سەرەکی » زانست » ناسا له‌ ناو دڵی مشته‌ریدا مه‌له‌ ده‌كات

ناسا له‌ ناو دڵی مشته‌ریدا مه‌له‌ ده‌كات

ئاژانسی ناسا له‌ڕێگه‌ی (جونۆ)ی دۆزه‌ره‌وه‌وه‌ به‌ ناو دڵی پڕ له‌ ڕاز و نهێنی هه‌ساره‌ی مشته‌ری دا مه‌له‌ ده‌كات.
دوای گه‌شتێكی دوور‌و درێژیی دۆزه‌ره‌وه‌ی(جونۆ)ی سه‌ر به‌ ئاژانسی ناسا به‌ناو هه‌ساره‌ی مشته‌ریدا ده‌گه‌ڕێت بۆ ئه‌وه‌ی بزانێت چی له‌ پشت هه‌وره‌ چڕه‌ سوور و قاوه‌یی و زه‌رد و سپییه‌كانی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌مانی دێرینه‌وه‌ جێگه‌ی سه‌رسامیی زاناكانی بواری گه‌ردوون بووه‌.
زانایان ده‌لێن» ناخی مشته‌ریی به‌هه‌مان شێوه‌ی سه‌ر ڕووه‌كه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه‌ كه‌ چه‌ند گێژه‌ڵووكه‌یه‌كی له‌ پێكهاته‌ی هایدرۆجینی شل و هیلیۆمی له‌ خۆی گرتووه‌ ، جگه‌ له‌و ته‌وژمه‌ تونده‌ بایانه‌ی كه‌ له‌سه‌ر ڕووه‌كه‌ی هه‌ڵده‌كات و ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌ نامۆیه‌ی هێزی ڕاكێشانه‌كه‌ی هه‌یه‌تی».
(جونۆ)ش كه‌ دۆزره‌وه‌یه‌كی سه‌ر به‌ ناسایه‌ و له‌ ساڵی 2016 ه‌وه‌ به‌ ده‌وری ئه‌و هه‌ساره‌یه‌دا ده‌سوڕێته‌وه‌، زانیاریی ورد و سه‌رنجڕاكێش سه‌باره‌ت به‌پێكهاته‌ی ناوه‌وه‌‌و دینامیكیی بوونی هه‌ساره‌كه‌ بۆ زاناكان ڕه‌وانه‌ ده‌كات.
تا ئێستاش هیچ له‌به‌رده‌ست زاناكاندا نه‌بووه‌ جگه‌ له‌چه‌ند زانیارییه‌كی كه‌م نه‌بێت به‌ تایبه‌ت له‌ باره‌ی ئه‌و ماددانه‌ی كه‌ له‌ پشتی هه‌وره‌ چڕه‌كانی مشته‌رییه‌وه‌ن.
له‌مباره‌یه‌وه‌ پڕۆفیسۆر(یۆهانی كاسبی) له‌په‌یمانگای (وایزمان)ی زانستیی له‌ئیسرائیل به‌پشتبه‌ستن به‌پێوانه‌ نوێیه‌كانی(جونۆ) سه‌باره‌ت به‌هێزی ڕاكێشانی مشته‌ریی وتی» جونۆ بۆ ئه‌وه‌ دیزاین كراوه‌ ئه‌و دیوی هه‌وره‌ چڕه‌كانی موشته‌ریی ببینین».
پڕۆفیسۆر( لوچیانۆ ییس) له‌ زانكۆی ( سابینزا)ی ئیتالیا كه‌ ئه‌ویش سه‌رپه‌رشتیی به‌شێكی دیكه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ی كردووه‌ وتی» ئه‌و هه‌ساره‌ گازییه‌ی هیچ ڕووبه‌رێكی ڕه‌قیی نییه‌ ئه‌مه‌ش وایكردووه‌، بتوانین ته‌نها له‌ خوڵگه‌یه‌كه‌یه‌وه‌ زانیاریی له‌سه‌ر كۆبكه‌ینه‌وه‌».
مشته‌ریی له‌و هه‌سارانه‌یه‌ كه‌ پێی ده‌وترێت( زه‌به‌لاحی گازیی) بۆ ئه‌وه‌ی له‌هه‌ساره‌ به‌ردینه‌كانی وه‌ك زه‌ویی و مه‌ریخ جیابكرێته‌وه‌، هایدرۆجین و هیلیۆمیش (99%)ی پێكهاته‌كه‌ی پێكده‌هێنن.
زانیارییه‌كانی جونۆش تا ئێستا ئه‌وه‌ی خستووه‌ته‌ڕوو كه‌ تا زیاتر قوڵبیته‌وه‌ له‌ ناخی هه‌ساره‌كه‌ گۆڕانی ئایۆنی گاز زیاتر ده‌بێت و ده‌بێته‌ شله‌یه‌كی گازیی گه‌رم و چڕ.
زاناكان ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌ده‌ن كه‌ ته‌وژمه‌ با و هه‌واییه‌كانی په‌یوه‌ندی هه‌یه‌ به‌و هێڵه‌ ئاشنایانه‌ی له‌سه‌ر ڕووه‌كه‌ی ده‌بینرێت، ئه‌م ته‌وژمانه‌ ده‌گاته‌ قوڵیی 3 هه‌زار كیلۆمه‌تر له‌ ژێر ئاستی هه‌وره‌كانه‌وه‌‌و ناخی قوڵی هه‌ساره‌كه‌ش له‌ تێكه‌ڵه‌یه‌كی شلی هایدرۆجین‌و هیلیۆم پێكدێت كه‌ ده‌سوڕێته‌وه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی ته‌نێكی ڕه‌ق بێت.
زانیارییه‌كانی جونۆ جیاوازییه‌كی بچووك،به‌ڵام گرنگی له‌ نێوان بواری كیشكردن له‌هه‌ردوو نیوه‌گۆی باكور و باشور ده‌رخست كه‌هۆكاره‌كه‌ی هه‌ڵكردنی ته‌وژمی هه‌واییه‌. جارێكی دیكه‌ش (یۆهانی كاسبی)وتی» چه‌نده‌ قوڵایی ته‌وژمه‌كان زیاتر بێت كه‌ئه‌و بارستاییه‌ زیاتر ده‌بێت كه‌ ده‌یگرێته‌ خۆی ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كاریگه‌ریی به‌هێزی له‌سه‌ر كایه‌ی كیشكردن داناوه‌».
له‌م چه‌ند ڕۆژه‌ی ڕابردووشدا ناسا وێنه‌ی ( تارمایی جوڵاوی)ی سه‌رهه‌ساره‌ی مشته‌ری بڵاوكرده‌وه‌.
ئاژانسی فرۆكه‌وانی و كۆمه‌ڵه‌ی فه‌زایی ناسراو به‌ ناسا له‌و وێنه‌یه‌دا جووڵه‌ی گه‌رده‌لولێكی سه‌ر هه‌ساره‌ی موشته‌ری بڵاوكرده‌وه‌، كه‌ له‌چه‌ند وێنه‌یه‌كی ڕه‌نگاو ڕه‌نگه‌وه‌ كۆكراونه‌ته‌وه‌ دۆزه‌ره‌وه‌ی جونۆ له‌دیسه‌مبه‌ری ساڵی ڕابردوودا چركاندونی.
ناسا ئه‌م وێنه‌یه‌ی مونتاژ كردووه‌ كه‌ ماوه‌كه‌ی 12 خوله‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی وێنه‌یه‌كی جوڵاوی به‌ ته‌كنیكی(time-lapse) ده‌ست بكه‌وێت و به‌شێوه‌یه‌كی ناوازه‌ جوڵه‌ی گه‌رده‌لولی نیوه‌ گۆی باشوری مشته‌ری ده‌رده‌خات،كه‌ پێنجه‌مین هه‌ساره‌یه‌ له‌ ڕووی دوورییه‌وه‌ له‌خۆره‌وه‌‌و گه‌وره‌ترین هه‌ساره‌ی كۆمه‌ڵه‌ی خۆره‌.
وێنه‌كه‌ جوڵه‌ی گه‌رده‌لولیی (تارمایی پشتێنه‌ی مامناوه‌ندیی باشور) ده‌رده‌خات، ئه‌مه‌ش تایبه‌تمه‌ندیی مشته‌رییه‌ كه‌ درێژده‌بێته‌وه‌ له‌سه‌ر پشتێنه‌ی مامناوه‌ندی باشور و درێژ ده‌بێته‌وه‌ به‌ره‌و ئاراسته‌ی خۆرهه‌ڵات و خۆرئاواو ده‌كه‌وێته‌ نزیك سه‌نته‌ره‌وه‌.
شیاوی باسه‌، ئه‌و وێنانه‌ پێشتر و له‌ 16ی مانگی دیسه‌مبه‌ری ڕابردودا له‌لایه‌ن دۆزه‌ره‌وه‌ی جونۆ وه‌ گیراوه‌ و كه‌ ئێستا له‌ دووریی 13604كیلۆمه‌تر و 30970كیلۆمه‌تره‌وه‌ به‌سه‌ر هه‌وره‌كانی مشته‌رییدا ده‌فڕێت.
پێویسته‌ بوترێت، هه‌ساره‌ی مشته‌ریی لای یۆنانی و ڕۆمانییه‌ دێرینه‌كان ناسراوه‌‌و یۆنانییه‌كان پێیان وتوه‌(زیوس)و ڕۆمانییه‌كانیش پێیان وتوه‌ (جوپێتر) كه‌ ناوی خواوه‌ندی ئاسمان بووه‌ لای هه‌ردوو شارستانیه‌ته‌كه‌‌و هه‌ریه‌ك له‌ مانگه‌كانی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ش به‌ ناوی یه‌كێك له‌ دۆست و خۆشه‌ویسته‌كانی جوپێتێر یان زیوسه‌وه‌ ناو نراون ، له‌وانه‌ش ئایۆ و ئه‌وروپا و كالیپسۆ، به‌پێی ئه‌فسانه‌كانیش ئه‌وروپا كچی یه‌كێك له‌ خواوه‌نده‌كانی ده‌ریا بووه‌ و زیۆس زۆری خۆشویستووه‌، به‌ڵام باوكی ڕازی نه‌بووه‌ بیداتێ، بۆیه‌ زیۆس خۆی ده‌كاته‌ گایه‌یه‌كی جوان‌و ده‌توانێت له‌و ڕێگه‌یه‌وه‌ ئه‌وروپا بفڕێنێت و له‌ دورگه‌یه‌كدا نیشته‌جێ ده‌بن كه‌ ئێستا كیشوه‌ری ئه‌وروپایه‌، جونۆش كه‌ دۆزه‌ره‌وه‌كه‌ی ناسایه‌ و له‌ 2016ه‌وه‌ له‌و هه‌ساره‌یه‌ نزیك بووه‌ته‌وه‌ به‌ناوی ژنه‌كه‌ی جوپیتێر یان زیوسی خواوه‌نده‌وه‌ ناو نراوه‌،كه‌ جونۆ ناوه‌ ڕۆمانییه‌كه‌یه‌تی و ناوه‌ یۆنانییه‌كه‌شی (هیرا)یه‌.

سه‌رچاوه‌: میدل ئیست ئۆنلاین

print

 29 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*