سەرەکی » راپۆرت » پیاوێك به‌ر له‌ مه‌رگ نیوه‌ی جه‌سته‌ی به‌خشییه‌ نیشتمان

بۆ چله‌ی تێكۆشه‌ری نه‌مر هه‌ڤاڵ حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج هه‌ڵه‌بجه‌یی

پیاوێك به‌ر له‌ مه‌رگ نیوه‌ی جه‌سته‌ی به‌خشییه‌ نیشتمان

كاوان ئه‌حمه‌د حەمه‌ساڵح هه‌ڵه‌بجه‌یی

40 شه‌وه‌، شاخی یه‌ك قاچ (كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج و خاتونه‌عمه‌ی خێزانی، هه‌ڵۆی سوری كوڕی شه‌هید عبدولڕه‌حمان و شه‌هلای جوانی كچیان له‌ئامێزگرتوه‌.
كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج، به‌هێواشی ئه‌چپێنێت به‌گوێیانداو ئه‌ڵێ كچی جوانخاسم، كوڕی باشم فه‌رمانده‌ ئازاكه‌ی من ونیشتمان، له‌ ئێواره‌ی25/8/2019 وه‌ك ئێواره‌كانی ڕابردووی ته‌مه‌نی دوای شه‌هید بوونی تۆ و مه‌رگی شه‌هلای جوانم، به‌دیار ئاوابوونی خۆر دانانیشم
ناپرسم ئێوه‌ له‌ كوێن، ئیتر ناڵێم ساڵێكی تریشم بێ ئێوه‌ ئاوا كرد، چونكه‌ بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ له‌پاڵ یه‌كداین و وه‌ك سه‌رده‌می شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تی ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ئه‌و رۆژانه‌ی خه‌می خاك خه‌می هه‌مووان بوو.
ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی شۆڕش له‌ لوتكه‌ی جوانی و به‌هێزیدا بوو.
شاخ یه‌ك قاچ وهه‌ڵۆی سور شه‌هید ئه‌حمه‌د، ئێوه‌ جوان بوون، وه‌ك ڕووناكی خۆری سه‌ر سه‌وزایی چیاو دۆڵ و ده‌شتی كوردستان، ئێوه‌، پڕبوون له‌ سرودی ئازادی نه‌به‌زین، ئێوه‌
ڕێبواری ڕێگای ئازادی و سه‌ربه‌ستی و مافی چاره‌نووسی گه‌له‌كه‌تان بوون، هه‌موو ساڵێك له‌كۆتایی مانگی یه‌ك و ناوه‌ڕاستی مانگی سێدا و مانگی هه‌شت دا، گۆیژه‌ و پیره‌مه‌گروون، باڵانبۆ و شنروێ، مات و بێده‌نگ ده‌بن بۆ له‌ده‌ستانی هه‌ڵۆیه‌ك و شاخێكی یه‌ك قاچ و سه‌رخێڵێكی كورد.
شاخی یه‌ك قاچ و هه‌ڵۆی سوور، ئیتر لێره‌ به‌دواوه‌، هه‌موو به‌هارێك به‌باوه‌شێك گۆڵی نێرگزه‌وه‌ ده‌ڕۆنه‌وه‌ لای سه‌رخێڵی كۆست و ئه‌یش هێواش هێواش له‌سه‌ر گۆڕی هه‌ر شه‌هیدێكی گردی شه‌هیدان، چڵێك نێرگز داده‌نێت.
40 رۆژه‌ دارئه‌رخه‌وانه‌كه‌ی سه‌رگۆڕی پیرۆزی كاكه‌ حه‌مه‌ و شه‌هید عبدولڕه‌حمان و خاتو شه‌هلا، نه‌عیمه‌خانی دایك، زۆر له‌سه‌ر خۆ ده‌جوڵێت و زیاتر له‌جاران سێبه‌رێكی فراوانی بۆ كۆبوونه‌وه‌ی دایك وباوك وخوشك وبرا دروستكردوه‌، به‌هیچ جۆرێك نایه‌ڵێت هیچ كه‌سێك ئه‌و خۆشی كۆبوونه‌وه‌یان لێ تێكبدات.
كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج، شۆڕشگێڕێك كه‌ له‌ گه‌ڵ نه‌هامه‌تیه‌كاندا بۆ كوردستان زیاتر به‌ جۆش ده‌بوو، ئه‌و له‌ ماوه‌ی دوو شۆڕشدا نه‌یزانی چۆكدادان چییه‌، ساتێك له‌ ناخه‌وه‌ تامی شكستی نه‌كرد، ئه‌و ئازاری میله‌ته‌كه‌ی و مناڵانی برسی و چه‌وساندنه‌وه‌ی ژنان وفێری ئه‌لف وبێی كوردایه‌تیانكرد، ئه‌وخه‌می خاك باڵای شۆڕشگێڕێتی به‌رزكرد، ئێستاش پاش چل ڕۆژ له‌كۆچی هه‌میشه‌یت به‌خۆم و باوه‌شێك له‌گوڵی نێرگز و گوڵاڵه‌سووره‌ی به‌هاری هه‌ڵه‌بجه‌وه‌ دێم بۆلات، دڵنیام خۆت لێره‌نیت ده‌مه‌وێت له‌جێگه‌ی خۆت بیبه‌خشمه‌
به‌دیعه‌، ئه‌رسه‌لان، مهاباد، كۆچه‌ر، كورده‌، ته‌لار و تارا) یان كچه‌كانی شه‌هید ئه‌حمه‌دی برات (له‌میعه‌ و چنور).
یان دووجگه‌ركۆشه‌كه‌ی هه‌ڵۆی سوور شه‌هید عه‌بدولڕه‌حمان (سه‌رتیز و سه‌رهێز)، یان جگه‌ر كۆشه‌كانی خاتووشه‌هلا (پیران و زیلان).
قسه‌كانی كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج له‌زیندانه‌كانی به‌عسدا، چرای بیری نوێی به‌ندییه‌كان بوو، ژووره‌ تاریك و شێداره‌كانی زیندانی رووناك ده‌كرده‌وه‌، سوێی ئازارو ئه‌شكه‌نجه‌یانی ده‌كرد به‌ رۆحی وره‌و هه‌ناسه‌ی به‌رده‌وامی كۆڵنه‌دان و شۆڕش.
كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج شاسوار ی ڕێبازی مامی گه‌وره‌بوو.
كاكه‌حه‌مه‌ نه‌دره‌نگ هات نه‌كه‌می كرد
كاكه‌حه‌مه‌ ناتوانێت جارێكی تر سه‌رێك بده‌یته‌وه‌
به‌یانی یه‌كی تر نایه‌یته‌وه‌ بۆ مه‌كته‌بی یاریده‌ده‌ران
سڵاوێكی تر له‌پێشمه‌رگه‌كان ناكه‌یته‌وه‌
ڕۆژێكی تر، كاك بۆتان، كاك عوسمان بانگ ناكه‌یت و ناپرسیت له‌نوێترین هه‌واڵی ڕۆژ
قسه‌یه‌ك بۆ كاك كه‌ریم وكاك حه‌مه‌سه‌عید و مامۆستا جه‌لال ناكه‌یت له‌سه‌ر ئیشوكاری ڕۆژێكی نوێ؟.. بێده‌نگ ڕۆشتی وهیچت نه‌وت.

ژیاننامه‌ی هه‌ڤاڵ حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج

فه‌رمانده‌‌و ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تیی یه‌كێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان له‌ دایكبووی ساڵی 1934ی گه‌ڕه‌كی پیر محه‌مه‌دی شاری هه‌ڵه‌بجه‌، سه‌ره‌تای ژیانی سیاسی بۆ ساڵی 1956 ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، كاتێك خۆی‌و ده‌سته‌یه‌ك له‌ هه‌ڤه‌ڵانی په‌یوه‌ندیی دۆستانه‌یان له‌گه‌ڵ رێكخستنه‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستاندا دامه‌زراند، به‌ڵام پاش كوده‌تای 14ی ته‌موزی ساڵی 1958 به‌ته‌واوی چوونه‌ ناو پارتییه‌وه‌.
له‌پێشمه‌رگه‌ به‌راییه‌كانی شۆڕشی ئه‌یلوله‌، له‌ ساڵانی سه‌ره‌تای به‌رپابوونی شۆڕشدا رۆڵێكی كارای له‌ ناوچه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ نواند، ساڵی 1964 له‌ كاتی ته‌قینه‌وه‌ی ناكۆكیه‌كانی ناو پارتی له‌نێوان باڵی سه‌رۆكی پارتی‌و باڵی مه‌كته‌بی سیاسیدا، بێلایه‌نی هه‌ڵبژارد. ساڵی 1965 كرایه‌ سه‌رلقی شاره‌زوور، به‌ڵام له‌ ساڵی 1966دا به‌لای باڵی مه‌كته‌بی سیاسیدا دایشكاند، ساڵی 1971 پاش تێكه‌ڵبوونه‌وه‌ی هه‌ردوو باڵی پارتی به‌پێی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ی كه‌ له‌ نێوان هه‌ردوو باڵ هاته‌ ئاراوه‌، ئه‌‌و و تاڵه‌بانی‌و برایم ئه‌حمه‌د‌و عومه‌ر مسته‌فا‌و عه‌لی عه‌سكه‌ری له‌ قه‌سرێ جێگیركران.
ساڵی 1972 كرایه‌ جێگری فه‌رمانده‌ی هێزی خه‌بات، ساڵی 1974 پاش ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی شه‌ڕ له‌ نێوان كورد‌و حكومه‌تی عیراق، كرایه‌ جێگری فه‌رمانده‌ی به‌تالیۆنی 3ی قه‌ره‌داغ‌و له‌و ماوه‌یه‌ی له‌وێ ده‌ستبه‌كار بوو، ناوچه‌كه‌ی له‌ ده‌سه‌ڵاتی سوپای عیراق پاككرده‌وه‌‌و به‌رپه‌رچی هه‌موو ئه‌و هێرشانه‌ی دایه‌وه‌ كه‌ له‌ بازیان‌و ده‌ربه‌ندیخانه‌وه‌ ده‌كرانه‌ سه‌ر هێزه‌كانی. له‌ كانونی یه‌كه‌مدا به‌ هێزێكی گه‌وره‌ كه‌ له‌ 450 پێشمه‌رگه‌ پێكهاتبوو، گوێزرایه‌وه‌ بۆ حاجی ئۆمه‌ران بۆ پاراستنی ناوچه‌كه‌ كه‌ باره‌گای سه‌ركردایه‌تیی شۆڕشی لێ بوو، له‌و ماوه‌یه‌ی له‌وێ بوو رۆڵێكی كارای له‌ پوچه‌ڵكردنه‌وه‌ی هێرشه‌كانی سوپای عیراقدا گێڕا.
له‌ مانگی شوباتی 1975دا له‌ گه‌ڵاڵه‌ له‌ بۆردومانی فڕۆكه‌ جه‌نگیه‌كانی عیراق بریندار كرا‌و به‌ په‌له‌پروزێ گه‌یه‌نرایه‌ شاری خانێ‌و له‌وێ چاره‌سه‌ركرا‌و خێرا گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ به‌ره‌كانی شه‌ڕ.
پاش راگه‌یاندنی رێككه‌وتننامه‌ی جه‌زائیر له‌ نێوان عیراق‌و ئێران له‌ ساڵی 1975، له‌گه‌ڵ چه‌ند فه‌رمانده‌یه‌كی تردا پێشنیاری گۆڕینی شێوه‌ی شه‌ڕی كرد بۆ شه‌ڕی پارتیزانی بۆ درێژه‌دان به‌خه‌باتی چه‌كدار، به‌ڵام پێشنیاره‌كه‌ كاری پێ نه‌كرا، پاش هه‌ره‌سهێنانی شۆڕش، ئاواره‌ی ئێران بوو، ماوه‌یه‌ك له‌ خانێ‌و سه‌رپێڵی زه‌هاو مایه‌وه‌‌و پاشان گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ عیراق‌و له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ گیرسایه‌وه‌.
دواتر گواستیه‌وه‌ بۆ سلێمانی‌و له‌وێ كه‌وته‌ كاسبـی‌و كاری قۆنته‌رات. ساڵی 1976 په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ عومه‌ر مسته‌فادا دامه‌زراند كه‌ ئه‌وسا بۆ رومادی دوورخرابۆوه‌. پاش ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی خه‌باتی چه‌كدار، له‌ناو رێكخستنه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی سۆشیالیستی كوردستان درێژه‌ی به‌ هه‌ڵسوڕانی سیاسی خۆیدا. ساڵی 1982 ده‌زگا ئه‌منیه‌كان بۆ ماوه‌ی ده‌وروبه‌ری چوار مانگ‌و نیو ده‌ستگیریان كرد‌و ئه‌شكه‌نجه‌یه‌كی زۆریاندا، به‌ڵام خۆی راگرت‌و هیچی نه‌دركاند. له‌مانگی ته‌موزدا ئازادكرا‌و پاش مانگێك له‌گه‌ڵ دوو كوڕی په‌یوه‌ندیی به‌ شۆڕشه‌وه‌ كرد‌و له‌ ناوزه‌نگ گیرسایه‌وه‌. هه‌ر ئه‌و ساڵه‌، كرایه‌ به‌رپرسی عه‌سكه‌ریی مه‌ڵبه‌ندی یه‌ك كه‌ باره‌گاكه‌ی له‌گوندی حاجی مامه‌ند بوو له‌ناوچه‌ی قه‌ره‌داغ.
له‌ 23ی ئابی ساڵی 1983 له‌ كۆنفرانسی یه‌كه‌می یه‌كێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان له‌ گوندی خه‌تێی ناوچه‌ی خۆشناوه‌تی به‌ ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی هه‌ڵبژێردرا. دوا به‌ دوای كۆنفرانسه‌كه‌، له‌ گوندی سوێره‌ باره‌گای دانا.
ساڵی 1984 كرایه‌ لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی 3 له‌ بۆتێ. له‌ مانگی ئایاری 1985دا له‌كاتێكدا كه‌ له‌ ناوچه‌ی مه‌رگه‌ بوو، له‌ تۆپبارانی ناوچه‌كه‌دا به‌ سه‌ختی بریندار بوو، به‌ په‌له‌ برایه‌ گوندی كانی توو. له‌وێ پزیشكه‌كان بۆ رزگاركردنی ژیانی، قاچی راستیان له‌ ئه‌ژنۆوه‌ به‌بێ به‌نج بڕیه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌م نه‌شته‌رگه‌ریه‌ مه‌ترسیی له‌سه‌ر ژیانی نه‌ڕه‌وانده‌وه‌، بۆیه‌ خێرا گه‌یه‌نرایه‌ ورمێ له‌ ئێران‌و له‌وێ چاره‌سه‌ری پێویستی بۆ كرا. پاشان چوو بۆ تاران‌و له‌وێوه‌ چوو بۆ نه‌مسا‌و له‌وێوه‌ بۆ ئه‌ڵمانیای رۆژئاوا‌و له‌وێوه‌ رووی له‌ سوید كرد‌و له‌وێ گیرسایه‌وه‌.
ساڵی 1992 گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ كوردستان‌و تا ساڵی 1994 هه‌ندێ ئه‌ركی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ ناوچه‌كانی هه‌ڵه‌بجه‌‌و شاره‌زوور‌و پێنجوێن‌و ده‌ربه‌ندیخان‌و به‌رزنجه‌‌و هه‌ورامان پێ سپێردراوه‌ كه‌ هه‌مووی به‌ رێكوپێكی جێبه‌جێ كردووه‌.
دیارترین به‌رهه‌مه‌كانی: له‌شنروێوه‌ بۆ ستۆكهۆڵم- 2000).
كاكه‌حه‌مه‌ی فه‌ره‌ج دواین پۆستی حیزبیی یاریده‌ده‌ری هه‌ڤاڵ مام جه‌لال بوو بۆكاروباری كۆمه‌ڵاتی له‌مه‌كته‌بی یاریده‌ده‌رانی سكرتێری گشتی ی.ن.ك.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دوا پەرەسەندنەكانی رێكەوتنی هەسەدە ‌و سوپای سوریا

پاش ئەوەی بە چاودێریی روسیا، هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) ‌و ...