سەرەکی » وتار » عه‌بدوڵڵا عه‌باس » ململانێی خۆرهه‌ڵات و خۆرئاوا : هیچی نوێ له‌ گۆڕێ نییه‌

روانینی دوێنێ‌ و خوێندنه‌وه‌ی‌ ئه‌مڕۆ

ململانێی خۆرهه‌ڵات و خۆرئاوا : هیچی نوێ له‌ گۆڕێ نییه‌

ئه‌و رووداوانه‌ی له‌ناوچه‌ی رۆژهه‌لاِتی ناوه‌ڕاستدا رووئه‌ده‌ن ‘ ره‌نگدانه‌وه‌ی ململانێیه‌كه‌ له‌ دوای درووستكردن ‘ یان راستتر ‘ فه‌رزكردنی واقعیكی جوگرافی ( نه‌شاز ) ه‌ ‘ كه‌ به‌وردی تاوتوێكردنی ‘ ئه‌و نیشانانه‌ ئه‌دۆزرێنه‌وه‌ ‘ زلهێزه‌كان (رۆژئاواو هێزه‌ سه‌كه‌وتووه‌كانی‌ له‌ دوو شه‌ری كه‌ونیدا ) به‌ئه‌نقه‌ست جوگرافیایه‌كی سه‌قه‌تیان فه‌رزكردوه‌و بازیان به‌سه‌ر واقعی میژوودا داوه‌و به‌ئه‌نقه‌ستیش له‌وساوه‌و تا ئێستا ‘ كاربۆ قوڵكردنه‌وه‌ی هۆكارو پێداویسته‌كانی ئه‌و واقعه‌ ( نه‌شاز) ه‌ ئه‌كه‌ن ماده‌مێكی هه‌تا ئائیستایش ‘ هه‌موو ره‌نگدانه‌وه‌كانی واقعه‌كه‌ ‘ تێوه‌گلانی لایه‌نه‌كانی درێژه‌پێدانی میژوویه‌كن ‘ خاوه‌نه‌كانیان ‘ خۆیان ‘ یه‌كه‌م ده‌وریان هه‌بووه‌ له‌ بچڕ بچڕكردنیدا ‘ دووه‌م به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ زلهێزه‌كانی‌ رۆژئاوا ) هێشتا ده‌ست له‌ ده‌ستكه‌وته‌ی ( ماڵوێرانكارانه‌ی ) له‌یه‌ك بچڕانی میژووی ( ئه‌رزو ئینسانی ) ناوچه‌كه‌ به‌رناده‌ن .

رۆژئاوا ( زلهیزو سه‌ركه‌وتووه‌كانی‌ دوای‌ دوو شه‌ڕی‌ كه‌ونیی‌ ) دووجار ( له‌دوو وه‌رچه‌رخانی میژوویدا ) له‌ زه‌فه‌ربردن به‌ ده‌ستكه‌وته‌ی سه‌پاندنی واقعی جوگرافیایه‌كی‌ سه‌قه‌ت و له‌سایه‌ی نه‌وه‌كانی‌ به‌رهه‌می‌ میژووی ئاڵۆزی‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ترساون ‘ یه‌كه‌مجار ‘ دوای سه‌ركه‌وتنی شۆرَشی ئوكتۆبه‌ر ‘ دووه‌مجار ‘ ئێستا كه‌ رووسیا چونكه‌ دوای هه‌ره‌سی شۆڕشی ئوكتۆبه‌ر میژووی كۆكی له‌یه‌كنه‌بچڕاوی له‌ناو رووسیه‌كاندا زیندوكرده‌وه‌ .
كێشه‌ی رۆژهه‌لاِتی یه‌كان و ( هه‌میشه‌ قوربانیه‌كانی‌ كێشه‌كه‌یش خه‌ڵكیه‌ نه‌ك حاكمه‌كان ) ئه‌وه‌یه‌ ‘ نه‌یانتوانیوه‌ له‌و دوو وه‌رچه‌رخانه‌ میژوویه‌دا سووده‌ مه‌ند ببن و ژیرانه‌ بۆ هه‌ستانه‌وه‌ی‌ گه‌لانی رۆژهه‌ڵات ‘ سوود له‌ ناكۆكی و ململانێی ئه‌و دوولایه‌نه‌ وه‌ربگرن بۆ گرێدانه‌وه‌ی‌ میژوو و قۆناغه‌كانی و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی‌ جوگرافیا سه‌قه‌ته‌كه‌ ..!!

ئێران و توركیا ‘ ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ دیاره‌ن له‌رۆژهه‌لاِتی‌ ناوه‌راست ‘ كه‌ فه‌رزی جوگرافیای سه‌قه‌ت و هێشتنه‌وه‌ی میژووی ململانێ له‌ به‌ینی‌ خۆیان و دوایی‌ له‌راده‌ی‌ په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر له‌ رۆژهه‌ڵات و له‌راده‌ی‌ شوێنیان له‌ ناوندی‌ ململانێی‌ خۆسه‌پاندنی رۆژئاوا و وجوودیان له‌ موعاده‌له‌ی‌ ململانێی‌ سۆڤیه‌ت ‘ كه‌متر زه‌ره‌ر مه‌ندبوون ‘ سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی‌ ئینتیمایان بۆ ئاراسته‌ی رۆژئاوا بڕاوه‌ بوو ‘ له‌ رووداوه‌ كاریگه‌ره‌كانی خوودی‌ ناوخۆشیاندا بیر له‌وه‌ نه‌ده‌كرایه‌وه‌ بۆ چاره‌سه‌ر ‘ په‌نا بۆ ده‌لاقه‌كانی‌ ململانێی‌ ئۆردوگای رۆژئاواو ئۆردوگای‌ سۆڤیه‌ت ببه‌ن ‘ ئێرانی حمه‌ ره‌زا شا و توركیای ده‌ستگرتوو به‌ رێبازی كه‌مال ئه‌تا تورك وه‌لایان بۆ رۆژئاواو ناتۆ و به‌ئاشكرا دژ به‌ شۆره‌وی مه‌علوم بوو .

ئیستا ‘ رووسیا شۆره‌وی نییه‌ ‘ دوای ئه‌و هه‌موو ره‌نجه‌ی رۆژئاواو ( ناتۆ ) و خوودی‌ حوكمی‌ ئه‌تا تورك دایان ئاسه‌واری ئیسلام له‌ توركیا رابووردویه‌ك بێ‌ ‘ قابیلی گه‌ڕا نه‌وه‌ نه‌بێ‌ ‘ حیزبه‌كه‌ی و ناتۆی ئه‌وروپی‌ ‘ كاتێ‌ به‌خۆیان زانی رابه‌ری حیزبێكی فیكرو رێباز ئیسلامی چوه‌ شوێنه‌گه‌ی‌ ئه‌و ئه‌ته‌توركه‌ی‌ له‌داخی ئیسلام پیتی‌ عه‌ره‌بی‌ قه‌ده‌غه‌كرد ..! ‘ دوای ئه‌و هه‌موو ره‌نجه‌ی حمه‌ ره‌زا شا دای بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌رچی پێی‌ ئه‌ڵێن پێداویستی‌ بینای‌ كۆمه‌لایه‌تی ‘ سیاسه‌ت ‘ بازرگانی ‘ رۆشنبیری‌ و …هتدی‌ رۆژئاوا هه‌یه‌ ‘ بیكات به‌نان و ئاو و هه‌وای ئێرانیه‌كان ‘ كه‌چی‌ كاتێ‌ به‌خۆی زانی‌ شه‌پۆلی‌ شۆڕش ‘ ئێرانی‌ ناونا ( كۆماری ئیسلامی )و ئه‌وی‌ له‌ئێرن ده‌ریكردو ئه‌نوه‌رسادات ده‌رگای‌ میسری بۆ كرده‌وه‌و به‌داخه‌وه‌ له‌وێ‌ سه‌ری‌ نایه‌وه‌ ..!

ئێستا ‘ له‌رۆژهه‌لاتی ناوه‌ڕاست ‘ واقعه‌كه‌ به‌مجۆره‌یه‌ : ئێران و توركیا ده‌سته‌مۆی جارانی رۆژئاوانین و ئه‌ساسێكیان بۆ ده‌سته‌ڵاتیان داناوه‌ پشتی به‌ دوولایه‌نی میژوویی‌ به‌ستوه‌ ( سه‌ره‌ڕای ده‌لاقه‌ مه‌ترسیداره‌كانی ) : ئاین و ره‌گی ئاره‌زووی گه‌ڕانه‌وه‌بۆ ( ئیمپراتۆریه‌تی‌ به‌ده‌سته‌ڵات ) له‌ناوچه‌كه‌ ..! ئه‌م دوو ئیرسه‌ هانده‌ری حوكمڕایانی‌ هه‌ردوولایانه‌ ‘ ته‌واو به‌پێچه‌وانه‌ی‌ سه‌رده‌می ( ململانێی رۆژهه‌ڵات و رۆژئاوای وه‌ختی‌ شه‌ڕی‌ سارد ) بكه‌ن … ئه‌وه‌ وه‌زعی ئێران و هه‌ڵوێستی له‌گه‌ڵ رۆژئاوا له‌ لوتكه‌ی به‌ره‌نگاری یه‌كتران ‘ توركیا ‘ رێبازی حوكم و ئامانجه‌كانی نه‌ك ناگۆڕێته‌وه‌ به‌ پایه‌ی ستراتیژی له‌ ( ناتۆ ) به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ‘ له‌ رێبازی ئه‌نقه‌ره‌دا ‘ به‌ هێمنی پاشه‌كشه‌ی لێ‌ ئه‌كات و ئه‌ویش له‌ رێكردن بۆ سوود وه‌رگرتن له‌ ململانێی نێوان ( روسیای‌ بۆژاوه‌ به‌ رۆحی قه‌یسه‌ر ) و رۆژئاوا به‌گشتی و ئه‌مه‌ریكا به‌تایبه‌تی وه‌ك ئێران خۆی‌ نزیك ئه‌كاته‌وه‌ ‘ بۆیه‌ بینیمان ‘ ئێران كه‌ له‌سه‌ره‌تادا نارازیبو به‌ په‌لاماره‌كه‌ی توركیا بۆ سه‌ر باكوری سوریا ‘ كه‌چی‌ به‌ گه‌رمی پێشوازی له‌ رێكه‌وتنه‌كه‌ی‌ ( توتشی ) به‌ینی‌ پۆتین و ئۆردوگان كرد .

ئیستای ئێران و توركیا ‘ له‌لای كورده‌وه‌و ئیراده‌ی سیاسی یه‌وه‌ ‘ له‌ هه‌موو قۆناغه‌ رابووردوه‌كانی‌ دی‌ و وه‌رچه‌رخانه‌ سیاسی یه‌كانی‌ پیشوو ‘ پێویسته‌ زیاتر روو له‌ بیركردنه‌وه‌ی‌ واقعی بكاته‌وه‌و به‌ته‌واوی به‌دووربێ‌ له‌ لێكدانه‌وه‌ی عاتیفی و وه‌ك هه‌مووجار له‌م جۆره‌ شیكردنه‌ونه‌دا ئاماژه‌ی‌ پێ ئه‌ده‌ین ‘ چاك وایه‌ ماڵئاوای له‌ ( فه‌لسه‌فه‌ی‌ …!!! دوژمنی دوژمنه‌كه‌م دۆستمه‌ ) بكات .

هاوسوێنده‌ ئه‌وروپاییه‌كان ‘ به‌ته‌واوی له‌دیارده‌ی له‌یه‌ك نزیك بوونه‌وه‌ی روسیاو توركیا ترساون چونكه‌ ئاراسته‌كه‌ی ته‌نیا رووداوه‌كانی ئیستای بارودۆخی باكوری سوریا ( كوردستانی رۆژئاوا ) نییه‌ ‘ به‌ڵكو ئاراسته‌ی له‌وه‌ گرنگترو ستراتیژی تره‌ و هاوسوێنده‌ ئه‌وروپاییه‌كان وای ئه‌خوێننه‌وه‌ و توركیا كه‌ تاقه‌ ئه‌ندامی ( نامۆیه‌ به‌واقعی سیاسی و عه‌سكه‌ریی ) هه‌موو ولاِتانی دی ئه‌وروپایی‌ ( یه‌ك ئاراسته‌ ) ‘‘ كه‌چی ئه‌و هه‌نگاوه‌ی ئه‌نقه‌ره‌ به‌ ( ترسناك ) حساب ئه‌كه‌ن و وای بۆ ئه‌چن له‌وانه‌یه‌ ببێته‌ مایه‌ی زیاندان له‌ هێزو وجوودی‌ ( ناتۆ ) به‌رامبه‌ر زلهێزه‌كانی دی‌ مه‌یدانی ململانێی نێو ده‌وڵه‌تی‌ ( روسیاو چین ) ‘ هه‌ڵویستیشیان له‌وه‌ ئه‌چێت بیركردنه‌وه‌ له‌ ( ته‌نگ هه‌ڵچنین ) به‌ توركیای ( ده‌وڵه‌ت و ئیراده‌ ) ئه‌گه‌ر مه‌حاڵ نه‌بێ‌ ‘ زۆر دووره‌ .

ئه‌م خوێندنه‌وه‌یه‌ بۆ ململانێی نێوان هێزه‌ كاریگه‌ره‌كانی مه‌یدانی نێوده‌وڵه‌تی دوای ته‌نگ هه‌ڵچنین به‌ له‌خۆبایی‌ بوونی‌ ئیداره‌ی ئه‌مه‌ریكا كه‌وای ئه‌زانی‌ دوای سۆڤیه‌ت مه‌حاڵه‌ هێزێكی‌ وا گورج وگۆڵ بێته‌ مه‌یدان ‘ كێ‌ بڕكیی‌ خه‌ونی‌ تاقانه‌هێزی‌ له‌گه‌ڵدا بكات له‌مه‌یدانی خۆسه‌پاندن له‌ هه‌ركوێ بیه‌وێ‌ ‘ هه‌مووجار له‌و وه‌خته‌وه‌ و دوای گۆڕانی‌ ئاڕاسته‌ی سیاسی ئێران و توركیا ‘ ئه‌و ئیداره‌یه‌ ‘ له‌وخۆفه‌رزكردنه‌ی‌ وه‌ك تاقانه‌ هێز تووشی زیان ئه‌بێت و له‌گه‌ڵ خویشیدا به‌های كاریگه‌ریی‌ یه‌كیتی‌ ئه‌وروپایشی خستۆته‌ به‌رمه‌ترسی‌ .

ئێران له‌دوای‌ شوباتی 1979 وه‌ له‌فه‌له‌كی‌ ئیداره‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا نه‌ك هه‌رده‌رچوو ‘ به‌ڵكو بووبه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی به‌جددی‌ خه‌ونه‌ ناقۆڵاكانی له‌خۆبایبوونی‌ و ‘ له‌ توركیاش ‘ دوای هاتنه‌مه‌یدانی ده‌سته‌ڵاتی خاوه‌ن به‌رنامه‌ی پشت به‌ستوو به‌و ئیسلامه‌ی‌ دۆسته‌ میژووییه‌كه‌ی رۆژئاوا ئه‌تاتورك ره‌نجی فه‌رهادی بۆداو به‌ردی‌ بناغه‌ی‌ له‌ناوبردنی‌ بۆدانا ‘ بۆتینیش رۆحی قه‌یسه‌ری له‌روسیا ژیانه‌وه‌ ‘ ئیداره‌ی ئه‌مه‌ریكا و یه‌كیتی ئه‌وروپا خۆیان له‌به‌ره‌نگاریی‌ وه‌رچه‌رخانێكا ئه‌بینن ‘ خۆزگه‌ به‌ مانه‌وه‌ی شه‌ڕی‌ سارد ئه‌خوازن .
له‌شۆڕشی ئیسلامی ئێرانه‌وه‌ ‘ رووسیاو ( له‌زۆر به‌ره‌نگاریی‌ نێوده‌وڵه‌تیدا چین له‌گه‌ڵیا ) ژیرانه‌ ناكۆكی‌ ئه‌و گۆڕانه‌یان له‌گه‌ڵ ستراتیژیه‌تی رۆژئاوا به‌گشتی و ئه‌مه‌ریكا به‌تایبه‌ت قۆسته‌و سیاسه‌تێكیان له‌ هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ ئێران گرته‌به‌ر ‘ به‌ڕاده‌یه‌ك ئیداره‌ی ئه‌مه‌ریكایان ناچاركرد بیرله‌هه‌موو شتێ‌ بكاته‌وه‌ ‘ به‌ره‌نگاری راسته‌وخۆنه‌بێ‌ له‌گه‌ڵ ( ئێرانی‌ نوێ ) دا به‌تایبه‌تی‌ دوای شكست هێنانی سیاسه‌ته‌ ملهوڕیه‌كانی له‌چاره‌سه‌رو هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ی ئه‌فغانستان و عیراق .
له‌كاتێكاهه‌واداره‌كانی سیاسه‌تی خۆسه‌پاندنی رۆژئاوا به‌سه‌ر ئیراده‌ی رۆژهه‌ڵاتدا وایان ئه‌زانی‌ روخاندنی پایه‌كانی ده‌وڵه‌ت له‌ ئه‌فغانستان و عیراق ( له‌ژێر ناونیشانی شه‌ڕدژی ئیڕهاب ) خه‌ونی سیسته‌می نوێی نێوده‌وڵه‌تی ‘ كه‌ سه‌رچاوه‌ی بڕیاری ئه‌مه‌ریكاو بزوتنه‌وه‌ی زایونی جیهانی جاڕیان بۆئه‌دا ئه‌بێته‌ واقع ‘ كه‌چی تاقانه‌ دیارده‌یه‌ك به‌رئه‌نجامی ئه‌و سیسته‌مه‌بوو ‘ گه‌رادانانی ره‌شترین ئاراسته‌ی‌ ئیڕهاب و وێرانكاری و راكردنی سه‌رتاپاگیریی‌ خه‌ڵك له‌و شوێنانه‌ی‌ ئه‌وگه‌رایانه‌ سه‌ریان هه‌ڵدا له‌ ئه‌وپه‌ڕی‌ خوارووی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ تا ( یانه‌ شه‌وانه‌كانی‌ خوودی ئه‌مه‌ریكا ) ‘ روسیاو چین ‘ وه‌ك دوو زلهێزی خاوه‌ن تاقیكردنه‌وه‌ی میژوویی‌ شارستانیه‌ت له‌ بینای ده‌وڵه‌ت له‌سه‌رپایه‌ میژوویه‌كانیان ‘ ژیرانه‌ سوودیان له‌ره‌نگدانه‌وه‌كانی ئه‌و ( ئاژاوه‌ ره‌نگاو ره‌نگه‌ی‌ رۆژئاوا ) وه‌رگرت
ئه‌و دوو هێزه‌یش ( ئێرانی دوای ره‌زا شاو توركیای دوای‌ ئه‌تاتورك ) كه‌ له‌به‌رنامه‌ی سیسته‌می نێو ده‌وڵه‌تیدا كرابوونه‌ نیشانه‌ هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵیان به‌هه‌مان ملهۆڕیه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ ئه‌فغانستان و عیراق كردیان ( له‌گه‌ڵ هه‌ندێ گۆڕانكاری ته‌كتیكی ) روسیاو چین روویان تێكردن و ئه‌وانیش به‌ده‌نگیانه‌وه‌ چوون ..!! له‌كاتێكا ئه‌مه‌ریكا له‌گۆشه‌یه‌كی‌ ته‌نگی سوریادا نه‌وتی‌ باكوری سوریا ئه‌دزێ‌ ‘ رووسیا له‌خوارو ژوور به‌چه‌كه‌وه‌ ده‌سته‌ڵاتی ( تا ئیستا شه‌رعی ئه‌سه‌د ) ئه‌پارێزێ‌ و ئه‌و و چین له‌ ئه‌نجومه‌نی ئاسایش ریسه‌كانی‌ یه‌كیتی ئه‌وروپاو ئیداره‌ی ئه‌مه‌ریكا ئه‌كه‌ن به‌خوری .!
****
له‌و رۆژه‌وه‌ی ئیداره‌ی ئه‌مریكا له‌رێكه‌وتنه‌كه‌ی ( 5 + 1 ) له‌گه‌ڵ ئێران كشایه‌وه‌و له‌شكركیشی به‌ره‌و رۆژهه‌ڵات كرد و چه‌ندان بڕیاری گه‌مارۆی به‌په‌له‌ی به‌سه‌ر تاراندا سه‌پاندو سه‌رچاوه‌كانی زانیاری و راگه‌یاندن چاوه‌ڕێی‌ یه‌كه‌م ته‌قه‌بوون به‌ره‌و ئێران ‘ وتمان شه‌ڕنابێ‌ و ئه‌م بۆچوونه‌مان له‌ لاپه‌ڕه‌یه‌كی‌ ئه‌م رۆژنامه‌ خۆشه‌ویسته‌دا نووسی ‘ نه‌ك هه‌ر وابوو ‘ به‌ڵكو ئێران ( راسته‌وخۆو نا راسته‌وخۆ ) لێدانی ئاڕاسته‌ی هاوسوێنده‌كانی ئیداره‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا كردو لوت به‌رزی خۆی و هاوسوێنده‌كانی‌ ئه‌تككردو نه‌ئه‌وان و نه‌ ئه‌مه‌ریكا ( نقه‌ ) یان نه‌كرد …! له‌به‌ر هۆیه‌كی زۆر ئاسایی‌ كه‌ ( ته‌نیا سیاسی یه‌ هه‌واداره‌كانی رۆژئاوای لای‌ ئێمه‌ كاریگه‌رییه‌كه‌ی‌ ناخوێننه‌وه‌ ) ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ : ئێران ده‌وڵه‌تی‌ دامه‌زراوه‌و ده‌ستورو میژوو و ئیراده‌ی سیاسی كاریگه‌ره‌ رووسیاو چین ‘ به‌و وه‌زنه‌ دامه‌زراویه‌ی په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ به‌ستوه‌ ‘ له‌ولاوه‌ ‘ رۆژئاوا دیسان به‌و وه‌زنه‌ حسابی بۆ ئه‌كات له‌هه‌ر وه‌رچه‌رخانێكا فه‌رزبێ‌ له‌سه‌ری مامه‌له‌ی‌ له‌گه‌ڵ بكات .
توركیا ‘ ئه‌ندامی به‌كارو به‌هێزی ( ناتۆ ) كه‌ له‌سه‌رخاكه‌كه‌ی ده‌یان بنكه‌ی‌ زه‌به‌لاحی عه‌سكه‌ری ( به‌هه‌موو چه‌كێكی وێرانكارنه‌وه‌ ) هه‌یه‌ ‘ كه‌ به‌ریتانیاو ئه‌مریكا و چه‌ند ده‌وڵه‌تێكی ئه‌وروپای ئه‌ندام له‌ ناتۆ بریاری لێدانی عیراقیاندا ‘ یه‌كێك له‌وبنكه‌ عه‌سكه‌ریانه‌ی دایانابوو هیرشی ئاسمانی لێوه‌ بكرێته‌ سه‌ر عیراق ( ئه‌نجه‌رلیك ) بوو له‌توركیا ‘ (توركیای ده‌وڵه‌ت و دامه‌زراوه‌و حساب بۆكراو به‌وجوودی ئیمتیدادی میژوویی له‌ رۆژهه‌ڵات ) رێگه‌ی نه‌دا به‌وه‌ی هیچ هێرشی بۆ سه‌ر عیراق له‌خاكی‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌یه‌وه‌بێ‌ ) نه‌ ئه‌مریكا و نه‌ ( ناتۆ – یه‌كیتی ئه‌وروپا ) سزای ئه‌و سه‌رپێچیه‌ی توركیان نه‌دا ‘ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ دوای داگیركردنی عیراق ئه‌و هاوسوێندیه‌ی‌ توركیا یاریده‌ی دا له‌لایه‌نه‌كانی‌ دی‌ رایكردنی سیاسی له‌عیراق ( تا ئیستاش ..!! ) هاوكارو هاوڕان ..!

كه‌ ئۆردوگان هه‌ره‌شه‌ ( به‌ته‌واوی‌ ناره‌واو نه‌گونجاوه‌كه‌ی‌ له‌گه‌ڵ یاساكانی نێو ده‌وڵه‌تی و به‌ته‌واوی گونجاو له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی‌ ره‌گه‌زایه‌تی‌ ناشیرین ) جێیه‌جێكرد ‘ به‌په‌لاماردانی كوردستانی‌ رۆژئاوا ‘ راسته‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی و ناوچه‌كه‌و ( دلێرترین ..!! ده‌نگی نارزایی‌ درۆزنانه‌یان ‘ ده‌نگی ترامبی ئه‌مریكی بوو ) به‌وه‌ شكایه‌وه‌ له‌ (توتشی ) خاوه‌ن ماڵ ( كورد ) كشایه‌وه‌و حه‌ره‌سی هاوبه‌شی تورك و رووس بوونه‌ خاوه‌ن ماڵی‌ ئیداری ناوچه‌كه‌و كه‌چی‌ ( یه‌كیتی‌ ئه‌وروپا ) له‌ كۆبوونه‌وه‌ی دوای ئه‌و رێكه‌وتنه‌ به‌ پێشنیاری‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی ئینگلیز نه‌هێڵرا به‌كۆمه‌ڵ ئه‌وروپا چه‌ك ناردن بۆ توركیا قه‌ده‌غه‌ بكرێ‌ به‌ڵام ناره‌زاییان ده‌ربڕی‌ له‌وه‌ی توركیا له‌ رۆژهه‌لاتی ده‌ریای‌ سپی بۆ ( غاز ) ئه‌گه‌رێ‌ و به‌رامبه‌ر بریاره‌كه‌ی‌ ( ترامب ) كه‌ وتی ئێمه‌ ده‌ست له‌ بیره‌نه‌وته‌كانی باكووری سوریا به‌رناده‌ین قسه‌یان نه‌كرد …!! له‌گه‌ڵ راگه‌یاندنی ترسی ته‌واویان له‌وه‌ی توركیا ببێته‌ دۆستی‌ ستراتیژی رووسیای‌ پۆتین ده‌ست له‌هاوسوێندی ئه‌وروپا و ناتۆ به‌ردات ..!!
***
ئیستا ‘ ئه‌گه‌رێمه‌وه‌ بۆ ئه‌و ئیشاره‌ته‌ میژووییه‌ی له‌سه‌رتای ئه‌م شیكرنه‌وه‌یه‌دا وتم : ( ئه‌و رووداوانه‌ی له‌ناوچه‌ی رۆژهه‌لاِتی ناوه‌ڕاستدا رووئه‌ده‌ن ‘ ره‌نگدانه‌وه‌ی ململانێیه‌كه‌ له‌ دوای درووستكردن ‘ یان راستتر ‘ فه‌رزكردنی واقعیكی جوگرافی نه‌شاز ‘ كه‌ به‌ورد تاوتوێكردنی ‘ ئه‌و نیشانانه‌ ئه‌دۆزرێنه‌وه‌ ‘ زلهێزه‌كان ‘‘ رۆژئاواو هێزه‌ سه‌ركه‌وتووه‌كانی‌ له‌ دوو شه‌ری كه‌ونیدا ‘‘ به‌ئه‌نقه‌ست جوگرافیایه‌كی سه‌قه‌تیان فه‌رزكردوه‌و بازیان به‌سه‌ر واقعی میژوودا داوه‌و به‌ئه‌نقه‌ستیش له‌وساوه‌و تا ئێستا ‘ كاربۆ قوڵكردنه‌وه‌ی هۆكارو پێداویسته‌كانی ئه‌و واقعه‌ نه‌شازه‌ ئه‌كه‌ن ) ‘ ئه‌م واقعه‌ خاك ( نیشتمان ) ی سێ‌ نه‌ته‌وه‌ی خاوه‌ن میژوو و شارستانیه‌تی گرته‌وه‌ : ( كورد و عه‌ره‌ب و تورك وفارس ) ‘ له‌م یارییه‌دا ‘ هیزه‌ هاوپه‌یمانه‌ سه‌ركه‌وتووه‌كان فه‌رزیانكرد ‘ به‌ ئه‌نقه‌ست بووبێ‌ ( بۆ غایه‌تێك له‌نه‌فسی یه‌عقوبی زه‌مانی خۆی‌ ) یان نه‌زانی و نه‌فامیه‌وه‌ ‘ بۆ هه‌ردوو نه‌ته‌وه‌ی تورك و فارس ئه‌رزیه‌تێكی پشت پێ به‌ستراویان به‌ده‌سته‌وه‌ مایه‌وه‌ بۆ خۆگونجان به‌ وجوودی دوو پێداویست : ئه‌رزو نه‌ته‌وه‌ ‘ ره‌گی‌ میژووی ده‌وڵه‌تداری ( ئیمپراتۆری فارسی و عوسمانی ) كه‌ تائیستا لای خۆیان و له‌ په‌یوه‌ندی و حساباتی نێو ده‌وڵه‌تیدا بۆ هه‌ڵسوكه‌وت و دامه‌زراوه‌یی‌ و پشت به‌ستن به‌ میژوو ‘ كاریگه‌ری له‌سه‌ر ده‌وریان هه‌یه‌ له‌دوای شه‌ڕی جیهانی دووه‌مه‌وه‌ ..! مایه‌وه‌ دوو نه‌ته‌وه‌كه‌ی دی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست …( كوردو عه‌ره‌ب )

له‌شه‌ڕی‌ یه‌كه‌می جیهانیدا ‘ روخاندنی ئیمپراتۆری‌ عوسمانییه‌كان ( كه‌ ئێرانییه‌كان خۆیان تێوه‌نه‌گلان وبێ لایه‌ن وه‌ستان ) عه‌ره‌ب یاریده‌ ده‌ری هه‌ره‌ به‌هێزی هاوسوێنده‌كانی ئه‌وروپابوون بۆ په‌لاماردانی حوكمی عوسمانیه‌كان ‘ ئه‌م یاریده‌یه‌یان لای خۆیانه‌وه‌ له‌ژێرئاڵای ( شۆڕشی عه‌ره‌بی ) دا بوو به‌هه‌وه‌س و هاندانی ژیانه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتیان له‌ناوچه‌كه‌دا كه‌ دواییه‌كه‌ی‌ خه‌لافه‌ته‌كه‌ی عه‌باسی یه‌كان بوو  حه‌قیقه‌تی‌ میژووییه‌ ئه‌م ده‌ستبڕینه‌ی ئه‌وان ره‌نگدانه‌وه‌ی به‌ڵێنی ( بلفۆر ) بوو …!! به‌ڵام نه‌ته‌وه‌ی كورد ‘ كه‌ شكی تیانییه‌ هۆكاری ئه‌ساسی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هه‌ژاری له‌ دروستكردنی ئیراده‌ی یه‌كگرتوویی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ هاوسه‌نگ له‌ توانای به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئه‌و رێ گریانه‌ی له‌و ململانێیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌ی ئه‌وسا هه‌بوو … به‌ڵام ئه‌وه‌یشی‌ ده‌وری گه‌وره‌ی گێرا له‌سه‌رهه‌ڵنه‌دانی ئه‌و ئیراده‌یه‌ سه‌ڕای بێ‌ مه‌ڵامه‌تی‌ زلهێزه‌كان به‌رامبه‌ر به‌نه‌بوونی ئه‌و ئیراده‌یه‌ ‘ پاشماوه‌ی هه‌ردوو ئیمپراتۆره‌كه‌ی‌ فارس و تورك بوو ‘ زیره‌كانه‌ به‌هاندانی رۆحی خۆبه‌زل زانینیان به‌رامبه‌ر دوونه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ دی كه‌ له‌و قۆناغه‌دا خاوه‌ن ئیراده‌ی‌ بڕیارو ئیختیاری‌ خۆیان نه‌بوون ‘ تراژیدیای ئه‌م حیكایه‌ته‌ی به‌نیازی خوێندنه‌وه‌ی خووی ( چاوه‌ڕوانیه‌ له‌وساوه‌ هه‌تا ئێستا – هیچ نه‌بێ‌ لای ده‌سته‌ڵاتداره‌كانیانه‌وه‌ ) ‘ له‌ لای هه‌ردوو نه‌ته‌وه‌ی كوردو عه‌ره‌ب كه‌ له‌وانه‌یه‌ ( رۆژئاوای زلهیزو ده‌ستگرتوو به‌ سیسته‌می‌ نێو ده‌وڵه‌تی )یه‌وه‌ ‘ رۆژێ‌ بێت له‌ كێبڕكێی خۆسه‌پاندنا له‌داخی سه‌رهه‌ڵدانی زیاتر له‌ ( چین ) ێك یان ( رووسیا ) یه‌ك قه‌ره‌بوومان یكه‌نه‌وه‌ ….!!! ‘ ئه‌وه‌ته‌ سعودییه‌ ‘ له‌داخی ئیِران سووره‌ له‌سه‌ر قه‌ره‌بووی هه‌ركه‌م نه‌وتیه‌كی سه‌رچاوه‌ی قه‌راری‌ ئه‌مه‌ریكاو ‘ ئێمه‌ش زۆر كه‌یفمان خۆشه‌ به‌وه‌ی ( ترامپ ) وتی : ئێمه‌ ده‌ست له‌ بیره‌ نه‌وته‌كانی باكووری سوریا به‌رناده‌ین و نازانم بۆ له‌خۆمانه‌وه‌ ئه‌ڵێین : ده‌ستخۆش ده‌با ئۆردوغان شه‌ق به‌رێ‌ .. به‌ڵام ئازیزان هه‌تا نووسینی‌ ئه‌م دێڕانه‌ ‘ وه‌زع درێژه‌ی دووای‌ شه‌ڕی‌ دووه‌می‌ جیهانییه‌ له‌ململانێی‌ شه‌رق و غه‌رب هیچی‌ تازه‌ له‌گۆڕێ‌ نییه‌ ئه‌گه‌ر تیامانا هه‌ڵنه‌كه‌وێ‌ به‌ ئیراده‌ی‌ خۆمان هیچ نه‌بێ‌ ده‌رگا بۆ تازه‌ بكه‌ینه‌وه‌ ….
هه‌تا فێرنه‌بین چۆن وابكه‌ین جێگامان به‌ ئیراده‌ی خۆمان دیاربێ‌ هه‌رهه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ له‌ ده‌وروبه‌رمانن ‘ ئاماده‌نین جێگامان وابۆ دیاریبكه‌ن شایه‌نمانه‌و ئه‌مانه‌وێ‌ ‘ چونكه‌ هه‌موو ( نه‌هه‌نگه‌كانی ئیستا – به‌تایبه‌تی‌ رۆژئاوا ) بۆ مانه‌وه‌ی خۆیان ئیستا له‌سه‌ر ئاڕاسته‌یه‌كی‌ ترسناك رێكه‌وتوون : ( كپكردنی‌ ئاگر له‌ملا بۆ ئاگركردنه‌وه‌یه‌كی‌ دی له‌ولا واته‌ پێداگرتن له‌سه‌ر ئیدامه‌ی‌ ئاشووب ‘ نه‌ك چاركردنی‌ ‘بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ پێویستیان به‌ سوته‌مه‌نییه‌ ‘ پرسیار ئه‌وه‌یه‌ : له‌م موعاده‌له‌ ترسناكه‌دا كام لایه‌نی‌ لای‌ خۆمان خاوه‌ن بڕیارین ؟

• دواوێستگه‌ :
رابه‌ری مه‌زن پێت ناڵێ‌ ئه‌یه‌وێ‌ چیبكات ‘ به‌ڵكو فێرت ئه‌كات چی بكه‌ی / په‌ندێكی‌ چینی
«لتسخین جبهه‌ وتهدئه‌ جبهه‌ أخری‌، ای استمرار اداره‌ الازمه‌ ولیس حلها».

print

 15 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*