سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » بژار حه‌كیم:زمانی شیعری من عه‌شقه‌

بژار حه‌كیم:زمانی شیعری من عه‌شقه‌

بژار حه‌كیم، شاعیر و رۆژنامه‌نووس، ساڵی 1980 له‌ شاری هه‌ولێر له‌ دایكبووه‌، له‌ ساڵی 2000 ده‌ستی به‌كاری رۆژنامه‌نووسی كردووه‌، له‌ ساڵی 2007 ده‌ستی به‌ شیعر نووسین كردووه‌، سێ كتێبی چاپكراوی شیعری هه‌یه‌ به‌ ناوی ئاوازێك له‌ قه‌دی گه‌ڵا، هه‌ناری ره‌ش و برینی ئاوێنه‌كان، كتێبێكێشی هه‌یه‌ به‌ ناوی په‌یڤ و مانا كه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ بۆ كۆمه‌ڵێك تێكستی شیعر و چیرۆك. چه‌ندان خه‌ڵاتی ئه‌ده‌بی و رۆژنامه‌نووسی پێبه‌خشراوه‌. ئه‌ندامی سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستان و ئه‌ندامی فیدراسیۆنی رۆژنامه‌نووسانی نێوده‌وڵه‌تییه‌، ئه‌ندامی لقی هه‌ولێری یه‌كێتیی نووسه‌رانی كورد و بنكه‌ی رووناكبیریی گه‌لاوێژه‌. له‌م دیداره‌دا بژارحه‌كیم له‌باره‌ی به‌رهه‌مه‌ شیعرییه‌كانییه‌وه‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی ئه‌ده‌ب و هونه‌ری كوردستانی نوێ ده‌داته‌وه‌.

 

ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

*بۆچی به‌م شێوازه‌ ده‌نووسی؟ مه‌به‌ستم كورته‌ شیعره‌؟ پێت وایه‌ خوێنه‌ری ده‌قی درێژ نه‌ماوه‌؟
-نووسینی شیعر یان چیرۆك یانیش ئه‌ده‌ب به‌گشتی فۆرمی جیاوازی هه‌یه‌، منیش وه‌ك شاعیرێك هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای نووسینمدا هه‌وڵمدا فۆرمێك یان شێوازێك بۆ نووسینی شیعر بدۆزمه‌وه‌، دواجار شێوازی كورته‌ شیعرم هه‌ڵبژارد، من به‌ خوێندنه‌وه‌ی شیعری پێش جیلی خۆم رقم له‌ شیعری درێژدادڕ بووه‌وه‌، نامه‌وێ خوێنه‌ر به‌ خوێندنه‌وه‌ی ده‌قی درێژه‌وه‌ ماندوو بكه‌م و هیچ مانایه‌كیش به‌ده‌سته‌وه‌ نه‌ده‌م، ئه‌م جۆره‌ فۆرم و ستایله‌ له‌ نووسینی مندا به‌ كه‌مترین وشه‌ وێنه‌ و مانایه‌كی زۆر ده‌داته‌ خوێنه‌ر، زه‌مه‌نی شیعری درێژ به‌سه‌رچووه‌.

*چۆن قسه‌ له‌سه‌ر كورته‌ شیعر ده‌كه‌یت كه‌ دڵخوازی خۆته‌، ئایا ئه‌وه‌ی ده‌ته‌وێت ده‌توانی به‌ كورته‌ شیعر گوارزشتی لێ بكه‌یت؟
-نووسینی شیعری كورت تۆزێ قورسه‌، چونكه‌ مه‌ساحه‌ی نووسینت كه‌م ده‌كاته‌وه‌، كاتێك شیعری كورت ده‌نووسم، رێك ئه‌وه‌م دێته‌پێش چاو، كه‌ وه‌ستایه‌ك بیت و به‌چه‌ند بلۆكێك ژوورێك دروست بكه‌یت، من به‌م فۆرمی نووسینه‌ خۆم له‌ هاوجیله‌كانم جیاكرده‌وه‌ و پێی ناسرام، زۆرێك ناوی جۆراوجۆری لێده‌نێن، به‌ڵام لای من شیعره‌كانم ده‌چنه‌ خانه‌ی ئه‌فۆریزمه‌وه‌. من زۆر ئه‌م فۆرمی نووسینه‌ی خۆمم خۆشده‌وێ و ئه‌م فۆرمه‌ ناسنامه‌ی شیعری منه‌، له‌ هه‌رسێ كتێبه‌كه‌مدا هه‌مان فۆرمی نووسینم هه‌یه‌ و من ئه‌مه‌م.

*شیعر ئه‌وه‌ی بۆ به‌دیهێناوی كه‌ بۆی ده‌نووسی؟ مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و ئامانجه‌ی كه‌ شیعری بۆ ده‌نووسی تاچه‌ند له‌ رێگه‌ی ئه‌ده‌به‌وه‌ پێی گه‌یشتووی؟
-شیعر زه‌مه‌نت بۆ ده‌خوڵقێنێ و زۆرشتت پێده‌به‌خشێ و ده‌بێ زۆریشی پێببه‌خشی، من له‌ شیعردا به‌دوای جوانی و مانادا ده‌گه‌ڕێم، من له‌ شیعردا به‌دوای ئه‌وانه‌دا ده‌گه‌ڕێم كه‌ له‌ یادكراون، به‌دوای ونبووه‌كاندا ده‌گه‌ڕێم، زمانی شیعری من عه‌شقه‌، ئامانجی من دۆزینه‌وه‌ی ماناو یه‌كخستنی پارادۆكسه‌، ئامانجه‌كه‌م له‌ شیعردا وه‌رگرتووه‌ كه‌ گه‌ڕانه‌ به‌دوای زمان و گه‌ڕانه‌ به‌نێو نهێنیدا.

*زمان كۆڵه‌كه‌ی هه‌موو نووسینێكه‌، تا چه‌ند گرنگی به‌ زمان ده‌ده‌یت؟ ناوه‌ڕۆكت به‌لاوه‌ گرنگه‌ یان زمانی نووسین؟
-ئه‌دیب پێش ئه‌وه‌ی بنووسێ ده‌بێ بپه‌یڤێ، پێش نووسین زمان دێته‌گۆ، سه‌ره‌تا زمان كارده‌كات و زمان له‌پێش نووسینه‌وه‌یه‌، بێگومان شاعیر و چیرۆكنووس ده‌بێ له‌ نێو زماندا تۆخببنه‌وه‌، شاره‌زا له‌ زمانه‌كه‌ت، ناسینه‌وه‌ و زانینی نهێنی وشه‌ و كه‌ره‌سته‌كان، هۆكارن بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌دیبێكی باش بیت، هه‌ر كه‌سێك گرنگی به‌ زمان نه‌دات به‌رهه‌مێكی ناكامڵ ده‌نووسێته‌وه‌.

*جاران زۆر باسی ئه‌وه‌ ده‌كرا ده‌بێت شیعر مانایه‌كی هه‌بێت یان باسی بابه‌تێك بكات، ئایا ئێستا ئه‌م پێناسه‌یه‌ بۆ شیعر وه‌كو خۆیه‌تی یان گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه‌ بۆچی؟
-كاتێك شیعر پێناسه‌یه‌كی دیاریكراوی نییه‌ و كه‌چی سه‌دان پێناسه‌شی هه‌یه‌، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ شیعر وابه‌سته‌ نییه‌ به‌ بابه‌تێك یان ئاراسته‌یه‌كی دیاریكراوه‌وه‌، من یه‌كێكم له‌و شاعیرانه‌ی هیچ ناونیشانێك بۆ شیعره‌كانم نییه‌، رێك و ره‌وان به‌ كورتی و پوختی ماناو شیعره‌كه‌ ده‌ده‌مه‌ خوێنه‌ر، شیعر نابێ كۆت و به‌ند بكرێت به‌ناونیشان و ئاراسته‌یه‌كی دیاركراوه‌وه‌ هیچ كات شیعر نابه‌ستمه‌وه‌ به‌هیچ رێبازێكی ئه‌ده‌بی، ئه‌وه‌ ره‌خنه‌گر و لێكۆڵه‌ره‌وه‌كانن قاڵب بۆ شیعر داده‌نێن، رۆژ به‌ رۆژ فه‌زای شیعر ئازادتر ده‌بێت، نه‌وه‌ بۆ دوای نه‌وه‌ رێگه‌یشتنیان بۆ شیعر ده‌گۆڕێت، ئێستا له‌ قۆناغێكداین كه‌ نه‌وه‌یه‌ك هاتووه‌ته‌پێش بیروبۆچوونی بۆ شیعر و تێگه‌یشتنی بۆ شیعر زۆر له‌ نه‌وه‌ی پێشخۆی جیاوازتره‌، ئێستا شیعر ئازاده‌ كۆت و به‌ندی نییه‌.

*له‌ به‌شی زۆری كورته‌ شیعره‌كانتدا وێنای ئه‌وین و جوانی ژن ده‌كه‌یت، ژن لای تۆ چییه‌؟
-ژن كه‌ره‌سته‌ و زمانی شیعری من نییه‌، یان راست بڵێم ئه‌ڤین زمانی شیعری منه‌، ژن له‌وه‌ گه‌وره‌تره‌ به‌ته‌نیا كه‌ره‌سته‌ی شیعری پیاوبێت، له‌ پرسیاره‌كه‌ خۆم نادزمه‌وه‌ به‌ڵام من ئه‌ڤینم پێباشتره‌ بۆ قسه‌كردن، ژن كائینێكی سه‌یره‌ هه‌م بۆ شیعر جوانه‌ هه‌میش بۆ دژه‌ شیعر! من ئه‌ڤین زمانمه‌، ئه‌ڤین بۆ ژن، بۆ چۆله‌كه‌، بۆ ده‌ریا و وشكانی، من ده‌مه‌وێ ئه‌ڤین بۆ جوانیدا یه‌ك بخه‌م، لای من تێكه‌ڵكردنی ئه‌ڤین و شمشێر هه‌ردووكیان كه‌ره‌سته‌ی شیعرین و هه‌ردووكیشیان ژن ده‌كوژن.

*له‌ به‌شێكی شیعره‌كاندا جۆرێك له‌ نائومێدی و برین و ژان نیشان ده‌ده‌یت، وێنه‌ی غه‌مێكی قووڵ كه‌ سه‌رتاپای ئه‌م نه‌وه‌یه‌ی گرتووه‌، بۆچی؟ ئایا هه‌ر له‌و نائومێدییه‌وه‌ ده‌ستت بۆ شیعر بردووه‌؟
-من له‌ نائومێدییه‌وه‌ ده‌ستم نه‌كردووه‌ به‌ نووسین، به‌ڵام درۆ ده‌كه‌م بڵێم خه‌مم نییه‌، ژان و ئازار هانت ده‌ده‌ن راستگۆیانه‌ بنووسی، من سه‌ر به‌ نائومێدی نیم، به‌ڵام ده‌شكرێ خه‌م و ئازاره‌كانم ره‌نگدانه‌وه‌ی واقیعی نووسینه‌كانم بن، ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌م كه‌واته‌ له‌گه‌ڵ خۆم و خوێنه‌راندا درۆ ده‌كه‌م، ناتوانم باسی سه‌ما بكه‌م له‌ شیعردا كاتێك سه‌ما نازانم، چۆن باسی چێژ و خه‌یاڵی شه‌راب بكه‌م كه‌ نه‌یخۆمه‌وه‌، ئێمه‌ ده‌بێ خۆمان بنووسینه‌وه‌، خود نووسین ده‌بێ كه‌ره‌سته‌كه‌ی هی رۆژانه‌ی خۆت بێت، من چارلس بۆكۆفسكی به‌ راستگۆترین نووسه‌ر ده‌زانم له‌ جیهان، چی كردووه‌ نووسیویه‌تی به‌تایبه‌تی له‌ ژن و مه‌ی و ژیانی تایبه‌تی خۆیدا، ئه‌مه‌ خۆبوونه‌ له‌ ئه‌ده‌بیات. من سه‌ر به‌ نائومێدی نیم، من خۆمم كاتێك كه‌ شادم ده‌نووسم، كه‌ غه‌مبارم ده‌نووسم، من خۆمم.

print

 259 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*