سەرەکی » وتار » پشتیوان جه‌مال » دۆخی عیراق بەرەو كوێ؟

كـۆبـه‌نـدی هـه‌فـته‌

دۆخی عیراق بەرەو كوێ؟

خۆپیشاندانەكان لە عیراق دەستی پێكردەوە، بەرپرسانی ئەو وڵاتە پێیانوابوو بەهۆی بۆنە ئایینییەكانەوە و بڕیارەكانی حكومەت لەبارەی چاكسازی بەپەلەوە، ئیتر شەقامی عیراقی خامۆش دەبێتەوە، بەڵام بەپێچەوانەوە، رۆژ بە رۆژ توڕەیی هاووڵاتیان زیاتر دەبێت و تەواوی چین و توێژەكان رژاونەتە سەر شەقام، سنگیان ناوە بەگوللەی هێزە ئەمنییەكانەوە، هەرچی بڕیاری چاكسازییە خێراكانی حكومەت هەیە رەتی دەكەنەوە، هاووڵاتی عیراقی برسییەتی و نادادی و بەڵێنی بێ بنەما و دەستی دەرەكی و پشتكردن لێیان، تاقەت پڕوكێنی كردوون.
تا ئێستا 250 كوژراو و هەزاران برینداریان داوە، ئەوان چەندین بارەگای حزبییان سووتاندووە، چەندین داواكارییان داوە بەحكومەت، لەهەموویان ترسناكتر بۆ دەسەڵات، هەڵوەشاندنەوەی حكومەت و پەرلەمانە، ئەم دوو موئەسەسەیەش هیوایان لەسەر چاكسازی بەپەلە هەڵچنیوە و، رۆژانە لەڕێگای راگەیاندنەوە مژدەی چاكسازی بەپەلە دەدەن.
بەپێی راپۆرتی رێكخراوی مافی مرۆڤ لەعیراق، گوزەرانی خەڵك لەساڵی 2003 تا 2018 لەخراپترین دۆخدا بووە، بەجۆرێك كە 5 ملیۆن و 600 هەزار منداڵ بێ دایك و باوكن، 2 ملیۆن بێوەژن هەیە، 6 ملیۆن هاووڵاتی خوێندن و نووسین نازانن، 35 %ی خەڵكی لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین.
ــ 31 % بێكارن، 6 % ماددەی هۆشبەر بەكاردەهێنن، 9 %ی منداڵان كار دەكەن، 39 % تووشی چەند جۆرێكی نەخۆشی وەكو كۆلێرا و … هتد بوون، 13 هەزار كارگە لەكاركەوتوون، 14 هەزار و 658 قوتابخانە لەناوچووون.
ــ زەوی چاندن لە 48 ملیۆن دۆنمەوە بۆتەوە 12 ملیۆن دۆنم، 3 ملیۆن و 400 هەزار عیراقی ئاوارەی 62 وڵات بوون، 4 ملیۆن و 100 هەزار عیراقی لەشارێكەوە بۆ شارێكی تر ئاوارە بوون، ملیۆنێك و 700 هەزار كەس لەژێر خێوەتدا دەژین.
پرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە، وڵاتێكی وەك عیراق دەوڵەمەند بە نەوت، كێ بەرپرسیارە لەم نەهامەتییەی هاووڵاتیانی؟
لەدوای شانزە ساڵی حوكمڕانی عیراق و دروستكردنی چوار كابینە، هیچیان بەبێ دەستێوەردان و كاریگەری هەژموونی ئەمریكا و ئێران دانەمەزراون، بێگومان هەر دەوڵەتێكیش دەستی دەرەكی تێكەوت، دەگاتە ئەم دۆخەی ئێستای عیراق.
كابینەكەی عادل عەبدولمەهدی لەدوای ململانێیەكی زۆرەوە دروستبوو، رەنگە خەتاباری سەرەكی ئەم پیاوە نەبێت بەقەت كابینەكانی پێشوو، چونكە ماوەی یەك ساڵە كابینەیەكی تەژی لە قەرزاری و پوچەڵی وەرگرتووە، كەسێكی بێ پشت و بێ كوتلەی پەرلەمانییە.
سەرەڕای ئەوەی خۆپیشاندانەكانی ئەمجارە لە ئەنجامی نەهامەتییەكانی هاووڵاتیان دروستبووە، بەڵام قسەی زۆر هەڵدەگرێت، چونكە ئەم خۆپیشاندانانە بەڕۆشنی یەك جەمسەری نییە، خۆپیشاندانەكانی پێشتر چەند لایەنێك بە ئاشكرا پشتیوانییان دەكرد، بەڵام ئەمجارە خۆپیشاندانەكان تەواو جەماوەرییە و یەك نوێنەرایەتی و یەك داواكاری نییە، ئەوەی سەرەتا هەبوو ناڕەزایەتی خەڵكە كە كۆمەڵێك بابەتی جیاوازی لەخۆگرتبوو، لەوانەش بابەتی خزمەتگوزاری و چارەسەری كێشەی گەنجان، بەڵام ئێستا سەقفی داواكاری خۆپیشاندانەكان هەندێك بانگەشەی دیكەی تێدا بەدی دەكرێت، لەوانەش گۆڕینی سیستەمی سیاسی و هەندێك داوای هەڵوشاندنەوەی حكومەت و پەرلەمان و هەڵبژاردنی پێشوەخت دەكەن.
بەوهۆیەوە ناتوانرێت ئەنجامی خۆپیشاندانەكان بەڕوونی دیاری بكرێت، ئەوەی هەیە ئەگەر خۆپیشاندانەكان بەم جۆرەی ئێستا بەردەوام بێت، زیاتر توندوتیژی لێ دەكەوێتەوە و عیراق دەكاتە گۆڕەپانێك بۆ ململانێی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی لە نێوان وڵاتە زلهێزەكان ‌و ئەنجامەكەی لەسەر عیراق ساغ بكرێتەوە و دواجار باجەكەی خەڵكی عیراق دەیدات و دەبێتە دروستبوونی پشێوییەكی گەورە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*