سەرەکی » راپۆرت » شه‌مدین رێز لە تێکۆشانی زەبیحی دەنێت

شه‌مدین رێز لە تێکۆشانی زەبیحی دەنێت

راپۆرتی- كوردستانی نوی

گومانی تێیدا نییه‌ كه‌ له‌نێو كوچه‌كانی مێژووی كورددا، چه‌ندین سه‌ربازی وون هه‌ن كه‌ هه‌قی خۆیان نه‌دراوتێ به‌ گرنگی پێدان ‌و وه‌فاو رێز بۆیان، له‌سه‌ر ئه‌و خزمه‌ت‌و قوربانیانه‌ی‌ داویانه‌ بۆ گه‌له‌كه‌یان له‌بواره‌ جیاجیاكاندا، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌ش به‌ڵكو به‌ئه‌نقه‌ست بێت یان نا رۆڵی مێژووییان په‌راوێزخراوه‌و ته‌عتیمی خراوه‌ته‌ سه‌ر، بۆیه‌ ده‌بینین هه‌ندێكیان زۆر به‌بێده‌نگی ژیانیان به‌جێهێشتووه‌و دواتریش خراونه‌ته‌ تاریكیه‌وه‌و هیچ تیشك نه‌خراوه‌ته‌ سه‌ر ژیانیان، ئه‌مه‌ش تاوانێكه‌ پاساو هه‌ڵناگرێت، به‌رامبه‌ر به‌م شاسوارانه‌ی‌ له‌ژیانی خۆیاندا بۆ ساتێكیش بێت كۆڵیان نه‌داوه‌ له‌قوربانیدان بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئازادی‌و كه‌رامه‌ت بۆ گه‌له‌كه‌یان.
هیچ گومانی تێدا نییه‌ كه‌ عه‌بدولره‌حمان زه‌بیحی یه‌كێك بووه‌ له‌و شۆڕه‌ سواره‌ عیسامیانه‌، كه‌ هه‌موو ژیانی خۆی‌ له‌خه‌باتی قورسدا به‌سه‌ربردووه‌ له‌پێناو دۆزی گه‌له‌كه‌ی‌ ‌و له‌بواره‌ جیاجیاكانی خه‌باتدا، بێ ئه‌وه‌ی‌ له‌ژیانی خۆیدا چاوه‌ڕوانی پاداشتێك یان قه‌ره‌بویه‌ك بووبێت له‌كه‌س، دوای مردنیشی هیچ رێزلێنانێكی ئه‌وتۆی بۆ نه‌كراوه‌، له‌لایه‌ن خودی هاوڕیانی رێگای خه‌باته‌كه‌شی، ته‌نها مام جه‌لال نه‌بێت، كه‌ پێشنیاری ئه‌وه‌ی كرد یه‌كێك له‌باخچه‌كانی سلێمانی به‌ناوی ئه‌وه‌وه‌ بنرێت‌و په‌یكه‌رێكیشی بۆ دروستبكرێت.
وه‌كو هه‌وڵێكی به‌رپرسیارانه‌ش بۆ یادكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م خه‌باتگێڕه‌ ئازاو چاونه‌ترسه‌ به‌رامبه‌ر به‌نه‌یارانی‌و نه‌رم‌و نیان له‌مامه‌ڵه‌ به‌رامبه‌ر به‌ هاوڕێیانی‌و هه‌روه‌ها وه‌كو وه‌فایه‌ك بۆ هه‌وڵ‌و قوربانییه‌ گه‌وره‌كانی له‌هه‌رچوارپارچه‌ی‌ كوردستان، تێكۆشه‌رو نوسه‌ری ورده‌كاری كوردستانی رۆژئاوا عه‌لی شه‌مدین، كتێبێكی به‌ناونیشانی «چه‌ند لاپه‌ڕه‌یه‌ك له‌ ژیاننامه‌ی‌ عه‌بدولره‌حمان زه‌بیحی-عوله‌ما» نووسیوه‌، كه‌ تێیدا تیشكی خستۆته‌ سه‌ر لایه‌نه‌ جیاجیاكانی ژیانی ئه‌م سیاسه‌تمه‌دارو رۆشنبیرو زمانه‌وانه‌ كورده‌ گه‌وره‌یه‌، كه‌ دكتۆر ته‌ها ره‌سول‌و ده‌زگای جه‌مال عیرفان بۆ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ به‌سوپاسه‌وه‌ ئه‌ركی له‌چاپ دانیان گرتۆته‌ ئه‌ستۆو بڕیاره‌ له‌چه‌ند رۆژی داهاتوودا كتێبه‌كه‌ بكه‌وێته‌ بازاڕه‌كانی كوردستانه‌وه‌.
جێی سه‌ره‌نجه‌ كه‌ زۆرینه‌ی‌ هاوڵاتیانی كورد، تا ئێستاو به‌داخێكی زۆره‌وه‌، ئاگاداری رۆڵی سه‌ره‌كی عه‌بدولره‌حمان زه‌بیحی نین له‌ دامه‌زراندنی یه‌كه‌م رێكخراوی سیاسی كوردی له‌سوریا له‌ساڵی 1957، هه‌روه‌ها ئاگاداری یاخیبوونی ئازایانه‌ی ئه‌ویش نین به‌رامبه‌ر به‌و ره‌وته‌ كۆسمۆپۆلیتییه‌ی‌ له‌ناو شیوعیه‌ كورده‌كان سوریاو عیراق دروستبووبوو، هه‌ر ئه‌وكات كوراسێكیشی به‌ناوی»وڵامێك دژ به‌كۆسۆپۆلیتی» نوسیبوو، ئه‌مه‌ چ جای ئاگادارنه‌بوونی گه‌لی كورد له‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌ییانه‌ی‌ زه‌بیحی له‌هه‌موو رووه‌كانه‌وه‌ هه‌رله‌ سیاسی‌و رۆشنبیری‌و ئه‌ده‌بی، له‌به‌ر ئه‌وه‌ پێویسته‌ بوو موباده‌ره‌ بكه‌ین بۆ ناساندنی ئه‌م كه‌سایه‌تیه‌ گه‌وره‌یه‌ له‌رێگه‌ی‌ گه‌ران به‌ناو په‌ڕه‌ پرشنگداره‌كانی مێژووی خه‌باتیدا، هه‌روه‌ها خستنه‌ رووی بۆچوونی كه‌سانی نزیك لێی له‌ هاوڕێیانی خه‌باتی، بۆ ئه‌وه‌ی‌ خوێنه‌رانی عه‌ره‌بی زمانیش ئاشنای ئه‌م سه‌ربازه‌ وونه‌ ببن، كه‌ جێ په‌نجه‌ی‌ به‌سه‌ر خه‌باتی گه‌لی كورده‌وه‌ به‌جێ هێشتووه‌ له‌هه‌ر چوار پارچه‌ی‌ كوردستان له‌ماوه‌ی‌ ساڵانی سه‌ده‌ی‌ رابردوو.
نووسه‌ر عه‌لی شه‌مدین كتێبه‌كه‌ی له‌چه‌ند به‌شێك پێكدێت، به‌شێكیان ئه‌و چاوپێكه‌وتنانه‌یه‌ كه‌ عه‌لی كه‌ریمی كردویه‌تی له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌ك له‌ «مام جه‌لال، عزه‌دین مسته‌فا ره‌سول، نه‌وشیروان مسته‌فا، سه‌ڵاحه‌دین موهته‌دی‌و چه‌ندین كه‌سایه‌تی تر»، به‌و پێیه‌ی‌ ئه‌م كه‌سایه‌تیانه‌، له‌ هاوچه‌رخانی زه‌بیحی بوون‌و له‌هه‌ره‌ نزیكه‌كان بوون لێوه‌ی‌، هه‌روه‌ها له‌وانه‌ بوون كه‌ ئاگاداری وێستگه‌ گرنگه‌كانی ژیانی بوون، به‌تایبه‌ت ئه‌و قۆناغه‌ی‌ كه‌ له‌ناو دیمه‌شق له‌نێو كوردانی سوریا به‌سه‌ری بردووه‌، وه‌رگێڕانی ئه‌م كتێبه‌ش له‌ كوردیه‌وه‌ بۆ عه‌ره‌بی له‌لایه‌ن شه‌مدینه‌وه‌، بۆ گرنگی ئه‌و قۆناغه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌و به‌شانه‌ی‌ باسی قۆناغی ژیانی زه‌بیحی له‌دیمه‌شق ده‌كه‌ن، له‌ساڵانی (1956-1958)، هه‌روه‌ها رۆڵی له‌یارمه‌تیدانی كوردانی سوریا به‌تایبه‌ت عه‌بدولحه‌مید ده‌روێش‌و كۆچكردوو عوسمان سه‌بری له‌ دامه‌زراندنی حزبی دیموكراتی كورد له‌سوریا‌و هه‌روها ئاماده‌كردنی دۆكیۆمێنته‌ سیاسی‌و رێكخراوه‌ییه‌كانی ئه‌و حزبه‌، به‌جۆرێك ده‌توانرێت زه‌بیحی به‌یه‌كێك له‌دامه‌زرێنه‌رانی پارتی له‌سوریا هه‌ژمار بكرێت به‌هۆی‌ ئه‌و رۆڵه‌ سه‌ره‌كییه‌ی‌ له‌و رووه‌وه‌ گێڕاویه‌تی.
نووسه‌ر له‌پاڵ وه‌رگێڕانی به‌شێك له‌و گفتوگۆیانه‌، هه‌روه‌ها بۆچوونی عه‌بدوله‌حمید ده‌روێشی به‌ناونیشانی»عه‌بدولره‌حمان زه‌بیحی وه‌كو ناسیومه‌»‌و ستران عه‌بدولڵا به‌ناونیشانی»زه‌بیحی.. خه‌باتگێڕه‌ عیسامییه‌كه‌» وه‌رگرتووه‌، هه‌روه‌ها كوراسی»وڵامێك بۆ كۆسۆپۆلیتی» زه‌بیحی كه‌ به‌زمانی عه‌ره‌بیه‌، وه‌كو هاوپێچێك له‌ناو كتێبه‌كه‌دا جێكردۆته‌وه‌، له‌به‌ر گرنگی كوراسه‌كه‌و ئازایی زه‌بیحی له‌ ئابڕوبردنی كۆسمۆپۆلیتی وه‌كو دیارده‌یه‌كی سلبی كه‌ گۆڕه‌پانی سیاسی كوردی سوریای ته‌یبۆوه‌ له‌په‌نجاكانی سه‌ده‌ی‌ رابردوودا.
گومانی تێدا نییه‌ كه‌ موباده‌ره‌كه‌ی‌ عه‌لی شه‌مدین جێگه‌ی‌ رێزو ده‌ستخۆشییه‌، وه‌فایه‌كیشه‌ بۆ خه‌باتگێڕێكی گه‌وره‌ی‌ وه‌ك زه‌بیحی، هه‌روه‌ها رێزلێنانێكیشه‌ بۆ یاده‌وه‌ری ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌، كتێبه‌كه‌ش كه‌ تیشكخستنه‌ سه‌ری ژیاننامه‌ی‌ كه‌سایه‌تیه‌كی گه‌وره‌ی كورده‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌ خوێنه‌رانی عه‌ره‌ب ئاگاداری رۆڵ‌و خه‌باتی بن له‌نێو بزووتنه‌وه‌ی‌ گه‌لی كورددا، له‌هه‌ر چوار پارچه‌ی‌ كوردستان‌و به‌تایبه‌تیش رۆژئاوای كوردستان له‌سوریا.

 238 جار بینراوە