سەرەکی » ئاراستە » فریشتەی شیعر و تێكۆشان

فریشتەی شیعر و تێكۆشان

رەهبەر سەید برایم

(لە بێشە بێتەدەر شێر، چ مێ بێ چ نێر) لەو شێرە ژنانەی هەیبەسوڵتان، لەو شۆڕەسوارانەی گۆڕەپانی تێكۆشان، تەواری چیاو گوڵی باخە، خەدیجە خانی مستەفا ئاغا، ناسراو بە فریشتە، بەڕاستی پەری بەهەشتە، لەشاری كۆیە ساڵی 1926، خودا كچێكی بەخشی وپێشكەش، تەواربوو، جوان ونازدار بوو، خوشكی شارەزا ودڵزاربوو، لەخەبات بوو هەمیشە بێ وچان،وەنەوشەی باخی شەمە وئۆمەر خووچان، بۆتەسەرگوڵ وسەركاروانچی كچان، شاعیر وشوعی و تێكۆشەر، ژیر و بەباوەڕ وكۆڵنەدەر، پەی بەخەبات وسیاسەت وشیعر بردووە، (نە حەرفی مەكتەبێكی خوێندووە، نەئوستادێ پەلی گرتووە، سەرف بەرزی زەكا)، ڕوو لە شیعرو تێكۆشانی دەكا، ئافرەتێك بەئافراندن وئافەرین، بیرو بەرچاو فراوان وبەرین، خوشكە فریشتە خەدیجەخان، پەری شیعرو چراخان، ژیانی بۆ شیعرو تێكۆشان، كردبوو تەرخان، بیری نەكردۆتەوە لە ماڵ و مێردو زێڕ، هەر شوعی وتێكۆشەر وشۆڕشگێڕ، بەهۆی براكان ونەنك وباوباپیرانی، دیارە شیعریان لە كۆیەو شاعیرانی، نەنكە سوراحی كچی حاجی بەكر ئاغای قاصد خوشكی ئەمین ئاغای ئەختەر بووە، كەدەكاتە نەنكی فریشتەخان، نەنكی سوراحی گوڵی دیوەخان، ئاغاژن و شۆڕەژن وخانەدان، شارەزای شیعر وشاعیر بووە، حەكیمێكی میللی وژیر بووە، لەو ژینگە شاعیریەی دەور وپشتە، كاریگەری هەبووە لەسەر شاعیریەتی فریشتە، بۆیەساڵی 1943 شیعری داناوە، هەوێن وسرۆشانی جۆشداوە، پێنچ خشتەكیەكی لە سەر دێڕ وشیعرێكی(حەمەی مەلا حسێنی بەرگ دروو)داناوە، گەر بەوردی بۆی ڕۆبچن.
سەیر كەن ئەو دوژمنانەی ڕوبەڕوی مرۆڤانەی دەچن!
چەند تەریقن دەبنە قەترێ ئاو بە خاكدا دائەچن
چونكە هەر خۆیان دەزانن چەن خەتا بارو كەچن
خائینان ئەمڕۆ بە جارێ شەرمەزار و مل كەچن
قوڕ بەسەریان جا لە چنگ میللەت بۆ كوێ دەر دەچن
(فریشتە) ئاشتی خوازو كۆتری ئاشتی بوو، گوڵ و پەپوولە پاداشتی بوو، لە ساڵی 1958دا گوتوویەتی (ئاشتیم دەوێ)، شەڕم ناوێ، باخوێن نەڕژێ، گەل سەركەوێ:

ئاشتی خوازم ئاشتیم دەوێ
سەرفرازم ئاشتیم دەوێ
تێكۆشەرم ئاشتیم دەوێ
دژی شەڕم ئاشتیم دەوێ
ڕاست بێژم ئاشتیم دەوێ
ناحەق نێژم ئاشتیم دەوێ
شەڕ ناپەسندوبێ دادە
دوژمنی ئادەمیزادە!
شەڕ فرۆش با بۆت دەركەوێ
شەقیش بەری ئاشتیم دەوێ!

ژیانی خوشكە فریشتە لە ساڵی (1948)ە، پەیوەندی بە بزوتنەوەی ڕزگاری خوازی نیشتیمانیەوە بووە، ڕۆلی بەرچاوی هەبووە لە بزوتنەوەی ئافرەتان، ئەوەندە گەڕاوە دەوڵەتان، لە 1/6/1959 بۆ ماوەی دوو مانگ لەسەر داوای یەكێتی ژنانی چین بانگهێشتی چین بۆ كۆماری میللی چین چووە، وەك نوێنەری ئافرەتانی كوردستان، لەگەڵ كۆمەڵەی ئافرەتانی عێراق كە پێنچ ئافرەتی عەرەب وخۆیو ئافرەتێكی كورد بەناوی(ناجیە عەزیز)! فریشتەخان بەجلوبەرگی ئاڵاوواڵای كوردیەوە، بەخشڵو سەرتاس وپلپلەوزێڕ وسێ لوولە وگۆبەرەوە، بەشداریان لە كۆنگرەی چین كردووە، ئەو دوو ئافرەتە لەنزیك پێشەوا(شوئین لای)دانیشتبوون، پێی سەرسام بووین، گووتیان كوردین لەنەتەوەی عەرەب جیاوازین، بۆ ئاشتی كوردستان پاك نیازین، فریشتەی شاعیر لەوێ ئەو شیعرەی خوێندۆتەوەجوان:

ئەم ڕۆژە چ ڕۆژێكە دوو سەد حەژنی بێ بە قوربان
نەورۆزی گەلە چواردەی تەمووزە برایان!
بۆ هەركوێ ئەچی خوتبەی شێرانە لە مەیدان
هاوارە لەهەر لاوە پڕ بەدەم بەدڵ و گیان
ئەم ڕۆژەیە ڕۆژی فەرەحو شادی خەندان
ئەو ڕۆژەیە دەشكێنێت هەموو بەندو كەلەپچان!

ئەو دوو ئافرەتە كوردە (بەجلوبەرگی كوردیەوە هێندە بەرچاوان جوان وجێی سەرنج بوون چاوی كامێرا لەسەریان نەتروكاون، بەسەرسامیەوە بەشداربوان لێیان ڕاماون، كەلەپورو كلتوری كوردیان پێناساندوون وتەنانەت چێشتی یاپراخیان بۆ لێناون، (ناجیە عەزیز) وتارەكەی خوێندۆتەوە، لەهۆڵی كۆنگرە ئاگری كردۆتەوە، باسی ناوداری كورد بوو،باسی ئافرەتانی دیارو شۆڕشەكانی كوردی تێدا كردبوو!!
فریشتەی شاعیر ئەو گەشتەی لە شیعرێكداهۆندۆتەوە بە زمانێكی شیرین:

چیم دی لە چین
چیم دی لە چین، چیم دی لە چین
چیم دی لە سەرچاوەی زانین
دەشتی سەوز پان و بەرین
دۆڵ و گرد دارستانی شین
كشتوكاڵ، بێستانی ڕەنگین
ئافرەتانی باوەڕ بەتین
سەر بەرزن و سەربەست دەژین
لە كارخانە ، جاتی چنین
شان بە شانی پیاوان دەژین
لە تێكۆشان وا ڕاپەڕین
لە پاراستنی خاكی چین
ژن و پۆلیس لە جادەكان
وەزیر ، نوێنەر، لە پەرلەمان
ئیش كەرن سەربازی دەوڵەت
مووچە خۆرن لە حكومەت
لەبەر دەكرێن پۆشاكی پیاو
تەماشا دەكرێن بەیەك چاو
لەناو پەرێز لە پاوان
دروێنە ئەكەن بێوچان
بێ ماندوو بوون و بێ ڕاوەستان
زۆر ڕوو خۆشن لەگەڵ میوان
شیرین گوفتار، كردەوە جوان

ئەو گەشتە لەو سەردەمە پڕ بایەخ بووە، بەتایبەتی بەرامبەر(شوین لای) سەرۆك وەزیران و(لیۆ شاوشی) جێگری پێشەوای چین دوو ئافرەت بەجلوبەرگی كوردی بەشایی وهەڵپەڕكێی وخواردنی كوردەواری، وتاری سیاسی، سەرنجی گەورە دەسەڵاتدارانی چینی ڕاكێشا بوو، فریشتە شاعیر وشوعی تێكۆشەر، ئافرەتێكە هاوشانی خانزاد وقەدەم خێر وحەپسەخانی نەقیب و ڕەوشەن بەدرخان وئەختەر، هتد لە ساڵی 1947لە شیعرێكدا بە ناوی(خوشكینە)پڕ ئامۆژگاری و وشەی پڕشنگدارە:

خوشكینە بەسیە غەمو پەژارە
وەرنە كۆڕی ژین ئازاو بەكارە
بڕۆن بۆ مەكتەب هەر وەكوو لاوان
هەرچی بخوێنێ ئەو پایەدارە
هەستن لە خەوی غەفڵەت ڕاپەڕن
هەتاكەی نووستن، عالەم هۆشیارە
ئێوەش بڕواننە كچی ئەوروپا
كەچۆن خەریكی ئیش و كردارە
بۆچی دواكەووتون لە كاروانی ژین
بۆچی ژیانتان، وانالەبارە
عالەم بەجارێ مەستی سەربەستین
بۆچ بەشی ئێوەش جەورو بە ئازارە
ئیتر پێشكەون
تاكو سەركەون

لەبۆنەو ئاهەنگ، دەهاتە دەنگ، بە چارۆكەوجلكی كوردەواری، سۆز ڕێزی لێ دەباری، بەشان وشەوكەت وهەیبەت، وتاری دەدا بێ منەت، بەشیعری نیشتمانیووشەی خۆش، جەماوەری دەهێنایە جۆش وخرۆش، فریشتەی شاعیرشۆڕشگێڕ بوو، شێرەژنێكی ئازاوبوێر بوو،تەواری بەرزو گوڵێكی گەش بوو، لەخۆشی بێ بەش بوو، گوڵێك بوو لە ئێخەی شاخوباخی كوردستان. لە گۆڕەپانی شوعیەت وتێكۆشان.كەشكەڵانی ئاسمان بوو لەگەڵ ئەستێرە هاوشان، هێندە بەرز ومەزن بوو، لە چوارچێوەی خول وبازن بوو، ناكرێ بڵێی هەر شوعی وكۆیی بوو بە فریشتەی تێكۆشان ناوی ڕۆیی بوو، ڕاستیەكی مێژوویە لەكن دۆست ودژمن، حزبی شیوعی ڕۆڵی كاریگەری هەبووە لە بواری پێشكەوتن خوازی گرنگی ژن، كارگەی پێگەیاندن وتێگەیاندن وبیروباوەڕ بوون، هاوڕابوون لەگەڵ چەوساوەوڕەنجدەران ودژی چەوسێنەر بوون، فریشتەی لەبۆخۆی شتە، ڕەگی بۆ ماوەی ئەژداد و پشتە، قوتابی رێشوعیەت بوو، ژیانی بۆ گەل ومیللەت بوو، فریشتەی ئاسمان وبەهەشتم نەدیوە، بەڵام لەسەر زەوی لە گردی جوان فریشتەم ناسیوە، هاوسێ بووین نەك دووربەدوور، وتە شیرین شاعیرێكی بەشەرەف و ڕوو سوور، مەردانەو ئازاو جەسوور، بە بیروباوەڕ كۆمەنیست، بەهێز وبێ نازو خۆشەویست، ئەستێرەو تەوار، زیرەك ونەخوێندەوار، شوعی وژنانە وگوڵە كێوی، گەربەتەرازووی ویژدان بی پێوی، لە ناودارانی كوردە، كورد سەری پێبڵندە، نەمری بۆ خوشكە فریشتە، كەجێگای شانازی و ڕێزی گشتە، بە دڵنیایی لە بەهەشتە، پاك وڕەشت و دڵسۆز بوو، شیعر تێكۆشانی پێ پیرۆز بوو، بەمەردی ژیاو بەمەردی ڕۆیی، فریشتە نازدارەكەی كۆیی؟!.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*