سەرەکی » ئاراستە (پەڕە 1)

ئاراستە

دیوەكەی دیكەی تووڕەبوون

ئێما یۆنگ لە فارسییەوە: كوردەوان محەمەد سەعید هەندێكجار دەڵێی دنیا لە تووڕبوون دروستكراوە، لە شەقامەكانی ئەفغانستانەوە، كە كەوتۆتە بن دەستی تاڵیبان تا دەگات بە دنیای مەجازی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، پڕ پڕن لە تووڕەیی و توندوتیژی. تازەترین لێكۆڵینەوە لە بارەی تووڕەبوون یارمەتیدەرە بۆ تێگەیشتن لەو دیاردەیە و دەریشی خستووە كە تووڕەبوون دوو دیوی هەیە، ئەگەر دیوە تاریك و وێرانكەرەكەی كۆنترۆڵ بكرێت، دیوەكەی ...

زیاتر »

شەوچەرە لە گوندەكاندا

ئا/ پشتیوان محەمەد لە رابردوودا دوور لە پێشكەوتن و تەكنۆلۆژیا و تەلەفزیۆن، شەوانەی زستان بە تایبەتی لە گوندەكاندا بە شەوچەرە و چیرۆكی بەر ئاگردان بەڕێدەكرا. لە سەدەكانی رابردوودا شەوچەرە یەكێك بووە لەو تایبەتمەندییانەی كە پاشا و سوڵتانەكان گرنگییان پێدەدا، بەتایبەتی لە شەوانی سەختی زستاندا، هەرچی شاعیر و نوكتەچی و مەتەڵزان و چیرۆك زان و قسە خۆش هەبووە، لە ماڵی پاشاکاندا ...

زیاتر »

‎سازان نیشتمانی یەکەم شەهیدی شۆڕشی نوێ و پایتەختی هەنار

سادق عوسمان سازانی گوندی سازان یەکێکە لە گوندەکانی کوردستان، لە رووی کارگێڕییەوە سەربە ناحیەی سیروانە لە پارێزگای هەڵەبجە، لەبارەی ناوی سازانەوە بۆچوونی جیاواز هەیە، هەندێک پێیانوایە ‎بە مانای سازەندەیی و سازگاریی بۆ ژیانەوە هاتووە، بۆچوونی دووەم کە زیاتر گونجاوە ئەوەیە دوای ئەوەی شێخ موئمینی باپیرەی سەیدەکانی سازان لە ناوەڕاستەکانی سەدەی هەژدەیەم واتە لە دەوروبەری ساڵەکانی (1160ک- 1748ز) سەرێك لە دەڤەرەکە ...

زیاتر »

״پریاسکە״ کتێبێک بە تامی فەرهەنگ

کتێبی «پریاسکە» کە نووسینی (عەلی حاجی عەبدوڵڵای کەڵۆش)ە، کتێبێکی گرنگە بەتایبەتی لە باسکردنی ئەو ئامێر و کەرەستە کشتوکاڵییانەی لە گوندەکاندا بەکارهێنراون، یان هەندێ وتە و قسەی نەستەقی جوان شیکردۆتەوە، بۆیە دوای مۆڵەت وەرگرتن لە برای نووسەر، پێمان باش بوو لە پاشکۆی «گوندستانی نوێ»دا بڵاوی بکەینەوە. کوردستانی نوێ بەشی شەشەم گیرە: پەتێکی 2 _ 3 مەترییە، لە خوری و موو دروست ...

زیاتر »

گوندێک لە ئامێزی چیا سەرکەشەکانی دابان هەلاجدا

د. ئاراس محەمەد ساڵح شەدەڵە یەکێکە لە گوندەکانی کوردستان، لەڕووی کارگێڕییەوە سەربە ناحیەی سورداشی قەزای دوکانە، لە پارێزگای سلێمانی. لەبارەی ناوی گوندەکەوە بۆچوونی جیاواز هەیە، بۆچوونێک پێی وایە ئەم ناوە لە دارستانی چڕوپڕەوە هاتووە، داری گەورەی تێدابووە و بە(شادار) ناویان بردووە و پاشان بووە بە شەدەڵە، بۆ چوونێکی دیکە هەیە کە لە(شادۆڵ)ـەوە هاتووە، واتە: دۆڵێکی گەورە و درێژ، شای دۆڵەکانە ...

زیاتر »

نیکاراگوا، هەڵبژاردنی بێ ئۆپۆزسیۆن

گابرێل هاتلاند لە فارسییەوە :ئەرسەلان حەسەن بەردەوام ئەمریکا ئەوەمان بیردەهێنێتەوە کە هیچ وڵاتێکی ئەمریکای لاتین لە هەنگاوەکانی پارێزراو نییە. بەڕای دانیاڵ ئۆرتیگا ئەم هەڕەشەیە پاساوی دەستگیرکردنی نوێنەرانی ئۆپۆزسیۆنە، رابەری ساندێنیستەکان پێیوایە پاراستنی پۆستی سەرۆک کۆمار، پێشینەی رەهایە. رۆژی یەکشەمە8/10/2021، خەڵکی نیکاراگوا بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دەنگیاندا، ئۆرتیگا دەسەڵاتەکەی خۆی پاراست. ئایا ئەوە سەرکەوتنێکی نوێیە بۆ چەپی ئەمریکای لاتین؟ ئەوانەی رابەری ...

زیاتر »

شه‌هید سواره‌ لاوێكی هۆشیارو فه‌رمانده‌یه‌كی به‌ ئه‌زموون

سیروان سلێمان شه‌هید سواره‌ ناوی ته‌واوی غایب عه‌لی حه‌مید-ه‌، ساڵی 1964 له‌ گوندی (هه‌یه‌ره‌سوور)ی سه‌ر به‌ ناوچه‌ی داوده‌ له‌ دایكبووه‌، ساڵی 1978 په‌یوه‌ندی كردووه‌ به‌ شانه‌ نهێنییه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانی كوردستانه‌وه‌، له‌ سه‌ره‌تای ساڵی 1980 ده‌بێته‌ پێشمه‌رگه‌ له‌ مه‌فره‌زه‌كه‌ی شه‌هید خالید گه‌رمیانی. به‌هۆی ئازایه‌تی و قاره‌مانییه‌تی خۆیه‌وه‌ كراوه‌ته‌ فه‌رمانده‌ی كه‌رتی5ی تیپی 51ی گه‌رمیان، هه‌ر له‌ پێشمه‌رگایه‌تی نازناوی (سواره‌)ی پێدراوه‌. له‌باره‌ی شه‌هیدبوونی ...

زیاتر »

كۆچی دوایی تێكۆشه‌ران زامی شه‌هیده‌كانمان بیرده‌خه‌نه‌وه‌

حه‌یده‌ر مه‌نتك له‌ ماوه‌ی رابردوودا هه‌ردوو پێشمه‌رگه‌ی دێرینی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان و شۆڕشی نوێ له‌ سنووری پارێزگای هه‌ولێر (فه‌یزوڵڵا به‌رده‌سپی و سلێمان قومبه‌له‌) كۆچی دواییانكرد و گه‌یشتنه‌وه‌ به‌كاروانی هاوڕێ شه‌هیده‌كانیان. تێكۆشه‌ری نه‌مر فه‌یزوڵڵابه‌رده‌سپی خانه‌واده‌ی (مام عه‌بدوللا به‌رده‌سپی) له‌ شۆرشی نوێی گه‌له‌كه‌مان رۆڵ وپێگه‌یان دیاربووه‌، له‌به‌ر كوردبوون و له‌به‌ر یه‌كێتیی بوون له‌ سه‌رده‌می به‌عسدا هه‌ورازو نشێوی زۆریان بینیوه‌، ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ به‌هۆی ...

زیاتر »

ساتێك وه‌فا بۆ عه‌لی مامه‌سه‌عه‌

عه‌مید/ دڵشاد هه‌ورامی ئه‌مجاره‌، ساتێك وه‌فا له‌ مێژووی شۆڕه‌سوارێكی تری ریگه‌ی خه‌بات و تیكۆشان ده‌دوێت، وه‌فادارانه‌ له‌ به‌رده‌م مێژووی پێشمه‌رگه‌یه‌كدا ده‌وه‌ستین كه‌ هه‌رچی له‌ ده‌ستهاتووه‌ بۆ خاك و نه‌ته‌وه‌كه‌ی، درێغی نه‌كردووه‌ و بگره‌ زۆریشی كردووه‌، ئه‌ویش فه‌رمانده‌ی قاره‌مان عه‌لی سه‌عیده‌ كه‌ ناسراوه‌ به‌ عه‌لی مامه‌سه‌عه‌. ئه‌م پێشمه‌رگه‌یه‌ پیاوێكه‌ لیوانلێوه‌، تێكۆشه‌رێكی ماندووی ساڵانی سه‌ره‌تای شۆڕشی نوێیه‌و ته‌واوی ته‌مه‌نی گه‌نجێتی خۆی به‌ ...

زیاتر »

وەک سیمبولی خۆشەویستی ئەبەدیی بەکارهاتووە

وەرگێڕانی: دڵان سامان ئایا زانیووتە بۆ شوکردن و ژنهێنان ئەو ئەڵقەیەی دەکرێتە دەست لە بنەمادا نەریتێکی فیرعەونی بووە؟! بەڵێ ئەو نەریتە کە لە دەیان و سەدان وڵات لە جیهاندا پەیڕەو دەکرێت، هەزاران ساڵ پێش ئێستا لە شارستانییەتی فیرعەونیدا پەیڕەوکراوە، چونکە لەو سەردەمەدا بە سیمبولی خۆشەویستی و پابەندبوون دادەنرا، بەو مانایەی تا ئێستا لەگەڵ گۆڕانی شێوە و جۆری ئەڵقەکاندا هەر وەک ...

زیاتر »