سەرەکی » زانست » ناسا له‌ قووڵایی مه‌ریخ ده‌كۆڵێته‌وه‌و په‌رشوتێكی تایبه‌تیش به‌و هه‌ساره‌یه‌ تاقیده‌كاته‌وه‌

ناسا له‌ قووڵایی مه‌ریخ ده‌كۆڵێته‌وه‌و په‌رشوتێكی تایبه‌تیش به‌و هه‌ساره‌یه‌ تاقیده‌كاته‌وه‌

دۆزه‌ره‌وه‌یه‌كی نوێی ناسا ڕاستیی ناخی مه‌ریخ ئاشكرا ده‌كات و هه‌ر ئه‌و ئاژانسه‌ په‌ره‌شوتێك بۆ ئه‌ركێكی نوێ تاقیده‌كاته‌وه‌.
ئاژنسیی ناسا سه‌رقاڵی ئاماده‌كارییه‌ بۆ ئه‌ركه‌ نوێیه‌كه‌ی كه‌ بریتییه‌ له‌ نیشتنه‌وه‌ی دۆزه‌ره‌وه‌ی (InSight) له‌ سه‌ر ڕووی مه‌ریخ كه‌ بڕیار وایه‌ له‌ 26ی ئه‌م مانگه‌دا ڕه‌وانه‌ی هه‌ساره‌ سووره‌كه‌ی بكات.
ئه‌گه‌ر ئه‌و دۆزره‌وه‌یه‌ توانی به‌ سه‌ركه‌وتوویی له‌سه‌ر ڕووی مه‌ریخ بنیشێته‌وه‌ ئه‌وا به‌سه‌ر ڕووی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌دا ده‌سووڕێته‌وه‌ و توێژینه‌وه‌یه‌كی ورد ده‌كات سه‌باره‌ت به‌ چۆنییه‌تی دروستبوونی مه‌ریخ و زه‌ویش .
بڕیاره‌ ئه‌و دۆزه‌ره‌وه‌یه‌ توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر ناوچه‌ ناوه‌كییه‌كانی مه‌ریخیش بكات، هه‌روه‌ها به‌ دوای ئاماژه‌ زیندووه‌كانی هه‌ساره‌كه‌دا ده‌گه‌ڕێت و پله‌ی گه‌رماكه‌ش ده‌پێوێت و بۆ یه‌كه‌مین جار و له‌وه‌ته‌ی به‌ر له‌ (4.5) ملیار ساڵ له‌مه‌وپێش ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ دروست بووه‌ پشكنینێكی ته‌واو بۆ هه‌ساره‌كه‌ ده‌كات.
ئه‌و دۆزه‌ره‌وه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كی لووله‌كی باریك دروستكراوه‌، به‌ شێوه‌یه‌ك ده‌توانێت پێنج مه‌تر بڕواته‌ ناو ناخی مه‌ریخه‌وه‌، له‌و كاته‌دا پێوه‌ری له‌رینه‌وه‌كانی له‌ ڕێگه‌ی قۆڵێكی میكانیكییه‌وه‌ ده‌رده‌هێنێت بۆ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر ڕووی مه‌ریخ دایبنێت.
ئه‌و تیمانه‌ی كه‌ پێشتر ڕه‌وانه‌ی هه‌ساره‌ی مه‌ریخ كراون له‌ دیارده‌ سروشتییه‌كانی وه‌ك به‌رزیی و نزمیی و گڕكان و به‌رد و خاكی مه‌ریخیان كۆڵیوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ناتوانرێت شوێنه‌واری پێكهاتنی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ بدۆزرێته‌وه‌، له‌ ڕێگه‌ی هه‌ستپێكردن و توێژینه‌وه‌ نه‌بێت له‌ ئاماژه‌ زیندووه‌كانی ناو قوڵایی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ .
دوای گه‌شتێكی(300) میلی له‌ فه‌زادا و گه‌یشتن به‌ به‌رگه‌هه‌وای مه‌ریخ، دۆزره‌وه‌كه‌ ته‌نها 7 خوله‌كی له‌به‌رده‌مدایه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌سه‌لامه‌تی له‌سه‌ر ڕووی مه‌ریخ بنیشێته‌وه‌، وه‌ك ناساش ئاماژه‌ی پێده‌كات زۆرجار ئه‌و قۆناغه‌ قورسترین به‌شی گه‌شته‌كه‌ ده‌بێت.
له‌و چوارچێوه‌یه‌دا (رۆب مانینگ) گه‌وره‌ ئه‌ندازیارانی تاقیگه‌ی فیشكه‌داره‌كانی سه‌ر به‌ ناسا ده‌ڵێت» نیشتنه‌وه‌ له‌سه‌ر مه‌ریخ شتێكی قورسه‌، ئه‌م ئه‌ركه‌ش له‌وانی دیكه‌ جیاواز نییه‌، شته‌كه‌ هه‌زاران هه‌نگاو ده‌خایه‌نێت بۆ گواستنه‌وه‌ له‌ به‌رگه‌ هه‌واوه‌ بۆ سه‌ر ڕووی هه‌ساره‌كه‌، ده‌بێت ئه‌وه‌ش به‌ شێوه‌یه‌كی نمونه‌یی بكرێت».
له‌كاتی نیشتنه‌وه‌ی دۆزه‌ره‌وه‌كه‌ له‌به‌رگه‌ هه‌وای مه‌ریخه‌وه‌ بۆ سه‌ر ڕووه‌كه‌ی خێرایی (InSight) ده‌گاته‌ (13) هه‌زار میل له‌ سه‌عاتێكدا و بڕیاریشه‌ نیشتنه‌وه‌كه‌ی له‌نزیك هێڵی ئیستیوای هه‌ساره‌كه‌ بێت كه‌ به‌ (Elysium Planitia) ناسراوه‌.
تێكڕای سه‌ركه‌وتوویی نیشتنه‌وه‌ له‌سه‌ر ڕووی مه‌ریخ ته‌نها (40%) ه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ش سه‌ری گرت ئه‌وا دۆزه‌ره‌وه‌ی (InSight) كه‌ به‌ وزه‌ی خۆر كارده‌كات ماوه‌ی دوو ساڵ به‌ كاتی زه‌وی كه‌ ده‌كاته‌ ساڵێكی سه‌ر مه‌ریخ، له‌سه‌ر ڕووی ئه‌و هه‌ساره‌ سووره‌ كارده‌كات و له‌و ماوه‌یه‌دا له‌ ناخی مه‌ریخ ده‌كۆڵێته‌وه‌ بۆ ده‌ستكه‌وتنی به‌ڵگه‌ی گرنگ له‌سه‌ر چۆنییه‌تی دروستبوونی مه‌ریخ و ته‌نانه‌ت بنه‌ڕه‌تی زه‌وی و به‌رد و ته‌نه‌ فه‌زاییه‌كانی دیكه‌ش.
جێگه‌ی ئاماژه‌یه‌ هه‌ساره‌ی مه‌ریخ به‌ پێچه‌وانه‌ی زه‌وییه‌وه‌، پلێتی ته‌كتۆنی نییه‌، بۆیه‌ زاناكان گرنگیی به‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ زیاتر بزانن سه‌باره‌ت به‌ هۆكاره‌كانی دیارده‌ی له‌رینه‌وه‌ی جیۆلۆجیی، ئه‌وه‌ی یارمه‌تیشیان ده‌دات ئه‌و ئامێره‌ تایبه‌تانه‌یه‌ كه‌ به‌دۆزره‌وه‌ی (InSight)ه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ماوه‌ی دوو ساڵدا زانیاریی ورد كۆده‌كاته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ بونیادی جیۆلۆجیی هه‌ساره‌ی مه‌ریخ و پێكهاته‌كه‌ی وچالاكییه‌ گڕكانییه‌كانی.
هه‌روه‌ها (InSight) ئامڕازی ڕادیۆیی پێوه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ بنكه‌ی زه‌مینییه‌وه‌ چاودێریی ئاراسته‌كه‌ی بكرێت كاتێك له‌سه‌ر مه‌ریخ ده‌ڕوات و بۆ ده‌ره‌نجام وه‌رگرتن له‌و شه‌پۆلانه‌ی كه‌ هه‌ساره‌كه‌ له‌ كاتی سوڕانه‌وه‌ی به‌ ده‌وری خۆردا ده‌ریده‌كات، ئه‌وه‌ش پرۆژه‌یه‌كه‌ پێی ده‌وترێت تاقیكردنه‌وه‌ی سوڕانه‌وه‌ و په‌یكه‌ری ناوه‌كیی.
ئه‌و توێژینه‌وه‌ نوێیه‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌ چاوێكی ورد بخشێنرێت به‌ قه‌باره‌ی ناوه‌وه‌ی هه‌ساره‌ی مه‌ریخ كه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ به‌ ئاسن و ئه‌وه‌ ڕون بێته‌وه‌ بۆ زانایان كه‌ داخۆ ئه‌و مادده‌یه‌ شله‌ یان ڕه‌قه‌ هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی بۆیان ئاشكرا بێت كه‌ جگه‌ له‌ ئاسن چ توخمێكی دیكه‌ له‌ ناو ناخی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌ دایه‌؟.
له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ و له‌ ئه‌ركێكی دیكه‌یدا ئاژانسی ناسا له‌ مانگی ڕابردوودا په‌ره‌شووتێكی تاقیكرده‌وه‌ به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی بتوانێت له‌سه‌ر ڕوی مه‌ریخ بنیشێته‌وه‌ و بارێكی زۆر له‌سه‌ر هه‌ساره‌كه‌ داگرێت.
له‌و تاقیكردنه‌وه‌یه‌دا په‌رشووته‌كه‌ كه‌ كێشی نزیكه‌ی 82 كیلۆ گرام بوو له‌ ماوه‌ی 4له‌ ده‌ی چركه‌یه‌كدا كرایه‌وه‌، كه‌ ئه‌مه‌ش خێراترین كرانه‌وه‌ بوو بۆ په‌رشووتێك به‌و قه‌باره‌یه‌.
به‌پێی چاودێرانی ئه‌و تاقیكردنه‌وه‌یه‌، كاره‌كه‌یان سه‌ركه‌وتوو بووه‌ و ئه‌وه‌ش ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی دیزاینی په‌ره‌شوته‌كه‌ ئاماده‌یه‌ كه‌ به‌ڕه‌سمیی له‌ كاره‌كانی ئاینده‌ی ناسادا به‌كاربهێنرێت.
(جۆن مه‌كنامی) به‌ڕێوه‌به‌ری پرۆژه‌ی مه‌ریخ (2020)له‌ تاقیگه‌ی فیشكه‌داره‌كانی سه‌ر به‌ ئاژانسی ناسا وتی» پرۆژه‌ی مه‌ریخ(2020) ئه‌ركه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قورسترین بار له‌سه‌ر مه‌ریخ دابنێت كه‌ تا ئێستا و به‌ درێژایی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ كاری وا نه‌كراوه‌، وه‌كو تیمه‌كانی تریش ته‌نها یه‌ك په‌ره‌شووتمان هه‌یه‌ و ده‌بێت كاربكات».
ئاژانسی ناسا ئه‌و په‌رشوته‌ی تاقیكرده‌وه‌ وه‌ك به‌شێك له‌ پرۆژه‌یه‌كی ئه‌زمونیی پێشكه‌وتوو سه‌باره‌ت به‌ په‌ره‌شوته‌ سه‌روو ده‌نگییه‌كان كه‌ به‌ (
Advanced Supersonic Parachute Inflation Research Experiment)ناسراوه‌ و كورتكراوه‌كه‌شی ده‌بێته‌ (ASPIRE)
تیمی لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ش ئێستا سه‌رنجیان له‌سه‌ر تاقیكردنه‌وه‌كانه‌ له‌ چینی خواره‌وه‌ی ستراسبۆسفێری به‌رگه‌هه‌وای زه‌وی له‌ چوارچێوه‌ی ئاماده‌كاریی به‌رده‌وام بۆ ئه‌و ئه‌ركه‌ی كه‌ بڕیاره‌ له‌ ساڵی(2020) دا جێبه‌جێی بكه‌ن.

سه‌رچاوه‌: RT

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

گۆڕانی ئاوو هه‌وا له‌ سه‌ر كشتووكاڵ

د. محەمەد ئەمین له‌گه‌ڵ به‌رزبوونه‌ وه‌ی ئاستی له‌ هه‌ وادا ...