سەرەکی » وتار » ئیسلام چاره‌سه‌ره‌ بۆ هه‌موو كێشه‌كان؟

ئیسلام چاره‌سه‌ره‌ بۆ هه‌موو كێشه‌كان؟

تاهیر ره‌حیم

ئێستا دوو ده‌وڵه‌تی ئیسلامی هه‌ن، یه‌كێكیان نوێنه‌رایه‌تی سوننه‌ ده‌كات كه‌ توركیایه‌، ئه‌وی دیكه‌شیان ئێرانه‌ كه‌ نوێنه‌رایه‌تیی شیعه‌ ده‌كات كه‌ هه‌ردووكیان كوردیان تێدایه‌.

له‌ ئێران وشه‌ی كوردستان قه‌ده‌غه‌ نییه‌ ئه‌گه‌ر بۆ شارێكیش بێت پێی ده‌ڵێن «ئوستانی كوردستان».

توركیا له‌ عیراق و ئێران و سوریا كوردی زیاتر لێیه‌، به‌ڵام له‌ سایه‌ی ده‌وڵه‌ته‌ ئیخوانییه‌كه‌ی ئۆردغاندا، كورد بێمافترین میلله‌تن و له‌هه‌موو شوێنێكی ئه‌م دونیایه‌ زیاتر سه‌ركوت ده‌كرێن.
به‌كارهێنانی وشه‌ی كوردستان له‌ توركیا به‌یاساو ده‌ستوور قه‌ده‌غه‌یه‌.

قه‌ره‌زاوی سه‌رۆكی زانایانی جیهانی ئیسلامی ده‌ڵێت: «ئه‌ردۆغان سوڵتانی ملیار و نیوێك موسڵمانه‌«.

هه‌ندێكیش ده‌ڵێن: «ده‌وڵه‌تی وه‌هابی و سه‌له‌فی ئیسلامی عه‌یار 24 كه‌ ده‌وڵه‌تی (داعش) بوو، بینیمان كه‌ چۆن جینۆسایدی كوردیان كرد، ئه‌م سێ ده‌وڵه‌ته‌ نوێنه‌رایه‌تیی چه‌ند ملێۆنێك ناكه‌ن، به‌ڵكو نوێنه‌رایه‌تیی سه‌ده‌ها ملیۆن موسڵمان له‌ دونیادا ده‌كه‌ن».

له‌ رابردووشدا هه‌ر به‌ناوی ئیسلامه‌وه‌ زۆرینه‌ی خه‌لیفه‌كان له‌ ئه‌مه‌وی ‌و عه‌باسی تا ده‌گات به‌ سوڵتانه‌كانی عوسمانی ‌و تا سه‌دام حسێنیش، هه‌موویان كوردیان جینۆساید كردووه‌.

ره‌نگه‌ كه‌سانێك هه‌بن بڵێن چۆن به‌ سه‌دام ده‌وترێت خه‌لیفه‌؟ له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێین له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ر عه‌ره‌ب و موسڵمانێكی ئه‌م دونیایه‌دا جا میسری بێت یان مه‌غریبی، ئوردنی بێت یان فه‌له‌ستینی قسه‌بكه‌یت، تێده‌گه‌یت كه‌ سه‌دام حسێنیان خۆشده‌وێت و شانازیی پێوه‌ ده‌كه‌ن و ده‌ڵێن سه‌دام حسێن تاكه‌ موسڵمانه‌ رۆكێتی به‌ ئیسرائیله‌وه‌ ناوه‌!

ته‌نانه‌ت یوسف قه‌رزاوی سه‌رۆكی یه‌كێتیی زانایانی ئیسلامیی جیهان ناوی سه‌دام به‌ شه‌هید ده‌بات.

ئیسلام یان ده‌وڵه‌ت ‌و ئیداره‌ ئیسلامییه‌كان نه‌ك چاره‌سه‌ره‌یان بۆ كێشه‌ی كورد نه‌كردووه‌، به‌ڵكو زۆربه‌ی كاره‌كته‌ره‌ دیاره‌كانی ئه‌و خه‌لافه‌ت ‌و سه‌ڵته‌نه‌ت و ده‌وڵه‌تانه‌ی به‌ناوی ئیسلامه‌وه‌ حوكمڕانییان كردووه‌، بۆ كورد به‌ڵا بوون. زۆربه‌ی كورده‌كانی باكوور له‌ڕووی په‌رستنه‌وه‌ شوێنكه‌وتووی ئایینی ئیسلامن، بۆیه‌ش له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ده‌نگ به‌ ئه‌ردۆغان ده‌ده‌ن.

لای خۆشمان یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان یان كادران ‌و سه‌ركرده‌ باڵاكانی ئه‌و حزبه‌ له‌ لێدوانه‌كانیاندا ئه‌ردۆغان به‌ رابه‌رێكی بێ هاوتای ئیسلامی ‌و بیری ئیخوانی ده‌زانن كه‌ خۆیان سه‌ربه‌و مه‌دره‌سه‌ فیكری ‌و ئایدیۆلۆژییه‌ن، جاربه‌جارێك نه‌بێت كه‌ به‌ شه‌رمنی ره‌خنه‌یه‌ك له‌سیاسه‌ته‌كانی ده‌گرن بۆ دڵڕاگرتن ‌و باڵانسی سۆزی نه‌ته‌وه‌یی، به‌ڵام له‌ راستیدا و به‌پێی قسه‌ی ئاساییان به‌دڵ و به‌گیان له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغاندان.

ته‌نانه‌ت هه‌ندێك له‌ كه‌سایه‌تییه‌ دیارو رابه‌ره‌ رۆحییه‌كانی فیكری ئیخوانیی كوردستان له‌هه‌موو لایه‌ك سواڵ بۆ ئه‌ردۆغان ده‌كه‌ن تا ده‌ستی واڵاتربێت بۆ كڕینی چه‌ك جبه‌خانه‌ بۆ كورد كوژی.
وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ رابردووشدا پاشای كۆێره‌ له‌پێناوی ده‌وڵه‌تی خه‌لافه‌تی ئیسلامیی عوسمانیدا، ئێزدییه‌كانی برای نه‌ته‌وه‌یی خۆی جینۆساید كردووه‌.

ره‌نگه‌ كورد له‌ هه‌موو موسڵمانێكی ئه‌م دونیایه‌ زیاتر وابه‌سته‌ی ئایینی ئیسلام بێت. عه‌ره‌ب و تورك و فارسیش كاتێك تۆی وه‌ك كورد قبووڵه‌ كه‌ پابه‌ندبیت به‌ ئیسلام تا راده‌ی كۆیله‌بوون و ده‌ستبه‌رداربوونی مافه‌كانی خۆت، نه‌ك وه‌ك خۆیان ئیسلام بكه‌یته‌ كه‌ره‌سته‌یه‌ك بۆ دروستكردنی قه‌واره‌یه‌ك بۆخۆت.

ده‌نا له‌ راستیدا نه‌ك ئیسلام، به‌ڵكو هیچ ئایینێك چاره‌سه‌ر نییه‌ بۆ كێشه‌ سیاسیی و نه‌ته‌وایه‌تییه‌كان و ته‌نانه‌ت بۆ كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیش. ئه‌وه‌تا زۆرترین كێشه‌ی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ وڵاتانی ئیسلامیدا هه‌ن هه‌ر له‌به‌نگلادیش و پاكستان و ئه‌فغانستانه‌وه‌ بیگره‌ تا مه‌غریب و میسر و یه‌مه‌ن و ئێران كه‌ موسڵمانن، له‌هه‌موو شوێنێك زیاتر كێشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خلاقیی تێدایه‌.

بۆیه‌ جێی خۆیه‌تی كه‌ ئایین به‌شێوه‌یه‌كی عه‌قڵانی وه‌ربگرین، ئه‌ویش ئایین له‌ هه‌رسێ چه‌مكی سیاسه‌ت و ره‌وشت و زانست جیابكرێته‌وه‌ و ببێته‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی شه‌خسی له‌نێوان ئیماندار و خودای خۆیدا و ببێته‌ په‌یوه‌ندییه‌كی رۆحی له‌ نێوان ئیماندار و خوادا.

پێویسته‌ خوداپه‌رستی دابماڵرێت له‌ ریایی ‌و نمایش ‌و مه‌سه‌له‌ی ریش و باڵاپۆشیی ئیسلامی و مه‌سیحی ‌و یه‌هودی ‌و ببێته‌ نه‌ست ‌و خواست و ئازادیی تاكه‌كه‌سی، نه‌ك گوشار خستنه‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ به‌ ناوی ره‌مه‌زان و دروستكردنی مزگه‌وتێكی زۆر له‌ جیاتیی قوتابخانه‌ و كتێبخانه‌ و نه‌خۆشخانه‌.

هاشم ساڵح ده‌ڵێت: «ئایین له‌ لوتكه‌ی لوتكه‌كانه‌. له‌ سه‌رووی هه‌موو پیرۆزییه‌كانه‌ ئه‌گه‌ر چاكسازیی له‌و لوتكه‌یه‌دا نه‌كرێت، ناتوانرێت چاكسازیی له‌ بواره‌كانی تردا بكرێت».

وڵاتانی ئه‌وروپاش هه‌ر له‌ چاكسازیی ئایینییه‌وه‌ ده‌ستیان پێكرد. ئایین له‌ ده‌وڵه‌ت جیاكرایه‌وه‌، ئینجا توانییان چاكسازیی له‌ بواره‌كانی تردا بكه‌ن.

چاكسازیی له‌ هه‌ر بوارێكدا بكرێت، ئه‌گه‌ر له‌ ئایینه‌وه‌ ده‌ستپێنه‌كات، سه‌رناكه‌وێت.

 109 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*