سەرەکی » وتار » عه‌بدوڵڵا عه‌باس » خه‌ونه‌كانی كوردایه‌تی‌ له‌ژێر چه‌تری رۆمــانسیـدا

خه‌ونه‌كانی كوردایه‌تی‌ له‌ژێر چه‌تری رۆمــانسیـدا

•واقعیكی سه‌خت خه‌ونێكی شیرین
هه‌تا ئێستا، دوای‌ رابووردنی (58) ساڵ به‌سه‌ر راگه‌یاندنی شۆڕشه‌ چه‌كداریه‌كه‌ی‌ كوردستانی باشوور (عیراق) و سه‌ره‌ڕای نوشستی ئه‌و شۆڕشه‌ به‌و جۆره‌ی‌ هه‌موومان ئه‌یزانین و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی له‌نوشستیه‌ك زیاتر، له‌به‌ر زۆر هۆ كه‌ به‌سه‌ر ره‌وتی بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ی‌ كورددا هات له‌راگه‌یاندنی ئه‌و شۆڕشه‌وه‌، لێره‌ لای ئێمه‌و له‌ به‌شه‌كانی دی‌ نیشتمانی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد وه‌ك: (شه‌ڕی‌ نێوان خۆمان كه‌ هه‌مووجار یه‌كنه‌بوونی‌ ریزه‌كانمان هۆكاره‌، ده‌ست وه‌شاندنی توندی دوژمنه‌كانمان، بێ‌ مه‌ڵامه‌تی‌ سیسته‌می نێوده‌وڵه‌تی‌ كه‌ گوایه‌ ئه‌ركی‌ پاراستنی ماف و ئارامی و ئاسایشی‌ گه‌لانی‌ له‌ ئه‌ستۆیه‌) هۆكاره‌ سه‌ره‌كیه‌كانی‌ ئه‌و نوشستی‌ و په‌كخستنی‌ گه‌یشتن به‌ئامانجه‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ن، ئه‌ڵێن له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌دا، كاریگه‌ری فیكری (كوردایه‌تی – به‌شێوه‌ی ره‌نگدانه‌وه‌ی رۆمانسی!!)، كه‌ مه‌شخه‌ڵی‌ راپه‌ڕینی شۆڕشی ئه‌یلوولی 1961 بوو له‌سه‌ر ئه‌و نه‌وه‌یه‌ ماوه‌، كه‌ ئه‌وسا یان مێردمنداڵ بوون یان هه‌رزه‌كارو چالاكی ریزی قوتابیانی كوردستان بوون، ئه‌و نه‌وه‌یه‌ هێشتا (كه‌ ئیستا ته‌مه‌نیان، ته‌مه‌نی‌ كامڵی هوشیاری‌ سیاسییه‌) به‌هیوان هه‌مان ئه‌و ته‌وژمه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ی چرای كوردایه‌تی داگیرسان (ئه‌كرێ‌) ره‌نجی گونجانی‌ فرسه‌تی موناسیبی بۆ بدرێ‌ نه‌كوژێته‌وه‌، له‌ناخیاندا (رۆمانسیانه‌) واهه‌ست ئه‌كه‌ن كه‌ كزبوونی‌ مه‌ترسی نییه‌ و به‌تینكردنی‌ گه‌شه‌ی مه‌حاڵ نییه‌، رۆژنامه‌نووسی هوشیارو چالاك (ستران عه‌بدوڵڵا) كه‌ ورد زنجیره‌ وتاره‌كه‌ی (چه‌تری بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی گه‌لی كوردستان) ئه‌خوێنیته‌وه‌، ده‌رئه‌كه‌وێ‌ له‌و خاوه‌ن قه‌ڵه‌مه‌ رۆمانسیانه‌یه‌ …!

***

له‌ ئه‌لقه‌ی یه‌كه‌مدا ستران عه‌بدوڵڵا بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی‌ گه‌لی كوردستانمان وا بۆ وه‌سف ئه‌كات كه‌ (ناوێكه‌ نزیكه‌ی په‌نجا ساڵی ویست له‌نووسین و ئه‌ندیشه‌ی سیاسیی و فیكریی باوكه‌ دامه‌زرێنه‌ره‌كانی كوردایه‌تی هاوچه‌رخ تا له‌سه‌ر په‌یڕه‌وكردنی گیرسانه‌وه‌) (1) و له‌سه‌ر پشتبه‌ستن به‌هیواو به‌دیهیاتی‌ ناو و ناونیشان ئه‌نووسیێ‌ و ئه‌ڵێ‌ (بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی گه‌لی كوردستان واتای بزووتنه‌وه‌یه‌ك ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ رزگاریخوازه‌و هی گه‌لی كوردستانه‌ به‌هه‌موو پێكهاته‌و چین و توێژه‌كانیه‌وه‌…) (2) ئینجا ئیشاره‌ت به‌قۆناغه‌كانی بزووتنه‌وه‌كه‌ ئه‌كات كه‌ له‌ئه‌ساسدا سه‌رجه‌می‌ هه‌موو جوگرافیای نیشتمانی گرتۆته‌وه‌ و پشت به‌ستو به‌فیكری نه‌ته‌وه‌یی‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ (كوردایه‌تی) كه‌ وه‌ك دارعه‌سای وجوودی خۆی پێش شۆڕش و پیش حزب و هاوپه‌یمانیه‌تی و به‌ره‌ دروستكردن و پیش هه‌موو دامه‌زراوه‌كانی دیكه‌ی سیاسه‌تی كوردستانی پێ‌ ده‌ناسرێت درووست بووه‌) (3)، دوای‌ ئه‌وه‌ به‌لای ئه‌و ململانێ فیكریانه‌دا (تۆزێ‌ به‌په‌له‌و وه‌ك راگوزه‌ر) ئه‌ڕوا كه‌ بزوتنه‌وه‌كه‌و فیكری كوردایه‌تی‌ به‌ره‌نگاری بۆته‌وه‌و ئه‌ڵێ‌ (بۆ نموونه‌ له‌ ویستگه‌ی گه‌شه‌ی ره‌وتی چه‌پدا له‌كوردستان و عیراق و ناوچه‌كه‌، بزووتنه‌وه‌كه‌مان به‌رخوردی له‌گه‌ڵ چه‌پ هه‌بووه‌، چ به‌ره‌تكردنه‌وه‌ وچ به‌ته‌فاعولكردن له‌گه‌ڵی) (4) و تاكید ده‌كات (راسته‌ كوردایه‌تی و بزووتنه‌وه‌كه‌ی خاس و خاسیه‌تی خۆمانه‌ وخه‌رجی و قوربانییه‌كی زۆری بۆ دراوه‌ تا دروست بێ‌ و كامڵ بێت، به‌ڵام له‌و ره‌وته‌ دوور و درێژه‌دا خۆ بزووتنه‌وه‌كه‌ دابڕاونه‌بووه‌ له‌ كارلێگه‌ری و كارتێكردن) (5) و دوای ئه‌م ئیشاره‌ته‌ میژووییانه‌ی ئه‌صاڵه‌تی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یمان و ئه‌و فیكره‌ی بوو به‌ رێبازو مه‌شخه‌ڵی كاروانی‌ رێگای، دێته‌ سه‌ر سه‌رهه‌ڵدانی ئاراسته‌ی فیكری كوردایه‌تی به‌ره‌و چوارچێوه‌كردنی ئامانجه‌ بنه‌ڕتیه‌كانی له‌و ئاراسته‌یه‌، كه‌ هه‌ر حزبه‌و له‌ كاروانی‌ بزووتنه‌وه‌ی كوردستانیدا و لای وایه‌ (حزبی كوردستانی له‌هه‌ناوی شۆڕش دروست بووبێت، یان پێش ئه‌ویش و خۆی هه‌ڵیگیرسێنه‌ری شۆڕش بێت، خه‌سڵه‌تی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ پێچه‌وانه‌ی دامه‌زراوه‌كانی تر به‌رهه‌می خودی كورده‌ و به‌گوێره‌ی پێویستییه‌كانی كورد و ئه‌ندێشه‌ی مرۆڤی كوردو كۆمه‌ڵی‌ كوردستانی درووست بووه‌) (6)
(ستران عه‌بدوڵڵا) له‌دوا به‌شی خه‌ونی‌ رۆمانسیانه‌ی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ فیكر و ره‌نگدانه‌وه‌ی فیكری (كوردایه‌تی) چه‌تری بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازمان بێ‌،ئیشاره‌ت به‌و هه‌له‌ میژووییه‌ ئه‌دات دوای 2003 بۆ ئێمه‌ هاته‌ به‌رده‌ست و له‌و بازنه‌ی‌ هه‌له‌دا (هیوا خه‌ونه‌كانی) ده‌رئه‌بڕێ‌ كه‌ له‌ بڕگه‌یه‌كا ئیشاره‌تی‌ داوه‌ (… كه‌ به‌داخه‌وه‌ نه‌ده‌بوا وابا ..!)(7)… له‌وباره‌یه‌وه‌ نووسیویه‌تی كه‌ (پێشتر ئه‌م ده‌رفه‌تانه‌ له‌به‌رده‌م كورد نه‌بوو،چونكه‌ له‌ بنچینه‌دا له‌عیراقی جارانا ئه‌و دامه‌زراوه‌ دیموكرات و هه‌ڵبژێردراوانه‌و ئه‌و ده‌ستووره‌ ئیتیحادییه‌یان نه‌بوو)(1) دوای ئه‌م ئیشاره‌ته‌ به‌و ده‌رفه‌ته‌ میژووییه‌ ئیشاره‌ت به‌ زه‌قترین ته‌گه‌ره‌ی قۆناغه‌كانی‌ دوای ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ ئه‌دات كه‌ روودانی (به‌ریه‌ككه‌وتن) له‌نێوان ئه‌و دامه‌زراوانه‌دا ئه‌دات، كه‌ ده‌بوو هانده‌رو پاڵپشت و رێخۆشكه‌ری وه‌به‌رهێنانی پته‌وی‌ ئه‌و چه‌تره‌ بووایه‌ كه‌سه‌رجه‌م كورد به‌هیوای بوون،چونكه‌ به‌ریه‌ككه‌وتن له‌سه‌ر به‌دیهیاتی ئه‌نجام درووستی‌ نابێت ئه‌گه‌ر یه‌كریزی ئیراده‌ هه‌بێت ،نه‌ك (مه‌زاج)كه‌ پرسیاری ده‌رگای گومان ئه‌كاته‌وه‌ : (كام لا بریارله‌سه‌ر كاره‌كان ده‌دات ؟) كه‌ هه‌مووجار بووه‌ به‌ كۆسپ ..!!

•مه‌شروعیه‌تی خه‌ون و سڵكردنه‌وه‌ لێی‌ ..!
به‌نده‌،ئه‌م خوێندنه‌وه‌ی زنجیره‌ وتاره‌كه‌ی (ستران عه‌بدوڵڵا)م به‌ونیازه‌ نییه‌ ره‌خنه‌ له‌ بۆچوون و روانینه‌كانی‌ بگرم، به‌ڵكو نیازم شیكردنه‌وه‌ی سه‌رجه‌می‌ روانینه‌كانیه‌تی له‌هه‌مان روانینی ئه‌وه‌وه‌،به‌نده‌ش له‌و نه‌وه‌یه‌م كه‌ بانگێشه‌ی راپه‌ڕین و راگه‌یاندنی شۆڕشی ئه‌یلولی 1961 له‌و ته‌مه‌نه‌ هه‌رزه‌ییه‌دا بووم هه‌ستێكی وا به‌هه‌وه‌سی حه‌زله‌ گه‌یشتن به‌ هه‌ڵكردنی ئاڵا ئاواتی بوو،سه‌ره‌ڕای‌ نه‌ك هه‌ر به‌دینه‌هاتنی هبچ ئیشاره‌تێ‌ به‌ به‌دیهاتنی خه‌ونه‌ ره‌نگاوره‌نگه‌كه‌مان به‌ڵكو برینی خوێناوی و نوشستی‌ جه‌رگ بری‌ به‌دواداهات ئاسه‌واری تا ئیستا ئازار به‌خشه‌ كه‌چی‌ خه‌ونی‌ رۆمانسی له‌ناخی ئه‌ونه‌وه‌یه‌دا چاندبه‌جۆرێ‌، واز له‌هیوای به‌دیهاتنی‌ مه‌حاڵه‌ .
جیاوازییه‌كه‌ له‌نێوان خه‌ونه‌ رۆمانسیه‌كه‌ی (ستران عه‌بدوڵڵا) و كه‌سانی دی‌ ئه‌و نه‌وه‌یه‌ (وه‌ك به‌نده‌) له‌وه‌دایه‌ (هه‌رچه‌ند شاره‌زای‌ ئه‌وه‌م ئه‌و چوارچێوه‌یه‌كی‌ هه‌ڵبژارد فراوانه‌وه‌ خه‌ونه‌كه‌ی ته‌نگ ناكاته‌وه‌) به‌ڵام ئێمه‌ به‌ده‌ر له‌چوارچێوه‌ هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ خه‌ونه‌كانمان ئه‌كه‌ین بۆیه‌ حه‌زمكرد،ئه‌گه‌ر رێگه‌م بدات وه‌ك برایه‌ك،قسه‌كردنی ئه‌و له‌سه‌ر خه‌ونی چه‌تری رۆمانسی كوردایه‌تی فراوانتر بكه‌م.
هه‌ر ئامانجێ‌ ئه‌كرێته‌ نیشانه‌،ته‌نیا كاركردن به‌دڵسۆزی بۆی،وائه‌كات خه‌ونی گه‌یشتن به‌و ئامانجه‌ بگه‌یه‌نێ‌ به‌ده‌ستكه‌وته‌ی به‌رده‌ست و به‌رچاو،وه‌ سونه‌تی حه‌یاتی ئینسانه‌،ته‌گه‌ره‌ی رێی ئامانج هه‌موو كاروانه‌كه‌ په‌ك ناخات و (برناردشۆ) وته‌نی : (هه‌ركه‌سانێ ئه‌مێننه‌وه‌ واز له‌وجۆره‌ خه‌ونانه‌ نه‌هێنن وئه‌مه‌ مه‌حاڵ نه‌یه‌ته‌ به‌رچاو و به‌پێداده‌گرن و ئه‌ڵێن: بۆ نه‌ء؟!)
ئه‌و نه‌وه‌یه‌ی ئیشاره‌تمان به‌ كاریگه‌ریی‌ هه‌ڵگیرسانی شۆڕشی ئه‌یلولدا له‌سه‌ر هه‌ست و هیوایان و سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌و زنجیره‌ نوشستیانه‌ی‌ له‌ ناوه‌راستی 1964 وه‌ سه‌ری هه‌ڵداو 1975 ی به‌دودا هات و كاره‌ساته‌ پڕ ئازاره‌كانی دوای نه‌وه‌ده‌كان و ته‌گه‌ره‌ به‌رده‌وامه‌كانی دوای 2003،وره‌یان به‌رنادات و له‌زۆر وه‌رچه‌رخاندا پێداده‌گرن و به‌رده‌وامن له‌ده‌ستبه‌رنه‌دان له‌خه‌ونه‌كه‌یان به‌ره‌و ئاسۆ و زمانحاڵیان ئه‌ڵێ‌ : به‌ڵكوو ..!!
له‌گه‌ڵ رێزما بۆ هه‌موو خوێندنه‌وه‌یه‌كی رۆمانسیانه‌ی كوردایه‌تی،به‌ڵام ئه‌وانه‌ی خه‌ونیان بۆ پاشه‌رۆژی‌ ئه‌و فیكره‌ پشت به‌ سه‌رهه‌ڵدانی ئیراده‌ی‌ كوردایه‌تی ئه‌به‌ستێ‌،نه‌ك ته‌نیا فكری كوردایه‌تی‌،ئه‌بێ‌ به‌جورئه‌ته‌وه‌ له‌وه‌رچه‌رخانه‌كاندا هۆكاری نوچدانه‌كان دیاری بكه‌ن، راپه‌ڕین و رووكردنه‌ چیا له‌ ئه‌یلولی 1961 دا (سه‌ره‌ڕای‌ ئاسه‌واره‌ رۆمانسیه‌كه‌ی ئیشاره‌تمان پێدا) و خوێندنه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌كانی‌ به‌وردی و مه‌وزوعیه‌ت به‌ده‌ر ته‌نیا له‌ عاتیفه‌،ئه‌مانگه‌یه‌نێته‌ ئه‌وه‌ی به‌روونی‌ بڵێین ئه‌گه‌ر زه‌ره‌ری له‌ سوودی زیاتر نه‌بێ‌،له‌ هه‌ردوولایه‌نه‌كه‌وه‌،میزان هاوشانن،له‌هه‌مووی‌ مه‌ترسیدارتر ئه‌وه‌ بوو،شه‌هیه‌ی‌ ناحه‌زه‌كانی‌ خه‌ونی نه‌ته‌وه‌یی كوردی كرده‌وه‌ له‌گرێژه‌نه‌ چوونه‌كه‌ی‌ به‌ینی‌ كوردو حكومه‌ت له‌به‌غدا به‌هه‌لبزانن،نه‌خشه‌یه‌كی‌ جه‌هه‌نمی دابنێن،یه‌كه‌م بۆ له‌ڕێی‌ لادانی هاتنه‌ ده‌ستی كورد له‌رێی‌ ده‌ست تێوه‌ردانه‌وه‌ و كردنی‌ هێزه‌كه‌ی (به‌نینۆك) بۆ چڕنوكگرتن له‌ سوودی‌ خۆیان نه‌ك گه‌ڵاڵه‌ بوونی تا بچێته‌ چوارچێوه‌ی خه‌باتی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك بۆ رزگاری ،به‌وه‌ش ببه‌نه‌ گه‌وره‌ترین كۆسپ له‌به‌رده‌می گه‌یشتنی‌ ره‌نج و قوربانیه‌ كوردستانیه‌كان به‌ئه‌نجام،هه‌ر ئه‌و ده‌ست وه‌ردانه‌ش بوو گه‌رای دووبه‌ره‌كی له‌ریزی كوردا داناو له‌ كاتی‌ خۆیدا ئاڵۆزی‌ و ئاژاوه‌یه‌كیان دروستكرد، بوو به‌برینێ‌،ئه‌بێ‌ نه‌سڵ بكه‌ینه‌وه‌ نه‌شه‌رمیش بكه‌ین بڵێین تا ئیستا به‌ده‌ست كاریگه‌رییه‌كه‌یه‌وه‌ ئه‌ناڵێنین .
چه‌ندان جار چوینه‌چیاو چه‌ندان جار وه‌ك ئه‌نجام كاریگه‌ری دووبه‌ركی‌ له‌لایه‌ك و كاریگه‌ریی‌ قینی تاریخی حوكمراكان له‌عیراق و سووریاو له‌ ئێران و توركیا ره‌نجیان له‌بار بردووین .
خوێندنه‌وه‌ی‌ وه‌زعی هه‌رێمه‌كانی‌ كوردستان و تاوتوێی‌ كردنی‌ لایه‌نه‌ سیاسی یه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانیان بۆ ئیختیاری‌ هه‌ستانه‌وه‌ له‌رێی‌ چه‌ك و روو له‌چیا یان راپه‌رینی‌ مه‌ده‌نی‌ وروژان له‌شارانه‌وه‌،له‌ هه‌وڵ و تاوتوێی‌ و ئه‌نجامه‌كانی‌ باشوور جیا نه‌ بۆته‌وه‌،له‌وانه‌یه‌ له‌نه‌ته‌وه‌ ده‌گمه‌نه‌كان بین هه‌مووجار كه‌ راپە‌ڕیوین، راپه‌ڕینه‌كه‌مان له‌باربراوه‌و چه‌ندان جاری‌ دی‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ ده‌ستمانپێكردۆته‌وه‌ ‘له‌جارێ زیاتر له‌ شیكردنه‌وه‌كانما ئیشاره‌تم به‌وه‌ داوه‌ كه‌،سایكس بیكۆ ته‌قسمێكی‌ وا سەقه‌ت ته‌قسیمیان كردووین چاككردنه‌وه‌ وه‌ك ئێمه‌ خه‌ونی‌ پێوه‌ ئه‌بینین له‌ مه‌حاڵ نزیكه‌ ..!! ‘له‌ ته‌موومژی‌ ئاژاوه‌گه‌وره‌كانی‌ ناوچه‌كه‌دا،سه‌رم سوورماوه‌ هه‌ندێ‌ وایان زانیوه‌ غه‌ره‌ب و هه‌موو به‌ده‌سته‌ڵاته‌كانیان و له‌ پێشیانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ بڕیاری‌ ئیداره‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا،گوایه‌ ویژدانیان ئازاریان ئه‌دات و بیرێ‌ له‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی‌ سایكس بیكۆ ئه‌كه‌نه‌وه‌و له‌وانه‌یه‌ ئه‌وه‌ بۆ ئێمه‌ ده‌رگای‌ به‌دیهێنانی‌ خه‌ونی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ بێ‌،غه‌رب ئه‌مه‌ ناكات،هیچ ئارامیەك و هیچ یه‌ك ریزییه‌ك به‌خه‌باتی مه‌ده‌نی‌ یان به‌چه‌ك بۆسوودی‌ زۆرینه‌ی‌ هه‌رچوار نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ رۆژهه‌ڵات (كوردو عه‌ره‌ب و تورك و فارس) به‌دی بێت له‌سوودی‌ غه‌رب و ئیداره‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا نییه‌، چونكه‌ به‌ ئاشكرا ئه‌وه‌ یه‌عنی‌ هه‌ره‌شه‌ی‌ حه‌تمی‌ یه‌ بۆ وجوودی‌ ئیسرائیل،ئه‌وپه‌ڕی‌ گۆڕانی‌ چاوه‌ڕێكراو له‌مه‌ودای‌ دوورا به‌پشتیوانی‌ ئه‌وانه‌ له‌ رۆژهه‌لاتی‌ ناوه‌راست رووبدات، ئه‌وه‌ له‌كاتێكا ئه‌بێ‌ هه‌ست بكه‌ن سیاسه‌تی‌ هه‌یمه‌نه‌یان و نه‌تیجه‌ش وجوودی‌ ئیسرائیل له‌خه‌ته‌ر نزیك بۆته‌وه‌ ‘‘ ئه‌وسا غه‌رب گه‌له‌كۆمه‌كێ‌ ئه‌كات بۆ گوڕینی‌ سایكس بیكۆ بۆ خرابترو ترسناكتر‘ هه‌ر تایفه‌و ده‌وڵۆتكه‌یه‌ك یان ئه‌ماره‌تێ،كه‌ له‌ حوكمه‌ زاتیه‌كه‌ی‌ فه‌له‌ستینییه‌ كڵۆڵه‌كان كه‌متر ده‌سته‌ڵاتیان هه‌بێ‌، یان كارێكی‌ واده‌كات هه‌رئه‌ماره‌ته‌و له‌ شێوه‌ی‌ شه‌ری‌ (داحس و الغبراء) شه‌ری هه‌تا هه‌تایی‌ له‌گه‌ڵ یه‌ك بكه‌ن .
ئیستا به‌شه‌ریه‌ت 19 ساڵی‌ سه‌ده‌ی‌ 21 ی‌ تێپه‌ڕاند،له‌ گرێی‌ نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی‌ بیسته‌وه‌،لافاوی ئیعلام و مه‌علوماتی‌ رۆژئاوای‌ سه‌رمایه‌داری‌ جاڕ بۆ عه‌سری عه‌ولمه‌ ئه‌دات،یه‌كێك له‌ دروشم یا بانگیشه‌ی‌ ره‌واج په‌یداكردن بۆ عه‌وله‌مه‌ پێكه‌وه‌ ژیانی‌ به‌شه‌ریه‌ته‌ به‌بی گرێی‌ ره‌گه‌زوو خاك،پایه‌ی‌ خۆڕاگریی‌ بۆ ئه‌م بانگێشه‌یه‌ بازاڕی‌ سه‌ربه‌ست و بازاری كراوه‌و به‌ر بڵاوه‌،كه‌چی‌ له‌هه‌مان كاته‌دا هه‌ر ئه‌وان له‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست كه‌ ساحێبی‌ ره‌واج په‌یداكردنن بۆ ئه‌م بازاره‌ و زه‌رووره‌تی‌ پێكه‌وه‌ ژیانی‌ به‌شه‌ریه‌ت به‌بێ‌ عوقده‌ی‌ ئینتما بۆخاك و ره‌گه‌زو هه‌تا ئاین،ئه‌بینین،هه‌رئه‌وان و به‌یاریده‌ی‌ زه‌عیمه‌ قه‌به‌لییه‌كانی‌ خلیج،خۆپیشاندانی‌ سووریاییه‌كانی‌ له‌داوا كردن بۆ گۆڕینی‌ ده‌ستور به‌جۆرێ‌ بەشار ئه‌سه‌د نه‌توانێ‌ جارێكی‌ دی‌ خۆی‌ بپاڵێوێ‌ بۆ سه‌رۆكی‌ سوریا ‘ئه‌وخۆپیشاندانه‌یان گۆڕی‌ بۆ شه‌رێكی‌ قێزه‌ون گه‌رای‌ ده‌یان میلیشیای بازرگانی‌ و مافیاو هه‌ر تاقمه‌و له‌ژێر ناوی‌ خیڵ و تایفه‌و بنه‌ماڵه‌وه‌ داناوه‌، له‌ناویاندا ته‌نیا كورد به‌چنه‌كڕێ‌ ئه‌یه‌وێ‌ بیسه‌لمێنێ‌ كه‌ داكۆكی‌ له‌ وجوودی شه‌رعی خۆی ئه‌كات (هه‌رچه‌ند به‌داخه‌وه‌ ئه‌وانیش له‌ده‌ردی‌ دوو به‌ره‌كی‌ به‌ده‌رنین) هه‌موو لایه‌نه‌ ناكۆك به‌یه‌كه‌كان له‌ساحه‌ی‌ سوریاو له‌پاڵیندا قینی‌ توركی و رژێمی‌ سوریا هه‌ڕه‌شه‌ی‌ لێئه‌كه‌ن و ئه‌مه‌ریكاش به‌ عه‌له‌نی‌ ئه‌یه‌وێ‌ شه‌رعیه‌تی‌ مه‌سه‌له‌كه‌یان بۆ فشارخستنه‌سه‌ر ئه‌و لایه‌نانه‌ی‌ ئه‌وان به‌دڵیان نییه‌ به‌كاریان بێنن .
ئاله‌م دنیا بێ‌ سه‌روو به‌ره‌دا،ئێمه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ هه‌تا بڵێی‌ بیكه‌سین،به‌ر له‌وه‌ی‌ كۆتایی‌ به‌مخوێندنه‌وه‌یه‌ بێنین،دووحیكایه‌تی‌ خۆشتان بۆ ئه‌گێڕمه‌وه‌ :
•له‌كۆتایی‌ شه‌سته‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ رابووردوودا،ره‌حمه‌تی‌ عالمی‌ زمان زان و خاوه‌نی‌ (ئه‌لف و بێی‌ كوردی) کە ده‌یان نه‌وه‌ی‌ فێری كوردیی‌ ره‌وانكردوو كه‌س نه‌یزانی‌ بۆ ئیلغامانكردو گۆڕیمان به‌ ئه‌لف و بێ‌ یه‌كی‌ تر دكتۆر ئیبراهیم باڵدار له‌زانكۆی‌ به‌غدا له‌گه‌ڵ مامۆستاكاندا پارچه‌ ئه‌رزێكی‌ بۆ ده‌رچوو، ئه‌ویش وه‌ك ئاوه‌ڵه‌كانی‌ به‌پاره‌ی‌ عه‌قاری‌ ده‌ستیكرد به‌بیناكردنی‌ خانو بۆ خۆی‌،مه‌شهوربوو لای‌ مامۆستاكانی‌ زانكۆ كه‌ چه‌ندان جار باسی ئه‌وه‌ی‌ كردوه‌ خه‌و به‌ رۆ‌وژێكه‌وه‌ ئه‌بینێ‌ كوردستان ببێ‌ به‌ ده‌وڵه‌ت و ئه‌میش له‌غه‌ریبی‌ به‌غدا نه‌جاتی‌ ببێ‌ و بڕواته‌وه‌ كوردستان،رۆژێ‌ یه‌كێ‌ له‌مامۆستا عه‌ره‌به‌كانی‌ هاوڕێی‌ هه‌ربۆ وروژاندنی‌ پێ‌ ئه‌ڵێ‌ : بیستومه‌ له‌ به‌غداخانو ئه‌كه‌یته‌وه‌وه‌،چی‌ یه‌ وازت له‌خه‌ونی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ كوردستان هێناو لێره‌ ئه‌مێنیته‌وه‌ ؟،ئه‌ویش وه‌ڵامی‌ ئه‌داته‌وه‌ ‘مه‌سه‌له‌ی‌ وه‌خته‌،ئینشالله كوردستان سه‌ربه‌خۆ ئه‌بێ‌ وئه‌گه‌ر دره‌نگیش كه‌وت و من ئیفلیج و په‌ككه‌وته‌بوبم به‌گاگۆڵكێ‌ ئه‌ڕۆمه‌وه‌ كوردستان ….!!!
•جاربه‌جارێ‌ كه‌ گوێ‌ له‌ گۆرانی‌ و لاوه‌كه‌ ره‌سه‌نه‌كانی‌ خۆمان ئه‌گرم له‌هه‌ره‌ لاوكه‌ خۆشه‌كان له‌لام (شیخ مەحمود)ه‌كه‌ی‌ هونه‌مه‌ندی‌ نه‌مر كاویس ئاغایه‌ كه‌ له‌سه‌ره‌تای‌ چله‌كاندا تۆماریكردوه‌،كه‌ گوێی‌ لێ‌ ئه‌گری‌ له‌سۆزی‌ ده‌نگی‌ خه‌ماویا بۆ به‌ئامانج نه‌گه‌یشتنی‌ راپه‌ڕینه‌كه‌ی‌ شیخ، ئه‌ڵێی كاویس ئاغا له‌ناو ورده‌كاری‌ رووداوه‌كه‌دا بووه‌،سه‌ره‌ڕای‌ دووری‌ مه‌سافه‌و زه‌مه‌ن،هه‌ست ئه‌كه‌ی‌ ئه‌م كورده‌ چه‌ند شعووری نه‌ته‌وه‌یی‌ لاپیرۆزه‌…. كه‌ به‌لاپه‌ڕه‌كانی‌ هه‌ره‌س هێنانه‌كانی‌ راپه‌ڕین و شۆڕشه‌كاندا ئه‌چینه‌وه‌،ده‌یان به‌ڵكو سه‌دان وێنه‌ی‌ زیندو یه‌ته‌ به‌رچاوت،كه‌ چۆن دوای هه‌موو هه‌ره‌سێ‌،پێشمه‌رگه‌ی‌ ئازاو به‌جه‌رگ، خه‌مبارو دڵشكاو شه‌قامه‌كانی‌ شارو شارۆچكه‌و هه‌تا گونده‌كان ئه‌پێون ،كه‌چی‌ هه‌رهه‌مان پێشمه‌رگه‌ كه‌ هه‌ستانه‌وه‌ ده‌ست پێئه‌كاته‌وه‌ به‌هه‌مان هه‌وه‌س و حه‌ماسی یه‌كه‌م سه‌ره‌تا چه‌ك ئه‌كاته‌وه‌شان و ئه‌ڵێ‌ : یالله به‌ڵكو ئه‌مجاره‌ نیشانه‌ بپێكین،كه‌م نه‌ته‌وه‌ هه‌یه‌ هه‌ست و شعووری نه‌ته‌وه‌یی‌ له‌لای‌ ئاوا به‌قوڵی‌ پیرۆزبێ‌،به‌ڵام هه‌مووجار توشی دڵشكاوی ئه‌بێ‌،ئه‌مه‌ ته‌نیا یه‌ك مانای‌ هه‌یه‌ : ئێمه‌ سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌م هه‌موو تاقیكردنه‌وانه‌ مه‌شروعی نه‌ته‌وه‌ییمان كۆك و دامه‌زراو له‌سه‌ر ئه‌ساسی ئیراده‌ی یه‌كگرتوومان نییه‌ و ئه‌و ئیراده‌یه‌مان بینا نه‌كردوه‌ سه‌رئه‌نجامی به‌دیهێنانی خه‌ونه‌ پیرۆزه‌كه‌مان بێ‌ له‌ژێر چه‌تری‌ ئه‌و ئیراده‌یه‌دا ‘‘ نه‌له‌مسته‌وای‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ فراوان،نه‌ له‌مسته‌وای‌ هه‌رهه‌رێمێ‌ له‌چوار هه‌رێمه‌ دابه‌شكراوه‌كه‌ی‌ نیشتمانه‌كه‌ماندا،به‌رامبه‌ر ئه‌م باره‌ هه‌ڵواسراوه‌ی پاشه‌رۆژی‌ نه‌ته‌وه‌ی كورد،رابه‌ران و لایه‌نه‌ سیاسی یه‌ كوردستانیه‌كان دوو ئیختیاریان له‌به‌رده‌مه‌،كه‌ واقعی مه‌وجوودی‌ ئیستامان وامان لێئه‌كات بڵێن گۆڕینی‌ دوو خه‌ون به‌واقعیان له‌به‌رده‌مه‌ :
•خه‌و به‌وه‌وه‌ ببینین،دڵسۆزانی‌ نه‌ته‌وه‌ (كوردستانی‌ گه‌وره‌) بێنه‌ده‌ست و به‌یه‌ك ئیراده‌ هیزی‌ فیكری‌ و سیاسی و جه‌ماوه‌ری كوردستانی‌ (نه‌خشه‌ی‌ دانراوی‌ به‌چه‌ك بێ‌ یان راگه‌یاندنی‌ به‌ره‌نگاری‌ مه‌ده‌نی‌) بكه‌نه‌ مه‌شروعی نه‌ته‌وه‌یی‌ یه‌كگرتوو، كه‌ له‌ لای‌ هیچ لایه‌نێكی‌ به‌رامبه‌رمان له‌تاران و ئه‌نقه‌ره‌و به‌غدا و دیمه‌شق جێێ‌ گومان نه‌بێ‌ كه‌پشتێنی‌ جددیمان بۆ به‌ستوه‌،راسته‌وخۆ مه‌شروعی داوای سه‌ربه‌خۆیی ئیراده‌ی‌ نه‌ته‌ویمان بخه‌نه‌ به‌رده‌م ئه‌نجوومه‌نی‌ ئاسایشی نێو ده‌وڵه‌تی‌، به‌هاتنه‌ده‌ست بۆ به‌دیهێنانی‌ ئه‌م خه‌ونه‌ش بۆمان ده‌رئه‌كه‌وێ‌ ئه‌و سیسته‌می‌ تازه‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌ی‌ زلهێزه‌كان جاڕی‌ بۆ ئه‌ده‌ن تاچ راده‌یه‌ك راستگۆن ….
•یان ئه‌وه‌ته‌،لایه‌نه‌ كوردستانییه‌كان (كه‌ باناوی بنێین رازیبوون به‌ ئه‌مری‌ واقعی ئیجابی‌) هه‌ڵبژێرن،به‌وه‌ی‌ له‌هه‌ر هه‌رێمێ‌ له‌ هه‌رێمه‌كانی‌ رۆژهه‌ڵات و رۆژئاواو باكوورو باشوور،به‌یه‌ك ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی‌ و نیشتمانی‌ و یه‌ك مه‌رجه‌عیه‌ت،به‌سوود وه‌رگرتنیش له‌ مه‌ودای‌ هاوكاری راستگۆ له‌گه‌ڵ هه‌ر لایه‌ن و به‌ره‌یه‌كی‌ نیشتمانی‌ نه‌ته‌وه‌كانی‌ فارس و تورك و عه‌ره‌ب،هه‌موو فشاری‌ مه‌شروع بخه‌نه‌سه‌ر حكومه‌ته‌ مه‌ركه‌زییه‌كانی‌ عیراق و توركیا و سووریاو ئێران كه‌ ئه‌گه‌ر جددین و ده‌یانه‌وه‌ێ‌ یه‌كیتی‌ نیشتمانیان ده‌لاقه‌ی‌ ته‌قسیمی‌ تێنه‌كه‌وێ‌ له‌سه‌ریانه‌ مل بده‌ن بۆ واقعی پێكهاته‌ی‌ نیشتمانه‌كه‌یان و كورد كه‌ له‌ به‌غدا و ئه‌نقه‌ره‌و تاران و دیمه‌شق وجوودی ئه‌بێت،وجوودی خاوه‌ن قه‌راربێ‌ نه‌ك هه‌رداوابكات و به‌ده‌نگه‌و هاتنی‌ داواكانی‌ به‌مه‌زاجی یه‌ك لایه‌نی‌ ده‌سته‌ڵات بێ‌ …!
هه‌ردووكیان خه‌ونن،ته‌واوی‌ وێنه‌كه‌ش لای هوشیارانی‌ نه‌ته‌وه‌كه‌مان روونه‌،نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ خۆمان خۆش ئه‌وێ‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ وه‌ك (مارتن لوسر كینگ) وتی‌: (سنستمر نحلم) هه‌رچه‌ند ئه‌م ته‌موومژه‌ خه‌سته‌ی‌ بووده‌ڵه‌یی هه‌ندێكیان له‌لایه‌ك و عه‌نتریاتی‌ هه‌ندێكی‌ دیان و ده‌مارگیریی‌ جۆری‌ سێیه‌میان له‌ حوكمراكانی‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ (رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌راست) كه‌وڵات و گه‌لی‌ ئێمه‌ تیایدا كراوه‌ به‌ چواربه‌ش و له‌مانه‌ ترسناكتر درۆزنی‌ و ساخته‌چیه‌تی‌ زلهێزه‌كان كه‌ ئه‌و وه‌زعی حوكمڕاكانیان كردۆته‌ پرد بۆ ده‌ست وه‌ردانه‌ چاره‌نووسی ئه‌رزو خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌،هه‌موو كۆسپن له‌به‌رده‌م خه‌ونه‌كانماندا،به‌ڵام بابه‌هیوایی‌ هانده‌رمان بێ‌ و روو له‌ تاقیكردنه‌وه‌ی‌ سه‌رده‌م بكه‌ین .
•دوا وێستگه‌ :
ده‌ست له‌و هیوایه‌ به‌رمه‌ده‌ خه‌ونه‌كانی خۆت بێ‌
(میژوونووسێکی‌ پیرۆیی‌)

• په‌ڕاوێزه‌كان:

(1 ‘‘ 2 ‘‘ 3 ‘‘ 4 ‘‘ 5 ‘‘ 6 ‘‘ 7 ‘‘ 8 ) –(چه‌تری بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی گه‌لی كوردستان – نووسینی ستران عه‌بدوڵلا ) كوردستانی نوێ ژماره‌كانی (7953/7954/7955 /7956)

 228 جار بینراوە