانە سوپا ماڵ بە ماڵی گوندەكە بە ئۆتۆمبێلی سەربازیەوە دەگەڕێن و داوای ناسنامەی ئەندامانی خێزانەکانیان لێ دەکەن.

كوێخا سەفەر داوا لە سەركردایەتی كورد و سەرۆك كۆماری عیراق دەكات بە هانای كێشەكەیانەوە بچن و وتی، ئەمە تەنها كێشەی یەك ماڵ نییە، بەڵكو كێشەی 800 ماڵە و مەبەستی سوپای عیراق روونە دەیانەوێت وەكو گوندەكانی سەرگەڕان و دووزخورماتوو و لەیلان و داقوق یان لێ بكەن و تەعریبیان بکەن، لە کاتێکدا رووپێوی گوندەكانی چیمەن بە هەزارەها دۆنم زەوییەو بە یەكێك لە فراوانترین ناوچەكانی سنووری كەركوك دادەنرێت.

گوندنشینان گوندەکانیان چۆڵ ناکەن
لە رابردوودا و کاتێک رژێمی بەعس دەستی بە روخاندنی دێهاتەكانی كورد كرد گوندی چیمەنیش بێبەش نەبوو لەو شاڵاوە، بەڵام لە دوای پرۆسەی ئازادی عیراقەوە دانیشتووانەکەی گەڕاونەتەوە سەر ماڵ و موڵكی خۆیان و تاپۆی زەوییەكانیش بە ناوی خۆیانەوەیە.

كاتی قسەكردنی كوێخا سەفەر بۆ رۆژنامەی كوردستانی نوێ، پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەلایەن ئەفسەری سوپاكەوە بۆ هات و پرسیاری لە كوێخا كرد کە تاپۆی زەوییەكانی ئامادە كردووە؟ هەروەها داوای تاپۆی ئەو باخانەشی دەكرد كە لەو گوندە دروستكرابوون، بەڵام كوێخا سەفەر ئامادە نەبوو داواكاری ئەفسەرەكە جێبەجێ بكات.

ئاوات سلێمان دانیشتووی هەمان گوندە لەسەر هاتنی سوپای عیراق بۆ سەر ماڵەكانیان و داواكردنی تاپۆی زەوییەكانیان بۆ كوردستانی نوێ وتی، لە هیچ شوێنێک نەبووە سوپا دەستوەرداتە كاروباری ئیدارەی ناوشاردا بكات، بەڵام ئەمان بۆیە ئەوە دەکەن دەیانەوێت گوندنشینانی چیمەن بێزار بکەن دەزانن سەرجەم  دانیشتوانەكەی كوردن.

وتیشی، بەهیچ شێوەیەك دەستبەرداری موڵكی باب و باپیرانمان نابین و ئێمە بۆ رژێمی بەعس گوندەکەمان چۆڵ نەکردووە چۆن بۆ ئەم سوپا تایفەگەرییە چۆڵی دەكەین، بۆیە داوا لە سەركردایەتی یەكێتی دەكەین بە فریای كێشەكەمانەوە بێن تا كار لەكار نەترازاوە.

سوپا نایەڵێت زەوی ژمارەیەک گوند بکێڵرێت
ئەوە لە کاتێکدایە ماوەی هەفتەیەکە سوپای عێراق لە گوندەکانی پەلکانە، شەناغە، سەرشاخ و گابەرەکان جێگیرکراون و چاودێریی جوتیارانی کورد دەکەن، بەڵێننامەش بە جوتیارانی کوردی چوار گوندی سەرگەڕان پڕکراوەتەوە کە نابێت لە زەوییەکانیاندا کشتوکاڵ بکەن.

تیمەکانی فەرمانگەی کشتوکاڵی کەرکووک کە بۆ رووپێوی نێردراونەتە ئەو چوار گوندە، سوڵح و دابەشکردنی زەوییەکان لە نێوان کورد و عەرەب بە تاکە چارەسەر دەزانن.

زوهێر عەلی، بەڕێوەبەری کشتوکاڵی کەرکوک دەڵێت، ئەم بابەتە پێویستی بە چارەسەرە لە نێوان پێکهاتەکانی کەرکوک و پێویستە بۆ ئاسایکردنەوەی ئەو دۆخەی هەیە رێککەوتن بکرێت.

ئەگەر لە ماوەیەکی کەمدا کێشەی ئەو گوندانە چارەسەر نەکرێت، ئەو جوتیارە کوردانەی تاپۆی رەشی زەوییەکانیان هەیە، ئەمساڵ ناتوانن کشتوکاڵ بکەن و رەنگە ناچاربن لەمەودوا موڵک و داهاتی کشتوکاڵییان بەنیوە لەگەڵ عەرەبە هاوردەکان دابەش بکەن.

 83 جار بینراوە