سەرەکی » ئەدەب و هونەر » ژنێكی نمایشكار له‌ نێو خه‌ونه‌كانمدا

کورتە چیرۆک

ژنێكی نمایشكار له‌ نێو خه‌ونه‌كانمدا

ئه‌سعه‌د عه‌زیز محه‌مه‌د

یاده‌وه‌رییه‌كی زۆر دوور گه‌ڕاندمییه‌وه‌ بۆ رۆژانی منداڵی، قوتابی پۆلی یه‌كه‌م بووم، له‌ وانه‌ی زمانی كوردیدا هه‌ستام بۆ سه‌ر ته‌خته‌، بۆ رێنووسی وشه‌ی دار، له‌ شپرزه‌ییدا به‌ ته‌نها بڕگه‌ی (دا) م نووسی و پیتی (ر) م نه‌نووسی. گه‌ڕامه‌وه‌ له‌ شوێنی خۆم دانیشتم. مامۆستا به‌ دیقه‌ته‌وه‌ سه‌یری ته‌خته‌كه‌ی كرد و بۆ ئه‌وه‌ی دڵنیا بێت له‌وه‌ی نووسیومه‌ چاویلكه‌كه‌ی له‌ چاوكرد و تۆنی ده‌نگی هه‌ڵبڕی» هاوڕێكه‌تان پیتێكی له‌بیرچووه‌، كێ ده‌توانێ ته‌واوی بكات؟» هه‌ر خۆم ده‌ستم بڵند كرد و به‌خێرایی چه‌ند جارێك وتم» مامۆستا… مامۆستا… مامۆستا» سه‌رنجی مامۆستام راكێشا و ئاوڕی دایه‌وه‌ و رووی لێمكرد و وتی» خۆت ده‌توانی ته‌واوی بكه‌یت، ئه‌و پیته‌ی نه‌تنووسیوه‌ بینووسیته‌وه‌؟» یه‌كسه‌ر راسته‌پێ هه‌ستام و چاوه‌ڕوانی ته‌واوكردنی قسه‌كه‌یم نه‌كرد، هیچم نه‌وت و رۆیشتم پیتی (ر) م له‌ دوای بڕگه‌ی (دا) نووسی. به‌بیرهێنانه‌وه‌ی ئه‌م یاده‌وه‌رییه‌ و گرێدانی به‌و خه‌ونه‌ی ماوه‌ی جارێك له‌ پانتایی خه‌وبینینم خۆی نمایش ده‌كات بیركردنه‌وه‌می تووشی شۆك كردووه‌، گێڕانه‌وه‌ی خه‌ونه‌كه‌ و باسكردنی چیرۆكی ژنه‌ نمایشكاره‌كه‌ و به‌ستنه‌وه‌ی به‌ یاده‌وه‌رییه‌كانمه‌وه‌ چه‌ندین پرسیار له‌بیر و هۆشم ده‌وروژێنێت، به‌ڵام هیچ بژارده‌ییه‌كی ترم نییه‌ جگه‌ له‌وه‌ی خه‌ونه‌كه‌م بگێڕمه‌وه‌ خه‌ونه‌كه‌م به‌ ته‌نها یه‌ك خه‌ون نییه‌، به‌ڵكو ته‌نها (ژنێكی نمایشكار)ه‌ هه‌ر جاره‌ی له‌ خه‌ونێكدا نمایشی رۆڵێكی نوێ ده‌كات. تاكه‌ ژنێكه‌ سه‌ر و روخساری له‌هه‌ر خه‌ونێكدا له‌هه‌ر چیرۆكێكدا ده‌گۆڕێت و شێوه‌یه‌كی تر وه‌رده‌گرێت، به‌ڵام هه‌مان ژنه‌ و هه‌مان پێكهاته‌ی كانزاییه‌. كه‌ شه‌و به‌رگی تاریكی ده‌پۆشێت، گورزه‌ی رووناكی ئاراسته‌ی شانۆی خه‌ونم ده‌كرێت ژنێكی شۆخ و شه‌نگ و به‌لاروله‌نجه‌ نمایشی رۆڵی خۆی له‌ خه‌ونه‌كانمدا ده‌كات. هه‌رجاره‌ و له‌هه‌ر چیرۆكێكدا رۆڵێكی زۆر جیاواز نمایش ده‌كات. له‌ خه‌ونێكدا كچێكی قه‌یره‌یه‌ و به‌ كچی ماوه‌ته‌وه‌، سه‌لار و سه‌نگینه‌، نموونه‌ی ئاكار و جوانی و به‌ ئابڕووه‌، رۆڵی ئه‌و شازاده‌یه‌ نمایش ده‌كات یان ئه‌و خانمه‌ دانا و زانایایه‌ هه‌موو كه‌س په‌نای بۆ ده‌بات بۆ ئه‌وه‌ی هاوكاری بكات و یارمه‌تی بدات. به‌ڵام هیچ كه‌س له‌ كرۆكی كێشه‌ی ئه‌و تێناگات، هیچ كه‌سیش ته‌نانه‌ت بیر له‌وه‌ ناكاته‌وه‌ ئه‌و كچه‌ نازداره‌ كێشه‌ی هه‌بێت و خه‌می له‌ ناخی خۆیدا هه‌ڵگرتبێت، هیچ كه‌س بیری بۆ ئه‌وه‌ ناڕوات ته‌نیایی و بێكه‌سی و شوو نه‌كردن ئه‌و گرفته‌یه‌ هه‌موو رۆژێك ئازاری ده‌دات و گرێ كوێره‌ییه‌كه‌ ژیانی ئاسایی هه‌راسان كردووه‌. رۆژ نییه‌ له‌ خۆی نه‌پرسێت بۆچی شووی نه‌كرد؟ بۆچی به‌ ته‌نیایی ماوه‌ته‌وه‌؟ ئه‌و پرسیارانه‌ی چه‌نده‌ها وه‌ڵامی بۆ ده‌دۆزییه‌وه‌، به‌ هیچ كام له‌و وه‌ڵامانه‌ دڵی ته‌سكینی نه‌ده‌هات و به‌ ته‌نها وروژاندنی پرسیاره‌كه‌ ئازاری به‌ ناخی ده‌گه‌یاند، به‌دڵنیاییه‌وه‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌كه‌ زۆر به‌ ئازارتره‌، له‌ نێو ئه‌و خه‌ونه‌دا هیچ كات نه‌یده‌ویست وه‌ك كه‌سێكی بێده‌سه‌ڵات ده‌ربكه‌وێت. هه‌میشه‌ به‌ شێوزای ژنێكی خانومان خۆی نمایش ده‌كرد كه‌ پیاوان گوێڕایه‌ڵی بوون. له‌ دیمه‌نێكی تردا و له‌ چیرۆكه‌ خه‌ونێكی تردا كاره‌كته‌ری ژنێكی داماو و هه‌ژار و بێكه‌س رۆڵی خۆی له‌ نێو خه‌ونه‌كه‌مدا نمایش كرد، ژنێك بوو جێگه‌ی به‌زه‌یی هاتنه‌وه‌ بوو، وشه‌ و ده‌سته‌واژه‌ و رسته‌كانی هاو واتای وشه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ بوو كه‌ داوای سۆز و به‌زه‌یی و هاوكاری له‌ كه‌سانی تر ده‌كه‌ن. به‌ده‌م هه‌نسكی گریان و فرمێسك رشتنه‌وه‌ وشه‌كانی به‌شێوه‌یه‌ك ریز ده‌كرد و ده‌پاڕایه‌وه‌« كچی خانه‌واده‌ و بنه‌ماڵه‌یه‌كی ناسراوم، لێتان ده‌پاڕێمه‌وه‌ به‌زه‌ییتان پێما بێته‌وه‌، سۆز و به‌زه‌ییتان ده‌رگای به‌هه‌شتتان بۆ ده‌كاته‌وه‌. یارمه‌تیم بده‌ن، هاوكاریم بكه‌ن، داواكارم خوای گه‌وره‌ پشتیوانتان بێت…» له‌ كۆتایی هه‌ر پاڕانه‌وه‌ و تكاكردنێك ده‌گریا و ده‌نووزایه‌وه‌، كات تێده‌په‌ڕی خه‌ون زۆر ده‌بوو، نمایشی ژنه‌ نمایشكاره‌كه‌ زۆرتر ده‌بوو، ده‌مزانی له‌هه‌ر چیرۆكه‌ خه‌ونێ رۆڵی كاره‌كته‌رێكی جیاواز كه‌ پێشتر نه‌ناسراوه‌ ده‌بینێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگه‌ی پرسیار و تێڕامانم بوو، سه‌باره‌ت به‌ رۆڵی نه‌بوو له‌ نمایشكردنه‌كه‌، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی‌ به‌لای منه‌وه‌ زۆر گرنگ بوو، هۆكاری بیركردنه‌وه‌ و پرسیاركردنم خودی ئه‌و ژنه‌ بوو كه‌ رۆڵی نمایشكارێكی زۆر كارامه‌ و لێهاتووی ده‌بینی، ژنه‌ نمایشكاره‌كه‌ ببووه‌ ئه‌و خاڵه‌ گرنگ و جێگه‌ی بایه‌خ پێدانه‌م كه‌ هه‌موو كات له‌بیرمدا پێگه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌بوو، ئه‌و كاته‌ی سه‌رگوزشته‌ی ناو خه‌ونه‌كان شرۆڤه‌ی واقیع ده‌كه‌ن یان به‌ مانایه‌كی تر خه‌ون ده‌بێته‌ ته‌واوكه‌ری واقیع و یان یه‌كێكیان ئه‌ویتریان ته‌واو ده‌كه‌ن. ره‌نگه‌ كۆتایی رووداوه‌كه‌ له‌ واقیع بێت یاخود به‌پێچه‌وانه‌وه‌ له‌ خه‌ون كۆتایی رووداوه‌كه‌ رووبدات. ئه‌وه‌ی لێره‌دا به‌لامه‌وه‌ گرنگ بێت به‌پێویستی ده‌زانم بیگێڕمه‌وه‌، من له‌ دوو تۆی خه‌ونه‌وه‌ ئه‌و كه‌سه‌م ناسییه‌وه‌… له‌ یه‌كێك له‌ خه‌ونه‌كاندا له‌ كاتی دواندندا تێبینی ئه‌وه‌م كرد له‌ كاتی گۆكردنی پیتی (ش) به‌هه‌مان فۆنتی (ژ)ی به‌كارده‌هێنا، ئه‌و رووداوه‌، ئه‌و تێبینییه‌ بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی گه‌ڕانێكی زۆر ورد به‌نێو گه‌نجینه‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانم بكه‌م، له‌ دوو تۆی یاداشنامه‌یه‌كی ره‌نگ زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕاو، كه‌ ئاسه‌واری زه‌مه‌ن شڕی كردبوو، ئه‌و مه‌ته‌ڵه‌م دۆزییه‌وه‌ كه‌ چه‌ندین ساڵه‌ له‌ چیرۆكی ژنێكی نمایشكاردا خۆی ده‌دۆزییه‌وه‌. بیره‌وه‌رییه‌كان بۆ سه‌رده‌می مناڵی ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ ته‌مه‌نم له‌ نێوان پێنج و شه‌ش ساڵان بوو، خێزانێك بوونه‌ دراوسێمان كچێكیان هه‌بوو هاوته‌مه‌نم بوو. ئه‌وه‌نده‌ هۆگری یه‌كتر بووین رۆژ تا ئێواره‌ پێكه‌وه‌ یاریمان ده‌كرد، ئه‌گه‌ر دایكم وازی لێمان بهێنایه‌ ره‌نگه‌ شه‌و تا به‌یانی به‌یاریكردنه‌وه‌ خه‌ریك ده‌بووین. ساڵێكی زۆر خۆش بوو له‌ ژیانمدا به‌ڵام پاش ئه‌و ساڵه‌ ئه‌و كچه‌ كه‌ ناوی (ئه‌ڤین) بوو له‌ كاتی گۆكردنی پیتی (ش) به‌ ده‌نگی (ژ) پیته‌كه‌ی گۆ ده‌كرد. پاش ساڵێك باریان كرد بۆ شارێكی تر، ئیتر له‌وه‌پاش هه‌رگیز نه‌مبینییه‌وه‌، هیچ كات له‌ ژیانمدا ده‌ستبه‌رداری چیرۆكێك یان سه‌رگوزشته‌یه‌ك نه‌بووم تا كۆتاییم پێهێناوه‌. به‌ڵام چیرۆكی ژنه‌ نمایشكاره‌كه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ له‌سه‌ر شانۆی ژیانم له‌ نێو خه‌ونه‌كانمدا خۆی نمایش ده‌كات تا ئه‌و په‌یامه‌م پێبگه‌یه‌نێت، پێش ئه‌وه‌ی په‌یامه‌كه‌ به‌ هیچ كه‌سی بگه‌یه‌نێت به‌ خۆم ده‌ڵێت» حه‌سره‌تێك له‌ ناختدا هه‌یه‌، زۆر كۆنه‌، تۆ هه‌میشه‌ ده‌ڵێیت له‌ هیچ دۆخێكدا وازناهێنم و چیرۆكه‌كه‌م به‌ره‌و كۆتایی ده‌به‌م، ئه‌ی بۆ چیرۆكی ژنه‌ نمایشكاره‌كه‌ت ته‌واو نه‌كردووه‌؟»

نازانم بۆچی له‌ كۆتاییدا نه‌مده‌توانی ئه‌و به‌ڵێنه‌ بده‌م سه‌رگوزشته‌ی ئه‌ڤین یان ژنێكی نمایشكاری نێو خه‌ونه‌كانم ته‌واو ده‌كه‌م چونكه‌ ئه‌و به‌ڵێنه‌ زۆر قورسه‌، نازانم له‌ كوێ بۆی بگه‌ڕێم؟ نازانم له‌ كوێ ده‌ژی؟ به‌ڵام له‌وه‌ دڵنیام تاوه‌كو له‌ ژیاندا مابم سۆراغی ده‌كه‌م و به‌ دوای هه‌واڵییه‌وه‌ وێڵم.

 198 جار بینراوە