سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 28)

ئەدەب و هونەر

ئەو شاکارە هونەرییەی بوو بە گۆرانییەکی باوی پرسەکان

ئەمەلی سەعید کوردە بە ویستی خۆمم كرد شاکارێکی هونەریی لە نێوان پاشای رۆک و رۆڵ «ئێڵڤس پرێسلی» و ئەفسانەی جاز کە بە خاوەن ژێ دەنگە ئاڵتوونی «فرانک سینەترا «یە کە زۆرێک لە هونەرمەندی تریش وتویانەتەوە وەک پاڤەروتی و سیلین دیۆن و مایکڵ بۆبلێی و رۆبی ولیەم و جپسی کینگز بە لاتین ئەمریکی و فلمینگۆ و زۆر هونەرمەندو زۆر ستایڵی جیاواز ...

زیاتر »

رابردووی گێڕانه‌وه‌ له‌ چیرۆك و رۆماندا

لە قسەكردندا لەسەر چیرۆكنووسین، وەكو هەر باسێكی دیك كە پەیوەندیی بە هونەری (نووسین یان شێوەكاریی و …) هەیە، سەرەتا پێویستە سەرنجێكی تیۆری (Fiktionalitat) خەیاڵكردن بدرێت. چونكە ئەم تیۆرە پایەی ناسینی هەر بەرهەمێكی هونەریی یان هەر دەقێكی ئەدەبییە. محمود فلكی لە فارسییەوە: محەمەد كەریم 1-2 (Fiktion)، به‌ لاتینی (fictio) له‌ زاراوه‌ی (fingere) وه‌رگیراوه‌ به‌ مانای خه‌یاڵیی یان دروستكراوه‌ كه‌ چه‌ند چه‌مكێكی ...

زیاتر »

پێشنیازێك بۆ ناوەندەكانی چاپ و بڵاوكردنەوە

شاخەوان سدیق « رۆمان بۆ ئینسان شتێكە نابێت دەستبەرداری بێت، چونكە وەك نان وەهایە» لویس ئاراگۆن رۆمان كە ژانرێكی گرنگی ناو ئەدەبە، هەمیشە وەك هونەرێكی باڵا سەیردەكرێت، چونكە بونیادێكی پتەو و ئاڵۆزی هەیە، (زمان و خەیاڵ و گێڕانەوە) سیان لە پێكهێنەرە سەرەكییەكەی ئەم ژانرەن. (هێرمان بروخ) دەربارەی گرنگی رۆمان دەڵێت «رۆمان ناسینی پاژێكی نەناسراوی بوون»ە ئەگەرچی بە بەراورد بە ژانرەكانی ...

زیاتر »

جەلیل قەیسی پیاوە ئەفسووناویەكەی چیرۆك

دانا عەسكەر جەلیل قەیسی كارەكتەری زیندووی نێوچیرۆك و ئەدەبیاتی عیراقی، كاتی قسە لەسەر چیرۆك و ئەدەبیاتی قۆناغی پەنجاكانی كەركوك دەكەین دەبی وێڕای لەتیف حامید و سەدرەدین عارف، جەلیل قەیسی وەك نموونەیەكی تری دیاری ئەو دنیا ئەفسووناوییەی چیرۆك بخەینە بەرباس و لێكۆڵینەوە، ئەمەش لەو سیاقەوە جەلیل قەیسی وەك یەكەمین چیرۆكنووسی كەركوك، سنووری كەركوك و عیراقی بەزاندووە و لە رێی ئەفسوونی ئەندێشەیەوە ...

زیاتر »

ئیرەیی،بكوژی ئاوازەكانی بەهەشت

سەباح ئیسماعیل پاش ئەوەی دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە، موزیكژەنی ناوداری نەمسایی مۆزارتی مەزن دەرمانخوارد كراوە و ئەوەی ژارخواردی كردووە موزیكژەنی ئیتالی سالێریی هاوەڵی بووە، ئەوە بۆ پوشكینی باوكی ئەدەبی روسی (1799-1837) بووە هەوێنی نووسینی شانۆگەرییەك بە ناوی مۆزارت و سالێری. دواتر، لەسەر بنەمای ئەو شانۆگەرییە میلۆش فۆرمان فیلمی ناوداری «ئەمادیۆس»ی بەرهەم هێنا. لە بەشی یەكەمی شانۆنامەكەی پوشكیندا سالێری بە ناڕەزایییەكی توندەوە ...

زیاتر »

شیلەر،سیمبولی ئازادی و ململانێی چینایەتی

زۆرن ئەو هونەرمەند و نووسەرانەی كەم ژیاون و لەو ژیانە تیژتێپەڕەی هەیانبووە ناو و ناوبانگی داهێنانیان گەیشتووەتە ترۆپك و سەركەوتنی گەورەیان بەدەستهێناوە، بۆ نموونە ئارسەر رامبۆی فەرەنسی ئەو شاعیرەی ئەوەی شیعر بناسێ و سەروسەودای لەگەڵ ئەدەبدا هەبێ رامبۆی خوێندووەتەوە و پێی سەرسام بووە، لە كاتێكدا تەمەنی ئەدەبیاتی ئەم شاعیرە زۆر كورت بووە. ڤانكوخ وێنەكێشە بەناوبانگەكەی جیهان یەكێكی دیكەیە لەو داهێنەرە ...

زیاتر »

من لەم رۆژگارە زویرم

داستان بەرزان من ژیانم دەستكارییكراوە ژیانی دەستكارییكراویش چارەسەری نییە بۆیە هەرگیز چاوەڕێی سبەینێیەك نیم بۆ هاتنی ڕۆژانێكی بەختەوەرانە ئەوەندە نەبێت منیش ڕۆژانێكم هەبوون تێیاندا وەكو بەختەوەربم وەها بووم. ژیانەكەی قورس و ناخۆش و توندە لە كەسی قبوڵ ناكەم لەسەر ئەم ژیانە دادگاییم بكات ئەمە ژیانی من نییە بۆیە هێشتان دەستم پێی نەكردووە چاوەڕێم لە دەرفەتێكدا بژیم بەڵام وابڕوات تویتەكانی ترەمپ ...

زیاتر »

سلێمانی،شارەجوانەکەم کانێسکان، گەڕەکە خۆشەکەم شێخان،زێدەکەم

ئاوات حەسەن ئەمین ھەرگەڕانەوە بۆسەرەتاکان خۆشە. بۆ باوەشی مناڵی بۆ کۆڵانە باریکەکان بۆ خواردنی پاروویەک قاورمەی نۆک . بۆ نۆشینی شەربەتی مێووژی مام زۆراب . بۆ یارییەکانی مناڵی مزراحێن .. توول تولێن .. بۆ ھەڵدانی کۆلارە . بۆ تەکاندنی توو .. بۆ لێدانی تەقول باب بۆ دیداری دۆست وئەحباب بۆ گوێ گرتن .. لەگۆرانی (جادە چۆڵ وسێبەر بوو)ی قادر کابان ...

زیاتر »

ژن کە دەنووسێت کوفر لە باڵای دەئاڵێت

كۆسرەت ئەحمەد ژن…. لە هانکە هانکی سێ فەرزە شەڵاڵی ئارەق دەبێ، پشتێنی خەم دەبەستێ نەکا منداڵدانی شۆڕبێتەوە ، بەسەری پەنجە بۆنی گوڵەکان دەکا نەبا کەپوی بەر هەڵاڵەیەک بکەوێ و لەتێکی لێبێتەوە، ژن…. حەزەکانی کۆ دەکاتەوە و لەسەر عەرەبانەی تابۆیی بە دەستەیەک فەخفوری دەیگۆڕێتەوە لەسەر خوانی ئێوارە قاپەکان پڕ دەکا لە شلەی فرمێسک بە پشتی کەوچک لە خۆی ڕادەمینێ بە ماچی ...

زیاتر »

حەیرانی بە جاجم داپۆشراو

پەرژین عەبدولڕەحمان خوشکم تاڵ تاڵ قژی ڕەنگ دەکا دەمەو عەسرێک بۆ کەسێک وەکوو با بە پێی پەتی، لە ژوور ڕا هەتا بەر دەرگا کەسێک وەکوو با لە کۆڵانەوە بەرەو دەرگای حەوشە بۆ لای خوشکم دێ ئای لەو بایە…. دەمەو عەسرێ بابم حەیرانی دەچڕی جار جار بۆی دەکۆکی و قومێکی لە چایەکەی دەدا منیش هەر وا دڵم توند لێی دەدا حەیرانەکە ...

زیاتر »